Door Krijn Soeteman

Freelanceredacteur

Rimpels in de ruimte-tijd: ze zijn er

Einsteins theorie klopt, en nu verder

Einsteins golven waargenomen

Zwaartekrachtsgolven, voorspeld door Albert Einstein in 1916 aan de hand van zijn relativiteitstheorie, verplaatsen zich door de ruimte met de lichtsnelheid. Hoewel twee wetenschappers indirect bewijs voor het bestaan van de golven al in 1974 wereldkundig maakten, zijn ze nog nooit direct waargenomen. Tot nu.

Zwaartekrachtsgolven of gravitatiegolven ontstaan als er enorme botsingen plaatsvinden in het heelal, zoals botsende zwarte gaten of sterren die exploderen. Of direct na de oerknal. De waarnemingen van de LIGO Scientific Collaboration die in de Verenigde Staten werden gedaan, tonen aan dat we ze ook direct kunnen waarnemen. Daarmee is het ontbrekende deel van de algemene relativiteitstheorie een eeuw na Einsteins voorspelling ingevuld.

De algemene relativiteitstheorie voorspelt dat grote objecten ruimte-tijd om zich heen buigen. Met een ruimtesonde van de NASA, de Gravity Probe B, werd ontdekt dat de ruimte-tijd rond de aarde inderdaad gebogen is en verdraaid wordt door de rotatie van de aarde. Als zeer zware objecten in de ruimte heel dicht bij elkaar staan en ze ook nog snel bewegen, dan wordt de zwaartekracht heel sterk. Hierdoor drukken ze de ruimte samen, wat zorgt voor golven die het hele heelal doorgaan. Die golven worden door niets tegengehouden.

In het geval van de golven die LIGO waarnam, gaat het om gravitatiegolven van twee botsende zwarte gaten. De zwarte gaten hebben respectievelijk een massa van 29 en 36 zonnemassa's (M). Een zonnemassa, ofwel de massa van de zon, is bijna 2×1030 kilogram.

Met de waarnemingen zijn gravitatiegolven niet alleen voor het eerst direct gedetecteerd, maar het opent ook de mogelijkheid eindelijk de algemene relativiteitstheorie te testen aan de hand van de eigenschappen van de golven. Het is bijvoorbeeld niet bekend of Einsteins theorie wel opgaat op plaatsen waar de zwaartekracht heel sterk is, zoals in het geval van twee samensmeltende zwarte gaten of twee botsende neutronensterren.

Het bijzondere van zwaartekrachtsgolven is dat ze, in tegenstelling tot lichtgolven, radiogolven en geluidsgolven, geen materie nodig hebben om te bestaan: het zijn rimpelingen in de ruimte-tijd zelf in plaats van deeltjes die erdoor bewegen. Zo kunnen ze dus ontstaan bij zwarte gaten die geen elektromagnetische straling uitzenden. Ook gaan ze door alles heen en worden ze niet zoals licht geblokkeerd door tussenliggende sterren of planeten. De golven ontstaan dus niet met iets, ze zijn de lege ruimte.

Grote objecten krommen de ruimte-tijd. Bron: NASA


Nintendo Switch (OLED model) Apple iPhone SE (2022) LG G1 Google Pixel 6 Call of Duty: Vanguard Samsung Galaxy S22 Garmin fēnix 7 Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2022 Hosting door True

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee