NRC, NU.nl: datacenters zijn ontransparant over energiegebruik, ondanks plicht

Hyperscaledatacenters van grote techbedrijven zijn volgens NRC niet transparant over hun energiegebruik. NRC sprak met onderzoekers en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, die zien dat onder andere Google en Microsoft zich niet houden aan de transparantierichtlijn van de EU.

NRC schrijft dat het veelal onduidelijk is hoeveel energie de Nederlandse datacenters van Google en Microsoft gebruiken. Onder andere onderzoekers kunnen niet achterhalen om hoeveel stroom het gaat. Eerder in december deed NU.nl ook al onderzoek naar dat gebruik en ontdekte toen ook al dat er weinig data beschikbaar is over het stroomverbruik.

Onder de Europese Energierichtlijn moeten datacenters verplicht registreren hoeveel energie ze gebruiken. In Nederland moeten ze dat doen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, of de RVO. NRC en NU.nl concludeerden dat met name Amerikaanse bedrijven, waaronder Google en Microsoft, de data niet aanleveren. Volgens Google zou dat bedrijfsvertrouwelijke informatie zijn, Microsoft zegt ongeveer hetzelfde.

Bedrijven mogen onder de richtlijn aanmerken dat bepaalde data 'bedrijfsgevoelig' is. Dan moeten ze het gebruik wel melden, maar is dat openbaar niet te herleiden naar een specifiek bedrijf. De RVO erkent dat. "We hebben geen wettelijke middelen om datacentra te dwingen", zegt de organisatie tegen NRC.

Reacties (119)

[R4gnax]

"We hebben geen wettelijke middelen om datacentra te dwingen"

Kwestie van een rechtszaak starten en het hof zover krijgen een prejudiciële vraag richting het EU Hooggerechtshof te sturen. Zij zijn gerechtigd te oordelen in hoeverre bepaalde informatie onder de definitie van handels- en bedrijfsgeheim valt, aldus de uitzondering in artikel 12, lid 1 van de relevante richtlijn.

----------------

Overigens - deze uitzondering ontslaat datacentrum-exploitanten enkel van de plicht de gegevens te publiceren - dwz publiek beschikbaar te maken. Er is ook nog een gedelegeerde verordening van toepassing, die de exploitanten sowieso verplicht hun verbruik te rapporteren middels een op nationaal niveau ingesteld rapportagemechanisme wat door moet rapporteren aan een centrale databank van de EU. En waar dit niet beschikbaar is, om deze gegevens direct aan de EU te rapporteren.

Deze statistieken zijn vervolgens op geaggregeerd niveau altijd publiek beschikbaar.

Zelfs als Google en Microsoft geen exacte cijfers vrij willen geven, kun je voor de regio Nederland een verdomd goede schatting maken van wat ze verbruiken, want de beschikbare statistieken zijn gepartitioneerd op schaalniveau. Zowel Google als MS zullen in het eenzame hoogste gebied zitten, en dat zullen zo ongeveer de enige datacentra van die schaal in Nederland zijn. Dus deel maar door twee - en klaar. Daar is je schatting.

Niet dat dat van toepassing zou moeten hoeven zijn, want de RVO is het overheidsorgaan dat Nederland gekozen heeft om de taak van het ontvangen van rapportages aan toe te kennen.
Maar kennelijk houdt de RVO er dus een nogal interessante interpretatie op na, die het verschil tussen publiceren en rapporteren niet erkent.

[Reactie gewijzigd door R4gnax op 2 januari 2026 15:34]

[CH4OS]

Maar als een datacenter diens energieverbruik moet rapporteren, dan graag élk bedrijf.

[R4gnax]

Elk bedrijf dat boven een bepaalde verbruikslimiet komt, moet dat volgens mij indirect ook.
Zie artikel 11 van de Energierichtlijn.
Zij moeten elke 4 jaar een audit uit laten voeren.

Datacentra zijn alleen speciaal gecategoriseerd binnen de richtlijn, met een verplichting hun jaarlijkse verbruik actief te rapporteren. Vermoedelijk omdat de EU vindt dat deze sector extra controle nodig heeft omdat ze het te gortig maakt; of vanwege bijv. de snelle expansie die er gerealiseerd kan worden waardoor stroomverbruik snel toe kan nemen zonder equivalente doorlooptijd zoals bijv. wanneer een stuk zware industrie uit moet gaan bouwen. Zwaardere servers in de racks -> meer stroomverbruik.

[Reactie gewijzigd door R4gnax op 2 januari 2026 15:48]

[rob12424]

Maar kunnen ze dit niet over een andere boeg gooien? Energie is warmte. Voor blussen enz. Heb je water nodig. Maar ook om te koelen.

Zou je via die weg een berekening kunnen loslaten? Ze wilden laatst toch een energie station op een plek waar een waterschap dwars lag? Ik zie wel mogelijkheden

Edit; Dat is er schijnbaar zelfs: https://www.noord-holland...20Noord-Holland%201.0.pdf

[Reactie gewijzigd door rob12424 op 3 januari 2026 11:29]

[2TheMaks]

Elk bedrijf dat boven een bepaalde verbruikslimiet komt, moet dat volgens mij indirect ook.

Bedrijven hebben hun ICT in de cloud zitten. Cloud-providers hebben datacenters om deze cloud-diensten te leveren. Eigenlijk dient het energieverbruik van een datacenter dus verdeeld te worden over de bedrijven die de cloud-diensten afnemen die geleverd worden via het desbetreffende datacenter.

Ook leuk voor particulieren om naast hun vliegreizen tevens hun aandeel in het verbruik van Google/AWS/Microsoft/Meta-datacenters mee te tellen in hun carbon-footprint.

[Bender]

Je wil dat iedere ZZPer een energieverbruik rapport gaat maken?
Want er zijn nog niet genoeg regels, rapportages, etc om een ondernemer te belasten en daarbij moeten dus ook weer nieuwe afdelingen komen om dit te beheren, controleren en uiteraard recherche want fouten moeten bestraft worden...

[CH4OS]

Zijn alleen de energieverbruik rapportages van datacenters interessant dan?

[Bender]

Waarom zou het energieverbruik van een Timmermans interessant zijn, of een programmeur die van uit huis werkt?
Wil je nou echt voor dat soort mensen een administratielast opleggen, plus een afdeling optuigen bij de overheid die die mensen weer gaat controleren?

