Paus wil dat katholieken terughoudend zijn met gebruik van AI

Katholieken zouden terughoudend moeten zijn met AI gebruiken, vindt paus Leo XIV. Technologie en AI zorgen voor nieuwe vormen van slavernij, zo zegt de paus in zijn eerste grote document. Daarbij gaat het over contentmoderators, mensen die AI labelen en mensen die grondstoffen voor chips delven.

Dit nieuws in het kort

• Paus Leo XIV heeft zijn eerste grote werk gepubliceerd en dat gaat over de impact van technologie en AI.
• Door AI en nieuwe technologie wordt de ongelijkheid in de wereld groter en vormen zich nieuwe vormen van slavernij.
• De paus roept katholieken op terughoudend te zijn met gebruik van AI en wil dat overheden AI meer gaan reguleren.

Vooral mensen die de grondstoffen delven, doen gevaarlijk werk, aldus de paus in zijn werk Magnifica Humanitas. "In sommige regio's van de wereld werken kinderen en jongeren onder gevaarlijke omstandigheden, waarbij ze de materialen vermalen waaruit zeldzame aardmetalen worden gewonnen. De lichamen van deze mensen raken getekend, gewond en uitgeput, zodat de computerprocessen ongestoord kunnen doorgaan."

Het hele document gaat over hoe de christelijke kerk aankijkt tegen AI en nieuwe technologie. "In het tijdperk van kunstmatige intelligentie, waarin de menselijke waardigheid wordt bedreigd door nieuwe vormen van ontmenselijking, is het onze dringende plicht om diep menselijk te blijven", aldus de paus in het document, waaraan hij en medewerkers bijna een jaar hebben gewerkt.

Beschermen tegen 'perfecte machine'

De paus vindt dat katholieken terughoudend moeten zijn in het gebruik van AI. "De snelheid en het gemak waarmee antwoorden of samenvattingen verkregen kunnen worden, dreigen de behoefte om vragen te stellen te doen verdwijnen, terwijl dat juist een proces is dat pas na verloop van tijd vruchten afwerpt. We moeten daarom leren hoe we terughoudend kunnen zijn in het gebruik van AI en hoe we onze jongeren kunnen beschermen tegen de belofte van de perfecte machine, tegen die subtiele verleiding die menselijk denken schijnbaar overbodig maakt, juist wanneer het het meest nodig is." De paus spreekt zich ook uit voor leeftijdslimieten voor sociale media.

Bepalen welke regels AI heeft, zou niet voorbehouden moeten zijn aan een paar bedrijven, aldus de paus. "Degenen die AI controleren, zullen hun eigen morele visie opleggen, die de onzichtbare infrastructuur van deze systemen zal vormen. Een morelere AI is niet genoeg als die moraliteit door een kleine groep wordt bepaald. Wat nodig is, is een actievere politieke betrokkenheid die in staat is de zaken af te remmen wanneer alles in een stroomversnelling raakt, en die de mogelijkheden beschermt voor gemeenschappen om nog steeds te kunnen participeren en vragen te stellen."

Werkt ongelijkheid in de hand

Zo niet, dan werkt het ongelijkheid in de hand, zo vreest de leider van de katholieke kerk. "Net als bij elke grote technologische verschuiving, vergroot AI de macht van degenen die al over economische middelen, expertise en toegang tot data beschikken. Gezien het algemeen belang en de universele bestemming van goederen, baart dit ernstige zorgen, omdat kleine maar zeer invloedrijke groepen informatie- en consumptiepatronen kunnen vormgeven, democratische processen kunnen beïnvloeden en economische dynamiek naar hun eigen voordeel kunnen sturen, waardoor sociale rechtvaardigheid en solidariteit tussen volkeren worden ondermijnd." De paus vindt dat overheden moeten ingrijpen om AI te reguleren.

De paus geldt als leider van de katholieke kerk als invloedrijk. Het is onbekend wat de impact van dit document zal zijn.

Paus Leo XIV. Bron: Getty Images/Vatican Media

Reacties (271)

[seabee]

Ik heb laatst mee gemaakt dat een collega van mij door AI overtuigd werd dat een woord op een bepaalde manier geschreven moest worden. Terwijl iedereen die het zag kon zien dat het fout was geschreven.

Maar AI kon het niet fout hebben volgens hem.

Dat is het probleem dat ik heb met AI, dat mensen niet meer nadenken en alles klakkeloos overnemen wat AI zegt.

[nutty]

"Dat is het probleem dat ik heb met AI, dat mensen niet meer nadenken"

Exact dat is de belangrijkste reden dat ik tegen AI ben, want hoever laat je AI jezelf overnemen. Een verstandig mens weet dat te doseren. Maar de meeste mensenzijn niet verstandig, dus straks ga je tegen dombo's praten die een knopje gebrijken om antwoord te geven op jou, of om tot een oplossing te komen, Trouwens gaat dit problemaisch worden in de gehele interactie tussen mensen denk ik. En dan zijn er nog hele rij andere nadelen die straks het grote publiek duidelijk gaan worden. My 50 cent: AI wordt straks de uitvinding die de mensheid de grootste schade heeft berokkend. En dat alleen maar omdat een paar tech-reuzen groot geld denkt te kunnen verdienen.

Ai stopt het mens zijn.

[Reactie gewijzigd door nutty op 26 mei 2026 14:19]

[batteries4ever]

Ik heb hetzelfde argument tegen het rekenmachine gehoord of het internet waar mensen zelf even wat spul bij elkaar konden zoeken zonder een encyclopedie. AI is een werktuig, dat niet te vermijden is, maar wel goed gebruikt moet worden.

[OmegaII]

"AI stopt het mens zijn"

Bedoel je die mens die gemaakt is om zo gemakzuchtig mogelijk taken uit te voeren en altijd de gemakkelijkste weg kiest doorheen de geschiedenis heen? Ik denk dat AI op en top de mens maakt.

't Duid tegelijk ineens ook het algemeen inteligentie niveau aan. 't Staat niet zo hoog de laatste generaties.

[Roel1966]

Buiten dat mensen helemaal vertrouwen op AI schuilt ook het gevaar in het gemak, even snel een antwoord zoeken dus AI vragen. Niet dat ik dat doe want ik ben er al lang achter dat er heel wat fouten zitten in AI gegenereerde antwoorden. Het begint al ermee de manier waarop je een vraag formuleert, afhankelijk daarvan krijg je al verschillende antwoorden.

Vind het dan ook heel jammer dat Google nu af stapt van de ouderwetse Google en nu ook dan AI gaat inzetten. Daarmee ontneemt Google mensen zoals mij die zelf antwoorden zoeken.

[66JustMe819]

Dat is niet zozeer een probleem met AI, dat is meer een probleem van zelfstandig redeneren specifiek en menselijke ontwikkeling in het algemeen.

[Golodh]

Grotendeels eens.

