Cookies op Tweakers

Tweakers is onderdeel van DPG Media en maakt gebruik van cookies, JavaScript en vergelijkbare technologie om je onder andere een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kan Tweakers hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Cookies accepteren' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt? Bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Friso Weijers

Redacteur monitoren, laptops en mobile

ASUS ROG Flow X13 Review

Gamingconvertible met buitenboord-gpu

Behuizing en aansluitingen

De ROG Flow X13 is ASUS' kleinste gaminglaptop tot nu toe. In vergelijking met deze nieuwe vedergewicht oogt de ROG Zephyrus G14 van vorig jaar zelfs ronduit lomp. Het scherm is met een diagonaal van 13,5 inch iets kleiner geworden, maar vooral is de ROG Flow X13 nog een stuk dunner en lichter. Het formaat is daardoor zeer vergelijkbaar met dat van een luxe kantoorconvertible als de HP Spectre x360 14, en met 1,35kg weegt het apparaat ook ongeveer evenveel. Door het convertible scharnier kun je het machientje ook in tabletstand gebruiken. Veruit de meeste gaminglaptops kunnen dat niet. Een tabletstand heeft ook weinig zin voor het gemiddelde apparaat van meerdere centimeters dik en meer dan 2 kilo zwaar.

ASUS heeft het ontwerp gelukkig ingetogen gehouden, zodat je je ook met de ROG Flow X13 kunt vertonen op kantoor. De gehele behuizing heeft een zwarte kleur en de matte, gezandstraalde finish voorkomt dat je snel vette vingervegen op de behuizing ziet. Opvallend voor een luxe gaminglaptop is de afwezigheid van rgb-verlichting. Het enige bijzondere accent op onze 'Supernova Edition' van de ROG Flow X13 is het glanzende naambordje op de linker onderkant van de schermklep. Afhankelijk van de lichtinval verandert het van kleur, van lavendel tot donkerpaars. Er zijn varianten van de laptop die zelfs dat niet hebben.

Hoewel hij er door de matzwarte finish niet erg 'metalig' uitziet, is de behuizing van de ROG Flow X13 gemaakt van een magnesiumlegering, een lichter metaal dan het gebruikelijke aluminium. De schermklep en palmsteun hebben beide een geribbelde textuur met lijnen die overdwars lopen. Volgens ASUS verbetert dat de stevigheid. Daarover hebben we weinig te klagen, de stijfheid van de basis is uitstekend. Als je hem in twee handen vastpakt laat de laptop zich nauwelijks verdraaien en ook bij een puntbelasting in het midden buigt de behuizing vrijwel niet door. De schermklep is zoals gebruikelijk iets flexibeler, maar niet zo flexibel als bij veel andere laptops. Naast de metalen achterkant zit er ook nog een glasplaat voor het scherm, die ook voorkomt dat je hem makkelijk kunt verdraaien.

Rondom het scherm zitten modern smalle bezels die door de glazen afwerking vlak liggen met het schermoppervlak. De bovenste rand met de webcam is net iets breder dan de zijranden en de onderste rand is nog een stuk breder, hoewel ASUS de ROG Flow X13 een 16:10-paneel heeft meegegeven. Op de voorste hoeken van de behuizing en nabij de scharnieren zitten piepkleine rubbertjes die het scherm ondersteunen als het is dichtgeklapt. In tentmodus rust de hele laptop daarop, dus het is een beetje opletten om geen krassen te maken op de behuizing.

Het openen van de convertible wordt vergemakkelijkt door de uitsparing aan de voorkant van de behuizing, waarbij het scharnier soepel genoeg is afgesteld om de klep met één hand te kunnen openen. In laptopmodus tilt de schermklep de achterkant een klein beetje van de tafel om de airflow te verbeteren. De ROG Flow X13 lijkt niet te beschikken over kleine magneetjes in de schermklep of basis, die we soms wel tegenkomen in dit soort convertibles. Door dit gemis worden de scherm en het toetsenbordgedeelte omgeklapt of dichtgeklapt wat minder goed bij elkaar gehouden.