[CH4OS]

Dat zeg ik toch niet? Ik zeg alleen dat meer bedrijven dan datacentra alleen hun energieverbruik zouden moeten delen. Waar dan de grenzen liggen, zoals vanaf wanneer wel etc, dat is niet aan mij. In de meeste reacties alhier proef ik een sentiment alsof datacentra het wel moeten vermelden, maar andere grote bedrijven dat niet zouden hoeven.

[kdekker]

Wat voor praktisch doel zou dat dienen? De netbeheerder weet het toch wel, want die sluit de boel aan voor een bepaalde capaciteit. Ik zeg niet dat het niet nuttig is, maar informatie omdat het mogelijk nuttig is, is een overbodige administratieve last (waarvan al jaren geroepen wordt dat die hoog is).

Maar goed, soms wil de overheid complexe regels voor wat dan potentieel beter werkt. Simpel en rechtvaardig is ook een mooi uitgangspunt. Miljoenen uitgeven voor een iets rechtvaardiger (of meer sturing biedt, waar de overheid ook nogal eens fan van is) systeem is hopelijk geen doel op zich.

[CH4OS]

Dan maakt het voor een datacenter toch ook niet uit of dat die het energieverbruik deelt, als de netbeheerder er maar van weet?

[kdekker]

Dat is dan toch een handeling en/of administratie die niet gratis uitgevoerd kan worden. Je gaat toch geen data delen voor de lol of omdat 'het kan'. Ook niet als die informatie intern ergens bekend is. Al vermoed ik dat de overheid ivm belastingen deze informatie al heeft, maar niet op klant niveau in een dc. En al helemaal niet op activiteitsniveau (lijkt me nog een uitdagende klus). Dus zelfs voor een Google- of Microsoft-only DC is uitsplitsing naar gebruik (bijv AI) niet eenvoudig. En niet-eenvoudige zaken kosten veel geld.

Ps agv van regelgeving besteden verpleegkundigen ca 30% van hun tijd aan administratieve zaken.

[Bender]

Dat zeg je wel, je benadrukt het zelfs dat élk dit zou moeten doen...

dan graag élk bedrijf.

[CH4OS]

Ja, bedrijf, dan snap je hopelijk wel dat ik geen eenmanszaak/ZZP bedoel?
Ondanks dat ZZP ook een bedrijf is, hoop ik toch echt dat de wereld niet zo zwart/wit is.

Of is een ZZP/eenmanszaak een bedrijf vergelijkbaar met een datacenter voor jou? Lijkt me ook niet, toch?

[Reactie gewijzigd door CH4OS op 5 januari 2026 14:18]

[Bender]

Waarom zou ik dat moeten begrijpen? Zeker als je dit benadrukt met "élk".

Hoe moeten we dan weten wat jouw selectie procedure is wat volgens jou wel of geen bedrijf is?

[CH4OS]

Sorry, maar ik vind dat vanuit de context toch best wel duidelijk was dat ik géén ZZP/eenmanszaak bedoelde met élk bedrijf. Het is niet alsof een ZZP/eenmanszaak een vergelijkbaar energieverbruik met een datacenter heeft en we zijn hier ook niet om op elkaar te muggenziften over dit soort dingen, ook in het nieuwe jaar niet wat mij betreft. Laten we het niet onlogisch maken door een en ander uit verband te trekken (ik merk dat dit best vaak gebeurd op Tweakers) over wie wat exact bedoelt, dat weet men vaak toch wel, al wordt het niet letterlijk geschreven. Het is allemaal écht zo zwart/wit niet zoals je het nu laat lijken.

[Reactie gewijzigd door CH4OS op 5 januari 2026 15:03]

[supersnathan94]

Nou… Ja?

Mogelijk kun je op basis van een paar zaken gecategoriseerde, geaggregeerde gegevens gebruiken voor ZZP-ers. Dingen die via Leasemaatschappijen, brandstofpassen en belastingdienst toch al beschikbaar zijn. Het gaat immers om fijnstof, CO2, NOx uitstoot van voertuigen en andere zaken op schaal. Wat een individuele ZZP-er bijdraagt boeit erg weinig. Dingen zoals een thuiskantoor is absoluut irrelevant op de schaal van een kantoorpand bijvoorbeeld.

Ik durf te wedden dat 20 ZZP-ers verantwoordelijker omgaan met energie als ze thuis werken dan het gemiddelde kantoor waar ze anders in zouden zitten.

Bij iets als zonnepanelen gaan we uit van een simpele berekening en op basis daarvan wordt er een forfait toegepast. Zulke dingen kunnen we ook voor ZZP-ers doen.

• Aantal thuiswerkdagen
• Kilometrage/jaar
• Type voertuig
• Brandstof
• Zakelijk verbruik gas/elektra

Maar houd het simpel. Again. Dingen die je ook bij je belastingaangifte zou moeten opgeven.

[Baserk]

Waarom elk bedrijf? Als enorme datacenters giga-hoeveelheden energie slurpen, te vergelijken met het verbruik van honderdduizenden gezinnen, dan moet de fietsenmaker het dus ook openbaar maken?

Wat is de logica daar achter?

[CH4OS]

Waarom zouden alleen datacenters het moeten prijsgeven dan? Mijn punt is dat er naast datacenters nog meer en grotere vervuilers zijn.

[jpsch]

Maar data centra zijn de bedrijven die er nog veel bijkomen en dus relevanter zijn dan een Hoogovens.

[CH4OS]

Dat is prima, maar van grote bedrijven en groot verbruikers zou dergelijke transparantie niet misstaan.

[Sissors]

En daarom moeten ietwat grotere bedrijven regelmatig enquetes houden onder hun personeel hoe ze naar het werk komen. En zo waren er weer wat extra regeltjes gevonden met heel twijfelachtig nut.

[Miezie]

Hoezo twijfelachtig? Bedrijven zijn net als bijvoorbeeld boeren ook verwantwoordelijk voor wat ze uitstoten toch? Daar hoort ook woon/werk-verkeer bij… en daar stuur je op door eerst bijhouden en dan naar beneden brengen. Of wat dichter bij het concept datacenter: efficiënt middelengebruik van de cloud, dus niet alles maar tot in de eeuwigheid bewaren bijvoorbeeld…

Datacenters mogen best sturen op efficiëntie van de hardware die erin draait, dus mag daar best inzicht in zijn en kaders meegegeven worden. Zeer goede zaak…

[Sissors]

Als we het over de cloud hebben durf ik wel te stellen dat in tegenstelling tot wat sommige beweren, je vakantiefoto's erin opslaan nou niet zo'n impact heeft op de CO2 uitstoot. En het is niet alsof datacenters efficienter willen worden vanwege rapportages maken, dat willen ze om geld te besparen.

Hebben we het over uitstoot van bedrijven, dan ben ik ervan overtuigd dat met enige regelmaat enquetes moeten houden onder je personeel hoe ze naar het werk komen een hele hoop meer bijdraagt aan nodeloze regeldruk als dat het bijdraagt aan oplossen van CO2 uitstoot. De EU zegt dat ze regeldruk willen verminderen, en tegelijkertijd worden meerdere nieuwe twijfelachtige raportages die bedrijven moeten maken weer ingevoerd. Vinden ze nou echt de woon-werk verkeer component een belangrijk gedeelte van de uitstoot, dan vermoed ik dat je door gewoon de gemiddelde woon-werk afstand te pakken je een heel eind komt.

[Gwaihir]

Ja, ik vind het artikel warrig op dit punt, tot en met wat de RVO zou erkennen aan toe: wordt er niet gerapporteerd, of slechts vertrouwelijk?

Het lijkt op dat eerste geval, maar dan lijk ook het antwoord eenvoudig: RVO laat een dwangsom opleggen.

[TheMak]

Kan elke overheidsorganisatie dat?

[Gwaihir]

Iedere belanghebbende (persoon of organisatie) kan in Nederland naar de rechter stappen wanneer hij iets niet ontvangt wat hij wel zou moeten ontvangen en daar een dwangsom op laten zetten.

Sommige overheidsorganen kunnen zelf dwangsommen opleggen voor sommige zaken. Het artikel geeft de indruk dat het RVO dat in deze niet kan.

[mjl]

Ze hebben geen wettelijke middelen voor het publiekelijk maken van de data dus een rechtszaak zullen ze niet aanspannen. Voor het niet rapporteren kunnen ze wellicht boetes opleggen.

[Reactie gewijzigd door mjl op 2 januari 2026 14:20]

[denios]

Het gaat niet om de cijfers, het gaat om de transparantie die de bedrijven verplicht zijn.

[voske]

Het ontbreken van die wettelijke middelen intrigeert me. Artikel 12 van de richtlijn is geïmplementeerd door wijzigingen van het Besluit activiteiten leefomgeving en het Omgevingsbesluit. In de toelichting bij het wijzigingsbesluit wordt ingegaan op de handhaving. Dit schrijft de minister (althans zijn ambtenaren):

De bestuursrechtelijke handhavingstaak is met de in artikel II, onderdeel B, van onderhavig besluit opgenomen wijziging belegd bij de Minister voor Klimaat en Energie. Op grond van artikel 18.4 van de Omgevingswet en artikel 13.1, eerste lid, onder h, van het Omgevingsbesluit komt aan de Minister voor Klimaat en Energie de bevoegdheid tot het opleggen van een last onder bestuursdwang toe. De uitvoering van en de bestuursrechtelijke handhavingstaak van de rapportageplicht zullen namens de Minister voor Klimaat en Energie door RVO worden uitgevoerd.

RVO voert momenteel al de toezicht- en handhavingstaken uit voor bepaalde onderdelen opgenomen in Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende energie-efficiëntie, tot wijziging van Richtlijnen 2009/125/EG en 2010/30/EU en houdende intrekking van de Richtlijnen 2004/8/EG en 2006/32/EG (PbEU 2012, L 315), die eerder al zijn geïmplementeerd in de Wet uitvoering EU-handelingen energie-efficiëntie. Een voorbeeld hiervan is de uitvoering van toezicht- en handhavingstaken voor de verplichting voor grote ondernemingen tot het ondergaan van een energie-audit op grond van artikel 18 van de Wet uitvoering EU-handelingen energie-efficiëntie. Daarnaast zorgt RVO ook voor de uitvoering van het elektronische loket en formulier waarvan gebruikt dient te worden gemaakt bij de uitvoering van de geactualiseerde energiebesparingsplicht. Het toezicht voor de regels zoals opgenomen in paragraaf 5.4.1.a van het Bal zal zich richten op het controleren of datacentra de vereiste data hebben aangeleverd en publiek gemaakt. RVO heeft een uitvoeringstoets gedaan en heeft aangegeven dat de voorgestelde regelgeving uitvoerbaar en handhaafbaar wordt geacht. In de uitvoeringstoets wordt door RVO aangegeven dat RVO nog specifieke ervaring en expertise moet opbouwen om gegevens van datacentra op dit detailniveau te kunnen beoordelen. RVO is momenteel bezig deze expertise op te bouwen en zal daar de komende tijd mee doorgaan. RVO ziet daarbij als risico dat bedrijfseigen datacentra die onder de criteria vallen niet volledig bekend zijn en dat het voor RVO lastig is om vast te stellen of het geïnstalleerd vermogen van een datacentrum onder of boven de grens van 500 kilowatt ligt. Daarnaast signaleert RVO, mede vanwege de nog op te bouwen ervaring en expertise met deze specifieke doelgroep, dat het beoordelen of bepaalde informatie moet worden gezien als bedrijfs- en fabricagegegevens als bedoeld in artikel 5.1, eerste lid, onder c, en tweede lid, onder f, van de Wet open overheid op punten lastig kan zijn. Dit omdat het daadwerkelijk bedrijfsgevoelig zijn van gegevens kan verschillen per deel van de gegevens en ook per datacentrum. RVO is momenteel bezig expertise op het terrein van datacentra op te bouwen en zal daar de komende tijd mee doorgaan. Onderdeel daarvan is dat RVO een opdracht uit zal zetten om de doelgroep van de regels, zoals opgenomen in paragraaf 5.4.1.a van het Bal, beter in kaart te brengen. RVO verwacht op termijn tot een vrijwel volledig overzicht van de doelgroep te komen. Vanwege de korte implementatietermijn zal er nog een handhavingsstrategie moeten worden vormgegeven. Bij het vaststellen van de toezicht- en handhavingsstrategie wordt in beeld gebracht welke gegevens mogelijk in aanmerking komen als bedrijfsgevoelige informatie. Bij de rapportagerondes in de komende jaren zal RVO meer ervaring en kennis op kunnen doen bij het beoordelen van de bedrijfsgevoeligheid van de gerapporteerde informatie.

