TSMC is begonnen met productie van chips op A14-procedé, sneller dan gedacht

TSMC zou zijn begonnen met de eerste proefproducties van chips op zijn '1,4nm'-procedé. Volgens bronnen in de industrie loopt het ontwikkelproces van 'A14'-chips daarmee voorspoediger dan gepland. TSMC zou al eind dit jaar kunnen opschalen naar grotere productievolumes en dan begin 2028 al kunnen beginnen met de massaproductie van chips op het modernste procedé.

Dat zeggen bronnen uit de industrie tegen Taiwanese media. TSMC zou een pilot zijn begonnen in Baoshan Fab 20 in Hsinchu en in Fab 25 in het Central Taiwan Science Park. Tijdens die pilotfase maakt TSMC chips op een zogenaamd 1,4nm-procedé, al klopt die term niet helemaal omdat die niet overeenkomt met de afmetingen van transistors. TSMC kondigde de node, genaamd A14, vorig jaar aan. Het bedrijf zei toen de productie definitief te willen starten in de loop van 2028.

De ontwikkeling van A14 lijkt nu beter te verlopen dan verwacht, zeggen de bronnen tegen UDN. In de eerste productiefase kijkt de fabrikant of de chipmachines correct gekalibreerd zijn en de fabrieken op orde zijn voordat hij de productie kan opschalen.

TSMC. Bron: SOPA Images/LightRocket/Getty Images

Nadat de eerste pilotfase klaar is, wil TSMC in 2027 opschalen naar hogere yields. Dat is het percentage werkende chips aan het einde van het productieproces. Naar verwachting kan de massaproductie van deze chips in 2028 van start gaan. De bronnen zeggen tegen UDN dat de eerste testen nu zo goed lijken te gaan dat de toekomstige productie mogelijk op schaal enkele maanden naar voren wordt gehaald. Dat is afhankelijk van hoe groot de yields uiteindelijk worden tijdens de eerste opschaling.

Wat zijn deze A14-nodes?

TSMC kondigde de A14-node vorig jaar aan. Volgens de Taiwanese fabrikant zijn de prestaties daarvan vergelijkbaar met die van N2. Dat is het '2nm'-procedé waarvan de productie later dit jaar begint. TSMC gebruikt in beide productieprocessen zogeheten 'nanosheets'. Dat is een nieuw transistortype dat ook wel 'gate-all-around' wordt genoemd. Bij nanosheettransistors worden de kanaaltjes volledig omsloten door de gate. Dat voorkomt lekstromen en zorgt ervoor dat de transistors kleiner gemaakt kunnen worden en beter presteren. Nanosheets dienen als opvolger van de finfet, die al meer dan een decennium wordt gebruikt.

TSMC zegt dat A14 tot 15 procent beter presteert bij hetzelfde stroomgebruik. De A14-chips gebruiken ook tot 30 procent minder stroom bij hetzelfde prestatieniveau. Tegelijkertijd neemt de totale transistordichtheid met 20 procent toe. Bij logische schakelingen ligt die dichtheidsverbetering iets hoger, rond de 23 procent.

Reacties (31)

[Salvatron]

En dan komen er weer nieuwe chips op de markt. En wat gebeurt er dan met de oude chips? Yep, die verdwijnen weer in de prullenmand.

[Emielio]

Negatief zijn is ook een kunst, hè. Op al die andere, minder kleine nodes worden nog gewoon dagelijks nieuwe chips gemaakt. De Raspberry Pi Compute Module 4 waar ik pas een cyberdeck mee maakte, wordt bijvoorbeeld nog op 28 nm gemaakt. Daardoor is hij natuurlijk niet zo vlot als moderne high-end chips, maar hij voldoet prima voor waar hij voor bedoeld is.

Hetzelfde geldt voor auto's, consumentenelektronica, industriële apparatuur, microcontrollers, netwerkapparatuur enzovoort. Daar is lang niet altijd behoefte aan het nieuwste en kleinste procedé. Vaak zijn oudere nodes juist goedkoper, goed uitontwikkeld en ruim voldoende voor de toepassing.

Het is dus ook niet zo dat zodra TSMC met A14 begint, alles wat op 3, 5, 7, 16 of 28 nm wordt gemaakt ineens de prullenbak in kan. Die productie blijft nog jarenlang bestaan zolang er vraag naar is. Nieuwe nodes komen er vooral bij voor toepassingen waar prestaties, energieverbruik of chipoppervlak belangrijk genoeg zijn om de hogere kosten te rechtvaardigen.

