Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie
×

Help Tweakers weer winnen!

Tweakers is dit jaar weer genomineerd voor beste prijsvergelijker en beste community. Laten we ervoor zorgen dat heel Nederland weet dat Tweakers de beste website is. Stem op Tweakers!

Door Joost Schellevis

Redacteur

Datahonger: de Nederlandse geheime dienst wil alles weten

Nieuwe wetgeving

De eerste Nederlandse inlichtingendienst werd opgericht in 1913. Dat inlichtingenwerk destijds een heel andere aangelegenheid was dan nu, behoeft geen toelichting, en naarmate de technologie vorderde kregen de diensten, inmiddels de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, meer en meer bevoegdheden. Zo mag inmiddels telefoonverkeer worden afgetapt, evenals internetverkeer.

Dat laatste mag echter niet in alle gevallen. Zo mag communicatie die door kabels verloopt, niet ongericht worden getapt, wat betekent dat er geen groot vangnet mag worden uitgehangen om vervolgens in die data te snuffelen. Internettaps mogen alleen gericht worden geplaatst, bijvoorbeeld bij een terreurverdachte. Data die draadloos wordt verstuurd, mag wel ongericht worden getapt. Bij taps die worden gezet mag de versleuteling ongedaan worden gemaakt.

 Communicatie over kabelsDraadloze communicatie
Gerichte taps Toegestaan Toegestaan
Ongerichte taps Niet toegestaan Toegestaan

Bij draadloze communicatie gaat het onder meer om satelliettelefoons. De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst beschikt over een organisatie die dergelijke communicatie onderschept, waarna er gericht in kan worden gezocht. In de weilanden bij het Friese Burum ligt een satellietgrondstation waar 22 schotels van de MIVD staan. De AIVD heeft ook toegang tot de gegevens die worden verzameld.

Overigens betekent dit niet dat de AIVD en MIVD op dit moment zomaar op grote schaal bijvoorbeeld mobiele telefonie kunnen onderscheppen: alleen het gedeelte tussen de antenne en de telefoon is immers draadloos, de rest verloopt wel degelijk via kabels. Desondanks zou de AIVD in theorie in heel Nederland antennes mogen plaatsen om mobiel telefonieverkeer op te vangen, bevestigt een woordvoerder van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten: de wet op de inlichtingendiensten staat dat volgens hem toe.

Ongericht vangnet

Omdat tegenwoordig het overgrote deel van de communicatie over internet verloopt, wil de AIVD graag een ongericht vangnet uit kunnen gooien om data te onderscheppen, om daar analyses op los te kunnen laten. Daarbij zou de Britse geheime dienst GCHQ de AIVD hebben geholpen met advies over hoe te handelen met de huidige wettelijke beperkingen, meldde de Britse krant The Guardian vorige week. Volgens het jaarverslag van de dienst is het, 'om te kunnen anticiperen op en inzicht te hebben in het diffuse dreigingsbeeld', een 'absolute noodzaak' om kabelgebonden informatiestromen ongericht te kunnen onderscheppen.

Dat is iets waar het vorige kabinet het mee eens was. In 2011 schreef Hans Hillen, destijds de minister van Defensie, in een brief aan de Tweede Kamer dat wordt nagedacht over ongerichte interceptie. Momenteel buigt een commissie over een herziening van de wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, en die zal onder andere bekijken of die bevoegdheid wordt toegevoegd. Over het algemeen wordt verwacht dat het advies er inderdaad zal komen, maar het is niet bekend wat het standpunt van het huidige kabinet is. Het ministerie van Binnenlandse Zaken kon daarover geen duidelijkheid verschaffen.

De brief van de vorige minister van Defensie

"Het lijkt er wel op dat de wetswijziging er komt", zegt Constant Hijzen, die bij het Centrum voor Terrorisme en Counter-terrorisme van de Universiteit Leiden promoveert op de geschiedenis van de Nederlandse inlichtingendiensten. "De commissie van toezicht op de geheime diensten heeft al gezegd dat het onderscheid tussen kabelgebonden en niet-kabelgebonden communicatie moet verdwijnen." Hijzen verwacht dat de commissie die zich over de wet buigt, dat dan ook zal adviseren. 

Ook Bert van Delden, de voorzitter van de commissie van toezicht, denkt dat de wet zal worden verruimd. Daar zou hij bovendien voorstander van zijn. "Het onderscheid tussen kabelgebonden en niet-kabelgebonden informatie is achterhaald. De kabel is niet heilig", zegt Van Delden. "Het was ook helemaal niet de bedoeling om dat onderscheid te maken. Als er nieuwe ontwikkelingen zijn, is een nieuwe wet niet raar. We hebben destijds niet een principiële keuze gemaakt om maar 10 procent te kunnen opvangen."

Het is nog niet duidelijk of de minister in die eventuele nieuwe situatie voor elke tap toestemming moet geven, zoals dat op dit moment wel geldt voor de huidige tapbevoegdheden. Duidelijk is wel dat als de plannen doorgaan, de inlichtingendiensten veel verdergaande bevoegdheden krijgen dan nu het geval is. Gaan ze die bevoegdheid ook inzetten?


Apple iPhone XS Red Dead Redemption 2 LG W7 Google Pixel 3 XL OnePlus 6T FIFA 19 Samsung Galaxy S10 Google Pixel 3

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank en Intermediair de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2018 Hosting door True