[FreezeXJ]

"Vanwege de korte implementatietermijn zal er nog een handhavingsstrategie moeten worden vormgegeven."
Dus dan is de regelgeving nog niet compleet, want het handhaven (met bijbehorende consequenties) moet dus nog uitgedacht worden. Eigenlijk geeft dit bericht precies aan waarom dat nu al wel in de pijplijn had moeten zitten: grote bedrijven hebben lak aan wetgeving, het enige relevante zijn de consequenties.

[TimvandenBelt]

Een rechtszaak starten op basis van welke Nederlandse wet of Nederlandse aanwijzing precies?

Zover ik kan zien is de Nederlandse implementatie nog gaande. Dat betekent dat de RvO ook geen mandaat/bevoegdheid heeft om een rechtszaak te starten.

Let wel, de RvO zegt "We hebben geen wettelijke middelen om datacentra te dwingen". Dat betekent dus niet dat ze niks doen, alleen dat ze geen formele instrumenten kunnen inzetten. Zoals een rechtszaak.

Tot slot, in theorie kan iedereen een rechtszaak starten. Net zoals jij en ik. Omdat er nog geen organisatie is aangewezen zou dat dus kunnen. Net zoals op die voet de RvO het kan, maar niet als bestuursorgaan (overheid).

Onder voorbehoud dat er inderdaad nog geen aanwijzing is gedaan aan de RvO voor bevoegdheden. Die kon ik (zo snel) niet vinden, anders dan de link hierboven.

edit:
Paar tekstuele wijzigingen & nuance dat ik niet zo snel aanwijzing heb kunnen vinden van bevoegdheden aan de RvO.

[Reactie gewijzigd door TimvandenBelt op 2 januari 2026 17:40]

[WillySis]

Via de rechter afdwingen lijkt nuttig, maar het gaat hier om een wet waar wel een verplichting wordt vermeld, maar waar geen straf aan is gekoppeld bij het niet voldoen aan de wet.

Een rechter kan dus hooguit een dwangsom met een maximum opleggen. MS en Google zullen daartegen vast wel in beroep gaan. Als de dwangsom standhoudt zullen ze die gewoon betalen.

[Sebastian1313]

Mooi uitgebreid lang verhaal van u, maar ik ben bang dat u het artikel niet gelezen heeft. Ik citeer: "We hebben geen wettelijke middelen om datacentra te dwingen".

Onder welke wettelijke grondslag gaat u een rechtzaak beginnen dan?

[ledroledro]

Inderdaad. Bedrijven weigeren deze informatie dus publiekelijk te maken. Betekent niet dat de overheid het niet mag weten.
Ik kan helaas het NRC artikel niet lezen (want paywall). Maar in het tweakers artikel staat alleen dat RVO geen wettelijke middelen heeft. Ik heb eens rondgeneusd op de RVO site. Maar RVO lijkt alleen maar aan advies te doen. En ik weet niet wat RVO bedoeld met 'geen wettelijke middelen hebben', maar betekent dat niet dat ze simpelweg geen bevoegde mensen in dienst hebben om niet publieke informatie op te vragen?

Gezien de enorme discussie die al jaren gaande is over de impact van deze datacenters op ons elektriciteitsnet en de klimaat doelen zouden deze gegevens naar mijn mening gewoon publiek moeten zijn.

[apeklootje]

Elke aansluiting heeft toch een meter? Hoe moeilijk kan het zijn?

[FrostyPeet]

Het is wel een beetje de Hollandse ziekte. Regeltjes maken en dan onvoldoende handhaven. De papieren realiteit klopt dan als een sprookje. Een wethouder is maar al te blij met die paar tienduizend euro extra belasting die de gemeente krijgt. Economische Zaken wil zo min mogelijk ruzie met de Grote Tech.

De negatieve aspecten van datacenters worden steeds duidelijker. Veel schaarse ruimte innemen, energieverbruik dat op andere terreinen veel meer nut heeft. Waterverbruik waarvan je maar moet hopen dat het geen vervuiling is. Hardware prijs opdrijvende effecten. AI slop (YT shorts - als je van je moeder houdt klik dan op de like knop zooi). Er werkt amper personeel in zo'n data center.

Zet die datacenters neer waar de stroom goedkoop is, er voldoende ruimte is. Die 15 ms meer lag merkt niemand. In Spanje bijvoorbeeld, of het midden van Frankrijk.

[m_snel]

Het is eigenlijk wel frappant dat het cbs wel cijfers weet te overleggen.

https://www.cbs.nl/nl-nl/...en%20tot%205%20100%20GWh.

[flossed]

5,1TW in2024 !

[fruitbakje]

Vind je dat veel...?

[flossed]

Schijnt 6% van de totale consumptie energie te zijn. Wat is veel? Wellicht valt dat vanuit een andere invalshoek beter te beantwoorden. Er is kennelijk netcongestie, the rijksoverheid vraagt de nederlandse bevolking te minderen tussen 16:00 en 21:00. dat is waarschijnlijk de periode waarin 14-15 TWH (verbruik van nederlandse huishouden) het meest gebruikt gaan worden. (ik vermoed dat verbuik, ik kan het niet basseren op statistieken). datacenters op dit moment gebruikt nu ongeveer 1/3e van wat de huishoudens gebruiken. Ik denk echter niet data datacenters tussen 16:00 - 21:00 minder stroom verbruiken of dat wellicht zelfs kunnen. Dus om terug te komen op is het veel? hangt er vanaf wat je er voor bereidt bent om op te geven.

[fruitbakje]

Ook @Madrox voor wat betreft Madrox in 'NRC, NU.nl: datacenters zijn ontransparant over energieverbruik, ondanks plicht', 5,1 TW is inderdaad vrij veel. Op de hele wereld is het gemiddelde elektrische verbruik zo'n 3,4 TW volgens Copilot. Piekvermogens zijn dan misschien 4,5 TW. Dus jullie zeggen dat dit datacenter méér verbruikt dan de hele wereld bij elkaar (inclusief het datacenter zelf). Vergelijk het met alle kerncentrales van Frankrijk (en die hebben er een boel, die maken véél meer stroom dan wij in heel Nederland natuurlijk, inclusief dat ene datacenter). Die Franse kerncentrales produceren gemiddeld 41 GW. Dus dat is wat, 1% van wat jullie claimen dat het datacenter verbruikt? Dus dit ene datacenter verbruikt 100x meer dan alle Franse kerncentrales bij elkaar kunnen produceren...?