Toetsenbord, touchpad en aansluitingen

De ROG Flow X13 heeft volgens ASUS een 'fullsize 15"-toetsenbord', waarmee het merk bedoelt dat de keycaps even groot zijn als bij de grotere laptops. Om dat mogelijk te maken in de compacte behuizing is de numpad vervallen. De pijltjestoetsen zijn daarbij vrij klein, omdat ze op halve hoogte zijn uitgevoerd, al is dat ook het geval bij andere nieuwe ASUS-gaminglaptops. Boven de standaardtoetsen zitten vier extra knoppen voor het snel instellen van het volume, het muten van je microfoon en een toets die direct naar de Armoury Crate-software voert. Onder de toetsen zitten witte lampjes. Het tikken voelt fijn aan: ondanks het dunne formaat is er relatief veel travel, volgens ASUS 1,7mm. Het gevoel van de aanslag is bovendien prettig, met voldoende weerstand en een duidelijke actuatie.

De centraal geplaatste touchpad is nogal klein, maar voorzien van een prettig glad oppervlak, goede registratie van aanrakingen en gebaren, en ingebouwde muisknoppen met een fijne feedback. In tegenstelling tot bij veel andere gaminglaptops is een vingerafdrukscanner aanwezig. Deze is geplaatst in de powerknop, die zich rechtsvoor in de zijkant bevindt. De piepkleine 720p-webcam zal geen prijzen winnen voor zijn uitstekende beeldkwaliteit, maar de ROG Flow X13 heeft er in ieder geval een. De ROG Zephyrus G14 moest hem nog missen, net als veel andere laptops uit ASUS' Zephyrus-serie. De positionering boven het scherm brengt je bovendien goed in beeld.

Gezien het formaat zijn de aansluitingen op de ROG Flow X13 logischerwijs beperkt. Een groot deel van de linkerkant wordt ingenomen door de zelfontwikkelde XG-connector voor de ROG XG Mobile-egpu, waarover hieronder meer. Onderdeel van deze connector is een normale USB-C-poort met 10Gbit/s doorvoersnelheid, DisplayPort-ondersteuning en power delivery, die je ook los van de XG-connector kunt gebruiken. Links zitten verder een HDMI 2.0-aansluiting en een 3,5mm-hoofdtelefoonjack. Op de rechterkant van het apparaat vind je nog een tweede USB-C-poort met dezelfde snelheid en multifunctionele eigenschappen, plus een USB-A-poort die handig kan zijn voor traditionele randapparatuur zoals een muis. Ook deze poort is een USB 3.2-exemplaar met 10Gbit/s doorvoersnelheid.

ROG XG Mobile

Zoals in de inleiding aan de orde kwam, heeft ASUS de ROG Flow X13 expliciet ontworpen om te werken met de ROG XG Mobile. Het concept van een lichte gaminglaptop met buitenboord-gpu is ongebruikelijk, maar niet nieuw. Al in 2016 introduceerde Razer zijn eerste Blade Stealth, een 13,3"-ultrabook die je kon gebruiken met de Razer Core, een externe gpu-behuizing die het merk gelijktijdig op de markt bracht. Ook van andere merken zagen we de afgelopen jaren egpu-behuizingen die geschikt zijn voor recente ultrabooks. Al deze apparaten gebruiken de Thunderbolt 3- of 4-verbinding als basis. Die biedt een voldoende snelle verbinding tussen de processor en de videokaart om dit concept haalbaar te maken.

Naast het feit dat de ROG Flow X13 een convertible is en geen gewone notebook, kent het concept van ASUS nog een paar belangrijke verschillen met dat van de Razer Blade Stealth, Core en eerdere combinaties van een egpu met een ultrabook. Zo heeft ASUS ervoor gekozen om zijn kastje te voorzien van een geïntegreerde mobiele RTX 3080, waar andere egpu-behuizingen zoals die van Razer gebruikelijk bedoeld zijn voor een los aan te schaffen desktopvideokaart. Hierdoor kan de ROG XG Mobile veel compacter zijn. In vergelijking met de Razer Core X, de meest recente iteratie van Razers egpu-behuizing, neemt de ROG XG Mobile slechts zes procent van de ruimte in, terwijl hij ongeveer acht keer lichter is. Het is daarmee heel goed mogelijk om de ROG XG Mobile overal mee naartoe te nemen, waar je een traditionele egpu-behuizing als de Razer Core X vooral op één plek zult laten staan. Dat wil overigens niet zeggen dat je met ROG XG Mobile overal kunt zitten gamen. Net als andere egpu-kastjes heeft ook dit exemplaar een stopcontact nodig.