[pirke]

Sterker nog, zelfs de 30 jaar oude chip machines worden nog steeds gebruikt, 95% daarvan is nog steeds operationeel. Alleen de onderste laag vd modernste chips heeft zulke kleine lijntjes nodig, alles daarboven wordt op oudere machines gemaakt. De bovenste laag moet zo groot zijn dat je er een metalen pinnetje aan vast kan maken.

Daarbij worden er veel meer simpele chips gemaakt dan moderne complexe cpu's of geheugen.

[amigob2]

Nee de prijs gaat naar beneden en worden gewoon verkocht. de investering moet er uit gehaald worden.
A12 zal ook niet heel lang duren bij TSMC en zo blijven ze lekker voor op Intel die dit probeert te doen met de nieuw High NA machines. Terwijl TSMC dit nog steeds doet met de oudere vertrouwde NXE:3800 ( Low NA ) , lees veel goedkoper.

[Salvatron]

geldt dat ook voor datacentra? Die gebruiken heel veel stroom wat het wellicht rendabel maakt om die chips snel te vervangen.

[blabla1234]

Zo ver ik weet worden er niet snel dingen als een paar jaar oude CPUs en GPUs vervangen door nieuwere modellen, ze worden er gewoon naast geïnstalleerd. Er is zo ongelofelijk veel vraag naar rekenkracht dat je wel gek zult zijn om goed werkende systemen (die tonnen kosten) weg te doen.

[cold_as_ijs]

Er lijkt meer een grote vraag naar GPU’s te zijn dan dat er werkelijke vraag naar compute

https://www.wheresyoured.at/where-are-all-the-data-centers/#none-of-microsoft’s-announced-data-center-capacity-since-2024-has-been-completed


De vraag naar toekomstige compute is vrij hoog, omdat OpenAI en Antropic allerlei contracten hebben afgesloten maar werkelijk gebruik lijkt enorm vies tegen te vallen.

https://redmondmag.com/blogs/generationai/2025/12/microsoft-is-sitting-on-a-pile-of-unused-gpus.aspx

https://www.techradar.com/pro/5-utilization-is-a-math-fail-millions-of-gpus-worth-billions-are-mostly-sitting-idle-report-finds

[Tomatoman]

Andere chips vervangen is helemaal niet aan de orde. Dit gaat uitsluitend om nieuw te produceren chips, waarbij de afweging is of die volgens het bestaande N20 procédé worden gemaakt of volgens het nieuwe A14 procédé. Waarvoor die nieuw te produceren chips worden gebruikt staat helemaal los van deze afweging.

[CivLord]

A12 zal ook niet heel lang duren bij TSMC en zo blijven ze lekker voor op Intel die dit probeert te doen met de nieuw High NA machines. Terwijl TSMC dit nog steeds doet met de oudere vertrouwde NXE:3800 ( Low NA ) , lees veel goedkoper.

Wanneer Intel het proces op orde heeft, kunnen ze met de High NA vergelijkbare chips sneller produceren dan TSMC op de Low NA. Hoeveel sneller dat gaat zal uiteindelijk bepalen of ze met de modernere duurdere apparatuur goedkoper of nog steeds duurder produceren.
Op de Low NA apparatuur kan (nu en in de nabije toekomst) op dezelfde schaal geproduceerd worden als op de High NA apparatuur. Maar het vergt meer stappen, waardoor het trager is en er een grotere kans is op fouten.

[amigob2]

Wanneer Intel het proces op orde heeft, kunnen ze met de High NA vergelijkbare chips sneller produceren dan TSMC op de Low NA

Nee dat is niet waar, want de High heeft een field size wat maar de helft is van Low NA.
Dat betekend dat je meer dan 30% travel moves extra krijgt.
En daar naast is het matchen van de full fields ( NXE/NXT , iets minder kritische lagen ) op de 1/2 fields van de EXE niet goed te doen. Waar door die voor een deel ook 1/2 fields moeten exposen. Waar door die ook weer 30% meer travel moves hebben .
EXE ( High NA ) is voor imaging verbeteringen, niet voor thoughput verbeteringen

[MGsubbie]

Nee, die gaan gewoon goedkoper en blijven verkocht worden. n7 en n5 AMD processors worden nog steeds verkocht desondanks het feit de recentste chips op n4p gemaakt worden, bijvoorbeeld.

[g4wx3]

Eerst het proces op orde, dan de maskers (gebruiken ze dat nog steeds?) dan de eerste samples om afwijkingen te herstellen. Zo vlot gaat dat allemaal niet. Zeker niet met een cpu.