Jullie maken natuurlijk de klassieke fout van terawatt (TW) en terawattuur (TWh). En in dit geval is het nóg pijnlijker, want in het originele artikel van het CBS staat ook gewoon TWh. Dus niet alleen weten jullie het verschil niet zo goed (wat helemaal niet erg is), maar ook lezen jullie niet zo goed .

Kleine samenvatting, je vermogen van kilowatt of terawatt (zonder de -uur) is hoeveel elektriciteit er non stop bijvoorbeeld door een kabel loopt richting het datacentrum. Eigenlijk de hoeveelheid energie die elke seconde ergens doorheen gaat. Zie het als een waterleiding waar water door stroomt, en dat stroomt met 5 liter per minuut bijvoorbeeld. Dat is watt, kilowatt, megawatt enz enz. Héél Nederland gebruikt zo'n 13 GW non stop. 's Nacht minder, overdag meer. Eén enkele waterkoker ofzo verbruikt (als je hem aanzet natuurlijk) zo'n 1 kilowatt (of 1,5 ofzo, staat meestal wel ergens op je waterkoker). En dat verbruikt ie non stop. Totdat ie uitgaat (wat wel de bedoeling is bij een waterkoker natuurlijk).
Hoe werkt dit dan met kilowattuur of terawattuur? Dat is heel makkelijk, dan kijk je gewoon naar hoe lang je dat gebruikt. Bijvoorbeeld hoe lang je waterkoker daadwerkelijk aanstaat (een paar minuten). Of bij het datacentrum, over hoe lang je het elektriciteitsverbruik wil meten. Dus bij de waterkoker vermenig je het vermogen van 1,5 kW met 0,083 uur (dat is 5 minuten), en dan krijg je 0,125 kWh (met de h!). Een TWh is dus de totale hoeveelheid energie die je in een bepaalde tijd (in 5 minuten of in een jaar) verbruikt.
Het datacentrum verbruikt geen 5,1 TW non stop natuurlijk, maar (blijkbaar) zo'n 0,0006 TW, oftewel 0,6 GW, oftewel 600 MW. Je wil het aantal TWh's over een heel jaar weten, dus dat non stop vermogen (elke seconde weer) van 0,6 GW vermenigvuldig je met de 8760 uur die we in een jaar hebben, en voila, 5100 GWh (oftewel, 5,1 TWh). De Franse kerncentrales doen in een jaar schijnbaar 333 TWh.

Dus om het in jullie gebruik van vermogen in TW te zeggen, het datacenter verbruikt zo'n 0,0006 TW. Non stop. Dat is 600 MW. En ja, dat is erg veel. Een beetje een moderne windturbine doet zo'n 5 of 10 MW ofzo, dus dit zijn bijna 100 windturbines (moet het wel hard genoeg waaien natuurlijk). Een huishouden verbruikt gemiddeld ongeveer tussen de 0,5 en 1 kW. Dus 0,001 MW. Eén datacenter is een boel huishoudens. 65 datacenters gebruiken even veel als wat de ALLE Franse kerncentrales in een jaar aan elektriciteit produceren.

[Wilfred86]

Je kan het ook zo uitleggen: 1 Watt = 1 Joule/seconde. Een hoeveelheid energie per tijdseenheid dus.

1 Wattuur (Wh) is 1 Joule/seconde * 3600 seconden.

Je ziet dus dat je daarbij eerst deelt door tijd (Joule/s) en dan weer vermenigvuldigt met tijd (3600 seconden, een uur). Dat kan je dus tegen elkaar wegstrepen, waardoor alleen een hoeveelheid Joule overblijft.

Anders gezegd: Wh is een maat voor hoeveelheid energie. Heeft dus (uiteindelijk) niks met tijd te maken.

[fruitbakje]

Ja dit is dus meer voor @Madrox en @flossed

[Madrox]

Oke. Hoor wat je zegt. Betekent dit dat die datacenters niet meer dan de Stad Amsterdam verbruiken?

[flossed]

TLDR; je hebt gelijk, maar je vraag was vindt je dat veel? Jouw betoog sluit niet aan bij die van mij, afgezien van het feit dat je aangeeft dat we het hebben over TWH, prima, met de referenctie naar CBD heb ik op een typo na het ook over TWH. Ik refereer overigens naar het CBS, waar ik een beetje meer accuraat vindt dan co-pilot, maar dat ter zijde.

Terug naar het antwoord op je vraag, "vindt jij dat veel?" mijn antwoord hangt er van af.

Rijksvoorlichting geeft aan dat je als burger je verbruik moet dimmen tussen 16:00 en 21:00 omdat er niet voldoende capaciteit op het net beschikbaar is, dan moeten we die vraag in dat licht beantwoorden.

Bij deze mijn antwoord:

Als winstgevende internationale bedrijven, onverminderd consumeren tussen 16:00 en 21:00, dan vindt ik 5.1TWH te veel. Want Nederland moet ten koste van de bescikbaarheid van energy voor de burgers ( die er ook gewoon voor betalen, maar wel tegen een hogere prijs als industrie) die data centra te herbergen onder zulke condities. klinkt niet als eerlijk. ( industrie 8ct, consument 30).

Als winstgevende internationale bedrijven, als de rest van de bevolking minderen tussen 16:00 en 21:00, dan vindt ik 5.1TWH veel. (vraag wie moet blijven consumeren tussen 16:00 en 21:00??).

Als winstgevende internationale bedrijven, bufferen om niet te consumeren tussen 16:00 en 21:00, dan vindt ik 5.1TWH prima gaat wel ten cost van een beetje winst om de batterijen te kopen en onderhouden ...

[fruitbakje]

Laat ik als eerste zeggen dat ik niet probeer te betogen dat 5,1 TWh weinig is. We vinden dat allemaal hartstikke veel. Ik ben ook niet echt geïnteresseerd in een onderbouwing over hoe veel 5,1 TWh nou precies is. Ik ben het er toch wel mee eens .

Mijn oorspronkelijke vraag was of 5,1 TW veel is (niet 5,1 TWh). En dat is, zeker voor een datacenter, natuurlijk krankzinnig veel. Onmogelijk veel. En vervolgens bleek uit je antwoord dat je dat verschil niet helemaal doorhad (of typo's bleef maken), dus ik dacht ik leg het even uit, dan kunnen we het allebei over hetzelfde hebben.