Overigens, die neiging om niet meer na tedenken als we een beroep kunnen doen op een chatbot met een LLM (Large Language Model) erachter (een kleine precisering van het supervage containerbegrip 'AI') heeft een natuurlijke reden: wij zijn lui en avers van geestelijke inspanning.

Tik maar eens de volgende prompt in ChatGPT in:

"Is er informatie over waarom mensen van nature lui zijn? Zowel op lichamelijk als geestelijk gebied? Geef bronnen als die er zijn en maak duidelijk onderscheid tussen empirisch bewijs, interpretatie, theorievorming, en speculatie."

Daarop komt een boeiend (en onderbouwd) verhaal met als kern: deze neiging zit in ons.

Het wordt pas spannend als mensen dit soort neigingen zowel gaan botvieren (een chatbot vragen en het antwoord klakkeloos accepteren) en dat vervolgens gaan verzwijgen of zelfs ontkennen. En dat wordt natuurlijk erger naarmate het mensen zijn waarvan je kan verwachten dat ze wel nagedacht hebben over hun antwoord. Dua altijd bronnen vragen aan een chatbot.

[scramados]

Als een atheïst en iemand die skeptics is op religieuze instituten ben ik benieuwd waarom de paus dit verkondigd.

Weet iemand wat de paus hier mee wil bereiken? Is dit echt uit de goedheid van z’n hart of verliest de katholieke kerk controle door AI gebruik?

Ik vind het overigens wel knap verwoord en ben het ook helemaal met hem eens.

[Wouterie]

Het is in lijn met de katholieke sociale leer en past bij de eerdere kerkreacties op industrialisatie, economie en massamedia. De kerk stelt zich niet technofoob op, maar legt de nadruk op normstelling. (De mens mag niet tot een middel gereduceerd worden.) Hierbij is het overigens niet de mening van de paus, hoewel hij het wel geschreven heeft, maar een kerkelijk document. Bij een encycliek is het niet zozeer 'wat de paus vindt' maar echt een formulering van hoe de kerk op dit moment de eigen sociale en morele leer formuleert.

Vroeger was de kerk juist de grote afwezige. Denk aan het slavernijverleden, de kolonisaties en hoe er is omgegaan met kritiek en andersdenkenden. Je zou kunnen zeggen dat men ervan heeft geleerd en eerder wil reageren op maatschappelijke ontwikkelingen.

Inhoudelijk vind ik het een sterk stuk. Hij schuift AI niet aan de kant, maar dringt er wel op aan dat er aandacht moet zijn voor de gevaren en risico's. (even kort door de bocht)

Wat het effect van zo'n schrijven is, dat valt nog te bezien. Rerum Novarum (aandacht voor de positie van de arbeider tijdens de industriële revolutie) had heel veel impact. Wie weet vormt dit schrijven ook weer een onderdeel voor de manier waarop wij met AI omgaan. De vraag is natuurlijk hoe bedrijven, overheden maar ook de maatschappij dit soort zaken oppakken. Dit gaat samen met de publieke verwachting en dus zullen beleidsmakers er sowieso iets mee moeten doen.

[scramados]

Het zou mooi zijn als de katholieke kerk van eerder fouten geleerd heeft. Bedankt voor de toelichting

[devvy]

Ik moet de tekst nog in detail lezen, maar mij verbaast me de reactie van de RKK juist niet. In de katholieke theologie ligt veel nadruk op de geschapen mens, die het karakter van de schepper (God) weerspiegelt (Genesis 1:26-27). Daarmee is de Kerk snel kritisch op alles wat mogelijk afbreuk doet aan het "gewone" menselijke; want door dat gewone wordt juist God weerspiegeld.

AI raakt aan dit onderwerp op meerdere vlakken, nieuw is dat de mens hier als een soort sub-schepper optreedt van kunstmatige intelligentie.

[ZwolschBalletje]

ik ben er even voor gaan zitten en heb het hoofdstuk over AI eens rustig doorgelezen. En ik moet zeggen: als niet-katoholieke tweaker was ik onder de indruk. Geen 'AI is slecht'-verhaal, maar 'we moeten beter nadenken over hoe we met z'n allen AI ontwikkelen en gebruiken'.

Het is een heel goed onderbouwd, genuanceerd én strijdbaar stuk, waarin veel argumenten worden aangedragen op zo'n manier dat je erover met elkaar in discussie kunt gaan, en waarin de Paus vervolgens zijn kant kiest. En in dit hele hoofdstuk niet één verwijzing naar de kerk of de bijbel :-)

Twee citaten die mij in elk geval bijbleven:

103 Indeed, entrusting an algorithm in practice with the power to select who is worthy or not, without anyone bearing responsibility for that judgment, is to hand over the task of redefining the boundaries of human possibilities. [...] The exclusion of the vulnerable becomes cloaked in a veneer of neutrality and objectivity, against which it becomes difficult to raise objections.

107 We cannot be satisfied with merely calling for the moralization of machines — the so-called “alignment” of AI with human values — without also having the courage to insist on a further condition: the possibility of openly discussing the ethical frameworks involved and subjecting them to shared standards of social justice. Otherwise, those who control AI will impose their own moral vision, which will become the invisible infrastructure of these systems.

Tenslotte verraste het mij hoezeer deze Paus van Amerikaanse afkomst, op een Europese manier naar de maatschappij en de verdeling van macht kijkt. Dit stuk zou zo als onderbouwing bij de Digital Markets Act kunnen zitten, en staat ver af van het Amerikaanse ideaal dat de vrijheid van ondernemen uiteindelijk het beste resultaat voor de samenleving oplevert.

[Reactie gewijzigd door ZwolschBalletje op 26 mei 2026 09:57]

[CMD Master]

De katholieke kerk heeft ook al lange tijd aandacht voor sociale rechtvaardigheid: Wikipedia: Catholic social teaching. Het is wel opvallend hoe de denkbeelden van veel katholieken in de VS (zoals JD Vance) nogal verschillen met hoe de kerk erover denkt.

[Brawler1986]

Ik heb altijd al de indruk gehad dat religie het stokpaardje was voor de republikeinen in de VS om conservatieven te paaien en niet daad bij het woord voegen om daadwerkelijk socialer beleid te voeren.

[Martin_1966]

JD Vance is een bekeerling. Als katholiek sta ik vanzelfsprekend open voor iedereen die katholiek wil worden, maar ik merk dat een aantal voormalig protestantse bekeerlingen het katholicisme op een fundamentalistische manier uitoefenen en dat zij dat ook willen opleggen aan andere katholieke mensen.

[scramados]

Bedankt voor de toelichting, fijn dat de Bijbel zo voor iets goeds gebruikt wordt.

[zipje_en_zopje]

Elke religie is filosofie; en in zekere zin is elke filosofie een religie. Ook atheïsme trouwens.

Filosofie is stilstaan bij de wereld om ons heen.

De paus doet dus zijn werk.

