Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Zonnepark Delfzijl gaat Googles datacentrum tien jaar lang van stroom voorzien

Sunport Delfzijl gaat voor een periode van tien jaar energie leveren aan het Google-datacentrum in Eemshaven. Dat zijn Google, Sunport en Eneco overeengekomen. De locatie is met 123.000 zonnepanelen het grootste zonnepark van Nederland.

Google neemt alle stroom van het zonnepark in Delfzijl af. De 123.000 zonnepanelen op 30 hectare grond leveren ongeveer 27 gigawattuur. Bij de ingebruikname van Sunport, begin dit jaar, maakte energiebedrijf Eneco bekend alle stroom af te nemen. Bij de nieuwe overeenkomst is Google de exclusieve afnemer voor tien jaar.

Google neemt al energie van windparken af. Zo gebruikt het al stroom van het WindPark Delfzijl voor zijn datacentrum in Eemshaven; daarnaast zijn er overeenkomsten met de windparken Krammer en Bouwdokken. Het zonnepark is gebouwd door het Duitse energiebedrijf Wirsol; het ligt net als Googles Nederlandse datacentrum in het Delfzijlse havengebied.

Google claimt 's werelds grootste zakelijke inkoper van duurzame energie te zijn, met een overeengekomen levering van 2,7GW.

Door Olaf van Miltenburg

NieuwscoŲrdinator

07-07-2017 • 16:49

139 Linkedin Google+

Submitter: Dav1d

Reacties (139)

Wijzig sortering
Hoe werkt dat praktisch, alle stroom afnemen?
Zorgt Google zelf voor opslag om ook in de winter en 's nachts voldoende energie te hebben, of gaat dat toch gewoon via het net, waar Google eventueel overschotten doorverkoopt en waarschijnlijk een vergoeding betaald voor het gebruik van het net als buffer?
Het is gewoon vrij simpel.
Google neemt tot 27GWh af van Eneco en het maakt niet uit waar de stroom precies vandaan komt maar het is wel voor een vast bedrag.
Als dat zonnepark de maximale 27GWh levert dan is de stroom volledig groen.
Is het bewolkt of in de nacht uren dan maakt het voor Google niet uit waar de stroom vandaan komt als zij het maar krijgen.

Tevens is het zo dat niemand kan zien, ruiken of voelen wanneer stroom door zon, wind, water of verbranding wordt opgewekt zodra het ergens uit een stopcontact komt.
Dus alle stroom die dat park aan het net levert gaat naar wie dan ook maar Google zegt gewoon dat zij alle stroom van dat park afnemen.
Dat is natuurlijk een prima begin zolang de rest van de omgeving nog steeds op slechts een fractie hernieuwbare energie werkt, maar dat wordt uiteraard wel een belangrijker punt in de toekomst naarmate ook de rest van de stroom groen word opgewekt.

Wat dat betreft zou het dus wel interessant zijn om te weten hoeveel % van de tijd men werkelijk groene stroom aan het gebruiken is (met name dan om een benchmark te hebben om verbetering in de toekomst te kunnen meten, gezien ze momenteel al op gemiddeld 100% groene stroom zitten)
Google is er volgens hun groene energie-pagina blijkbaar wel mee bezig, al noemen ze geen concrete cijfers of doelstellingen:
https://environment.google/projects/announcement-100/
Since the wind doesn’t blow 24 hours a day, we’ll also broaden our purchases to a variety of energy sources that can enable renewable power, every hour of every day.
Een tweede white-paper verduidelijkt dus waar ze momenteel staan met die 100%,
https://static.googleuser...nergy-purchasing-goal.pdf
Our goal has been both annual and global innature.
Ze tellen dus alle groene stroom die ze wereldwijd kopen per jaar op, en vergelijken dit met alle stroom die ze wereldwijd verbruiken in een jaar.
Het plan in de komende jaren is dus wel om zowel lokaler in te kopen op basis van het lokale datacenter-verbruik, en ook om een mix aan te kopen zodat verbruik en opwekking ook in tijd dichter bij elkaar liggen.

Wat mijn vraag over de kosten betreft klopt het dus dat ze zowel de projectontwikkelaar betalen voor het afnemen van de groene stroom, als het net om fluctuaties op te vangen en ten alle tijden stroom beschikbaar te hebben.
We sign a PPA with a project developer on a grid where we operate a data
center, as well as a separate “balancing agreement” with a competitive power market entity that helps deliver the PPA across the grid and that can also “firm and shape”5
the energy so that we have constant, 24-7 electricity

[Reactie gewijzigd door Adion op 7 juli 2017 17:39]

Is het bewolkt of in de nacht uren dan maakt het voor Google niet uit waar de stroom vandaan komt als zij het maar krijgen.
Onjuist, het contract dat ze hebben laat alleen grijze stroom toe als ALLE andere mogelijkheden niet beschikbaar zijn. Denk aan kabelbreuk etc. Ze betalen alleen voor groene stroom en dat is tegenwoordig best mogelijk.

Of de electrons zelf inderdaad groen opgewerkt zijn is inderdaad niet na te gaan. Maar het het totaal afgenomen vermogen wel. Zo betaal koop ik voor een vestiging in Duitsland alleen zon/wind stroom die vaak uit Denemarken komt en voor een vestiging in Frankrijk alleen atoomstroom (vanwege de lage milieulast daarvan). Ik krijg elke maand een overzicht van de bronnen. En ik neem aan dat de leverancier daar eerlijk over is.
Tenzij we verschillende elektriciteitsnetten gaan leggen krijg je altijd grijze stroom binnen. Daar is niets aan te veranderen. Het enige wat je groen koopt is de factuur en het feit dat je leverancier beweerd dat zij voor een gelijkwaardige hoeveelheid aan groene stroom hebben gekocht van een energieopwekker.
Die bewering van de leverancier is niet zo vrijblijvend als je doet klinken. Dit is allemaal duidelijk vastgelegd door middel van Garanties van Oorsprong. Volgens mij zijn het groencertificaten in BelgiŽ. Dus als je groene stroom inkoopt, kun je er zeker van zijn dat dit groen is opgewekt.