Jouw betoog sluit niet aan bij die van mij

Ik denk dat ik niet zozeer een betoog als een uitleg heb gemaakt. Althans, dat probeerde ik haha. Misschien denk je dat ik betoogde dat 5,1 TWh weinig is, maar dat betoogde ik helemaal niet dus. Ik wilde gewoon uitleggen wat het verschil tussen TWh en TW is.
Als ik moeilijk zou willen doen, kan ik ook zeggen dat jouw antwoord natuurlijk niet op mijn vraag aansloot. Want 5,1 TW is helemaal geen 6% "van de totale consumptie energie". Technisch gezien is dat natuurlijk helemaal waar. Alleen bedoelde je helemaal geen TW. En dat probeerde ik je dus uit te leggen.

Ik refereer overigens naar het CBS, waar ik een beetje meer accuraat vindt dan co-pilot, maar dat ter zijde.

Helemaal eens dat CBS accurater is dan Copilot. Betrouwbaarder in ieder geval. Aan de andere kant, mijn grove schattingen van het wereldwijde verbruik hoefde helemaal niet accuraat te zijn, en het CBS heeft helemaal geen cijfers over wereldwijd verbruik. Dus ik denk dat in deze context mijn gebruik van Copilot niet ongepast was.

heb ik [het] op een typo na het ook over TWH

Ja ik hoop dat je snapt dat als ik het iemand zo'n klassieke fout zie maken, en dat na een checkvraag niet lijkt te landen, en na een uitleg dat het TWh is, en het ook zo in de bronartikelen staat, en iemand het dan nog steeds verkeerd zie schrijven als TWH, dat ik dan niet denk dat het nog een typo is. Nou ja goed als het echt een typo was en niet verwarring over het verschil tussen TW en TWh, dan was mijn hele uitleg (inderdaad) niet relevant voor je.

[Madrox]

Ik wel, als ik dit lees. Dan krijg je een beter beeld hoeveel 5.1TW in de praktijk betekent.

https://klimaatmonitor.databank.nl/Jive?workspace_guid=5bc2bc76-e886-44df-bf93-20de5a66b8df

Die datacenters verbruiken dus nu al méér dan de gehele stad Amsterdam incl. bedrijven e.d.

(0,8 woningen en 3.6 bedrijven e.d., zeg 4.5 TW (moest het even allemaal omrekenen omdat er bij de een Gwh word genoemd, dan weer Kwh en hier Terrawatt)

[Reactie gewijzigd door Madrox op 3 januari 2026 20:57]

[fruitbakje]

Zie ook fruitbakje in 'NRC, NU.nl: datacenters zijn ontransparant over energieverbruik, ondanks plicht'

Dus we hebben het over 5,1 TWh, niet over 5,1 TW. 5,1 TW is krankzinnig, dat produceren (en verbruiken) we op de hele wereld nu nog niet.

Om het dan te hebben over die cijfers in de Klimaatmonitor, die hebben het ook allemaal over de uurtjes, dus over de GWh, kWh, enzovoorts. Gelukkig had het CBS het over het datacenter ook over TWh, dus je vergelijking klopt verder wel helemaal

[Madrox]

Oke, heb de verkeerde term gebruikt, ook omdat dat ook zo benoemd werd. Dank voor de uitleg. Veranderd dit het rekensommetje dan tov de Stad Amsterdam bijv? Denk het niet, maar ik hoor het graag. EEn x aantal procent tov het landelijke verbruik is nog steeds geen kattepis, lijkt me.

[Reactie gewijzigd door Madrox op 5 januari 2026 10:30]

[fruitbakje]

Nee alles klopte verder

[iAR]

[quote]Eerder in december deed NU.nl ook al onderzoek naar dat verbruik en ontdekte toen ook al dat er weinig data beschikbaar is over het stroomverbruik.[/quote]

Je zou toch zeggen dat er precies 1 punt is waar het heel duidelijk moet zijn hoeveel energie er gebruikt, dan wel teruggeleverd moet worden. Kan er niet gedwongen worden de energieleverancier de data te openbaren. Alles wegzetten onder 'vertrouwelijke' informatie imo niet aan de orde, het is immers een verplichting in de EU.

[T-Forever]

Het mag natuurlijk niet naar buiten komen, want dan kan er ophef ontstaan, dus gewoon verstoppen en doorgaan. Ooit komt het naar buiten maar dan heeft het de aandeelhouder zijn winst al opgeleverd en de maatschappij de kosten al betaald. Rekening vervuiling tbv het mileu komt doorgaans ook bij de belastingbetaler te liggen. Dan gaat iets gewoon falliet, en is er toch nog een wettelijke verplichting.

[iAR]

Tja, als we dit blijven volhouden dan betaalt de samenleving straks alles van private bedrijven. En die staat al zo onder druk; die samenleving dan.

[Fri303]

De grond wordt onder onze kont massaal verpacht aan de belangrijkste bieder en we blijven massaal rechts stemmen.

[Inflatable]

Dat klopt, omdat ze aanzienlijke gedeelten van "het volk" hebben wijsgemaakt dat het allergrootste probleem van onze samenleving asielzoekers etc zijn, en dus blijft "het volk" rechts stemmen.. Precies wat de Elon Muskjes en Trumpjes etc van deze wereld graag zien, zodat zij in alle vrijheid nog meer geld en macht naar zich toe kunnen trekken.. Daar komt ook hun "haat" voor de EU grotendeels vandaan, omdat die organisatie de macht en het lef heeft er tegenin te gaan.. Ik ben zelf o.a. al van X af, want werd gestoord van alle extremistische troep die ik ondanks dat ik alleen maar wat normale fatsoenlijke kanalen volgde maar bleef zien in mijn feed..

[Martinez-]

De samenleving betaalt, het bedrijf profiteert. In toenemende mate zie je dit gebeuren naar mijn gevoel.

Als er nu geen wettelijke mogelijkheden zijn dan moeten we die misschien zsm gaan introduceren. Geen data aanleveren? Dan datacentrum uit. Ons belastinggeld is er niet om Big Tech verder te verrijken.

