Politieteams passen werkwijze aan na kritiek AP op verzamelen van burgerdata

De Teams Openbare Orde Inlichtingen (TOOI's) gaan vanaf volgend jaar hun werkwijze aanpassen na kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens. Die toezichthouder stelde dat deze politieteams onrechtmatig gevoelige gegevens van burgers verzamelden.

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid zegt in een Kamerbrief dat de informatie die TOOI's verzamelen waardevol is. Wel moet er volgens hem 'een zorgvuldige balans worden gevonden tussen borging van maatschappelijke veiligheid en de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen'.

De minister meldt dat er op advies van de landsadvocaat 'mogelijkheden zijn om de werkwijze van het TOOI zo aan te passen dat deze binnen de grenzen van artikel 3 van de Politiewet blijft'. Wel zou de werkwijze van de politiediensten 'onder bepaalde omstandigheden' de grenzen van artikel 3 kunnen overschrijden.

Wat er precies aan de werkwijze wordt veranderd, is niet helemaal duidelijk. Dat betreft volgens minister Van Weel vertrouwelijke informatie. Wel schrijft hij dat de politieteams onderscheid maken tussen vier persoonscategorieën: potentiële informanten, informanten, subjecten en betrokkenen. Er worden voor iedere categorie 'nadere afspraken' gemaakt 'over de wijze waarop persoonsgegevens worden verzameld en verwerkt en welke waarborgen daarbij gelden'. Ook wordt er scherper toegezien op de naleving van de werkwijze.

De herziene werkwijze wordt vanaf volgend jaar getest. Dan wordt ook gekeken of 'voor de taakuitvoering relevante informatie als gevolg van de aangepaste werkwijze niet langer kan worden verkregen en welke gevolgen dit heeft voor politie en burgemeesters'. "Indien uit de pilot blijkt dat binnen het bestaande wettelijke kader onvoldoende ruimte bestaat om informatie te verkrijgen die noodzakelijk is voor een effectieve handhaving van de openbare orde, ligt het in de rede om te verkennen of een aanvullende wettelijke grondslag nodig is."

Waarop had de AP precies kritiek?

In maart kwam de AP met een kritisch rapport over de handelwijze van TOOI's. Die teams kunnen worden ingezet onder de bevoegdheid van een burgemeester als er vermoedens zijn van ernstige verstoringen van de openbare orde, bijvoorbeeld als er ergens rellen worden verwacht. TOOI's zijn geen Osint-teams die digitale bronnen bekijken, maar teams die met burgerinformanten werken. Deze teams zouden volgens artikel 3 van de Politiewet gegevens van burgers verzamelen, waaronder in sommige gevallen bijzondere persoonsgegevens, maar dat mag volgens de AP niet. Volgens de Nederlandse privacytoezichthouder wordt de wet misbruikt om grondrechten van burgers in te perken.

Naar aanleiding van het rapport zei Van Weel al dat hij de claims ging onderzoeken. Hij zei daarbij dat hij het mogelijk acht dat er naar aanleiding van deze kritiek een aanpassing van de werkwijze komt of dat bepaalde werkzaamheden van TOOI's helemaal verboden worden.

Reacties (52)

[jellevanderpal]

Die verhaaltjes over Privacy voelen telkens toch als het blijven volhouden dat Sinterklaas bestaat. Ik zou er in willen geloven - dat wel
Luister, als er tuig rondloopt dat zich niet kan gedragen - en dat potentieel een gevaar is voor mijn veiligheid of dat van mijn naasten - dan zie ik er weinig bezwaar tegen om elke vorm van privacy uit het raam te kieperen, zolang dit in het kader van de taakuitoefening van de diensten gebeurt. Dat is gewoon zakelijk. En draagt hopelijk iets bij aan de veiligheid.

