×

Help Tweakers weer winnen!

Tweakers is dit jaar weer genomineerd voor beste nieuwssite, beste prijsvergelijker en beste community! Laten we ervoor zorgen dat heel Nederland weet dat Tweakers de beste website is. Stem op Tweakers en maak kans op mooie prijzen!

Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

T-Mobile voltooit infrastructuur voor breedband in vliegtuigen boven Nederland

Door , 51 reacties, submitter: arnovos

T-Mobile wil eind dit jaar of begin volgend jaar beginnen met het aanbieden van snel mobiel internet tijdens vluchten in Europa. De aanbieder heeft samen met Inmarsat de infrastructuur op basis van satellieten en lte-masten gereed voor het luchtruim boven Nederland en de Noordzee.

Het moederbedrijf van T-Mobile Nederland, Deutsche Telekom, heeft de infrastructuur voor Europa bijna gereed en wil eind 2017 beginnen met het aanbieden van zijn European Aviation Network in de grootste West-Europese landen. Dit netwerk werkt door middel van een combinatie van communicatiesatellieten en speciale lte-masten op de grond. In Nederland heeft T-Mobile die masten voor EAN geactiveerd. In totaal moeten er meer dan driehonderd lte-masten voor het netwerk geplaatst worden.

Vliegtuigen krijgen signaal van Inmarsats S-band-satellieten die gebruikmaken van twee 15MHz-frequentiebanden. Daarnaast worden vliegtuigen uitgerust met ontvangers voor het lte-signaal vanaf de grond. EAN maakt gebruik van lte-basisstations en Remote Radio Heads van Nokia. De combinatie van technieken zorgt voor een totale netwerkcapaciteit van 50Gbit/s.

Welke bandbreedte reizigers afzonderlijk kunnen verwachten is niet bekend, maar volgens T-Mobile is het voldoende om filmpjes te kijken en te videobellen in het vliegtuig. Momenteel wordt er al internet aangeboden tijdens veel vluchten, maar de snelheid hiervan is meestal niet hoog. Volgens T-Mobile is het een complexe operatie om snel internet te leveren aan vliegtuigen die op 8 kilometer hoogte met 1000 kilometer per uur door het Europese luchtruim vliegen. Onder andere moet gecompenseerd worden voor het dopplereffect. De bedrijven gebruiken hiervoor apparatuur van het bedrijf Thales.

Door Olaf van Miltenburg

Nieuwsco÷rdinator

19-04-2017 • 11:31

51 Linkedin Google+

Submitter: arnovos

Reacties (51)

Wijzig sortering
Volgens T-Mobile is het een complexe operatie om snel internet te leveren aan vliegtuigen die op 8 kilometer hoogte met 1000 kilometer per uur over het Europese luchtruim vliegen.
Zou iemand de wetenschap hierachter kunnen verklaren waarom dit complex is? Ik snap dat het complex is maar tegen welke concrete obstakels moeten ze op?
Wanneer een zender een signaal draadloos naar een ontvanger stuurt, komt het signaal altijd aan via meerdere paden. Het weerkaatst bijvoorbeeld tegen de atmosfeer of tegen gebouwen en vindt zo zijn weg via meerdere paden naar de ontvanger toe. Al deze signalen komen op een ander moment aan en hebben dus een andere fase bij ontvangst. Er zijn vele technieken om hier goed mee om te kunnen gaan. We kunnen tegenwoordig zelfs gebruikmaken van dit fenomeen om de signaalkwaliteit te verbeteren (bijvoorbeeld met MIMO).

Wanneer de zender en de ontvanger bewegen ten opzichte van elkaar, gaat het Dopplereffect echter ook meespelen (een bewegend obstakel heeft op zich hetzelfde effect, maar in minder maten omdat dit niet alle paden be´nvloedt). Het Dopplereffect zorgt immers voor een verschuiving van de waargenomen frequentie van een signaal. Deze verschuiving is afhankelijk van de snelheid. Aangezien signalen van allemaal verschillende kanten bij de ontvanger aankomen, is de snelheid van de ontvanger ten opzichte van deze signalen verschillend. De frequentieverschuiving dus ook. Hierdoor wordt het ontvangen signaal dus verder verstoort (Doppler spread).