[Madelijn]

Vroeger dacht ik ook dat er eenvoudige antwoorden op zulke vragen bestonden, maar ik ben er bij toeval de laatste jaren dieper ingedoken - en snap christenen nu ook wel beter.
Ik denk dat de beste instap de tekst Jan Arend is, die je down kunt loaden op Matrix. Het begin kun je overslaan als je wilt (hoewel er later verrassend veel van een diepere betekenis blijkt te hebben) - dat zijn jeugdbelevenissen. Maar vanaf een jaar of 14 komen al die wijsgerige (en soms religieuze) vragen op, en dat geeft best een boel antwoorden, en antwoorden die ik niet verwacht had.

[Retrospect]

Helaas wordt ik nogal gedwongen door mijn werkgever om vooral heel veel AI te gebruiken. Grappig genoeg zijn ze ook heel sociaal betrokken en klimaat bewust bezig aldus het bedrijf. Nogal een tegenstrijdigheid en ik ben benieuwd hoe dat zich gaat ontwikkelen de komende jaren.

[Standeman]

Misschien toch maar eens aanhangig maken hoeveel schoon drinkwater en electriciteit er wordt verbruikt bij elke prompt. Zeker die waarbij met een beetje zelf nadenken tot goede resultaten kan komen. Misschien eens bij de OR benoemen.

Het menselijk brein is vele malen efficiënter met resources dan AI

[Reactie gewijzigd door Standeman op 26 mei 2026 08:18]

[The Zep Man]

Misschien toch maar eens aanhangig maken hoeveel schoon drinkwater en electriciteit er wordt verbruikt bij elke prompt.

Is daar een publicatie over en eventueel een rekenmethode voor? Dat zou handig zijn om dit onderwerp onder de aandacht te krijgen.

[geert1]

Naast de gegeven links mag het ook gezegd worden dat de tech-boys specifiek moeite doen om deze informatie niet te geven. Zelfs als overheden afdwingen om bepaalde cijfers bekend te maken, proberen ze dat te laten.

Het is een flinke berekening om de kosten te bepalen per token, per prompt, per taak, per AI-model over de levenscyclus, per datacentrum of anderzijds. Daarvoor moet alles geteld worden zoals R&D, training, gebruik/inferentie, alle fysieke kosten, grondstoffen, energie en alle menselijke kosten, en dan gedeeld door het aantal tokens / prompts / taken / enz. Hiervoor zijn meer cijfers nodig dan er nu bekend zijn, waardoor we op z'n best gedegen schattingen zien.

De AI-wereld draait nu op optimisme en speculatie over de bergen goud die we volgend jaar gaan vinden. Realisme verstoort dat optimisme. Mensen die het grondstofgebruik aankaarten kunnen dat niet goed hard maken, en het antwoord zal afhangen van welk bedrijf, welk model, welke hardware, enz. Zo blijft het vaag zodat de aandelenprijs kan blijven stijgen.

[bzzzt]

Het is een flinke berekening om de kosten te bepalen per token, per prompt, per taak, per AI-model over de levenscyclus, per datacentrum of anderzijds.

Niet dat ik je zorgen niet deel, maar zelfs als je de kosten volledig in kaart hebt heb je daar nog niet zoveel aan als je de opbrengsten niet weet. Ook daar wordt heftig geschat, maar het is te kort door de bocht om te stellen dat het ons helemaal niks oplevert...

[cranebird]

Ook ik deel de zorgen, en vind je suggestie een goeie. Verder zou je de kosten (energie, waterverbruik, uitstoot) dan daarnaast in context moeten tonen ten opzichte van bv streamingservices, productie van jeans (kleding in het algemeen), vleesproductie, opslag van emails waar nooit iemand meer naar kijkt, om maar wat te noemen.

Hoe verhoudt zich dat? Is het ten opzichte v AI kleinschalig of zitten sommige andere segmenten in hetzelfde speelveld?

[bzzzt]

Ik denk dat veel dingen afhankelijk zijn van wat je 'verspilling' vindt. Veel dingen die wij mensen doen zijn niet 'nuttig', maar ik denk dat maar weinig mensen willen kiezen voor een wereld waar we allemaal in een minimaal flatje zitten in minimale kleren en minimaal te eten krijgen. Meer zal je niet nodig hebben toch?

TVs met streaming, games, vlees eten zijn allemaal overbodig, maar veel mensen beleven er wel plezier aan. Er is ook nog iets als individuele vrijheid.

[batteries4ever]

Ik geloof dat mark Rutten weleens geciteerd heeft: "mijn individuele vrijheid houdt op waar die van een ander begint" is een bekend liberaal principe (gebaseerd op het schadebeginsel van filosoof John Stuart Mill) dat de grens van ieders persoonlijke vrijheid benadrukt.

Want als jij voor een geestige video over een dronken kat heel veel stroom water enz. verbruikt, moet de rest van de mensheid leven met de gevolgen ervan. Dat maakt het natuurlijk onmogelijk om zelfs maar adem te halen, want CO2, maar het betekent wel dat we met zijn allen moeten beslissen wat wel en wat niet kan. Zo is ook je vrijheid om 200 km/uur in de historische binnenstad van Amsterdam ernstig beknot, om meerdere redenen...

[bzzzt]

Dat maakt het natuurlijk onmogelijk om zelfs maar adem te halen, want CO2,

Helemaal correct dat het een grijs gebied is. Het andere extreem is een volledig gereguleerde maatschappij waar het collectief bepaalt wat efficient en dus goed is, tot het bepalen dat bepaalde individuen hun leven niet waard zijn, afhankelijk van het doel van zo'n collectief. Lijkt me dat je daar ook ver van wil blijven.

CO2 is geen religie. Wat is het nut van schone lucht om in te leven als je geen leven mag hebben?

[plhox]

hier is een onderzoek met enkele beerekeningen voor het controleren van watergebruik en CO2 uitstoot voor AI data centers:

The carbon and water footprints of data centers and what this could mean for artificial intelligence: Patterns

Onderzoek uit 2026 geschreven door: Alex de Vries-Gao PhD VU Amsterdam

[Destor]

Ecologits is een opensource tool voor het schatten van energie- en waterverbruik van AI modellen. Dit is hier te vinden:

https://huggingface.co/spaces/genai-impact/ecologits-calculator

[kdekker]

Ik denk dat maken van zo'n uniforme methode nogal wat inspanning zal vergen, omdat het nogal wat uitmaakt waar het DC met AI-backend systemen staat. Water is in Portugal bijv schaarser dan in NL. Water in landen waar het al schaars is heeft veel meer impact dan louter het gebruik in een DC, want bijv. een gewas dat water nodig heeft, kan niet besproeit worden. Als water in een land nog schaarser is, dat niet alleen gewassen niet besproeit kunnen worden, maar ook mens en dier gebrek hebben aan water, dan is de impact nog groter. Ga daar eens iets voor verzinnen.

Overigens wordt ook in een waterrijk land als NL niet uitgesloten dat er schaarste komt (of al is): https://www.vitens.nl/over-water/waterkwantiteit.

[kakanox]

Als je de waterkwaliteit meeneemt is er al behoorlijke schaarste in Nederland.