[MikeN]

Luister, als er tuig rondloopt dat zich niet kan gedragen - en dat potentieel een gevaar is voor mijn veiligheid of dat van mijn naasten - dan zie ik er weinig bezwaar tegen om elke vorm van privacy uit het raam te kieperen

Totdat iemand heeft verzonnen dat jijzelf, om wat voor reden dan ook, wordt gezien als iemand die zich niet kan gedragen. Of die zich misschien potentiëel niet zou kunnen gedragen. Of die misschien iets te vaak naar de moskee gaat, wat door de nieuwe regering als gevaarlijk wordt gezien. Vergeet niet dat dat 'tuig' nog geen proces bij een onafhankelijke rechter heeft gehad, en dat het daarmee net zo goed over jouzelf zou kunnen gaan.

Vergeet ook niet dat een volgende regering misschien data waarvan jij het nu prima vindt dat het verzameld wordt, in de toekomst zou kunnen gebruiken om mensen gevangen te zetten of te deporteren. Er zijn wat dat betreft allemaal hele goede redenen om niet zomaar data te gaan verzamelen.

[adje123]

Of die misschien iets te vaak naar de moskee gaat, wat door de nieuwe regering als gevaarlijk wordt gezien

Kan je dit onderbouwen?

[MikeN]

Kan je dit onderbouwen?

Het gaat mij niet specifiek om een regering die er nu is, maar om het feit dat er een nieuwe regering kan zijn die dat 'gevaarlijk' vindt. Gezien er een tijd is geweest waarin alle joden gedeporteerd werden lijkt het mij niet zo ondenkbaar allemaal.

[MikeN]

Tsjah, ik vind dit een beetje een zinloze exercitie. Ik geef een voorbeeld van waarom ongebreidelde dataverzameling geen goed idee is. Of dat voorbeeld is dat jij naar een moskee gaat, of naar een gaybar, of naar een synagoge, of naar een abortuskliniek, is daarin helemaal niet relevant. Het gaat er helemaal niet om wat regeringen nu doen of willen, het gaat erom waar het verzamelen van data zonder enige kaders of grondslag toe kan leiden.

In het geval van het TOOI heeft de AP overigens gewoon letterlijk gezegd dat er bijzondere persoonsgegevens worden verwerkt:

Bovendien verwerkt het TOOI soms bijzondere persoonsgegevens, zoals informatie over iemands gezondheid, religie, politieke overtuiging of seksuele voorkeur.

Maar als je zo heel erg graag een voorbeeld over 'het verzamelen van moskeebezoek en op basis daarvan mensen als gevaarlijk aanwijzen' wil hebben, bekijk dan eens waar de AP afgelopen februari nog een tiental gemeentes voor beboet heeft.

[adje123]

Ja, dat de gemeentes informatie verzamelden is bekend.

Maar, nu zeg je wederom iets waar ik graag een onderbouwing voor zou willen zien.

het verzamelen van moskeebezoek en op basis daarvan mensen als gevaarlijk aanwijzen' wil hebben

Ik lees niet terug dat de informatieverzameling daarop gericht was.

[Mud.Starrr]

Zo’n post is een hypothese, dus het gaat niet om de huidige regering. Het gaat erom dat hoe meer data de overheid verzameld hoe breder er opties zijn om mensen op te ‘filteren’.

Mocht er ooit een regering komen die bepaald gedrag afkeurt, zal het veel te makkelijk zijn om die ‘groep’ eruit te filteren.

Na de 2e wereldoorlog zijn er bewust nieuwe privacy wetten gemaakt die we nu heel hard afbreken. En zolang we een redelijke regering hebben lijkt er niets aan de hand, maar de geschiedenis heeft bewezen dat dat niet altijd een geheven hoeft te zijn, en ook in Amerika zie je dat er iemand met hele harde denkbeelden aan de macht kan komen.

ok die reden is het goed de privacy proberen te waarborgen. Nu heb je misschien niets te verbergen. Maar als volgend jaar ineens iedereen die voetbalt (en dat is je hobby) als potentieel crimineel word gezien (bij wijze van spreken), dan verberg je graag dat je van voetbal houd.