Vind het wel eens lachwekkend hoe vreemd sommige mensen het vinden dat ze niet de 'echte' groene elektronen van bijvoorbeeld een windmolen thuis gestuurd krijgen. Alsof je ook de bits en bytes van een elektronische overboeking van je werkgever (loon) dezelfde zijn als de bits en bytes die je vervolgens uitgeeft bij de kassa van de Albert Heijn.
Het klinkt natuurlijk leuk maar in de praktijk betalen andere mensen deels voor de stroom die Google gebruikt. Op een dag vol zon en wind moeten alle "grijze" centrales uitgeschakeld worden. Als daarna de zon ondergaat en de wind gaat liggen moeten die "grijze" centrales weer flink aan het werk.

Het nadeel is dat deze centrales dat helemaal niet efficiŽnt kunnen doen. Centrales hebben vaak vele uren tot soms zelfs dagen nodig om 100% productie te leveren. Om dit op te lossen krijg je veel centrales die "wat sneller" (lees paar uur) kunnen schakelen alleen zijn deze minder efficiŽnt en dus duurder in gebruik. Je snapt natuurlijk al wie dit verschil betaald (overheid met subsidie en de gemiddelde consument).

Leuk verhaal hierover is het probleem wat ze in Engeland hebben na bekende TV shows. Veel mensen gaan dan water koken voor thee wat zorgt voor een tijdelijke piek belasting die ze op moeten vangen. Dit lukt ze daar ook niet met centrales. Korte versie : https://www.youtube.com/watch?v=8dUTezwZYZ0&t=528s

In de VS werken ze al meer met een variabel stroom tarief. Hierdoor kan het dus zijn dat op een dag met veel wind en flinke zon de stroom zo goed als gratis is. Als iedereen het actuele tarief zou krijgen van het moment van terug leveren dan heeft niemand zonne-cellen op het dak omdat het te weinig opbrengt.

Het zijn allemaal leuke ideeŽn maar zonder een grote opslag capaciteit van stroom ergens vraag ik me af hoe goed dit allemaal voor het milieu is en of we met het geld wat we hier insteken niet veel betere dingen kunnen doen voor het milieu.
Vrij ironisch dat de bron die je aanhaalt over de piek met waterkokers aangeeft dat deze piek er helemaal niet is. :X
Ook hier zijn de stroom prijzen variabel! Soms is er zelfs een negatieve prijs en moet een producent betalen om stroom te leveren!

Daarnaast zijn er contracten voor noodcapaciteit die binnen no time kunnen opstarten.

De netbeheerders zijn niet gek en weten heel goed wat de uitdaging is van 100% renewables. Zij werken dus al aan oplossingen, zoals meer internationale links (zoals met Scandinavische waterkracht). Ook door een mix van renewables kunnen ze variatie opvangen. Smart grid oplossingen (met demand response) en storage zullen er gaan komen (zoals Duitsland nu juist micro storage thuis subsidieert). Tot 20% renewables is sowieso geen probleem en we zitten nu op 6%. Er is dus nog wel wat tijd om het op te lossen.
Ja klopt. Alleen is dat puur boerenbedrog.
Een voorbeeld: ikzelf heb pv-panelen liggen. Mijn verbruik is iets hoger dan mijn opwekking. Dus alles wat ik opwek, verbruik ik ook (rechtstreeks of onrechtstreeks).
Daarnaast krijg ik voor elke 1000kWh 1 groenestroomcertificaat. Deze wordt dan opgekocht door een elektriciteitsleverancier om 1000kWh grijze stroom groen te wassen!!!
Maar ik heb die 1000kWh al verbruikt hť!
Dus eigenlijk wordt er meer groene stroom verkocht, dan er daadwerkelijk wordt opgewekt!
Maar jij verbruikt dan grijze stroom in de cijfers. Dus wat je zegt is niet waar.
Als je je groencertificaten verkoopt, gebruik jij dus ondanks je zonepanelen grijze stroom.
Je hebt jouw groene stroom grijs gemaakt door je certificaten te verkopen.
Eigenlijk schrijf je het zelf al. Iemand anders wast zijn grijze stroom groen door jouw certificaat te kopen. Precies dezelfde logica, maar dan omgekeerd. Jij wast je groene stroom grijs door je certificaten te verkopen.

[Reactie gewijzigd door shuyg op 9 juli 2017 12:13]

Niet alleen beweert, maar dat ook kan aantonen met certificaten (zioe https://wisenederland.nl/...t-de-handel-groene-stroom & https://wisenederland.nl/...t-de-handel-groene-stroom voor uitleg over hoe dat werkt)

[Reactie gewijzigd door Neo_TGP op 7 juli 2017 19:12]

dwz dat Eneco moet zorgen dat zij minimaal 27 GWh moet inkopen, zodat ze dat ook door kunnen geven aan het elektriciteitsnet. Of daar op elk moment voldoende groene stroom ingaat doet er niet toe, als er op de langere duur (dag, week of maand) maar wel voldoende groene stroom in het net gepompt wordt om aan de vraag daarnaar te kunnen voldoen. Het kan dus best zijn dat er een tijd lang (windstille nacht) niet voldoende groene stroom beschikbaar is en dus grijze stroom geleverd moet worden.
Dit is niet anders dan bij elke andere afnemer van groene stroom.
Elektronen worden niet opgewekt. Wel is je standpunt nog steeds correct, dat je niet kan zien waar het energie vandaan komt.
Ik weet 't niet 100% zeker maar volgens mij heb je daar inderdaad gelijk in.

ON-eerlijk is dat echter niet, ze zorgen hoe dan ook dat er ergens groene stroom wordt opgewekt.

[Reactie gewijzigd door Vintage Freak op 7 juli 2017 20:47]

Het is ook niet oneerlijk, maar ook niet 100% waarheid. Ja; er wordt ergens groene energie opgewekt en ja, het certificaat wat je afneemt -in feite een belofte- zal wel gewaarborgd zijn, maar het is niet zeker dat *jij* de daadwerkelijke ontvanger van die stroom bent.

's Nachts is je stroom ook groen, maar echt niet van zonnepanelen. Als het windstil is komt het ook ergens anders vandaan. Etc.
Dat is ook niet nodig. Stroom is stroom. Heeft geen kleurtje. Er is geen verschil, het ruikt niet anders, het voelt niet anders, je stofzuiger gaat er niet harder of minder van zuigen.
Ze kunnen je niet eens een bepaald soort stroom, als het al zou bestaan, leveren. Stroom is precies dat, stroom. Stroom kun je niet goed opslaan en het totale net wordt dan ook strak gemonitord en producenten worden af en bij geschakeld wanneer nodig. Kleine fluctuaties worden automatisch opgevangen (grote gemene deler) maar grote mogen absoluut niet voorkomen. Daar zijn mensen en computers 24/7 mee bezig.

