Vijftig jaar geleden stortte de wereld van drukkers in. Geen zetters meer nodig, letterbakken werden leuke objecten voor aan de muur, de computer nam het werk en de productie over. De Heidelberg pers werd een object voor musea, de offsetmachine en printer namen het over. Een vriend van me emigreerde naar Sri Lanka, ging met die machines en zijn vakkennis schoolboeken drukken.
Een decennium later werden overal administratieve afdelingen ingekrompen, ook daar deed de PC zijn intrede, boekhoudprogramma's en tekstverwerkers bleken echt mensen veel productiever te maken, een server kon een archief vervangen.
Maar al die mensen hebben weer elders werk gevonden, we komen nog steeds handjes te kort. Echter wel steeds meer in beroepen waar automatisering of mechanisering niet goed werkt, in het onderwijs, de zorg, de bouw- (nieuwbouw kan wel profiteren) en overal waar het niet de logica van een LLM volgt. Brandweer, politie, medewerkers in het pension waar uw kat of hond in de vakantie verblijft, uw kapper, de tandarts en als U oud bent de pedicure...
Voordat de Chinezen zo ver zijn dat hun robots zich niet meer te pletter lopen bij hun "Robot games" en een glasvezelkabel kunnen aanleggen of een rioolstoring op kunnen heffen zijn we echt veel verder. Laat staan dat ze een mooie platbodem of een monumentaal pand kunnen restaureren of zelfs maar het onderhoud er aan doen. Of uw nagels knippen...
AI is een geweldige hulp bij het herkennen van patronen, bij röntgenfoto's interpreteren. Bij bankoverschrijvingen controleren, bij alles waar repeterende bezigheden de hoofdmoot zijn, ook bij het beantwoorden van veel vragen aan een helpdesk. Maar niet als er zelf nagedacht moet worden, er een beetje creativiteit aan te pas komt.
Duizenden belastingaangiften op vreemde dingen scannen? Dat kan, maar daarna zal elke vreemde aangifte door een mens bekeken moeten worden. En je zult héél helder moeten hebben wat je al dan niet als vreemd er uit laat pikken, een tweede toeslagen affaire willen we liever voorkomen want is peperduur! En onrechtvaardig en zo, ook dat...
AI zul je een plek moeten geven en daar waar het nuttig is gaan inzetten en daar waar het niet werkt weer overboord moeten kieperen. Dat er een debacle op ons afkomt door overinvesteringen en een beroep op ons milieu (stroom, grondstoffen) zal menigeen wel doorhebben, de gevolgen daarvan??? Wie koopt er aandelen van de BIG Tech? Van Musk??? Wie durft er in Start-Ups te investeren?
Heel eerlijk, ik ben voor 6500 euro het schip in gegaan met obligaties in een bedrijf waarvan ik dacht: helemaal tof. Van sinaasappelschillen een nuttig en verkoopbaar product maken, draaide in Nederland prima, met winst, wilde uitbreiden naar Spanje... En gaan failliet... Weet je, denk ik toch: beetje voorzichtiger zijn. Nou, eigenlijk voel ik me wat genaaid zelfs. Paar maand voor faillissement nog extra obligaties uitgeven met een oh zo leuk verhaal...
Anderzijds zijn obligaties aan bedrijven die in Afrika opstarten heel netjes in terug betalen, juist van zaken dat je denk dat het beetje verkapte ontwikkelingshulp is. Sheabutter, een noot waar vooral vrouwen zich mee bezighouden, een programma dat de tussenhandel er uit haalt en werkt. Vrouwen meer inkomen, handel stabiliseert, ik mijn 7,5 % per jaar... Wordt ik wel blij van. Is een beetje anders dan elke maand paar tientjes over maken naar Vluchtelingenwerk en zo, is echt risico maar het werkt, die vrouwen hebben een beter inkomen en ik verdien er zelfs aan. Kan ik die tientjes aan Vluchtelingenwerk en Warchild weer van betalen... :-)
Musk met zijn wilde plannen stap ik dan echt niet in, ik hoop zelfs dat mijn pensioenfonds daar zoveel mogelijk weg gaat, helemaal uit de USA, teveel staatsschuld, dat kan nooit goed gaan. Zo rond de 120.000 per persoon, dat land was jaren geleden al bankroet maar Trump maakt het wel helemaal bont. Hij zuigt het helemaal leeg...
En de huidige investeringen in AI en datacenters? Ik zie het donker in, die bedragen kunnen echt niet terugverdiend worden, de handel in onderlinge belangen en investeringen zijn zó troebel en zó totaal van de pot gerukt. We hebben al wel een DOT-com bubbel meegemaakt en de crisis met hypotheken is nog geen 20 jaar geleden, de crisis die er nu aankomt is vergelijkbaar met de ontwaarding van de Duitse Mark als gruwelijk voorbeeld of de recessie van eind jaren twintig in Amerika. Mijn (over) grootouders woonden in Twente en werkten in Duitsland, lonen, arbeidsvoorwaarden en verzekeringen waren daar echt beter. Die mensen liepen anderhalf-twee uur naar hun werk vanwege dat soort zaken. Duitsland liep destijds voorop qua scholing, arbeidswetgeving en vele andere gebieden. Dingen die pas in Nederland ingevoerd werden tijdens WW2, daarna behouden bleven. Ziektewet, werkloosheidswet. arbeidsongeschiktheidswet... Het Kinderwetje van Van Houten... daarover leren wij op school. Dat het elders veel beter geregeld was hoor je nooit over.
Maar mijn familie was tijdens de Krach wel al hun spaarcentjes voor de oudedag kwijt. Nu is mijn pensioen beter geregeld, kan ik mijn spaarcentjes ten behoeve van mijn erfgenamen wat beter regelen. Zijn Syrische vrouwen en een Eritrees gezin... huiver en spreek er schande van! Maar hoe dan ook, die paar honderd euro per maand die ik overhoud door zuinig te leven gaan naar obligaties en spaarrekeningen. Niet naar effecten van Shell en zo, of wapenfabrikanten, al levert dat wel meer op.
Maar wat willen we nou, beetje nette maatschappij? Of vinden we het normaal (of houden onze bek) als er een orthodoxe mafkees gedenktekens van slachtoffers op de WestBank in elkaar gaat beuken? Houden we onze bek als er op ONS verhalen over Hitler gebezigd kunnen worden waar we een grens zouden moeten trekken? Mogen boeren zich zielepietjes voelen gelijk de Joodse bevolking onder het Hitlerbewind? Zijn we helemaal los van alles?
Of gaan we gewoon een beetje normaal doen?
Beetje gewaagd obligaties kopen in een Afrikaanse kans op een wat betere wereld, niet meer voor het snelle geld naar Musk en de USA kijken? Wat gaan we doen?
Gaan we eindelijk het grootkapitaal en de uitwassen ervan een beetje afremmen, de AI hype beschouwen als een hype en ons voorbereiden op de klap die gaat komen? En hoe dan? Die klap komt, maar het effect ervan... Wie zal het zeggen?