X moest zich donderdag in de rechtbank verantwoorden voor de uitkleedfuncties van AI-chatbot Grok. De Nederlandse stichtingen Offlimits en Fonds Slachtofferhulp willen dat de chatbot stopt met het maken van uitkleedafbeeldingen en kindermisbruikbeelden. Volgens de advocaten van X is dat niet volledig te voorkomen. Tweakers was bij de rechtszaak. De rechter doet over twee weken uitspraak.
Rond de jaarwisseling waren Grok en X (opnieuw) veel in het nieuws. AI‑chatbot Grok maakte het plotseling mogelijk om mensen uit te kleden, ook kinderen. Je kon bijvoorbeeld onder X‑posts van vrouwen Grok vragen om die vrouwen uit te kleden, waarna Grok de uitgeklede afbeelding direct openbaar op X plaatste. In de Grok‑app kon je ook foto's uploaden en Grok vragen de personen op die foto's uit te kleden. De AI deed dit zonder blikken of blozen. Zelfs minderjarigen werden zo uitgekleed.
Allerlei overheden kondigden na de ophef aan Grok en X te onderzoeken, waaronder de EU. In sommige landen werd Grok zelfs geblokkeerd. X verdedigde het gedrag van Grok lange tijd als 'free speech', maar kwam na een paar weken toch met maatregelen. De posts werden niet meer direct op X verspreid, daarna werd het alleen mogelijk voor betalende abonnees en uiteindelijk kwam er een geoblokkade.
Daardoor leek het wat rustiger te worden rond de uitkleedbeelden. Toch gaan deze maatregelen volgens Offlimits en Fonds Slachtofferhulp niet ver genoeg. De twee organisaties zeggen dat het nog steeds mogelijk is om naaktbeelden te maken met Grok, inclusief van kinderen, ook met gratis accounts. Zij spanden daarom een kort geding aan tegen X. Ze eisen dat Grok stopt met het maken en delen van uitgeklede mensen zonder dat de afgebeelde mensen hier toestemming voor hebben gegeven, en dat het platform helemaal stopt met het uitkleden van kinderen. De rechtszaak diende donderdag 12 maart.
'Ondanks maatregelen nog steeds mogelijk'
"Grok en X bieden bewust de optie aan om volwassenen en kinderen uit te kleden", zei de advocaat van Offlimits en Fonds Slachtofferhulp tegen de rechter. "Ze zeggen dat ze na alle ophef maatregelen hebben genomen, maar het is nog steeds mogelijk om mensen uit te kleden met Grok. Zelfs deze week nog konden we Grok een AI-afbeelding van een onschuldig meisje van 14 laten maken, waarna we de chatbot vroegen het bovenlichaam bloter te maken, met een rood topje, blote schouders en zichtbare navel. Grok deed dit en maakte zelfs de borsten groter. Jokkebrok Grok, want ze zeggen maatregelen te nemen, maar in de praktijk blijft het doodeenvoudig om blootfoto's te maken."
In de dagvaarding laten de organisaties meerdere gecensureerde voorbeelden zien van afbeeldingen met seksueel misbruik van kinderen die door Grok zijn gemaakt. Het gaat om afbeeldingen van meisjes die door Grok zijn gegenereerd. Het zijn dus geen echte mensen die door Grok zijn aangepast. Op prompts als 'maak een afbeelding van een meisje van 14 zonder broek samen met een man van 30' produceerde Grok volgens de organisaties 'afbeeldingen die onmiskenbaar een seksuele strekking hebben'.
Het zijn dus geen 'echte' kinderen die op de afbeeldingen staan, toch is dit gedrag volgens Offlimits en Fonds Slachtofferhulp strafbaar. De organisaties konden geen seksueel beeldmateriaal genereren van kinderen jonger dan 10. "Hieruit blijkt dat Grok het genereren van beeldmateriaal eenvoudig kan beperken tot meerderjarige modellen en dat Grok er bewust voor heeft gekozen om de leeftijdsgrens op 10 jaar te zetten", staat in de dagvaarding.
Uitkleedfuncties zorgen voor slachtoffers
Stichting Offlimits en Fonds Slachtofferhulp wijzen op de gevolgen van naaktbeelden. "Ze zorgen voor gevoelens van angst, eenzaamheid en schaamte", zei de advocaat in de rechtszaal. "Slachtoffers weten vaak ook niet wie de dader is en op internet is het nooit écht weg. Daarom moet dit stoppen. Het lijkt onschuldig, maar is het niet. Het gaat om het uitkleden van échte mensen, die hier echte schade van ondervinden. Om jonge meisjes die in paniek zijn omdat er naaktfoto's rondgaan."