Een ander punt dat meespeelt is dat bij een hoge snelheid, de omgeving waarin de ontvanger zich bevindt heel snel verandert. Een moderne ontvanger maakt heel vaak een schatting van de verstoringen die zich voordoen door bovengenoemde effecten. Hierdoor kan hiervoor gecompenseerd worden. Aangezien de effecten van de omgeving op het signaal onder andere afhankelijk zijn van de plek waar de ontvanger zich bevindt (op een bepaalde locatie is een set van paden van zender naar ontvanger te construŰren), zorgt een hoge snelheid er dus voor dat dit erg snel verandert. Hierdoor is het moeilijk om een schatting te maken (channel estimation) van en dus te compenseren voor deze effecten.

Er zijn vast nog andere zaken die meespelen. Maar dit zijn twee waar ik zo snel op kon komen.

[Reactie gewijzigd door Joris op 19 april 2017 11:59]

Volgens mij heeft het te maken met het doppler effect wat optreed bij hoge snelheden. Vergelijk het maar met een ambulance die anders klinkt als hij op je af rijdt dan wanneer deze van je weg rijdt. In feite gebeurd hetzelfde met de draadloze communicatie.

Als er gebruik wordt gemaakt van een QAM modulatie methode, waarbij het signaal zowel in fase als in amplitude wordt gemoduleerd zal dit storingen opleveren. De fase verandert namelijk door de snelheid van het vliegtuig of deze naar een zendmast toe vliegt of van een zendmast af. Deze verschuiving, in het signaal, is dan lastiger te detecteren omdat er met meerdere factoren rekening gehouden moet worden.

Er zal dus op een of andere manier moeten worden gecompenseerd voor deze verschuiving die onbedoeld optreed door de snelheid van het vliegtuig.

Hier staat het eea uitgelegd: https://ntrs.nasa.gov/arc....nasa.gov/20010049375.pdf

[Reactie gewijzigd door tweakG5 op 19 april 2017 11:45]

Verschil is wel dat het licht vele maler sneller dan het geluid gaat.

Ik denk dat het dopplereffect bij 1000km/u meer of minder t.o.v. 300.000km/s wel mee zal vallen; bij ambulances praat je over (tientallen) procenten aan verschil, hier over .000000000925925926%
Nee zo werkt het helaas niet. Er zijn veel meer factoren aanwezig. Het is niet zo dat maar 1 periode van een golf per seconde wordt verstuurd. De frequentie van 4G zit veelal op 900/1800/2100Mhz. Dat betekend dat deze error rate al snel omhoog gaat. Daarnaast is er bij bijvoorbeeld een 64-QAM modulatie slechts een fout van 7,8 graden geaccepteerd. Bij hogere QAM modulatie is deze nog veel kleiner.

Bij een snelheid van 1000Km/u en een carrier frequentie van 900Mhz praat je al over 83,3% mogelijke storing in het signaal.
Zoals tweakG5 al aangeeft is niet alleen de snelheid waarmee de golf zich voortbeweegt anders, maar ook de frequentie.De frequentie van geluid ligt ook veel lager, net als de snelheid, hier gaat het om GHz met de lichtsnelheid.

Verder een zeer goede ontwikkeling :)
Zendapparatuur moet worden gecertificeerd voor gebruik in vliegtuigen, hier hangen erg veel requirements aan en mag absoluut niet storen met andere apparatuur aan boord.

De grootste uitdaging zit echter in het fysiek bouwen van het netwerk, ieder land heeft andere regels omtrent gebruik van het spectrum, vergunningen voor zenden en bouwen van de mast, aanleggen van datalijntjes naar de locaties van de mast enz.

Daarnaast zijn de handovers ook veel gevoeliger voor storing dan bij een normaal LTE netwerk omdat de cellen bij EAN 100-150km uit elkaar staan. Dit is de eerste keer dat er een echt pan-Europees radio netwerk is gebouwd voor dit doeleinde, erg gaaf!

Nog wat meer info in mijn post onder het vorige artikel.