[Sebastian1313]

Heel vermoeiend deze communicatie. Je zou bijna denken dat het een slechte AI bot is.

[Reactie gewijzigd door Sebastian1313 op 3 september 2026 10:13]

[Ghoelian]

Dat gevoel had ik ook al, het leest wel een beetje zo. Maar toch ook wat vreemde typos die ik niet zou verwachten van een bot dus ik weet het niet.

[MikeN]

De context is letterlijk: "de Rijksoverheid en de NCTV drongen aan op een stevige lokale aanpak van radicalisering en het voorkomen van uitreizen", kom op zeg.

[Sebastian1313]

Stop het ff in AI en vraag om uitleg...

[bvdbos]

Volgens mij bedoelde @MikeN te zeggen "een nieuwe regering" in plaats van "de nieuwe regering". En dat zoiets kan gebeuren is evident, sterker : ook onze uitvoerende macht(en) rekken hun bevoegdheden vaak zoveel mogelijk op. Bijvoorbeeld:
nieuws: AP: politie bewaart data van burgers structureel langer dan de wet voorschrijft

[Aristo]

Het punt wat men hier probeert te maken, is dat data wat niet wordt verzameld, niet kan worden misbruikt. Niet door overheden, niet door bedrijven, niemand. Nu niet en ook niet in de toekomst. Voorkomen is beter dan genezen.

We weten vaak gewoon niet wat er met onze data gebeurt of gaat gebeuren omdat bedrijven danwel overheden daar niet altijd transparant over zijn. Daarom is er wetgeving (en hopelijk wat gezond verstand) om verzameling, opslag, verwerking en misbruik van data te voorkomen en te beperken.

[Reactie gewijzigd door Aristo op 2 september 2026 22:45]

[Framoes]

Behalve dat dat vaak niet zo is. Genoeg mensen komen op een lijst en worden geweigerd aan de grens of mogen soms een land niet uit. Als ze willen achterhalen wat er aan de hand is, lopen ze tegen een muur.

https://www.nationaleombudsman.nl/nieuws/nieuwsbericht/2024/nationale-ombudsman-start-onderzoek-naar-cter-registratie

[moimeme]

Geld ook voor de TOOI. Officieel onder bevoegdheid van de burgemeester maar een nationaal politiedienst!

Hoe ze komen aan de lijst van verdachten en wie op die lijst is is totaal onbekende, geen officier van justitie mag zijn neus derin stekken. In amsterdam werd door een schrijnend geval vragen gestelde door de gemeenteraad maar de burgemeester kon het niet antwoorden.

Eng is dat ze werken als de stasi toen, een sneuwbal effect. Dat zal dus blijkbaar hopelijk veranderen:

Als iemand is verdacht moet iemand uit zijn omgeving als informant gevonden worden. Maar om de betrouwbaarheid van de informanten in te schatten moet weer iemand uit zijn omgeving gevonden worden, de informanten komt dan op de lijst, enz.

[Reactie gewijzigd door moimeme op 3 september 2026 21:39]

[GameNympho]

Iets als dit? https://nos.nl/artikel/2302389-imam-rotterdamse-moskee-weg-na-publicaties-over-salafisme

En zo zijn er meerdere voorbeelden en niet alleen bij de moskee. Een ieder die fout predikt hoort er niet te staan en vervolgt worden, juist door die bezoekers of hypocriet stilzwijgen?

Dat de AIVD zaken in de gaten wil houden, niets mis mee, maar niet vrijuit bij wie men wil, rechter hoort te toetsen of dit wel of niet gewild is en daar een uitsluitsel overgeven.

[adje123]

Hij is toch gewoon weggestuurd door het bestuur van de moskee?

[GameNympho]

In overleg ind., maar dit is wel zo`n zaak, waar de AIVD dingen in de gaten houdt.