[Framoes]

En ondertussen blijft coalitie op coalitie zeggen dat er geen geld is en bezuinigingen op zorg, onderwijs en andere openbare voorzieningen echt nodig zijn. Ze zullen vast wel willen, maar als de begroting niet voldoende is doordat grote bedrijven de belasting zo makkelijk kunnen ontwijken, kunnen ze weinig beginnen. En vervolgens zien de normale partijen met lede ogen aan hoe steeds meer mensen boos en cynisch worden. Vervolgens stemmen ze op partijen die roepen alles wel even op te gaan lossen (maar dat niet doen, want ze bestaan bij de gratie van die boosheid).

Gelukkig gaat er jaarlijks maar ongeveer 5 biljoen via "Nederlandse" bedrijven om vervolgens geen belasting af te dragen hier. Gunstige constructies maken Nederland nog steeds een belastingparadijs.

Maar alle ellende die er door komt, moet wel van ons geld worden betaald.

[CH4OS]

Want? Het is niet alsof er geen bedrijven zijn die een nog hoger energieverbruik hebben, maar die dat ook niet rapporteren. Dus wat mij betreft: of álle bedrijven dienen te rapporteren over verbruik, of geen enkele.

[Reactie gewijzigd door CH4OS op 2 januari 2026 15:10]

[Kingjohn55]

Welke bronnen heb je daarover?

[mdcoo]

Een datacenter is minder vervuilend dan een kolen- of gascentrale die stroom levert.
Wanneer gaan we in Nederland eens aan oplossingen denken? Waarom kunnen we niet een woonwijk bouwen naast een datacenter en de warmtelast van het datacenter gebruiken voor de woonwijk? Datacenters stoten geen slechte lucht uit (PM), maken weinig lawaai en zo is een datacenter opeens stukken milieuvriendelijker. Omdat het woonwijk als een warmtewisselaar fungeert krijg je kou terug uit de woonwijken, die weer als koeling gebruikt kan worden. Is allemaal zo makkelijk...

[Madrox]

Stroom heeft nut, dat staat als een paal boven water. Het nut van de data centers, en dan vooral die AI farms, moet nog blijken.

[GeroldM]

Aannemend dat er bij de aanvraag van terreinen en/of bouwplannen wel is gemeld dat een bepaald vermogen word afgenomen, dan stel ik voor dat de TenneT gaat meten hoeveel energie er op die loocatie word verbruikt en het moment dat deze limiet behaald is, TenneT de gehele locatie prikloos maakt totdat de de nieuwe overeengekomen periode in hun energiecontract weer aanvangt. Zal voor grotere bedrijven eerder op jaarbasis zijn dan op maandbasis.

Zo hoeft niemand te weten welk gebouw/dienst/service precies verbruikt, alleen het totaalverbruik. En is dat meteen een stok achter de deur om dataccenters binnen gestelde verbruikslimieten te laten opereren, zonder dat op de bevolking/belastingbetalers af te wenden.

Om te voorkomen dat een (nieuw) datacenter bij aanvraag het geschatte verbruik veel te hoog inschat: boetes voor ongebruikte afname.

[fruitbakje]

Aannemend dat er bij de aanvraag van terreinen en/of bouwplannen wel is gemeld dat een bepaald vermogen word afgenomen, dan stel ik voor dat de TenneT gaat meten hoeveel energie er op die loocatie word verbruikt en het moment dat deze limiet behaald is, TenneT de gehele locatie prikloos maakt totdat de de nieuwe overeengekomen periode in hun energiecontract weer aanvangt.

Daar sluiten alle grootverbruikers (dus alle gebruikers met een aansluiting groter dan 3x80A, wat, haha, datacenters zeker zijn) al tientallen jaren contracten over hoor. Dat noemen ze transportovereenkomsten. Dus je stelt iets voor wat al gedaan wordt.

Je mag er rustig vanuit gaan dat deze bedrijven dat prima hebben geregeld met zowel de netbeheerder (als dat al TenneT is) en de relevante overheden (voor zover de overheden daar überhaupt wat over te zeggen hebben, of over willen zeggen).

In deze context (transparantie richting de burger) heb ik ook geen idee wat jouw voorstel nu eigenlijk bijdraagt aan die transparantie.

[farlane]

Een van de onderzoekers (Postdoctoraal onderzoeker Fieke Jansen) stelt in het artikel dat dat wellicht zou kunnen, maar dat het aan politieke wil ontbreekt.
Dit heeft (mijns inziens) alles te maken met het feit dat we onder het juk van de hyperscalers en die oranje clown leven in onze digitale wereld.

Des te meer reden om daar (langzaam maar zeker) verandering in aan te brengen.

[fruitbakje]

Kan er niet gedwongen worden de energieleverancier de data te openbaren.

Ja vast ook weer met nieuwe regelgeving. Maar dat is ook een beetje symptoombestrijding. Je kan dan ook de oorspronkelijke wetgeving aanpassen waardoor ze niet meer door deze maas komen.

Alles wegzetten onder 'vertrouwelijke' informatie imo niet aan de orde, het is immers een verplichting in de EU.

Ze claimen niet dat het vertrouwelijk is, maar dat het bedrijfsgevoelig is, maar dat terzijde. Ja van regelgeving moeten ze de gegevens openbaren, maar van diezelfde regelgeving hoeven ze dat niet als het bedrijfsgevoelig is. Dus ja, nu zeg je dat ze ze aan de wet moeten houden maar dat ze ze niet van diezelfde wet gebruik mogen maken...?

[praseodymium]

Het energieverbruik zou bedrijfsvertrouwelijke informatie zijn, terwijl bij nieuwe datacenterprojecten juist groots aangekondigd wordt over hoeveel gigawatt (GW) aan compute het gaat.

[Defspace]

Tja, ik zie het probleem niet. Volgens de richtlijn mag dit, zolang ze het gebruik maar delen is het doel van de richtlijn toch behaald (inzicht in verbruik en efficiency). Dat het verder niet openbaar is welk complex precies wat verbruikt lijkt mij geen enkel probleem en gaat niemand wat aan.

[kodak]

Op welke bronnen baseer je dit dan? Want de ontevredenheid gaat over de bedrijven die niets willen openbaren, niet over bedrijven die dat op de een of andere manier wel willen.

[Hell-Slave]

1.21GW?

[berchtold]

Denk wel meer

[Hell-Slave]

Back To The Future gezien?

[berchtold]

uiteraard. ik snapte de referentie

[Fri303]

Saillant detail. In de film zei Doc Jigawatts omdat in 1985 men in de VS nog niet helemaal begreep wat giga en jiga was destijds.