[sebastienbo]

Ai is veel veel efficiënter aan het worden, het verbruikt amper nog wat het een jaar geleden gebruikte

[phamoen]

Bron?

Mijn eerste reactie hierop is namelijk dat je niet eerlijk vergelijkt. Sommige modellen draaien wellicht efficienter, maar omdat we bij elke poep en scheet AI gaan inzetten kan je alle voordelen van 'efficienter' wegstrepen? En de krachtige modellen worden die ook efficienter?

Volgens mij gaan we dan alleen maar nog makkelijker grote modellen inzetten voor taken die een kleiner model ook zou kunnen.. (boter, kaas en eieren spelen met Einstein zeg ik altijd in mijn vergelijking)

[jhellingman]

Mensen zouden wat meer bekend moeten zijn met Jevon's paradox: juist omdat het efficiënter en goedkoper wordt, gaan we er meer van gebruiken, en wordt dus de negatieve impact ervan groter...

[sebastienbo]

Zie mijn opmerking hierboven over het Jevson's paradox.
Persoonlijk denk ik dat het paradox zelf ook limieten heeft, en dat is uitgelegd met de twee principes in mijn bericht hierboven. Voor de mensheid zou het misschien nog kunnen dat het paradox het nog even volhoud maar voor de gewone mens denk ik niet meer voor lang.
Denk ook aan het feit dat je tegen 2030 2/3de van de populatie geen werk meer zal hebben, al die dingen zullen overgenomen worden door AI en robots. Robotica is wat het meeste groeid tegenwoordig, ze worden ongelofelijk nauwkeurig, snel en efficient. (die onhandige robots van 2 jaar geleden zijn helemaal aan het verdwijnen -> wist je dat robots express traag gemaakt worden omdat de mens er anders schrik van heeft? Het is dus kwestie van tijd dat ze die remmen loslaten en robots heel snel gaan reageren, in china zag ik al meerdere robots dat éénder welke taken van mensen kunnen overnemen , en veel sneller en nauwkeuriger zijn -> zelf een kapper robot (waar nauwkeurigheid en adaptibiliteit cruciaal is -> elk hoofd is anders geschapen en de mens die geknipt word beweegt tegelijkertijd, maar die robot dat ik zag, kon dat allemaal opvangen)).

[sebastienbo]

Voorbeelden van de afgelopen maand zijn MTP (multi token prediction en superquantz) , daarvoren was er ook het principe van MOE's (segementeren van grote modellen om actieve parameters heel klein te maken), attention heads, model quantisation,etc....
Hier is een lijst van innnovaties in de laatste 18 maanden:
https://www.google.com/search?q=what+are+all+the+efficiency+methods+that+were+introduced+for+LLm%27s+that+make+it+more+cpu+and+ram+efficient%2C+leading+to+much+lower+consumption%3F+Show+as+list+and+what+it+achieved%2C+restrict+yourself+to+just+the+last+18+months&sourceid=chrome&ie=UTF-8&udm=50&aep=48&cud=0&qsubts=1779792476673&source=chrome.crn.obic&mstk=AUtExfC5E2K_vxwbacOVIDNvz8hWpqN81yo-QeW1DynJ2yE2qVcIPA93a0a_iPMmExoqEcZV8LiZK1ReQA5DD0JUgr95hu_BRtkpd1TTAXtnRg5HhN8RlGz7PZjaPWc8rowBOmXs84N-lkVdG257qzpgrwqbullthItAFqI&csuir=1&mtid=XXoVasbbD92ckdUPv_SOwQ8

Een goed voorbeeld model dat heel snel gebruik maakt van al die technieken is QWEN 3.6 27B
Het bevat de intellectuele capaciteit als chatgpt 5 die amper 9 maanden oud is.
Voor chatgpt 5 te laten draaien had je datacenters, gpu's en veel elektriciteit nodig, maar in de maanden nadien zijn er veel van die technieken (hierboven in google link) geïmplementeerd waardoor je die intelligentie gewoon op een laptop kan draaien (op een batterij -> geen datacenter, gpu's , water, grote hoeveelheden elektriciteit)
Als je gemma 4 installeert op je gsm dan heb je zelf de intelligentie van chatgpt 4.1 gewoon in je broekzak.

Wat betreft het Jevon's paradox (meer gebruik door dat het goedkoper en efficienter word):
Daar zijn 2 kanttekeningen bij te halen dat het minder erg maken en zelf misschien nietig maken:
1) Meer gebruik maken van AI betekent niet persé dat we meer energie verbruiken dan daarvoren: Het kan aanzien worden als een shifting van energie die je vroeger op een andere manier gebruikte: Uren scrollen om achter informatie te zoeken, word documenten te moeten maken, met grote teams. Terwijl 1 persoon nu het werk kan doen van 2 a 3 mensen in amper een paar uur (die anders allemaal dagen op hun computer zouden gecombineerd veel elektriciteit verbruikt hebben).
2) AI intelligentie is voor de gewone gebruiker aan het plaffoneren kwa intelligentie: hiermee bedoel ik dat we op een punt komen dat AI niet intelligenter meer moet zijn voor de dagtaken van een gewone persoon uit te oefenen. AL de intelligentie die daarbovenop komt is voor speciale doeleinden (wetenschap,datascience,etc..). Intussen zal die intelligentie die het plafond intelligentie bied, efficiënter en kleiner worden zodat het over een jaar wel op éénder welke moderne pc zal kunnen draaien zonder waterkoeling of datacenters (zoals qwen 3.6 en gemma 4). Hierdoor moeten die gebruikers zich niet meer verbinden met die datacenters om hun taken nog uit te voeren en is hun energieverbruik zwaar afgenomen voordezelfde taken.

Dus enderzijds is er een shifting aan het gebeuren van WIE dat de energie verbruikt (van meerdere mensen die vele uren/dagen werken aan iets) naar één AI dat het doet op 10 minuten.
Anderzijds is de maximum intelligentie die wij als gewone mens intussen bijna bereikt terwijl de innovaties om die modellen klein te maken (resource efficient) gewoon doorlopen waardoor we na een jaar zonder data centers thuis op laptops kunnen draaien.
Met andere woorden is de efficientie

[The Zep Man]

Ik denk dat maken van zo'n uniforme methode nogal wat inspanning zal vergen, omdat het nogal wat uitmaakt waar het DC met AI-backend systemen staat. Water is in Portugal bijv schaarser dan in NL. Water in landen waar het al schaars is heeft veel meer impact dan louter het gebruik in een DC, want bijv. een gewas dat water nodig heeft, kan niet besproeit worden.

Ik zou beginnen met abstracte zaken te omschrijven:
• Hoeveel energie (kWh)
• Hoeveel water (l)

Dat zijn zaken die niet afhankelijk zijn van locatie en waarvan een redelijke schatting gemaakt kan worden.