Net als de laptop is de ROG XG Mobile voorzien van een zwarte behuizing met geribbelde lijnen overdwars, maar het kastje lijkt volledig van plastic te zijn gemaakt. De formfactor lijkt een beetje op die van een fors uitgevallen externe harde schijf. Aan de onderkant zit een plastic driehoek die je een stukje kunt uitklappen als standaard, zodat je het geheel in een schuin rechtopstaande positie op je bureau kunt neerzetten. De tegenoverliggende zijkant bevat de ventilatieopening, vormgegeven als de letters 'ROG', waarachter je rode ledverlichting kunt zien. Die kan gelukkig ook worden uitgeschakeld.

Tot de beeldaansluitingen op het kastje behoren eenmaal DisplayPort 1.4 en eenmaal HDMI 2.0b. Het is jammer dat ASUS niet meteen HDMI 2.1 heeft ingebouwd, al moet je het bij andere RTX 3000-laptops van dit merk ook nog steeds met HMDI 2.0 stellen. Op de ROG XG Mobile zitten verder vier USB-A-poorten voor randapparatuur en een gigabit-ethernetpoort, plus aan de lange zijde een SD-kaartlezer die geschikt is voor uhs II-kaartjes. Wat je eventueel nog zou kunnen missen is een koptelefoonaansluiting, die vaak wel is geïntegreerd op USB-C- en Thunderbolt-dockingstations. Ook aanvullende USB-C-aansluitingen zijn niet te vinden op de ROG XG Mobile.

Speciale stekker

Een traditioneel heet hangijzer bij dit soort combinaties van laptop en egpu is de snelheid van de verbinding tussen de processor en de videokaart. Thunderbolt mag de snelste connector zijn die je op hedendaagse laptops aantreft, maar met 40Gbit/s is de maximale theoretische bandbreedte nog altijd veel lager dan die van de gebruikelijke PCI Express-verbinding op het moederbord. Daarbij verloopt de communicatie met een egpu over Thunderbolt eerst nog via een controllerchip die de PCIe-signalen inkapselt en samen met eventuele andere signalen (DisplayPort, USB) over één kabel stuurt. De gpu moet de beperkte bandbreedte dus ook nog delen met alle andere poorten op het egpu-kastje.

Om de bandbreedtebeperkingen van Thunderbolt te omzeilen, maakt ASUS bij de ROG XG Mobile gebruik van een eigen oplossing. De speciale brede stekker bevat eigenlijk twee connectors die direct naast elkaar zijn gezet: een custom PCI Express-connector die lijkt op een DisplayPort-aansluiting en een directe PCIe3.0 x8-interface (63Gbit/s) biedt tussen processor en videokaart, en een normale USB-C-connector die een dedicated USB-link biedt voor de USB-poorten op het kastje (10Gbit/s). Op die manier snoepen die poorten en de andere voorzieningen - zoals ethernet en de SD-kaartlezer - geen bandbreedte af van de gpu. Wanneer je beelden weergeeft op het ingebouwde scherm van de laptop, of een extern scherm aansluit op de laptop en niet op ROG XG Mobile, moet dat scherm echter nog wel bandbreedte delen met de videokaart. Dat geeft ASUS zelf ook aan en we zullen het zo meteen terugzien in de testresultaten. Dat is overigens ook iets waar je tegenaan kunt lopen bij een egpu via Thunderbolt.

De speciale stekker zit aan de ROG XG Mobile vast met een dikke, stugge en helaas ook korte kabel. Deze kabel is niet verwisselbaar, wat je mogelijkheden voor de positionering van het kastje beperkt. Je kunt het niet eens aan de rechterkant van de laptop neerzetten. Doordat de kabel het kastje aan de ene kant verlaat en alle poorten en aansluitingen aan de andere kant zitten, lijkt de kans om de tros kabels uit het zicht weg te werken op voorhand verkeken. Houd er ook rekening mee dat je aan de linkerkant van de laptop een centimeter of tien vrije ruimte nodig hebt voor de stekker die van buitenformaat is.