[Reactie gewijzigd door PH_ONE op 19 april 2017 11:55]

Fysiek bouwen valt in dit geval mee, ze hebben gewoon een aantal bestaande masten gepakt, daar een extra richtantenne op geschroeft en deze omhoog gericht.
Een vliegtuig vliegt vrij vlot en relatief laag vergeleken met bijvoorbeeld satalieten. De ontvanger moet dus vrij regelmatig van mast wisselen en dat onderbreekt de verbinding. Dit kan je opvangen met handige trucjes maar dat is dus wat moeilijker dan een normale telefoonmast.
De inmarsat satellieten zijn geostationair, dus die bewegen niet. Wel moet je natuurlijk je ontvanger continu actief blijven richten op die satelliet om de verbinding te houden.
Een vliegtuig vliegt vrij vlot en relatief laag vergeleken met bijvoorbeeld satalieten. De ontvanger moet dus vrij regelmatig van mast wisselen en dat onderbreekt de verbinding. Dit kan je opvangen met handige trucjes maar dat is dus wat moeilijker dan een normale telefoonmast.
Net zoals jij als je in de auto zit. Dat is niet zo ingewikkeld tegenwoordig hoor.
Dat de vliegtuigen op 8km hoogte met 1000km per uur vliegen.

[/flauw]

Mij lijkt het vooral een probleem van tracking/hand-off. Een vliegtuig gaat nogal snel van cel naar cel en het is nogal een groot gebied.

Dus je wilt liever grote cellen, maar dan krijg je een zwak signaal. Maar als je kleine cellen neemt, dan is het vliegtuig al weer een cel verder als je een pakketje routeert.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 19 april 2017 11:42]

Als je in een auto zit met je mobieltje maak je elke x minuten verbinding met een nieuwe mast (je gaat uit bereik van de huidige mast en komt in het gebied van een nieuwe mast). Deze handover is al redelijk complex, je wilt niet dat je mobiele verbinding halverwege eruit klapt.

Als je dit op een schaal groter doet moet je dus grotere masten hebben (meer bereik), anders ben je de hele tijd bezig met handoffs. Daarnaast heb je ook nog alle ellende van landsgrenzen/netwerkwissels (frequentiewissels) die erbij komt kijken.

Tenslotte maken ze gebruik van het Inmarsat netwerk, dat is een satellite constellation die op weer andere frequenties, protocollen, etc werken dan het mobiele netwerk, met alle bijbehorende problemen van satelliet communicatie.
Je moet je antenne kunnen richten als je ver wilt gaan, en aangezien het vliegtuig zeer snel van gerichte plaatsen weg gaat is dit haast onbegonnen werk.

Snel internet, goeie dekking, goed bereik, pick 2 is het zo'n beetje.
Mijn gok voor de voornaamste redenen zou zijn:
  • Afstand tussen satteliet, zendmast en vliegtuig zijn groter dan de 'normale' afstand tussen gebruiker en mast
  • Vliegtuig beweegt zich voort met een snelheid van 1000 km/u, wat het moeilijker maakt om (mede door grote afstand) de pakketjes juist af te leveren.
Ik ben totaal niet thuis in deze wereld, maar als je de 'reguliere' infrastructuur vergelijkt met deze dan zijn dit toch wel de twee grootste verschillen.
De volgende zin geeft een van de redenen:
Onder andere moet gecompenseerd worden voor het dopplereffect.
Veel handover tussen grondstations onderling en tussen grondstations en satellieten
Mijn gok: Er zijn atmosferische verstoringen, satelliet en vliegtuig zijn beide niet bepaald stationair dus je moet van de ene satelliet naar de andere schakelen...

[Reactie gewijzigd door Loy op 19 april 2017 11:45]

Zoals genoemd, komt dat door het Doppler effect.
Dat is vergelijkbaar met geluidsgolven die geproduceerd worden door je mobiel die je snel van en naar je hoofd beweegt; de toonhoogte die je hoort, verandert dan.
Ditzelfde gebeurt als een vliegtuig van of naar een LTE mast vliegt; de toonhoogte die de antenne dan registreert van het signaal verandert als het ware, waardoor het signaal niet goed meer begrepen wordt.
Daarvoor moet dan gecompenseerd worden op basis van hoek en de snelheid van nadering of verwijdering: een lastig klusje om dat realtime uit te voeren met grote nauwkeurigheid.
Ik gok dat de huidige opstelling van de masten en de type antennes van de masten (helemaal) niet optimaal zijn om apparaten die er boven zitten en ongeveer 600x zo snel bewegen te kunnen behandelen. Het overschakelen tussen 'grondverkeer' masten zouden door de kortere afstanden van elkaar veel vaker gebeuren.
Anders dan dat denk ik dat je als provider niet beide type gebruikers op dezelfde opstelling wil laten gebruiken. Het kost veel energie (van beide kanten) om signalen op zulke afstanden goed te kunnen ontcijferen, vooral als de masten er niet efficient voor zijn gericht :).
Heb op vluchten van verschillende luchtvaartmaatschappijen (Delta, American, Icelandair) het plezier mogen hebben van internet boven de Atlantische oceaan en dat werk best goed!

Voor licht gebruik, beetje browsen, beetje mailen, beetje social media, is het allemaal wel te behappen. Zakelijk werken aan shared documents of met Remote Desktop wordt al wat lastiger. Online gamen niet geprobeerd, maar neem aan dat latency alles dat real-time is in de weg zal zitten.

Ondanks dat ik het een zegen vind, zo'n lange vlucht een beetje produktief invullen, maar moet zeggen dat, net als in het OV overigens, ik niet echt zit te wachten dat mensen eens uitgebreid gaan zitten (video)bellen. Wat dat betreft benijd ik het cabinepersoneel niet, die mogen straks ook nog eens daarop politie-agentje gaan spelen.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 19 april 2017 11:40]

Doe ik ook, werkt altijd prima, en je hebt voor ~15 usd de hele vlucht lang internet (afhankelijk van met wie je vliegt natuurlijk), prima te doen.

Bellen is inderdaad erg vervelend voor de andere passagiers natuurlijk, dat doe ik ook niet, maar wat nieuws lezen of YouTube kijken werkt zonder problemen.
Voor een trans-Atlantische vlucht gaat je signaal via een satelliet, wat de bandbreedte beperkte en de RTT enorm verhoogt.

Dit systeem heeft een rechtstreekse verbinding met de grond, wat de bandbreedte enorm vergroot en RTT vergelijkbaar maakt met standaard 4G.
Tja wat is bellen anders dan een gesprek tussen 2 mensen die naast elkaar zitten? Wat ik er storend aan vind is dat ik meestal niet de andere partij kan horen praten, dan mis je de helft van het gesprek :o
Ja ik zie het probleem ook niet zo. Als je op een beschaafd volume een telefoongesprek voert, vind ik dat helemaal niet irritant, niet meer dan mensen die gewoon praten.

Volgens mij komt dit vooral uit de begintijd van de mobiele telefoons, dat mensen er expres heel luid mee gingen bellen om te laten zien hoe stoer ze wel niet waren met hun nieuwe zaktelefoon, en dat het daardoor nog steeds wordt gezien als patsergedrag.

Tegenwoordig heeft iedereen zo'n ding dus het is niet bijzonder meer en niemand belt voor zijn plezier in een luidruchtige openbaar vervoersomgeving. Het zou best handig zijn als je even gauw kon laten weten dat je wat vertraging hebt in het vliegtuig, bijvoorbeeld.

Natuurlijk heb je mensen die als een idioot in gaan brullen maar er zijn wel meer soorten mensen in het vliegtuig die minstens net zo irritant doen. Denk aan de dronken vrijgezellenfeest groepjes die de hele reis heen en weer lopen te brullen, schoolklassen op schoolreisje enz. Dat valt gewoon onder misdraging wat mij betreft.

[Reactie gewijzigd door GekkePrutser op 19 april 2017 13:16]

"Volgens mij komt dit vooral uit de begintijd van de mobiele telefoons, dat mensen er expres heel luid mee gingen bellen om te laten zien hoe stoer ze wel niet waren met hun nieuwe zaktelefoon, en dat het daardoor nog steeds wordt gezien als patsergedrag."