Daarna kan je dat vertalen naar impact gebaseerd op welke locatie je voor een DC kiest. Ook daar zijn goede inschattingen mee te maken, want waar welk land energie vandaan haalt en wat de staat is van water is redelijk bekend. En nee, een windmolen of zonnepaneel specifiek gebouwd voor een datacenter compenseert geen grijze energie die de maatschappij elders gebruikt. Een extra eenheid groene energie (t.b.v. een datacenter) compenseert niet een eenheid grijze energie die nog steeds wordt afgenomen. Die extra eenheid groene energie wordt wel opgewekt door iets dat gebruik maakt van beperkte middelen om groene energie op te wekken, zoals grondcapaciteit en grondstoffen.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 26 mei 2026 08:45]

[kdekker]

Zo'n begin zou mooi zijn. Grondbeslag en mogelijk relaties naar netcongestie kun je dan ook meenemen.

[MSalters]

Je laat onbedoeld zien hoe lastig het is. Je tweede punt (liters water) is sterk temperatuur afhankelijk. In Portugal (om dat voorbeeld weer te gebruiken) heb je meer water nodig om je chips onder de 100C te houden.

Het verbruik zit niet in de gesloten primaire koelcircuit maar in de warmteafvoer het DC uit.

[Skywalker27]

Blij dat we bij onze DC's geen indirecte adiabatische koeling hebben toegepast omwille het milieu. Toen werd het als groen gepromoot maar volgens mij gaat de groene glans er wel vanaf.

[jpsch]

Hoeveelheid water en energie verschilt toch per locatie? Maakt wat uit of je een datacenter in een woestijn hebt staan, of dat het onder water is gevestigd.

[Jiskefet296]

In het artikel van Tweakers een tijdje geleden werd nogal gemopperd dat gebruikers niet meer op de sites van de contentmakers komt, doordat hij z'n vragen beantwoord krijgt in de Ai-prompt. Ai werkt hier dus als een proxy. De daardoor bespaarde energie zou je hier dat nog af moeten trekken. Daarnaast zou ik als ik ai-aanbieder was de meest gevraagde prompt opslaan zodat ik ze later zonder veel energiegebruik terug kan halen.

[xoniq]

Ik denk dat maken van zo'n uniforme methode nogal wat inspanning zal vergen

Dat gaat dan toch sneller en efficienter qua tijd met AI? j/k

[Heroic_Nonsense]

Al we Sam Altmans's uitspraak even aanhalen:

Sam claimt dat AI efficienter is dan een mens. Het duurt namelijk 20 jaar om een mens te "trainen", terwijl een nieuw ChatGPT-model in max 6 maanden getraind wordt.

Dus zou je de ecologische voetafdruk van een mens over 20 jaar moeten afzetten tegen de ecologische voetafdruk van AI.

Het probleem is dan wel hoe je die laatste kwantificeert: pak je alleen die 6 maanden, of pak je de gehele voetafdruk die dat AI-model heeft in z'n bestaan?

EDIT: ter verduidelijking: ik vind dit niet, ik haal alleen een stelling van Altman aan.

[Reactie gewijzigd door Heroic_Nonsense op 26 mei 2026 14:59]

[Khrome]

Ik vind die vergelijking een beejte zorgwekkend.

Die mens leeft zowiezo, en heeft een baan nodig om te leven. Die voetdruk zal niet verdwijnen.

De AI voegt echter een extra voetdruk toe - Ongeacht hoe efficient deze wordt, het is extra.

Tenzij Altman bedoelt om de mens volledig met AI te vervangen uiteraard.

[STV]

De wereld wordt een machine met de mens als zwakste schakel. Kwestie van tijd.

[Khrome]

Op dit moment is dat alleen het geval als de mens hiervoor kiest. Het is geen onvermijdelijke toekomst.

Als de mens de zwakste schakel zou worden is dit iets wat iemand bewust heeft gekozen.

[STV]

Mensen kiezen voor comfort en meegaan met de kudde. En die kudde gaat voor AI.


Heb ik niets op tegen hoor, ik geloof heilig in de mens te vervangen.

[Reactie gewijzigd door STV op 26 mei 2026 13:50]

[SH4D3H]

Als we uitgaan van een versimpelde weergave omdat het vrijwel onmogelijk is om een compleet plaatje te krijgen van alle energie uit de supply chains van eten of tech, zit Sam er een factor 3000 naast. Als in, je kunt 3000 mensen 20 jaar van voedsel voorzien met dezelfde energie als het trainen van ChatGPT 4 (dus niet eens het laatste model). Zie ook deze short.

[bzzzt]

Sam is CEO en zal alles zeggen om de waarde van z'n bedrijf aan de buitenwereld te verdedigen. Dat het beste waarmee hij dan kan komen een kromme vergelijking is zegt misschien wel iets over hoe wanhopig hij is...

[Zonder]

Een autocomplete op annabolen vergelijken met een mens is nogal... bijzonder.

Van de kartrekkers van AI zouden we beter mogen verwachten dan dit "wij van wc-eend adviseren wc-eend" verhaal.

Een 20 jaar oud mens is - tot heden - gemiddeld tot veel meer in staat dan welke willekeurige LLM . Het lijkt er ook niet op - ook volgens een zwik experts - dat LLM's veel meer gaan kunnen dan wat ze nu doen of dat de problemen die het heeft ooit opgelost gaan worden. Compleet scheve vergelijking van de heer Altman dit.

[VChunky]

Alleen een mens is zoveel meer dan een AI. Wat voor verhaallijnen ze verzinnen om dit goed te praten

[pietervdstar]

Er is deze van de green software foundation: https://greensoftware.foundation/standards/sci-ai/.

Ik heb zelf (nog) geen ervaring mee, dus weet niet hoe hanteerbaar dit is.

[Reactie gewijzigd door pietervdstar op 26 mei 2026 09:34]

[MindUnboxed]

Helemaal mee eens maar dan moet je die lijn wel doortrekken naar andere zaken. Een gemiddelde lange broek produceren kost bijv tussen 5.000 en 10.000 liter (zoet) water. Katoen moet groeien en verven is ook absurd veel water voor nodig. De kledingindustrie is extreem belastend en is dat al heel lang. Commerciele AI komt nog maar net kijken.

[Finraziel]

Op zich mee eens, maar dat betekent niet dat je die vragen niet al bij AI kunt stellen omdat het elders nog te weinig zou gebeuren, dat riekt naar whataboutism.

En kleding hebben we toch nodig, dan zou je eerder moeten kijken naar alternatieve methodes van productie of duurzaamheid. Veel kleding is helaas van veel te lage kwaliteit en gaat niet lang mee. Wellicht zou daar op een of andere manier een flinke belasting op geplaatst moeten worden om te stimuleren dat er meer spul gemaakt wordt wat lang meegaat. Zo heb ik een vest van zo'n 20 jaar oud die nog prima is, maar ook vesten die na 1 a 2 jaar al uit elkaar beginnen te vallen. Helaas is dat bij aankoop vaak lastig te voorspellen...