Wat wel verschilt maakt, is de herkomst en dus de producent die levert.
Leveranciers kopen capaciteit in bij producenten, zonnepanelen, kern centrales, etc. die leveren aan het Europese net. (niet in Bangladesh dus)
Zij kunnen niet meer groen of grijs verkopen dan ze inkopen als ze zich aan de wet houden en daar is wel degelijk controle op.

Jij als consument koopt weer in bij de leveranciers. Ik koop zo'n 7000kw uur per jaar in aan groene stroom. Mijn leverancier hoeft dus enkel te zorgen dat ie op jaarbasis voor 7000kw uur aan groene stroom door producenten aan het net laat leveren.
Daarmee is mijn stroom 'groen' en voldoet mijn leverancier aan zijn wettelijke verplichtingen.
Of die watjes die uit mijn stopcontact stromen nu uiteindelijk door een kern centrale of een windmolen zijn gegenereerd is verder niet relevant en zelfs compleet onmogelijk om te bepalen.
De totale vraag kan niet veel afwijken van de totale productie. Groene stroom producenten hebben voorrang bij leverening. Dit zorgt er voor dat in elk geval de geproduceerde groene stroom het net op kan.

Als ik een vriend 50§ heb geleend en die geeft ze aan mij terug via een andere vriend, kan die persoon best met de ontvangen 50 euro naar de kroeg gaan en de volgende ochtend langs de pin automaat lopen en een vers 50§ euro biljet aan mij geven. Ik klaag dan ook niet dat ik niet dezelfde 50§ krijg die aan hem gegeven is. Ik krijg 50§ zoals afgesproken.

[Reactie gewijzigd door brammieman op 8 juli 2017 23:41]

Die leverancier moet juist wel eerlijk zijn over welke stroom waar wordt opgewekt. Hij mag ook niet meer verkopen dan hij produceert.

Die certificaten van oorsprong zijn eigenlijk een vorm van 'power purchase agreement' waarbij de producent en afnemer een hoeveelheid stroom en een prijs overeenkomen. Die stroom moet ook ergens op het grid komen, want anders zouden we alleen Nederlandse zonneparken in het Midden Oosten hebben...

[Reactie gewijzigd door bilgy_no1 op 7 juli 2017 22:31]

Met de kanttekening dat als ze 27 gigawattuur afnemen aan groene stroom dit niets zegt over de totale behoefte aan stroom van dat datacenter. Wellicht verbruikt dit datacenter 100 gigawattuur en 27 hiervan is groen. Dan kan die 27 wel volledig groen zijn, het datacenter is zijn geheel verre van. Het is maar hoe je je markteting opzet als bedrijf.
Het artikel geeft een paar dingen niet goed weer (ook het artikel van Google zelf niet trouwens).
Wereldwijd verbruikt Google 2,7 GW aan groene stroom.
In Delfzijl wordt al 62 MW aan windvermogen verbruikt.
En daar komt (volgens het artikel) 27 GWh uur bij; ik neem aan dat dat op dagbasis is. Terugrekenend bij een 24 h verbruik is dat een vermogen van 0,30 MW.
Zoeken bij Sunport levert op dat het geleverd vermogen 30 MW is. En dat klinkt een stuk reŽler.
Dus totaal verbruik in Delfzijl door Google wordt ca. 92 MW.

Op jaar basis is dat: ca. 2900 TWh voor Delfzijl en 0,85 miljoen TWh worldwide.
In de praktijk zal Google natuurlijk niet alle stroom afnemen. Soms komt men tekort, soms zal men overhouden. Het opslaan is mogelijk, maar kost eigenlijk veel meer dan strikt genomen noodzakelijk. Wat men overhoudt gaat het publieke net op en wordt daar verkocht. Wat men tekort komt, zal men via het publieke net weer inkopen.
je zit daar sowieso in een gebied waar veel energie verbruikt wordt.
maar zelfs google verbruikt niet zo veel denk ik. een max 1000kw? (10000 servers van 100W?)

mijn oude werkgever 500m verderop verbruikt ook al een 2000+kw per uur.
dan heb ik de hele grote jongens zoals aldel (nu klesch) nog niet eens mee gerekend.
natuurlijk is dit sowieso maar een kleine portie van een gigawat.

maar zo zou er genoeg groene stroom moeten zijn voor de regio (en gebruik ik het nu / eerder vandaag waarschijnlijk ook)

nadeel aan zon is natuurlijk wel dat het weg is s nachts en het ergens anders weg zou moeten komen het zij groen of grijs.

*was al aan het rekenen 27GW klonk mij al aardig veel 27 miljoen kwh.
bij het nazoeken kom ik hierop uit

Met 123.000 zonnepanelen op 30 ha. grond in de zuidwestelijke hoek van het Delfzijlse havengebied, zal het park 30 MW vermogen aan zonne-energie genereren (dit is dus 30.000 kilowat)

* edit @bilgy_no1 dat bedacht ik mij inderdaad later ook.

[Reactie gewijzigd door eehbiertje op 8 juli 2017 08:35]

Het artikel spreekt over 27GW, dat is een foute notatie. In de link naar het originele artikel staat 27 gigawattuur. Dus dat betekent bijvoorbeeld dat de panelen 27megawatt opwekken voor 1000 uur.
Het artikel geeft een paar dingen niet goed weer (ook het artikel van Google zelf niet trouwens).
Wereldwijd verbruikt Google 2,7 GW aan groene stroom.
In Delfzijl wordt al 62 MW aan windvermogen verbruikt.
En daar komt (volgens het artikel) 27 GWh uur bij; ik neem aan dat dat op dagbasis is. Terugrekenend bij een 24 h verbruik is dat een vermogen van 0,30 MW.
Zoeken bij Sunport levert op dat het geleverd vermogen 30 MW is. En dat klinkt een stuk reŽler.
Dus totaal verbruik in Delfzijl door Google wordt 62 + 30 = ca. 92 MW.