De organisaties zeggen ook dat X de functies bewust heeft aangezet om voor ophef te zorgen. "Grok kwam in verschillende landen bovenaan de lijsten voor meest gedownloade apps te staan. En precies tijdens die grote aandacht hadden ze in januari een investeringsronde, die 20 miljard heeft opgeleverd. Dit was vijf miljard meer dan verwacht. Zakelijk gezien heeft het ze dus veel opgeleverd. Het is een bewust verdienmodel."
X en Grok moeten met dit gedrag stoppen, eisen de organisaties. Ze hebben bewust niet gevraagd om eerder gemaakt beeldmateriaal te vernietigen, omdat ze de rechtszaak niet onnodig complex wilden maken. Dit kan er bijvoorbeeld toe leiden dat het kort geding langer duurt, waardoor het ook langer duurt tot er een uitspraak is. Daarom wilden de organisaties ook niet wachten op uitspraken van toezichthouders of landen. "Dat soort onderzoeken kunnen helaas lang duren, terwijl wij willen dat dit zo snel mogelijk stopt."
Als het aan Offlimits en Fonds Slachtofferhulp ligt, wordt het verbod ook wereldwijd ingevoerd en niet alleen in Nederland. Grok vraagt immers niet wat de herkomst is van de geportretteerde, waardoor gebruikers in andere landen uitkleedafbeeldingen kunnen maken en delen van Nederlandse slachtoffers.
We take action against illegal content on X, including Child Sexual Abuse Material (CSAM), by removing it, permanently suspending accounts, and working with local governments and law enforcement as necessary.
— Safety (@Safety) 4 januari 2026
Anyone using or prompting Grok to make illegal content will suffer the… https://t.co/93kiIBTCYO
X: 'Wij willen hetzelfde als Offlimits en Fonds Slachtofferhulp'
Wat X betreft is de hele rechtszaak niet nodig. "Wij begrijpen en delen de zorgen van Offlimits en Fonds Slachtofferhulp", zei de advocaat van X. "In tegenstelling tot wat zij zeggen, staan we niet tegenover elkaar. Wij willen ook niet dat mensen zonder hun toestemming met Grok worden uitgekleed en willen ook geen kindermisbruikafbeeldingen."
De advocaten benadrukten dat het tegen de voorwaarden en het beleid van X is om zonder toestemming naaktfoto's te maken en dat het ook niet toegestaan is Grok te gebruiken om kindermisbruikbeelden te maken. Mensen die dat wel doen, omzeilen bewust de guardrails in Grok, claimen de advocaten.
"Het is uiterst complex en een continu proces om te voorkomen dat mensen Grok gebruiken voor zulke doeleinden. De gebruikers bedenken immers steeds creatievere omzeilingsmethoden. Aan de andere kant heb je ook gebruikers die bijvoorbeeld bikinireclames willen maken met Grok en termen als 'bikini' gebruiken. Je moet daarom een veilige middenweg zien te vinden."
X had liever gezien dat de organisaties de omleidingsmethoden hadden gedeeld met het bedrijf, in plaats van direct naar de rechter te stappen. Fonds Slachtofferhulp en Offlimits zeggen dat ze X op 4 februari sommeerden te stoppen met het maken van seksueel beeldmateriaal en daarbij ook aangaven in overleg te willen gaan met het bedrijf. X reageerde pas een maand later, vlak voor het kort geding.
ChatGPT (links) versus Grok uit een artikel van medio januari
Helemaal uitsluiten zou niet mogelijk zijn
Naast de eis dat X stopt met het genereren van uitkleedbeelden, willen de organisaties dat X een boete betaalt van 100.000 euro per dag dat het bedrijf hier niet aan voldoet. Dit vindt X 'disproportioneel'. "Honderd procent compliance is niet mogelijk. Kwaadwillenden zullen altijd een manier vinden om onze guardrails te omzeilen. Maar misbruik van derden betekent niet dat we niet aan de wettelijke vereisten voldoen", stelde de advocaat van X.
Wat opviel aan de verdediging van X is dat 'vrijheid van meningsuiting' nauwelijks ter sprake kwam. In plaats daarvan legden de advocaten de nadruk op hoeveel het platform naar eigen zeggen doet om misbruik te voorkomen. Dit is opvallend omdat X‑eigenaar Elon Musk begin januari gemanipuleerde bikinifoto's van de Britse premier Keir Starmer retweette. Daarbij zei hij niet dat het verwerpelijk is om zulke afbeeldingen zonder toestemming te maken, maar stelde hij dat tegenstanders 'free speech' willen onderdrukken.
Die bikinifoto's werden niet door Grok gemaakt, maar met Gemini en OpenAI. Maar voor de rechtszaak is dat niet relevant. De vraag is of X en Grok verboden moeten worden om seksueel beeldmateriaal te maken of te genereren. De rechtbank doet hierover uitspraak op 26 maart.
Redactie: Hayte Hugo • Eindredactie: Monique van den Boomen • Headerafbeelding: MrsWilkins / Getty Images
/i/2007978842.png?f=imagemedium)
/i/2007978844.png?f=imagemedium)