[MindUnboxed]

Whataboutisms zijn bewuste afleidingen van het onderwerp. Dat is hier duidelijk niet aan de orde. Het gaat mij om de dubbele standaarden die vaak, al dan niet bewust, gehanteerd worden. Of anders wel de selectieve verontwaardiging. AI is hot. Kleding is dat niet en dus hoor je er niemand over.

100% gerecyclede kleding bestaat overigens gewoon. Dat is veel beter geproduceerd. Alleen is het duurder en dat past niet in de fast fashion. Grote merken koketteren al gauw als ze 20% gerecyclede vezels gebruiken in een kledingstuk.

[Reactie gewijzigd door MindUnboxed op 26 mei 2026 08:57]

[Menesis]

Dit is tweakers, dus daar hoor je niks over kleding

De paus heeft ook over fast fashion wat te zeggen Prada or Nada?: 3 Simple Fashion Tips from Pope Francis

[Reactie gewijzigd door Menesis op 26 mei 2026 09:03]

[RSilience]

Niet geheel waar. We hebben "Het kleine verzorging, uiterlijk en kleding topid" op de officiele Tweakers Discord

[Menesis]

Oh thanks! Ik wist eigenlijk niet dat Tweakers een discord heeft

[MindUnboxed]

Dat snap ik maar deze kritiek op AI is breed gedragen in de maatschappij.

[Jantimon]

Op zich zijn het vergelijkbare onderwerpen in dat opzicht. Voor beide geld overigens dat het de massa helemaal niks lijkt te kunnen schelen.

Veelvuldig AI gebruiken en geen moment stilstaan bij de impact is de modus operandi; Niet nadenken over mogelijke klimaat invloed. Privacy gevoelige gegevens een LLM in gooien. Klakkeloos de resultaten voor waar aan nemen. Het is aan de orde van de dag.

Ik zie wel een paralel met de fast fashion; Hele volksstammen moeten ieder jaar een kast vol nieuwe kleren hebben. Daarbij wordt ook niet nagedacht over het water gebruik en milieuverontreiniging productie. Of over slechte arbeidsvoorwaarde. Dat textiel wordt na kort gebruik gedumpt in een inzamelbak. Dat wordt vervolgens in balen naar Afrika gestuurd. Om hun op te zadelen met een westers welvaarts probleem. Het gevolg is dat de lokale kledingmarkt helemaal kapot geconcurreerd wordt en bergen met goedkope kunststof kleding die niet te recyclen zijn.

[webster]

Kleding is zeker wel een topic nu. Zeker met de huidige fast-fashion en ultrafast-fashion trends. In nieuwe EU regelgeving wordt vernietiging van onverkochte kledingvoorraden verboden. Dat is al een aardige eerste stap.

Maar het feit dat er kleding wordt verkocht die ontworpen is om maar 5x wassen mee te gaan, is natuurlijk van de zotte. Ook dat iedereen maar chemische troep blijft bestellen via de chinese webshops zal ik nooit begrijpen. PFAS vinden we heel erg (terecht uiteraard), maar dat je met spreekwoordelijk chemisch afval aan je lijf rondloopt, dat is okee als het maar goedkoop genoeg is.

Anyway, kleding heeft zeker de aandacht in de EU. Maar er moet nog een hoop gebeuren.

[polthemol]

toch is dit een whataboutism wat je toepast. Het 1 sluit voor de rest het ander niet uit: AI hun milieuimpact is groot (alleen al qua stroomverbruik), daar hoef je geen selectieve verontwaardigingskaart voor te spelen, want zo blijf je natuurlijk bezig (ik kan nog 100 dingen zo verzinnen die niet het nieuws halen maar serieuze milieuimpact hebben).

If any zou het helpen als we niet zo snel op nieuwe vanityprojecten springen zonder op voorhand al wat heldere eisen/kaders te stellen, want nu is het gewoon (zoals de vlag er nu bij hangt) met AI een volgende hoop ellende die op de immense hoop onopgeloste milieu-problemen wordt gemikt.

[MindUnboxed]

Dus als je mensen erop wijst dat er selectief verontwaardigd wordt gereageerd in de hoop daar net een stukje meer bewustzijn mee te creeren dan is dat een whataboutism volgens jou? Want dan mag je nooit meer van onderwerp veranderen. Toch jammer als je er juist een wat groter plaatje van wilt maken.

Het zou toch fijn zijn als we de juiste definitie van een whataboutism blijven toepassen. Semantiek is best belangrijk.

_{Reden edit: link toegevoegd}

[Reactie gewijzigd door MindUnboxed op 26 mei 2026 10:12]

[Finraziel]

Wellicht zit het probleem in hoe je het in je originele post uitdrukte... Je zegt "maar dan moet je die lijn wel doortrekken naar andere zaken", dat kan erg makkelijk opgevat worden als "Als je niet ook de problemen bij kleding oplost dan moet je AI met rust laten" (enigszins gechargeerd om mijn punt duidelijk te maken). Zo bedoel je het denk ik absoluut niet, maar dat is dus denk ik niet zo handig verwoord.

Als je meer bedoelt "Hey, goed dat we zo kritisch naar AI kijken! Zullen we gelijk ook eens over de problemen met kleding nadenken?" dan prima, helemaal mee eens... behalve dat je op moet letten dat je niet je scope te breed maakt waardoor je juist minder gedaan krijgt. Het kan soms ook juist nuttig zijn om gebruik te maken van de huidige stemming en met de flow mee te gaan wanneer je met die flow mogelijk impact kunt maken.

[MarcMK2]

Sinds mijn basisschool (2013) gaat het al over duurzame kleding en hoe slecht fast fashion is voor de leefomgeving van de bewoners rond het productie gebied

[Standeman]

Wat imho een groot verschil is dat ik met een uurtje goed nadenken geen nieuwe spijkerbroek heb. Ik denk wel dat er een onderscheid gemaakt kan worden tussen de informatie-industrie en de maak-industrie. Het eerste is wat minder hard nodig qua eerste levensbehoeften.

Maar ik snap zeker wel wat je bedoelt. Hetzelfde probleem is er voor een kilo rundvlees. Dat kost relatief ook belachelijk veel zoet water.

[polthemol]

je aanname is dat de schade minder is dan de waarde, maar bij ecosystemen kun je verschillende soorten schades en opbrengsten niet zomaar tegen elkaar wegstrepen en al helemaal niet als het quasi ongereguleerd is.

Als het gaat om denkwerk: de mens is een stuk efficienter en onze hersenen zijn al niet bepaald energiezuinig. Daarbij: we kiezen er eigenlijk voor onszelf minder te gebruiken, tegen de prijs van extra energieverbruik (AI). Er komt geen antwoord op wat je gaat doen met de mensen die je over hebt of gaat over houden, hoe je verlies van gebied,water en stroom (we proberen te verduurzamen, het ophogen van je stroomverbruik helpt dan niet bepaald) en mogelijk ook het verlies van skills ('use it or lose it' gaat op voor heel veel met hoe je hoofd werkt. Als je niet meer zelf informatie gaat verwerken, is de kans groot dat je er heel slecht in gaat worden) bij nu nog skilled mensen.