Op jaar basis is dat: ca. 2900 TWh voor Delfzijl en 0,85 miljoen TWh worldwide.
je zit daar sowieso in een gebied waar veel energie verbruikt wordt.
maar zelfs google verbruikt niet zo veel denk ik. een max 1000kw? (10000 servers van 100W?)
Het grootste deel van het verbruik van een datacenter gaat op aan koeling
Het afnemen van die stroom werkt natuurlijk alleen op papier zo. Net zoals thuis.

Google verbruikt X kwh en betaalt dat aan het zonnepark, en op hun beurt produceren zijn dezelfde X kwh en leveren dat aan het net. Het datacenter is gewoon aangesloten op het elektriciteitsnetwerk net zoals jouw en mijn huis.

Ander voorbeeld: ik heb groene stroom maar mijn buren* hebben grijze stroom. Onze stroom komt letterlijk uit dezelfde kabel. Maar omdat ik groene stroom afneem, en X kwh verbruik, heeft mijn leverancier de verplichting om minimaal die hoeveelheid van het totaal op een groene manier te produceren of in te kopen.

* ik heb geen idee wat voor energie mijn buren afnemen. Gelukkig is het maar een voorbeeld.
Ze hoeven de groene stroom die consummeten bestellen niet eens te produceren of inkopen. Ze moeten alleen maar een groene stroom certificaat kopen uit bijvoorbeeld Noorwegen. De gebruikers uit Noorwegen gebruiken de groene stroom en wij gebruiken grijze stroom met een groene certificaatje.
Gelukkig betekent z'n certificaat dat er ergens (vaak idd noorwegen) X kwh aan groene energie geproduceerd is. En per hoeveelheid energie wordt zo'n certificaat natuurlijk maar 1x verkocht. In praktijk is er inderdaad het een en ander aan te merken op het systeem, maar in theorie werkt het prima.

Details: o.a. op https://wisenederland.nl/...t-de-handel-groene-stroom
Ik vermoed dat Google meer verbruikt dan de maximale opbrengst van de zonnepanelen, dus nooit energie hoeft op te slaan. Tekorten worden dan aangevuld met windenergie en misschien niet zo'n groene energie...
Het is puur een administratieve kwestie, fysisch gezien kan de elektrische energie gewoon opgewekt zijn door een oliestokerij. Cynisch feitje: de frequentie en spanningshandhaving wordt voor het leeuwendeel gerealiseerd door gas en olieturbines
waarschijnlijk nemen ze voor een bepaald tarief stroom af van het Nederlandse elektranet en zorgt dat zonnepark ervoor dat er jaarlijks een bepaalde hoeveelheid stroom aan het net wordt geleverd.
Persoonlijk vind ik dit soort zonneparken zever.
Zolang er ruimte is op daken moet open ruimte niet gebruikt worden voor PV.
Het is wel efficienter om het met zulke parken te doen.

Veel goedkoper aan te leggen, schoon te houden etc. Ook staat deze oost west zodat de opbrengst wat meer over de dag wordt uitgesmeerd ipv de maximale opbrengst met een grote piek in de middag.
Probleem van daken is helaas meestal dat die daken van iemand zijn die er of niet in wil investeren of er het geld simpelweg niet voor heeft. En dan hebben we het nog niet over eventuele regeltjes die het zouden kunnen verbieden.

Als de overheid nou eens alle sociale verhuurders ging verplichten om op hun daken zonnecellen te zetten.. (met de nodige subsidies erbij natuurlijk)..
Daar kan nu niet gebouwd worden, geen recreatie, geen landbouw,... Allemaal verlies.
Er zijn mťťr dan genoeg loodsen, stallen, sporthallen, supermarkten,...

Laatst nog aan de univ van Luik gezien dat ze een hele parking overdekt hebben met PV. win-win. Je auto staat redelijk in de schaduw en er is groene stroom.
De locatie (maar toen nog zonder PV) https://goo.gl/maps/8NvPzd8tmvy
Zo zullen er nog wel meer dan voldoende mogelijkheden zijn.
Ik ben het helemaal met je eens dat er meer dan genoeg ruimte is op dagen maar zoals ik al eerder schreef.. dat moet wel ergens van betaald worden. En misschien zitten er toch nadelen aan dan bij dit soort velden?
Nee, er zijn niet 'meer dan genoeg' daken. http://www.ad.nl/nieuws/p...zwaar-overschat~a5638683/

Dus met alle daken van Nederland vol met panelen wekken we de helft van het huishoudelijk energieverbruik op. Daar komt nog zakelijk, openbare ruimte, OV en industrieel verbruik bij. En als we meer elektrische auto's gaan rijden is er nog meer behoefte aan elektrische energie.

De markt bepaalt overigens de waarde van die grond. Als alternatief gebruik (recreatie of landbouw) meer op zou leveren, dan zou dat toch wel gebeuren.
Je hebt volkomen gelijk dat de economie werkt, maar er is voor mij meer dan economie.
Maar dat is ook waarom er strenge regels zijn voor ruimtelijke ordening. Niet zomaar alles mag op iedere plek, juist vanwege de kwalitatieve aspecten.

Wat ik bedoel te zeggen is dat waarschijnlijk braakliggende agrarische grond is waarop dit soort parken wordt aangelegd. Dat gebruik levert de boer kennelijk minder op dan zonnepanelen.

Maar op agrarische grond mag je niet zomaar alles bouwen. Je kunt er ook niet zomaar een recreatie gebied van maken.
Ik zie anders steeds meer bedrijven hun dak vol leggen. Vooral als ze er direct zelf wat aan hebben.

Bij mijn werk ook, wordt heel het dak volgegooit(paar 100m2), en 90% van de energie die ze hier gebruiken, wordt straks door die panelen zelf opgewekt. Hoe meer zon, hoe meer er nodig is, veel koeling systemen en bijna 90% van de bedrijvigheid is tijdens de dagelijkse uurtjes.

Ze hebben hier ook honderden accu's van 20-50kwh die ze willen inzetten om pieken/dalen en het stroomverbruik 's nachts op te vangen.