Geheel off-topic, maar bedoel je zoiets misschien? 8)7
https://www.youtube.com/watch?v=VmKIMrD8PSA
Prima toch? Online gamen, remote desktop en andere zware applicaties hoeven helemaal niet.
Waar wel nog veel te behalen valt is in de entertainment. Bij Jetblue kun je gewoon live TV kijken, of live radio beluisteren. Ook hebben ze een deal met Amazon die je gratis WIFI en gratis toegang geeft tot alle videos in Amazon Video.

Hier moet je al blij zijn als je een gratis glasje water krijgt.
Prima toch? Online gamen, remote desktop en andere zware applicaties hoeven helemaal niet.
Helemaal niks hoeft.

Maar ik *wil* het allemaal wel! Een vlucht, zelfs naar de oostkust, van de VS kan rustig 7 a 8 uur duren. Waarom zou ik dan niet willen beetje serieus gamen, of juist lekker wat doorwerken via VDI / Remote Desktop?
"twee 15MHz-frequentiebanden" moet zijn twee 15MHz brede frequentiebanden.
Het gebruik van de korte golf zal niet werken 8)7
Ik ben benieuwd of je met een T-mobile abbo hier gratis of via een extra optie op het abbo hier voordelig gebruik van kan maken.

Of is het de bedoeling dat de luchtvaartmaatschappijen dit zelf gaan aanbieden, zo niet gratis dan betaald?
Het vergt speciale apparatuur in het vliegtuig, dat vervolgens via WiFi wordt aangeboden in het vliegtuig. Je kunt dus niet ' gewoon' met je mobieltje dit signaal ontvangen alsof je op de grond staat.

Kortom, de vliegtuigmaatschappij neemt het af bij T-Mobile en die zet het door naar (betalende) gebruikers.
High capacity can be provided to each aircraft as we expect peak data rates of 75Mbps per cell across the coverage area
Dat is al een heel stuk beter dan nu, maar als je met 150 man op zo'n connectie zit vraag ik me toch af of het genoeg is.
On the ground, Deutsche Telekom will build and manage a new powerful mobile broadband network of approximately 300 LTE sites
Elke mast moet dus ongeveer 10.000 km2 dekken, oftewel een gebied met een straal van ongeveer 60 kilometer. Dat vind ik nog best ver voor een LTE-signaal!

Verder hebben ze zelfs op de Canarische eilanden een mastje neergezet :).

Een van de satellieten die dit mogelijk gaat maken moet trouwens nog gelanceerd worden! Dit zal maandag 15 mei gebeuren met een Falcon 9 FT van SpaceX. De Inmarsat-5 F4 zal dan in een geostationary orbit worden geplaatst boven Europa.

[Reactie gewijzigd door Balance op 19 april 2017 13:32]

Dat is al een heel stuk beter dan nu, maar als je met 150 man op zo'n connectie zit vraag ik me toch af of het genoeg is.
Ik denk dat het wel mee gaat vallen. De meeste maatschappijen in Europa zijn budget en rekenen geld voor alles (zelfs KLM rekent tegenwoordig geld voor bijvoorbeeld koffers). Dus hier zullen ze ongetwijfeld ook geld voor gaan rekenen, wat veel mensen er van zal weerhouden om het te gebruiken.

Aan de andere kant hebben die cellen een diameter van 150km begrijp ik dus er zullen wel veel meer dan 1 vliegtuig in zitten, uiteindelijk als elk vliegtuig het heeft. Echt lekker HD Netflixen zal er wel niet bij zijn.
Ironisch dat ÚÚn van de beroerdste providers zich gaat richten op breedband Internet in de lucht terwijl ze op de grond op veel plekken een uitgesproken slechte dekking hebben. Dat was vroeger met Ben al zo, en totdat m'n vriendin overstapte naar een andere aanbieder, heb ik haar jaren lang enorm veel horen vloeken op T-Mobile. Het lijkt me sterk dat dat in de afgelopen 2 jaar ineens sterk verbeterd is.
Het zijn verschillende divisie's, dat heb je toch wel door ?