TLDR: het is niet zo simpel als je stelt en het is zeer twijfelachtig dat de uitkomst gaat zijn dat de huidige AI-rage daadwerkelijk wereldproblematiek gaat oplossen, vooral niet op een niveau dat alles duurzamer zou zijn.

Vergeet niet dat veel van onze problemen voortkomen uit de keuze die we maken: of het nu gaat om vlees eten, het neerhalen van bossen, vervuiling, ... enz of het inzetten van AI voor taken die we prima zelf kunnen, het zijn vaak politieke keuzes en AI zie ik daar geen verbetering in brengen.

[I5413]

Ik doe maar één aanname. En dat is dat AI nu, of in de toekomst, de productiviteit verhoogt.

Hierdoor zal er meer kapitaal gecreëerd worden per gewerkt uur. Een deel hiervan zal naar de werknemer gaan. Of dit in de vorm van geld of minder werkuren is, dat kan ik niet zeggen.

Vervolgens maak ik de opmerking dat mensen dan zelf kunnen kiezen om dit extra kapitaal te gebruiken voor groenere alternatieven. Dat jij aangeeft dat dit waarschijnlijk niet gebeurt, komt straks mooi terug in de weerlegging dat het menselijk brein zo efficiënt is. Maar ik, jij en iedereen die het milieu wel belangrijk vindt, kunnen deze keuze wel maken.

En je zorgen maken over het verlies van skills en/of banen, dat kun je je bij elke technologische revolutie afvragen. Desalniettemin ben ik blij dat we tegenwoordig geen kolenscheppers meer hebben, en dat we het papier hebben ingewisseld voor typemachines, en die vervolgens weer voor computers.

Verder is het leuk dat een menselijk brein efficiënter is. Maar helaas wil dat menselijk brein ook slapen, een familie hebben, op vakantie gaan, vlees eten en kleren kopen... We kunnen geen brein in een potje stoppen en dat 24/7 laten werken.

[Khrome]

Maar, als AI je productiviteit winst oplevert. En je daardoor meer werk kan verzetten en meer kan verdienen.

Die hogere productiviteit vertaalt zich echter niet naar hogere lonen of kortere werktijden voor mensen. Het nut hiervan is dus nogal twijfelachtig. Mensen in bedrijven waar een sterke AI focus ligt moeten vaak méér werken, of ze worden ontslagen. Zo komt die hogere productiviteit vooral ten goede aan de eigenaren van die bedrijven, en niet de werknemers (of de klanten, welke vaak met gebrekkige implementatie/enshittification moeten vechten).

[willieverhoef]

Maar bij kleding heb je nog wat in de hand. AI is gebakken lucht. De wereld wordt niet beter door het gebruik van AI zeg maar.

[phray]

Vergeet ook niet vlees industrie, 2400 liter voor 1 burger dat terwijl er genoeg vlees alternatieven zijn die veel minder water verspillen.

[MindUnboxed]

Dat water wordt geloosd als chemisch afval en is dus niet bruikbaar voor consumptie of voedselproductie. Daarnaast zorgt het extra verbruik van water voor bodemdaling en andere problemen. Het moet immers ergens vandaan komen. Er is wereldwijd een steeds groter gebrek aan zoet water. Dus ik weet niet zo goed wat je met kringloop bedoelt hier maar als je nog steeds denkt dat dit voor de buhne is dan raad ik je aan jezelf toch eerst iets beter te informeren.

[bzzzt]

Dat water wordt geloosd als chemisch afval en is dus niet bruikbaar voor consumptie of voedselproductie.

Niet direct, maar het water verdampt uiteindelijk wel en komt weer in de kringloop terecht. Natuurlijk zijn er beperkingen aan en andere problemen met wat we kunnen lozen, maar je watermoleculen krijg je als regel wel terug.

Wat ik met 'voor de buhne' bedoel is dat het roepen van 'miljoenen liters drinkwater' duidelijk meer bedoeld is om verontwaardiging op te wekken dan dat het een genuanceerd feit is.

[MindUnboxed]

Je mag eerlijk gezegd wel iets meer eigen onderzoek doen naar de feiten. Nu ben je voornamelijk een criticaster.

Die kringloop mag er wel zijn maar je krijgt zeker niet meer verdamping als je het grondwater versneld leegtrekt en na gebruik loost in het riool of in waterwegen. Dat grondwater wordt dus niet plots sneller aangevuld dan volgens het bestaande natuurlijke proces. Dus als je het sneller oppompt dan het wordt aangevuld dan krijg je vanzelf bodemdaling en andere problemen. Dat is een wereldwijd fenomeen en iets waar uitgerekend Nederlandse watermanagement specialisten voor waarschuwen. Dat is geen verhaaltje dat ik uit mijn duim zuig.;) Daarnaast worden er ook gewoon chemicaliën geloosd. Textielverf is rotzooi. En als je dit doet in warmere gebieden waar ze al tekorten aan water hebben dan breng je ook nog eens lokale bevolking in de problemen als er geen water meer op te pompen is.

Gebrek aan water gaat in de toekomst de belangrijkste reden zijn van volksverhuizingen. Migratiestromen gaan alleen maar erger worden. Geen drinkwater, en meer wateroverlast door bodemdaling wat op plekken waar vele miljoenen mensen wonen sneller gaat dan de zeespiegelstijging. Om een voorbeeld te noemen: Jakarta is met name om deze reden niet meer de hoofdstad van Indonesië. 30 miljoen mensen worden daar acuut bedreigd door met name bodemdaling.

Kritiek is prima maar de feiten zijn altijd het uitgangspunt. De alarmbellen die rinkelen zijn onderbouwd door talloze objectieve metingen en in publicaties wordt keer op keer altijd ongeveer dezelfde conclusie getrokken dat het simpelweg de verkeerde kant op gaat.

Overigens neemt de natuurlijke verdamping door bodemuitdroging juist alleen maar af dus het is een zichzelf versterkend effect. De natuurlijke kringloop waar jij het over hebt, bestaat bij de gratie van een kwetsbaar evenwicht.

[TomDZ1979]

Is dat dan niet een kringloop zoals bij elke andere koelingsinstallatie?

[Scriptkid]

hoeveel schoon drinkwater en electriciteit er wordt verbruikt

Meschien moet NL dan eens stoppen met full fabrikaat leveren en gewoon half fabrikaat leveren aan data centers zoals de meeste van die data centers vragen maar niet geleverd krijgen.

[GertMenkel]

Stroom ja, water is zo'n raar internetverhaal waar weinig achter zit. Er zijn een paar datacentra die in Amerika zijn neergezet op plekken waar niet zoveel water is in de zomer (die dingen verbruiken alleen echt water als het buiten te warm is voor de luchtkoeling). Het rapport erover had weinig details over hoeveel water er nou beschikbaar is, het was alleen duidelijk dat dat datacenter een industriële hoeveelheid water gebruikte. Recent was er nog zo'n rapport vol misinformatie en verdraaide informatie dat heel populair geworden is op internet.