Het wordt nu nog vooral bij bedrijven toegepast die er zelf echt wat aan hebben. En de meeste met een groot dakoppervlakte, hebben dat steeds meer en sneller.
Veel van die daken zijn simpelweg niet berekend op het extra gewicht van een zonne installatie
Gewicht van een zonnepaneel is te vergelijken met een sneeuwlast met een dikte van 2 ŗ 5 centimeter. Zijn maar weinig daken die daaronder bezwijken.
Je hebt gelijk, maar helaas is het niet zo makkelijk. Je dak moet het extra gewicht aan kunnen, bij voorkeur de juiste stand hebben ten opzichte van de zon en weinig / geen last van obstakels. Een flinke boom kan de zoninval al behoorlijk doen verminderen dus. Woon je in een beschermd stadsgebied of een rijksmonument, dan kun je het ook wel vergeten.

[Reactie gewijzigd door FitsSprits op 7 juli 2017 17:40]

Daken hebben vaak ook nadelen: Ze zijn meestal niet optimaal gericht en het is zeer moeilijk om het park te onderhouden.
Wat is niet optimaal? In Duitsland gaan al stemmen op om meer panelen oost/west te plaatsen ipv zuid. Jaaropbrengst is ongeveer 20% lager, maar de enerme piek die rond een uur of 12 optreed vlak je daarmee af.
Een voordeel aan zo'n groot park, is dat er schaalvoordelen optreden. Het is niet mogelijk om voor dezelfde prijs net zoveel panelen te installeren op heel veel verschillende gebouwen, waarbij ook nog hogere verliezen zullen optreden in de omvormer (van DC naar AC). Het zou natuurlijk wel ideaal zijn om op hele grote gebouwen te plaatsen, daar hebben we er helaas niet zoveel van. Ook is het zo dat dat stuk land vermoedelijk vrij goedkoop was, wat aangeeft dat er weinig interesse was om iets anders met dat stuk grond te doen.
Persoonlijk lijkt me het overdekken van parkeerplaatsen een win-win-win situatie. Goedkope grond, makkelijk bereikbaar en onderhoudbaar en schaduwrijk en regenvrij parkeren! Dat stukje staal van twee meter kan zoveel niet kosten.
Mooi zo. Doen ze overigens ook nog wat met de restwarmte in het datacenter daar?
Yep, volgens een reactie op een ouder artikel (Wannial in 'nieuws: Google opent door windenergie aangedreven datacentrum in ...)
Er wordt ook rekening gehouden met de mogelijkheid restwarmte van datacenters te gebruiken. Nieuwe, innovatieve bedrijven die restwarmte gebruiken kunnen zich in de nabijheid van het Google-terrein vestigen. Bovendien bestaat de mogelijkheid om hemelwater op te vangen voor koeling van het datacenter.
[edit]
Je hebt gelijk, het wordt niet echt nuttig gebruikt. Paragraaf 2.1 in deze recente rapportage.

[Reactie gewijzigd door Brainstorm op 7 juli 2017 17:18]

"Wordt rekening gehouden met de mogelijkheid" klinkt niet echt alsof ze het al concreet toepassen. Dat was eigenlijk mijn vraag.
Hopelijk kan het naar de stadsverwarming. Maar ik ben niet de specialist hierin ;)
Ik heb het even door de zoekmachine gegooid... Er zijn plannen, maar het ziet er allemaal nog weinig concreet uit. In Groningen zijn volgens mij ook niet zoveel tuinkassen om op te warmen. Misschien wat zeehondjes ofzo, maar daar houdt het dan ook wel mee op.
Stadsverwarming kan ook dienen voor woningen hť (CV + SWW).
Om het moment, het water in de Eemshaven verwarmen.
Er wordt in de media en politiek al wel met wilde ideeŽn gestrooid om de restwarmte nuttig te gebruiken, maar er is nog geen enkel concreet plan.
Laatste wat ik had vernomen is dat ze die gebruiken om de CEO van google te voorzien van warmte in koude dagen op kantoor in Nederland. Op hete dagen zal de restwarmte gebruikt worden voor de opwarming van de aarde. }>

[Reactie gewijzigd door nhanssen op 7 juli 2017 16:59]

iemand die het begrijpt, CO2 is niet de oorzaak, we *stoken* zelf de aarde warm, die "warmte" moet ergens heen, het kan niet in het niets verdwijnen.
Dat gaat voor energie in het zonnepark niet op. Ga eens in de zon staan en je zal merken dat het warmer is dan in de schaduw, de zon stuurt dus warmte in de vorm van licht onze kant op. Een zonnepaneel maakt van dat licht juist stroom ipv warmte, die warmte komt dan voornamelijk bij de stroomverbruiker pas vrij. Juist bij zonnepanelen gebruik je energie die er toch al is, ga je gas/olie stoken dan ga je opgeslagen energie toevoegen en dat is dus extra warmte (en vervuiling) die voor opwarming van de aarde kan zorgen...
Klopt helemaal niks van wat je zegt. Het object die de schaduw veroorzaakte, neemt de warmte natuurlijk op. Verder is infrarood de grote veroorzaker van warmte uit licht, en de chemische reacties in zonnepanelen worden naar mijn weten mogelijk gemaakt door andere golflengtes.
Dat van die schaduw is toch ook enkel om aan te geven dat de zon energie uitstraalt, iets wat dus al op aarde beland of we dat nou willen of niet...

Of het licht wat door zonnepanelen in energie wordt omgezet zichtbaar is of niet doet er ook niet toe, het is energie die anders grotendeels (70%) als warmte binnen de atmosfeer beland. Oftewel die energie is hier al. Als je die energie die er dus al is weet te vangen en om te zetten naar een andere energie en later weer als warmte uitstoot, is dat dus geen extra energie in de atmosfeer gebracht door de mens :)

Hoe zonnencellen precies werken en dergelijke maakt helemaal niet uit, wet van energiebehoud zorgt dat alle energie die je er uit haalt dus enkel verplaatst gaat worden, er komt dus niet perse wat bij door het gebruik van zonnepanelen...

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 7 juli 2017 20:01]

het punt dat ik wil maken, CO2 isoleert niet, maar wij produceren zelf wel extra warmte op aard niveau wat langzaam opstijgt (immers op 11km vriest het dat het kraakt)
Wat maakt het uit dat het op 11km hoogte vriest? :)
Oppervlakte temperatuur is altijd al hoger geweest dan de temperatuur in de hoge atmosfeer. Nogal logisch ook.
Er gaat (gelukkig) ook veel warmte verloren richting de ruimte. Dus moet je daar ook rekening mee houden. Alle energie die we dus stockeren kan niet zomaar verloren gaan in de ruimte en zorgt ook voor wat extra opwarming.
Al klopt ook dat niet: planten/bomen zetten de zonne-energie zeer efficiŽnt om in biomassa, met net een koelend/stabiliserend effect.