[cdwave]

Onze journalisten denken dat de eenheid van energie een "huishouden" is, en de eenheid van gewicht iets van "olifanten" ofzo. Dan zat Doc er toch dichterbij.

[HuisRocker]

Onze journalisten denken dat de eenheid van energie een "huishouden" is, en de eenheid van gewicht iets van "olifanten" ofzo. Dan zat Doc er toch dichterbij.

Journalisten weten dat verreweg het grootste deel van hun publiek zich absoluut geen beeld kan vormen vormen bij "Meta's datacenter in Zeewolde verbruikt 1.380 gigawattuur (GWh) per jaar ..." en schrijven er daarom altijd bij "... vergelijkbaar met het stroomverbruik van zo'n 460.000 huishoudens." En daar is echt niks mis mee... Jij hebt misschien genoeg aan GWh, maar als ik hier over stralingsbescherming (dosislimiet in mSv [millisievert]) begin heeft ook op Tweakers meer dan 95% 'een vergelijking' nodig om (misschien) daarna de verhoudingen te kunnen begrijpen.

[cdwave]

... en schrijven er daarom altijd bij ...

Deden ze dat maar. Meestal worden de GWh helemaal niet genoemd, en moet ik zelf gaan inschatten wat ze nou eigenlijk bedoelen. En dan moet ik er ook nog vanuit gaan dat de berekening van de journalist klopt, terwijl je in het bericht soms al kunt zien dat de auteur niet snapt wat bijvoorbeeld het verschil tussen energie en vermogen is.

"1380 GWh per jaar" is al een kromme eenheid, met 8760 uren per jaar is dat dus gewoon 157 MW (megawatt). Dat is een getal waar je wel mee kan rekenen.

Ik vind dat er in de berichtgeving altijd SI (of afgeleiden zoals kWh) eenheden moeten staan. Als daar fantasie-eenheden als huishoudens of jumbojets (ik verzin het niet) bij gemeld moeten worden, dan heb ik daar geen echt bezwaar tegen.

Iets als "460.000 huishoudens" draagt ook niks bij. Je moet al een idee hebben van wat een huishouden nou eigenlijk voorstelt, en wat dat op landelijke schaal betekent (want "huishoudens" vormen maar een derde van onze energieconsumptie).

Ik snap ook de noodzaak niet van dat alles maar voor iedereen begrijpelijk moet zijn. "Kun je even in simpele bewoordingen quantumfysica uitleggen?" Onze specialisatie gaat nu eenmaal zo ver dat je een universitaire opleiding nodig hebt om er kaas van te kunnen maken. Sommige zaken zijn zo complex dat maar een handvol mensen het echt begrijpt. Het correcte antwoord op die quantumfysica vraag is doorgaans "Nee, daar zijn jij en je lezers onvoldoende voor opgeleid." Maar dat zou kwetsend zijn, en dus wordt er iets in elkaar gefantaseerd dat de gemiddelde milieustraatmedewerker nog wel kan volgen, en dan kan iedere kroegbezoeker in de euforische illusie dat hij het echt begrijpt zijn mening over dit onderwerp verkondigen aan zijn makkers.

[flipjevandejam]

Lubach zette het mooi in perspectief: YouTube: Nederland als harde schijf | Zondag met Lubach (S12)

[klakkie.57th]

Ze moeten het toch niet openbaar maken of delen met hun concurrenten !? Dus wat nou bedrijfsgeheim 🤷🏻‍♂️

Anders energieleveranciers gewoon verplichten om alle “grootverbruikers” aan te melden met hun jaarlijks verbruik en daarmee is de kous af.

[Martinspire]

Enerzijds vraag ik mij af of het werkelijk nodig is om deze data openbaar te maken. De netbeheerder en hoofdnetebeheerder weten toch wel wat daar in en uit gaat? Zijn er nog meer partijen afhankelijk van deze informatie? En gezien ze willen uitbreiden, kun je deze informatie dan geen voorwaarde maken van het verkrijgen van een vergunning om te bouwen?

Anderzijds vraag ik mij af waar die partijen zo moeilijk over doen. Het is toch vrij duidelijk dat ze veel verbruiken en waarschijnlijk nog meer gaan verbruiken. Dat moet ergens vandaan komen en tenzij ze op hun locatie voor 100% kunnen voorzien, moet je wel iets gaan communiceren met het net waar je van afhankelijk bent en bijdragen aan je eigen voorziening. Is het niet beter om te communiceren hoeveel groene energie je laat opwekken? Misschien zelfs nog wat meer zodat je zelfs kunt pochen dat je huishoudens van stroom voorziet? Hoe kun je claimen dat je klimaatneutraal bent als je niet inzicht geeft in de cijfers?

[flossed]

Ik snap de onduidelijkheid ook niet, tennet moet dat precies inzichtelijk hebben, ander kunnen ze geen rekening sturen. daarnaast lijkt het me een kost op de balans die volgens mij openbaar moet zijn.raar

[Pasteis]

Hier staat niemand toch verbaasd van te kijken? Ik in ieder geval niet.

De RVO erkent dat. "We hebben geen wettelijke middelen om datacentra te dwingen"

Dit is precies het probleem met die grote techbedrijven. Ze zijn zo groot dat ze vaak trucjes kunnen uithalen om het of te verbergen en minder belangrijk te maken of met argumenten te komen waar een partij als RVO niet tegen opgewassen is.

[m_snel]

Je kan met wat moeite natuurlijk al vrij snel de gevens achterhalen.
Zo wordt er vaak geschreven dat de bouw locatie geheim is, maar dat is natuurlijk niet zo.
Bij de gemeente is gewoon een vergunning aangevraagd.
Soms wordt het ook openlijk aangegeven:
https://mtsprout.nl/tech-...-ai-gigafactory-rotterdam

Maar als je het niet verplicht moet doorgeven dan heb je niet even een overzicht.

[MachIII]

Hebben zij dan geen slimme-meter-plicht?

[cdwave]

Weet je wel hoeveel energie zo'n slimme meter gebruikt?

[tvdruenen]

Dit is een van de redenen waarom wij van AWS naar Scaleway zijn gemigreerd. Aanzienlijk transparanter en bieden meer tools voor inzage energie en waterverbruik: https://www.scaleway.com/en/environmental-footprint-calculator/

Daarnaast krijgen we elke maand een overzicht met per service (compute, netwerk, storage, etc) hoeveel we daarvan verbruikt hebben + hoeveel uitstoot en water dat veroorzaakt heeft.