[Reactie gewijzigd door GameNympho op 3 september 2026 13:39]

[adje123]

Wat is daar mis mee dan? Dit is geheel gerechtvaardigd.

Overigens lees ik nergens dat dit in overleg met IND was.

[Reactie gewijzigd door adje123 op 2 september 2026 21:29]

[GameNympho]

Staat er duidelijk Het besluit zou gisteren na een vergadering van het bestuur "in goed overleg" zijn genomen.

Die IND komt niet langs, die is naar Timboektoe gedeporteerd of misschien heeft Scotty m opgebeamd


edit; Wat is daar mis mee dan? Waar staat dit?

[Reactie gewijzigd door GameNympho op 2 september 2026 21:34]

[adje123]

Het bestuur. Waar jij IND leest is mij echt een raadsel.
Misschien zal de CIA of de FBI er ook bij?

[GameNympho]

Je kent wel de afkortingen van een ander land, maar niet van je eigen taal?

Volgens mij staat het, zoals het in de zin staat, ind als inderdaad. Dus waar jij het idee van CIA of welke groepering uit de USA, hiermee wil vergelijken, vandaan haalt?

[CivLord]

Je kent wel de afkortingen van een ander land, maar niet van je eigen taal?

Blijkbaar ken jij de afkortingsregels van je eigen taal niet.
In het Nederlands geef je in de regel met een punt aan dat iets is afgekort:
- bv./ b.v. - bij voorbeeld;
- ind. - inderdaad;
- enz. - enzovoorts.

[Reactie gewijzigd door CivLord op 3 september 2026 13:51]

[GameNympho]

Klopt en je hebt gelijk, zelf ben ik het vergeten, maar is wel duidelijk zat

[GameNympho]

Waar staat dit ik dit onderbouw? Ik geef aan dat dit een zaak zou zijn, waar de AIVD interesse in zou hebben.

Niet proberen woorden in de mond te leggen die niet gezegd of bedoeld zijn

[GameNympho]

Zelfs als ik er werkte, kan ik het niet hard maken, maar dit wist je al. Enige wat wij kunnen is opzoeken, want zolang jij of ik er niets mee te maken hebben of werken, wat weet jij of ik over hun protocol hoe men reilt en zeilt en wie men in de gaten houdt en wil houden? Gaan ze het jou vertellen of bellen?

Maar logica zegt wel dat AIVD bepaalde zaken gewoon normaal in de gaten houdt, onderbouwen gebeurt pas later, zodra deze zaken, de wereld in komen.

[JeroenK]

Toeslagen affaire....


Wij vinden je naam buitenlands klinken dus zal je wel fraude plegen. En ook al hebben we het verkeerd doen we toch alsof we gelijk hebben.

[Reactie gewijzigd door JeroenK op 3 september 2026 07:15]

[Ghoelian]

Ja en dat is toch precies het punt. Die gegevens mochten ze hebben voor een bepaald doel, maar later hebben ze het op een andere manier gebruikt om bepaalde bevolkingsgroepen te discrimineren.

[adje123]

Ok.
Met de gegevens die ze hadden voor de toeslagen affaire, hoe hebben ze die gebruikt om daarna bepaalde bevolkingsgroepen te discrimineren?

Bij de toeslagenaffaire zaten allerlei soorten afkomsten in.

[Ghoelian]

Wij vinden je naam buitenlands klinken dus zal je wel fraude plegen. En ook al hebben we het verkeerd doen we toch alsof we gelijk hebben.

[PomPomPom]

Het ging ook om gegevens die ze niet mochten hebben, de gemeenten stuurden excelletjes met nationaliteit als ik het me goed herinner.