Het is allemaal nog veel complexer dan dat zelfs...
Ja, ons directe energieverbruik verwarmt de aarde een beetje maar het valt in het niet in vergelijking met de CO2-opwarming.

En dat is ook best simpel te begrijpen, wij mensen verbruiken maar op een klein stukje aarde onze energie. De oceanen vormen driekwart van het aardoppervlak en daarnaast zijn grote delen van het land vrijwel onbewoond. Daar tegenover staat dat CO2 door de hele dikte van de atmosfeer, over het gehele aardoppervlak zijn opwarmende effect laat voelen.

Ik heb het ooit eens uitgerekend: de directe opwarming door ons energieverbruik is 0.03 W/m2, de CO2 opwarming (aldus het IPCC) is 1.8 W/m2, oftewel 60x groter. Vandaar dat iedereen het over CO2 heeft en niet het directe energieverbruik.

[Reactie gewijzigd door styno op 8 juli 2017 17:58]

Als de restwarmte kwijt moet, zetten ze maar een raam open.
Ik vraag me af hoe dat in de toekomst zal gaan met de energie leveranciers, nu er meer en meer energie wordt geleverd door zonnepanelen.
Mij lijkt het dat wanneer de meeste mensen (en bedrijven) hun energie van de zon krijgen, energie leveranciers overbodig worden.
Ik lees hier nooit iets over, maar het lijkt me toch wel een zeer reŽel scenario.
Je vergeet alleen dat voor elke kWh uit zonne energie er ook een backup uit andere bron moet zijn. De zon is namelijk niet altijd aanwezig. En dat is net heel de utopie waar vele mensen intrappen. Met zonne- en wind energie kom je er niet om de behoefte af te dekken. Het net wordt gedreven door de vraag terwijl de meeste groene stroomvormen geen regelbaar aanbod hebben.
Noorwegen doet het goed waar meer dan 100% van de energiebehoefte uit water komt - dat stopt namelijk niet zomaar. Misschien zouden we gebruik kunnen maken van het eb en vloed in Zeeland en de stroming uit de rivieren daar.
Niet dat ik je niet geloof, maar heb je een bron? Zou jet zelf uitzoeken, maar zit hier tijdelijk met extreem traag internet :/.
Las in een tijdschrift in Noorwegen zelf dat ze op 97% zaten. Dat was 2015. Dus kan inderdaad goed zijn dat ze nu boven 100% zitten. Ze zijn iig netto exporteur van energie (wind- en geothermie-stroom, gas en olie + invoeren van hoogcalorisch afval voor de verbrandingsovens, wegens te kort aan eigen afval).
Ik heb er ooit ook iets over gelezen of gezien. Het ironische is dat de groene energie projecten van Noorwegen betaald worden door de inkomsten uit de olie en gas.
Noorwegen maakt gebruik van stuwdammen en niet van eb en vloed centrales. Eb en vloed centrales hebben ook backup nodig om de luwe periodes te overbruggen. Bovendien is de energie van dit soort centrales erg duur en heb je heel specifieke geologische omstandigheden nodig. Namelijk een hele nauwe baai tussen twee grote waterreservoirs.
Op de website van de Noorse regering staat een bericht dat in 2016 geplaatst is
(zal waarschijnlijk nog wel zo zijn ,anders hadden ze het neem ik aan wel aangepast)

Dat Noorwegen 98% van hun energie productie uit groene stroom haalt
waarvan het grootste gedeelte uit water komt en de rest uit thermisch en wind.

Source Amount (TWh)
Hydropower 129 TWh
Wind power 1,9 TWh
Thermal power 3,3 TWh
Total 134 TWh

Bron: Overheid website Noorwegen

[Reactie gewijzigd door !dragon! op 8 juli 2017 09:45]

Nah, rivieren, rivieren... De Westerschelde misschien, maar ik denk dat je in Zeeland toch het meeste natuurgeweld uit de Oosterschelde kan trekken. De stormvloedkering aldaar zou een enorme opwek kunnen leveren, maar dat ding moet eerst grondig gerestaureerd worden. Daarom is het ook lekker stil daarover, dat kreng staat eigenlijk zowat op instorten. Maar goed, de eerste stappen zijn in 2015 gezet met een eerste installatie: http://www.volkskrant.nl/...nergie-opwekken~a4078247/ :)

Ze hebben pas wel in Zeeland een doorgang vernieuwd, en die klaar gemaakt voor allerlei experimenten met o.a. stroomopwek (zoet-zout en wat ander spul). Dat is wel vet.
Mij lijkt het dat wanneer de meeste mensen (en bedrijven) hun energie van de zon krijgen, energie leveranciers overbodig worden.
Overbodig is misschien te cru gesteld. Maar de eerste tijd zal men wel de zelfde bedragen/omzet/winst willen zien en dus zal het duurder worden. Niet alleen wat betreft de energiebedrijven zelf, maar ook de Staat die accijnzen moet gaan verrekenen.
Accijnzen, als er niemand meer stroom afneemt, niemand meer rookt en niemand nog brandstofauto's rijdt.
In landen zoals AustraliŽ zijn er op dit moment al huishoudens en bedrijven die overgaan op een off-grid oplossing met zonnecellen. Verschil is wel dat er op deze plaatsen Łberhaupt geen energienetwerk ligt, waardoor het een keuze is tussen een generator op brandstof versus groene oplossingen in plaats van tussen zonnecellen op eigen dak versus gebruik maken van je aansluiting die er toch al ligt.
Ander groot voordeel is dat je in Australie, in tegenstelling tot Nederland, geen energie voor de winter hoeft op te slaan, omdat de zon daar bijna het hele jaar even uitbundig schijnt.
Ben je zelf goed bezig om potentieel groot gebied van volledig groene stroom te voorzien, gaat dat nu naar het bedrijf waar jij het 'product' al van bent, Google heeft geld zat.. laat ze er lekker zelf eentje bouwen.
In plaats van te moeten leuren met je groene stroom heb je gewoon in ťťn klap een deel van je investering eruit. En wellicht tikt Google wel de 10 jaar vooruit af: heb je verdikkeme ook nog eens je startkapitaal voor je nieuwe zonnepark rond. Dit soort constructies stellen Sunport juist in staat om nog sneller nieuwe zonneparken te ontwikkelen.
Ik zie geen cijfers mbt aanleg/investering van het park en het contract wat Google gaat betalen, maar gezien de eerdere zaken rond de bouw en locatie, denk ik dat Google hier bijzonder goedkoop mee weg komt.