Ingewikkelde procedure

Het in- en uitpluggen van de ROG XG Mobile vereist een wat uitgebreidere procedure dan het geval is bij een normale egpu of docking station via Thunderbolt. Stap 1 is uiteraard het inpluggen van de stekker, aan weerszijden van de twee interne connectors voorzien van plastic uitsteeksels die hem naar zijn plaats geleiden. In die plastic delen zitten piepkleine weerhaakjes om het ding op zijn plek te vergrendelen. Dat is nog niet voldoende; om de verbinding tot stand te brengen, moet je ook de vergrendelingspal op de bovenkant van de stekker omzetten. Wanneer je dat hebt gedaan, verschijnt op het scherm van de ROG Flow X13 een mededeling en kun je op 'OK' drukken om de externe gpu te activeren. Dat neemt een seconde of twintig in beslag. Het statusledje op de stekker wordt gedurende het proces rood om aan te geven dat de verbinding actief is. Om de twee delen weer los te halen, moet je het apparaat via een apart icoon in het systeemvak eerst veilig verwijderen. Er komt dan een zelfde soort scherm tevoorschijn als bij het aansluiten van het apparaat, en na opnieuw twintig seconden te hebben gewacht mag je het vergrendelingspalletje bovenop de stekker weer omzetten. Via de kleine knopjes aan weerszijden van de stekker worden de kleine interne weerhaakjes ingetrokken en kun je de stekker eruit halen.

De ingewikkelde procedure voor het in- en uitpluggen van de XG Mobile is er niet voor niets. Telkens na het verbinding maken verschijnt een waarschuwing op het scherm dat je de stekker er nooit zomaar uit mag halen. Helaas kwam de stekker tijdens de test vaker dan eens onverhoopt los. Ondanks de dubbele vergrendeling zit er een klein beetje speling op de stekker. Zolang je de laptop neerzet op een stabiel bureau blijft het geheel wel zitten, maar je moet de laptop of het kastje na het inpluggen niet meer verplaatsen. Doe je dat toch, dan kunnen de interne connectoren een klein stukje loslaten, wat genoeg is om de verbinding met de XG Mobile te verbreken. ASUS meldt ons in een reactie het probleem zelf ook te hebben geconstateerd. Bij de modellen die binnenkort in de winkels liggen zou dit zijn opgelost.

Wanneer je de XG Mobile met opzet of per ongeluk niet veilig verwijdert, zie je dat aan de hand van het ledje op de stekker, dat van rood terug op wit springt. Het systeem maakt dan weer gebruik van de igpu of de ingebouwde Nvidia GTX1650. Werd de verbinding bij ons per ongeluk verbroken, dan kregen we niet altijd meer verbinding wanneer we de stekker weer terugplaatsten. De bovenstaande procedure opnieuw volgen verhielp soms het probleem, maar het gebeurde ook dat het systeem opnieuw moest opstarten voordat de ROG Flow X13 de egpu weer zag.

Uiteraard heeft het zomaar afkoppelen van de videokaart ook andere gevolgen. Een op de XG Mobile aangesloten display is natuurlijk niet meer bruikbaar als de verbinding met de laptop loskomt; het gaat op zwart of bevriest. Ook zullen programma's die op dat moment gebruikmaken van de externe videokaart crashen. Als je de XG Mobile via het systeemvak veilig verwijdert terwijl er nog programma's actief zijn die op de RTX 3080 draaien, geeft de software daarvoor eerst een waarschuwing. Verwijder je de XG Mobile terwijl het systeem in slaapstand staat, dan komt er voor het booten een melding op het scherm dat je eerst het kastje moet aansluiten om mogelijk dataverlies te voorkomen. Je kunt er ook voor kiezen om die melding in de wind te slaan en door te gaan naar Windows.

Wat vind je van dit artikel?

Geef je mening in het Geachte Redactie-forum.

Apple iPhone 12 Microsoft Xbox Series X LG CX Google Pixel 5 Sony XH90 / XH92 Samsung Galaxy S21 5G Sony PlayStation 5 Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2021 Hosting door True