Maar idd het probleem was niet zozeer de data die ze hadden maar dat ze willens en wetens mensen vals beschuldigeden en dat ze logen voor de rechter (en dat telefoomedewerkers de opdracht kregen te liegen tegen de slachtoffers)

[jellevanderpal]

Ik heb dit allemaal meegemaakt aangezien ik ooit binnen de FPA zorg heb ontvangen - er is dus helemaal niets ondenkbaar voor mij. Er is alleen na zoveel jaar intrusieve observatie niet zoveel meer dat het met mij doet. Als mensen mij willen pakken kan ik daar nooit iets tegen doen. Nooit. Dus ik leg mij erbij neer dat de mensen die betaald worden voor de veiligheid dat waarschijnlijk ook aanwenden voor mijn veiligheid. En als het anders mocht blijken zie ik dat dan wel weer. Hoe dan ook is er niets dan ik er tegen kan doen.

[MikeN]

Hoe dan ook is er niets dan ik er tegen kan doen.

Met die instelling wordt het nooit wat natuurlijk. Als maatschappij kunnen we zeker wel proberen te voorkomen dat we nu data verzamelen die op een later moment misbruikt kan worden. Dat is precies waarom we privacy en gegevensbescherming als fundamentele rechten hebben vastgelegd (art. 10 Grondwet, art. 7 en 8 Handvest, art. 8 EVRM) en waarom we kaders voor het verzamelen van gegevens in verschillende Europese verordeningen en richtlijnen hebben uitgewerkt (zoals de AVG, of de Law Enforcement Directive voor opsporingsdiensten).

We kunnen met z'n allen blijven kiezen voor een bestuur dat zulke fundamentele rechten respecteert, bijvoorbeeld met behulp van reviews zoals hier op T.net.

[kodak]

Je negeert twee belangrijk punten uit het nieuws:

De politie voldoet niet aan de wet omdat ze nog vóór er aantoonbaar 'tuig' is je al als verdacht beschouwen en daarom bijzondere persoonsgegevens verzamelen.

Het andere is dat ze geen duidelijke grens toepassen wanneer je een te groot risico vormt. Zelfs als jij lid bent van een vereniging (grondrecht) of maar een vlaggetje op je laptop geplakt hebt (vrijheid van meningsuiting) van wat de politie selectief niet bevalt is al genoeg om je privacyrechten te negeren. En dit gaat niet om deelname of uittingen die onlosmakelijk verbonden zijn met ordeverstoring of aantasten van de rechtsstaat. Eerder juist waarom de grondrechten gegevens zijn vreedzaam in vrijheid te leven en een mening te hebben.

[jellevanderpal]

Ja, mooi verhaal. Dit komt telkens als een vast argument terug hier in de comments. Maar wat wou je doen dan als je aan de andere kant van het glas staat en de geobserveerde bent. De politie bellen?
Het handelingsperspectief van de individueel gemaakte samenleving is nihil. Je hebt geen poot om op te staan - zolang je rechten maar niet al te opvallend geschonden worden - is er niemand die je red hier van.

[Reactie gewijzigd door jellevanderpal op 3 september 2026 10:00]

[deadinspace]

Het handelingsperspectief van de individueel gemaakte samenleving is nihil. Je hebt geen poot om op te staan - zolang je rechten maar niet al te opvallend geschonden worden - is er niemand die je red hier van.

Ik snap het niet. Is je argument nu echt "Het is toch al kut, dus nog kutter is prima"?

Want dat is wat je zegt. Als je rechten geschonden worden heb je toch geen poot om op te staan, dus wat maakt het uit als je rechten verkleind worden? Ten minste, dat is echt de enige manier waarop ik je reacties kan lezen.

[jellevanderpal]

Wat stel jij voor dan, hoe ga jij dit veranderen?
Nog een petitie misschien?

[kodak]

Dat 'verhaal' gaat om grondwettelijke rechten. Daar heb je wel degelijk iets aan. Dat is waarom de toezichthouder wijst op de gebreken en de minister verantwoordelijkheid aan de volksvertegenwoordigers moet afleggen en de politie moet veranderen om wel de wetten te respecteren en beschermen.