Natuurlijk zou je bij levering naar huishoudens/bedrijven het risico hebben dat je niet je volledige 'productie' kan laten afnemen, maar ik neem aan dat Google een aanzienlijk lagere KWh prijs zal betalen dan mocht het geleverd worden aan omringende huizen en bedrijven.

Edit, toch wat gevonden:
staan zo'n 120.000 zonnepanelen, waarmee ongeveer 7.500 huishoudens van groene energie kunnen worden voorzien. In het park, dat ontwikkeld is door het Duitse bedrijf Wirsol, is in totaal 40 miljoen euro geÔnvesteerd.

Snel rekensommetje zou betekenen dat een Google dus rond consumentenprijs KWh zou moeten betalen willen ze investering op dezelfde snelheid eruit halen.. dat denk ik niet.

[Reactie gewijzigd door SinergyX op 7 juli 2017 17:25]

Juist vanwege het ontbreken van cijfers over aanlegkosten of vergoedingen voor gebruik is het niet aan ons om hierover te oordelen. We mogen aannemen dat beide partijen een voor zichzelf goede deal hebben getroffen.

Ik zie niet in waarom Google geen gebruik mogen maken van de energievoorziening van Sunport. Wat is de volgende stap? Mogen ze ook geen water meer afnemen bij Waterbedrijf Groningen, maar moeten zelf maar water gaan oppompen en filteren (want ze hebben toch geld zat)?
Volgens info hebben ze ca 10 miljoen euro aan subsidies ontvangen, op de investering van 40 miljoen
Het is juist zo dat op deze wijze een bedrijf als Sunport gemotiveerd wordt om meer te investeren in parken met PV. Doordat Google toezegt voor 10 jaar stroom af te nemen, nemen ze juist een heleboel risico bij Sunport weg. Daarnaast is groene energie vaak duurder dan grijze, juist als meer bedrijven het voorbeeld van Google volgen, zal deze prijs nog verder stijgen en wordt het economisch gezien steeds interessanter om in groene energie te investeren.
Google gebruikt de stroom op een zeer constante wijze en is daardoor een zeer welkome klant. Wat het uitmaakt wie de stroom gebruikt lijkt me niet veel uit te maken, je moet maar eens uitleggen waarom het beter zou zijn als tante truus de stroom zou gebruiken om koffie te zetten.
De 123.000 zonnepanelen op 30 hectare grond leveren ongeveer 27 gigawattuur.
Dit snap ik niet echt: het park levert 27 gigawattuur, maar per wat? Per dag of zo? Waarom wordt het zo geformuleerd?
Ah, je was me voor
Door de specifieke schrijfwijze ga ik altijd uit van het slechtste, dus in dit geval 10 jaar :)
Haha dan wordt het park vast een succes...

Ik dacht eerst dat ze 27 GW bedoelden, maar elders staat dit:
Google claimt 's werelds grootste zakelijke inkoper van duurzame energie te zijn, met een overeengekomen levering van 2,7GW.
Helaas staat er niet met wie die levering overeengekomen is, of dat een totaal is, of bij welke regio dat hoort, of wat dan ook, dus ik kan het niet begrijpen. Maar het lijkt er niet op alsof dat ene park dan 10x zoveel vermogen aan Google zou leveren.
Nou daar gaat onze groenen stroom!
Hoezo? Google had anders "vieze" stroom gebruikt. Lijkt mij best wel een mooie oplossing zo, een groot data centrum is veel stabieler in zijn afname t.o.v. woonhuizen. Het lijkt mij dan "beter" de vieze centrale voor woonhuizen naar beneden bij te stellen indien nodig.
Dan had de groene stroom naar Groningers moeten gaan, die bijv geen mogelijkheid hebben voor zonnepanelen. Nu gaat het naar een nutteloos datacenter. Klimaatdoelstellingen worden niet gehaald en de paniek rekening is natuurlijk voor de gewone Nederlander.

[Reactie gewijzigd door BramV op 7 juli 2017 17:15]

Dan had de groene stroom naar Groningers moeten gaan, die bijv geen mogelijkheid hebben voor zonnepanelen. Nu gaat het naar een nutteloos datacenter. Klimaatdoelstellingen worden niet gehaald en de paniek rekening is natuurlijk voor de gewone Nederlander.
Dus jij denkt dat als Google de stroom niet groen kon krijgen er nergens een datacenter gebouwd zou worden? Dat moet je echt nog een uitleggen want dat snapt niemand.
Waarom had de groene stroom naar Groningers moeten gaan? Dat heb ik even gemist denk ik.
Google investeert niet in groene stroom, ze kopen het. Met een beurswaarde van 100 miljard is dat makkelijk. Als ze een miljard hadden geÔnvesteerd in zonnepanelen en windmolens dan laat je zien dat je echt begaan bent. Nu is het 'gewoon' afnemen en dan zeggen dat je groen bent. Net zoals de NS en KPN. De gewone burger komt hier niet tussen maar krijgt straks wel een hogere energie rekening gepresenteerd

[Reactie gewijzigd door BramV op 7 juli 2017 17:21]

Volgens mij heb jij een werkende glazen bol? Als ik als groot bedrijf besluit om mijn pand te laten voorzien van groene stroom voor de volle 100% dat aantoonbaar ( zo wordt de suggestie gewekt) van een bepaald veld af komt dan ben je toch aan het investeren in groene stroom? Of is investeren in jou ogen alleen maar het zelf optuigen van diverse voorzieningen ( wat misschien helemaal niet iets is voor Google)?
Waarom zou zelf groene stroom opwekken 'beter bezig zijn' dan iemand anders, die er beter in is, betalen voor groene stroom? Zeker met een contract voor 10 jaar laat je de ander wel toe om daadwerkelijk te investeren in groene stroom, maar hoef je zelf die kennis daarvoor niet te vergaren.
Google investeert wel degelijk in groene stroom door het af te nemen.
Niet mee eens maar ach zo kun je alles in het negatieve zien.