Hopelijk maken ze vooral wat geheugen.

[kujinshi]

Hopen dat de AI markt/serverparken wat verzadigd/vol raken. Dan komen er weer meer chips voor andere doeleinden (consumermarkt willen we graag horen) beschikbaar.

[uiltje]

Och, ik ben net al mijn oude HW aan het herstellen. Komen die 2 GB HDD's en ultra-oude synology toch nog van pas. Mijn Pi - B wordt een PiHole.

[rjmno1]

Ik denk niet dat men videokaarten gaat weggooien dat zou zonde zijn van het dure geld wat het nu waard is.

[kujinshi]

Nee, tot oude GTX770 etc. gaan die een tweedehands leven leiden.

Zeker met nieuw op de CPU, GPU en geheugenmarkt wat schaarser wordt voor consumenten, zijn oude chips meer dan gewild overal!

[kujinshi]

Erg rare redenatie. Oud gaat niet de prullenbak in maar gaat een hele levenscyclus op de tweedehands markt in, zoals het ook gaat met huizen, auto's, meubelen etc.

En we hebben nogsteeds nieuwe chips nodig. Altijd. De vraag is hoog.

[MGsubbie]

"TSMC zegt dat A14 tot 15 procent beter presteert bij hetzelfde stroomgebruik. De A14-chips gebruiken ook tot 30 procent minder stroom bij hetzelfde prestatieniveau."

Ten opzichte van welk procedé?

[Jaerie]

Versus N2, staat hier inderdaad niet, het oude artikel wel

[MGsubbie]

Maar er staat ook "Volgens de Taiwanese fabrikant zijn de prestaties daarvan vergelijkbaar met die van N2."

[Jaerie]

Nee, ik zie dat nu ook staan in het blauwe kader, weet niet waar Tijs dat op baseert

[amigob2]

is dat de prestatie van het procedé of van de chips, ik denk het eerste ander zijn de voordelen niet genoeg om het duurdere procede te nemen

[Spinozo]

15% lijkt weinig om een complete nieuwe lijn op te baseren maar als je kijkt hoe snel ze blijkbaar de boel op orde hebben is er misschien toch wel wat voor te zeggen.

[rjmno1]

Ze liggen al voor met de productie van 2028 dus das goed nieuws.

[Tomatoman]

Voor wie zich afvraagt wat er in dit artikel wordt bedoeld met ‘volledig omsloten kanaaltjes’ en hoe dat er anders uitziet dan de huidige finfets is hier een eenvoudig plaatje dat de verschillen inzichtelijk maakt.

[Jazco2nd]

En wéér heeft TSMC voor deze nieuwe generatie transistors geen High NA-EUV van ASML nodig.

Ik vind het heel knap en goed. ASML is geweldig maar we doen steeds alsof die High NA EUV machines heilig zijn. Dat werd al gedacht voor alles kleiner dan 4nm. Nu kunnen ze 1.4mm halen zonder.

Dat is ook goed nieuws voor China.

[Salvatron]

Die kunnen dat misschien wel halen maar de opbrengst per wafer is misschien veel lager, dwz dat er meer fouten in de chips zitten en er meer worden afgekeurd. Dus die nieuwe machines van ASML zijn nog steeds nodig.

[Jazco2nd]

Die kunnen dat misschien wel halen maar de opbrengst per wafer is misschien veel lager, dwz dat er meer fouten in de chips zitten en er meer worden afgekeurd. Dus die nieuwe machines van ASML zijn nog steeds nodig.

De nieuwe machines van ASML heeft TSMC zelfs niet nodig. Die gebruiken ze ook niet voor N2 en 1.4nm. TSMC heeft dat ook duidelijk aangegeven.

Intel gaat ze wel gebruiken, voor N2. Terwijl TSMC het juist heel goed zonder kan. Intel loopt sowieso achter op TSMC.

[Reactie gewijzigd door Jazco2nd op 26 september 2026 23:25]

[deenv]

Oude chips weggooien. Heb maar kleine prullenbak. Wat is dat met twee keer verwijderen?

[Reactie gewijzigd door deenv op 27 september 2026 17:04]

[TNJ]

"een zogenaamd 1,4nm-procedé, al klopt die term niet helemaal omdat die niet overeenkomt met de afmetingen van transistors."

@Thijs Hofman Hoever in de tijd kunnen we terug gaan tot het moment dat het getal niet meer overeen komt met de transistor? Was het bij het 4nm-procedé of nog eerder?