Je onderbouwing is dat je selectief anderen geen grondrechten wil geven zolang het je zelf maar goed uit komt. Het punt is dat je mening botst met de grondwet en wat de politie in deze situatie van het nieuws doet en nalaat. Dan kun je niet gaan suggeren alsof daar niets aan te doen is als je zelf onderdeel van het probleem bent dat je grondrechten maar niet als belangrijk ziet.

[GameNympho]

Het is een beetje hypocriet, ja keihard nodig, maar er moet wel een grondslag liggen.

Diegene die het meeste dingen doet, die het daglicht niet kunnen verdragen, zijn wie? Juist die figuren die een accountant inhuren en allerlei omwegen gebruiken, om hun geld veilig te stellen en maar GEEN BELASTING hoeven te betalen, dat doet het voetvolk wel.

Het kan heel makkelijk opgelost worden, alles inkomensafhankelijk maken, bv tot €25.000 zoveel zelf bijbetalen. Je hebt miljoenen, tja dan kan je dit 100% zelf betalen en hoef je niet het te verdoezelen met allerlei constructies om het te ontzien/ontduiken. Draag gewoon net zoals een ieder, je verantwoording, maar het is vaak, hoe meer geld, hoe meer bekrompen/vrek men is.


edit; Toevallig net een stukje zitten lezen hoe een 80 jarige vrouw, medicijnen steelt voor haar man. In een jaar van €50 naar €950 die medicijnen. Leuk he die Big Pharma met hun verzinsels en mensen juist ziek houden, want echte medicijnen die echt iets oplossen, zijn die er? Vrouw of Big Pharma strafbaar?

[Reactie gewijzigd door GameNympho op 2 september 2026 21:23]

[Madelijn]

Dat mag u beslissen over uw privacy, maar niet over de mijne. Dat is het verschil.

[dimdek]

Veiligheid is een heel populair marketingwoord dat voor iedereen een andere betekenis kan hebben. Als big-tech het over veiligheid heeft, dan bedoelen ze dat zij je smartphone of computer mogen leegplukken om de winst te vergroten, maar dat ze proberen te voorkomen dat er nog een andere partij toegang krijgt. Wanneer de Nederlandse politie het over veiligheid heeft, dan betekent het dat ze voldoende werk houden om niet de straat op te hoeven of een onderzoek af te ronden. In beide gevallen is het vooral veiligheid voor degene die het woord gebruikt, hoewel de lezer/luisteraar het altijd lijkt te interpreteren als bescherming voor zichzelf.

[VOODOO_WILLIE]

Moet jij eens proberen om onrechtmatig te handelen en dan ook nog eens tegen de rechter te zeggen dat je je onrechtmatige gedrag volgend jaar wel een keer gaat aanpassen ...

Rechtsstaat, ammehoela ...

[M3m3nt0m0r1]

Uiteraard is het vertrouwelijke informatie. Scheelt een hoop uitleggen en zijn de controles niet bestaand. Dus kan men vrolijk doorgaan met het verzamelen van illegale informatie en net zo lang bewaren tot de AP weer begint te klagen. Owwww ja, sorry....

[Zobat]

Volgend jaar? Waarom niet onmiddelijk beginnen?

[Snubl]

Exact mijn vraag, de handelswijze klopt niet, maar ga er toch nog maar even mee door

[Verwijderd]

Wij vertrouwen op de overheid:
1) ze hebben de op non-legale wijze verzamelde/bewaard gegevens vernietigd (natuurlijk niet)
2) ze hebben daadwerkelijk de handelswijze aangepast en verzamelen/bewaren nu alleen op legale wijze gegevens (ja ja)
3) deze berichtgeving is door de overheid gecontrolleerde media verspreid met de bedoeling om ons (belasting betalende hard werkende burgers) te informeren en niet ter afleiding
(wat denk je zelf).

Vertrouwen komt te voet, vertrekt te paard. De lange voettocht terug van het vertrouwen in de overheid moet nog beginnen.....