Zoals ik eerder al zei, stroom voor woningen schaal je makkelijker terug dus het is geen verkeerde zet dat dit data center "groen wordt" ten koste van woningen welke mogelijk vieze stroom krijgen.
Nutteloze vervuilers moeten meer betalen idd. Dat is een goed streven.

Gelukkig is het datacentrum van Google in Delfzijl niet nutteloos :)
Vervuilers? In welk opzicht is een datacenter dat 90 tot 100 % procent op zonnenenergie draait vervuilend?
Is dat zo? Had Google niet de filosofie om in de nacht zijn (haar?) datacenters te gebruiken om zo koeling overdag te voorkomen? Hier staat daar een stukje tekst over, een artikel uit 2009. Nou weet ik niet hoe zonnepanelen in Groningen het doen midden in de nacht, maar die van mij op het dag doen dan niet zoveel. Kortom, ik heb even zitten zoeken hoe ze dat nu doen, maar kan er weinig over vinden ...
Eigenlijk boeit het niet zoveel. Met dit soort deals is het meestal zo dat je gewoon een lijntje stroom krijgt, en jij koopt die tig kWh op. Wanneer dat wordt gebruikt boeit niet, de opwek gaat gewoon het net op; en als het datacenter het niet gebruikt: dan gebruikt een ander het. Als Google capaciteit nodig heeft terwijl er geen opwek is, dan komt dat van het net af. En dat kan op allerlei manieren opgewekt worden, dus ook gewoon grijs. :+ Feit blijft dat Google zoveel groen mag gebruiken, dus het is wel degelijk een groene stroom investering - alleen dat houdt het niet tegen dat er af en toe aangemengd zal moeten worden met grijs. Daar kom je niet omheen tenzij je de opwek opslaat...
Dat maakt natuurlijk niet uit. Of je nu 20 KWH groene stroom aan Google geeft of 20 KWH groene stroom aan consumenten, het blijft 20 KWH. Daar staat tegenover dat 20 KWH grijze stroom de andere kant op zal moeten gaan.
Wat is het verschil tussen 27 gigawattuur en 2,7GW ?
Een watt is een eenheid waarmee vermogen wordt aangeduid, en vermogen is de snelheid waarmee energie kan worden geleverd of gebruikt. Met watts meet je dus in feite de elektrische stroom. Een gloeilamp van 100 W verbruikt bijvoorbeeld met een hogere snelheid energie dan een lamp van 60 W; dit betekent dat de lamp van 100 W meer 'stroom' nodig heeft om te kunnen werken.
Een wattuur is een meeteenheid voor energie; het is een manier om de hoeveelheid arbeid die is verricht of gegenereerd te meten.

Kort samengevat worden met watturen de hoeveelheden energie voor een specifieke tijdsperiode gemeten, terwijl met watts de snelheid van energie op een bepaald moment in de tijd wordt aangegeven.
Het verschil tussen watts en watturen wordt vaak vergeleken met het verschil tussen snelheid en afstand. Snelheid geeft aan hoe snel u op een bepaald moment in de tijd rijdt; afstand is de lengte, of de hoeveelheid die u in een bepaalde tijdsperiode rijdt.

[Reactie gewijzigd door Mitskovitch op 7 juli 2017 17:47]

GWh is een eenheid van energie, terwijl GW een eenheid is van vermogen.
De 123.000 zonnepanelen op 30 hectare grond leveren ongeveer 27 gigawattuur.
Is die 27Gwh niet ontzettend veel?
Google claimt 's werelds grootste zakelijke inkoper van duurzame energie te zijn, met een overeengekomen levering van 2,7GW.
Hier wordt gesproken over 2,7GW terwijl ze in het zonnepark al 27Gwh afnemen. Kloppen die wattages wel of heb ik totaal geen verstand van wattages per uur?
Die 27 gigawattuur is het totaal over een heel jaar. Als je 27 gigawatt zou genereren kan je heel Nederland van stroom voorzien en blijft er nog een hoop over.
Als het 27 gigawatt in een heel jaar is dan noem je dat toch geen 27 gigawattuur? 1 kilowattuur is toch het verbruik van 1 kilowatt in 1 uur? Gigawattuur klinkt dus als het opwekken van een gigawatt per uur.
27 GWh is 27.000.000 KWh.

Aangezien er ruim 8500 uur in een jaar zitten gebruiken ze gemiddeld dik 3000 KWh, elk uur.
Oftewel: het gemiddeld opgenomen vermogen is ruim 3 megawatt.

De notatie klopt.
Maar 27 GWh klinkt veel beter terwijl 3 MW lang niet genoeg is om het datacenter te draaien.
Maar 27 GWh klinkt veel beter terwijl 3 MW lang niet genoeg is om het datacenter te draaien.
Dat vrees ik ook.
Ik denk dan ook dat Google dit zonnepark virtueel helemaal leegtrekt, en daarnaast nog wat energie afneemt uit 'andere bronnen'; deze kunnen uiteraard ook 'groen' zijn.

Edit:
Volgens deze pagina heeft Google 15 datacenters.
Volgens het artikel:
Google claimt 's werelds grootste zakelijke inkoper van duurzame energie te zijn, met een overeengekomen levering van 2,7GW.
Oftewel: Als dit getal klopt en dat opgenomen vermogen zou evenredig worden verdeeld over deze 15 datacenters, dan is het continu vermogen 180 MW.
En dus inderdaad iets meer dan dit zonnepark kan leveren.

[Reactie gewijzigd door Davey400 op 7 juli 2017 18:32]

Watt per uur bestaat niet*. Het is dan ook kWh en niet kW/h. Die kWh staat voor kilowatt maal uur omdat die vermenigvuldiging wat handiger getallen geeft.

De reden dat kW per uur niet kan is omdat de tijdseenheid al in de definitie van de Watt zit. 1 Watt is 1 joule per seconde.

* althans niet op de manier zo als jij bedoelt
Eigenlijk moeten we helemaal stoppen met kWh, maar gewoon Joule gebruiken.
Is die 27Gwh niet ontzettend veel?
Dat is het jaarverbruik van zo'n 5000 gezinnen.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone XS HTC U12+ dual sim LG W7 Google Pixel 3 XL OnePlus 6 Battlefield V Samsung Galaxy S10 Google Pixel 3

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank en Intermediair de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2018 Hosting door True