Jouw uitspraak is al net zo veelzeggend, als roepen dat een agent die achter de flitser zit, beter boeven kan vangen
Een consument interesseert het niet of een bedrijf divisies heeft en wat die doen. Het gaat om een merk en waar dat merk voor staat. Als een bedrijf voor de gemiddelde consument middelmatig presteert en vervolgens dit soort prestigeprojecten start, dan is het logisch dat daar scheve gezichten door komen.
Is wel zo: in de afgelopen 2 jaar heeft T-Mobile nogal veel ge´nvesteerd in het netwerk en in stedelijke gebieden is de dekking nu vaak beter dan die van KPN/Vodafone, met nog hogere snelheden ook. In het buitengebied nog niet altijd succes, maar ook daar duidelijke verbeteringen!

De problemen die ze met capaciteit hadden in het verleden zijn heel duidelijk verleden tijd in ieder geval.
Tja. Ik kon vroeger met Libertel in de file niet bellen. De cellen waren telkens vol. Met Ben geen last van. Ik ben nooit meer bij Ben weggegaan, ook niet toen dat T-mobile werd. Maar wat ik nu ga doen is beweren dat het netwerk van Vodafone slecht is. Zoiets moet je zoiets bij jaarlijks maar minstens bij elke generatie (3G, 4G) opnieuw beoordelen, het kan nogal varieren.
ik ben begin deze maand net overgestapt van voda naar tmobile
ik heb al flink met sensorly rond gereden en ja er zijn wel wat zwakke plekjes hier en daar maar over het algemeen heb ik veel beter internet dat bij vodafone.

op op 4gmasten.nl kun je dit al we zien, TMobile is als eigenlijk als enige echt bezig om 3CA (3 frequenties op een mast) te zetten, terwijl bv voda bijna nog geen 2CA heeft..
Vet hoor! Blij dat ik T-Mobile heb genomen!
Klinkt als iets zeer innovatiefs, ben benieuwd naar de praktijk.
De satellieten van Inmarsat zijn geostationair, dus op 35,786km boven de aarde. Dat geeft normaal gesproken nogal wat latency, en is ook heel duur.
Maar die inmarsat verbinding is ook alleen maar als backup verbinding bedoeld. Onder normale omstandigheden (vliegen over land) gebruikt hij de LTE access points vanaf de grond.
Kan iemand mij vertellen wat T-Mobile hiermee te maken heeft? Alle bronnen noemen Deutsche Telekom :?
T-Mobile is een dochter van Deutsche Telekom...

https://nl.m.wikipedia.org/wiki/T-Mobile
Ik ben wel benieuwd hoe ze het uplinkverkeer regelen. Vanaf een mast een antenne naar boven richten en zenden levert niet zoveel problemen op met het bestaande netwerk op de grond, maar wanneer het vliegtuig andersom (ongericht) gaat zenden neem ik aan dat een groot aantal masten dat signaal zal opvangen (en meer cellen dus storing ondervinden).

Loopt de uplink dan via Inmarsat en de downlink via T-Mobile?

Edit: beiden wordt wel in de S-band gedaan zo te zien, die is niet in gebruik voor normale LTE-netten.

[Reactie gewijzigd door MisterData op 19 april 2017 14:20]

Staat in het filmpje en dichtheid van het netwerk in de EU is zodanig dat er 80km (en meer) op een cel verbinding is. https://www.telekom.com/e...european-aviation-network
Volgens T-Mobile is het een complexe operatie om snel internet te leveren aan vliegtuigen die op 8 kilometer hoogte met 1000 kilometer per uur door het Europese luchtruim vliegen.
Klinkt heel gaaf maar laten we wel wezen de commerciŰle vliegtuigen van vandaag halen de 1000 kilometer per uur niet.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone X Google Pixel 2 XL LG W7 Samsung Galaxy S8 Google Pixel 2 Sony Bravia A1 OLED Microsoft Xbox One X Apple iPhone 8

© 1998 - 2017 de Persgroep Online Services B.V. Tweakers vormt samen met o.a. Autotrack en Hardware.Info de Persgroep Online Services B.V. Hosting door True

*