Ik weet niet precies welke ragebaitmachine er achter al die berichten zit, maar het is een enorm overtrokken probleem. Waar wel een probleem mee is, is dat er massaal stroom wordt opgeëist door die rekencentra tot op het punt dat oude energiecentrales weer aan worden gezet.

Overigens maakt het niet zoveel uit of je nu 1 prompt of 100 prompts naar zo'n datacenter stuurt, het echte stroomverbruik zit hem in het trainen van de modellen en dat gebeurt ongeacht de drukte op dat moment. Inferentie is juist relatief goedkoop en wordt alleen maar efficiënter als prompts in batches kunnen worden afgehandeld.

[jesse!]

Ik ben benieuwd of een mens echt beter is voor het klimaat dan AI.
Een AI rijdt geen auto, gaat niet met het vliegtuig op vakantie, eet geen vlees, verbruikt geen plastic. Ja het gebruikt water en stroom.

Maar water kan herbruikt worden en elektriciteit kan ook op groene manieren opgewerkt worden.

Met één AI agent heb ik een aantal werknemers minder nodig.
Ik ben oprecht benieuwd.. Er worden op de wereld nog steeds kinderen verwekt zodat ze kunnen werken. De impact van een mens op het klimaat is ook bizar groot.

Zal niet zo zwart wit zijn, maar dat is het stellen dat menselijk brein vele malen efficienter met resources dan AI is ook niet denk ik

https://www.datacenterdynamics.com/en/news/google-median-gemini-prompt-uses-024-watt-hours-of-power-and-consumes-026ml-of-water/
https://www.sciencedaily.com/releases/2024/04/240402140354.htm
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm

Er zijn blijkbaar wel een aantal studies gedaan. Het geldt niet in alle gevallen, maar ik denk dat je je nog wel eens kan vergissen in hoe slecht AI voor het klimaat is dan.

En waarom is dit bij AI een probleem? Voor image generation snap ik het, maar voor normale prompts of bijvoorbeeld om te coderen.
Als je zo'n 3u Netflix streamt, dan staat dat gelijk aan zo'n 1500-2000 prompts.

Ik kies voor het klimaat, en ga lekker werken met AI ipv Netflix streamen

[Reactie gewijzigd door jesse! op 26 mei 2026 11:54]

[jellybrah]

Ik ben niet perse bang voor een AI agent die enkele mensen vervangt met half triviaal werk, of één goed getraind model. Ik ben bang voor de overduidelijke hebzucht van de mens en big tech. Er komen honderden, zo niet duizenden data centers met niet AI agent doeleinden, maar pure vaporware en cloud nonsense die alle verspilling van natuurlijke resources veroorzaakt, alle data verzameling zelfs nog daargelaten. En er is één ding zeker; er komt geen einde aan de hebzucht van de mens. En met die insteek ben ik er vol tegen.

[thomasv]

Het interesseert werkelijk waar bijna niemand die beslissingen op strategisch niveau maakt, ik weet uit ervaring dat je vooral gezien wordt als een hinder dat je er überhaupt over nadenkt en kritisch over bent.

[Asgar__]

Een kleine kanttekening voor wat betreft de opmerking over schoon drinkwater: Veel datacenters gebruiken geen drinkwater om te koelen, maar uiteindelijk de lucht door midel van lucht/water koelers waar je buiten de buitenlucht door de radiatoren laat blazen om de warmte af te geven.

Mijn mening over alle energieconsumptie voor het gebruik van AI en de nevenschade daarvan is daarmee niet anders, maar wel goed om te weten dat schoon drinkwater dus gelukkig vooral gebruikt wordt voor het toilet en het koffiezetapparaat in een datacenter.

[telenut]

Ja, want je kan enkel koelen met drinkwater... En de elektriciteit moet ook van kolen komen zeker?

[Oon]

Innovatietrajecten van een werkgever geven niks om water en elektriciteit. Dat groen zijn is weer een ander werkgroepje dat zich alleen op het kantoorpand richt, als je een dienst afneemt en er voor betaalt is dat niet meer jouw probleem

[Jasphur]

Ik zit in een OR van een groot IT bedrijf (1700+ medewerkers) en bij ons is AI een 'hot topic'. Het is zoveel meer dan klimaatbewust ondernemen en resources efficiënter inzetten. Eén van de vele hete hangijzers is bijvoorbeeld dat AI bedrijven flink wat data van medewerker bijhoudt en dit inzichtelijk maakt voor admins. Daarmee kan er dus een medewerker-volgsysteem worden opgezet om zo in de gaten te houden wie hoeveel AI gebruikt. Dit heeft mogelijk impact op artikel 27 lid 1. L van de WOR. Wat doen we daarmee als OR? In ieder geval continue in gesprek blijven met de bestuurders.

Er zijn er nog veel meer grijze gebieden. Als OR zien we de voor en nadelen van AI, en ze plotten op de WOR is een (leuke) uitdaging.

Dit gezegd hebbende, ik moedig @Retrospect zeker aan om contact op te nemen met de OR als die er is, want het beter om er wel mee bezig te zijn, dan moeten te reageren op het bestuur

[Guru Evi]

Een gemiddelde prompt 0.0003 tussen de 0.003 kWh. Qua water, nagenoeg alle datacenters zijn gesloten systemen, dus er is geen waterverbruik, verdampingssystemen zijn van de jaren 90 en lang geleden achtergelaten (en niet vanwege het waterverbruik), de enige open systemen liggen dicht bij rivieren of een meer, die filtreren het water eerst en vervuilen het water niet in de koelingsloop, daarna sturen ze proper water terug, dus effectief een datacenter is ook een waterfiltratie systeem, wat dus een netto goed is.

[To_Tall]

AI zal bepaalde bedrijfs processen versnellen. Gevaar zit hem in dat je geen kennis meer gebruik.

Ben dan ook wel benieuwd waarom een werkgever personeel zou dwingen niet meer zelf te denken maar zich zelf op te hangen aan AI.

Je zou dan kunnen zeggen dat hoger opgeleid personeel op die manier makkelijk te vervangen is voor lager opgeleid personeel. Gezien AI hierbij het voortouw pakt??

[kakanox]

Ik denk dat AI er eerder voor zorgt dat hoogopgeleid hoogcapabel personeel productiever wordt.

[autje]

Ik zou liever zien dat AI er voor zorgt dat hoogcapabel personeel even productief blijft, maar meer vrije tijd krijgt. Want van productiever personeel wordt alleen de werkgever wijzer.

[Khrome]

Dit dus. Als AI een werknemer 100% productiever maakt, waardoor 40 uur werk in 20 uur gedaan kan worden, zou dat moeten betekenen dat die werknemer óf korter kan werken voor hetzelfde loon, óf een flink hoger loon moet krijgen omdat hij straks 80 uur werk in 40 uur gedaan krijgt.

Helaas blijkt al te vaak dat dit niet gebeurt. Je hoort dan mensen klagen 'dat dit financieel gewoon niet kan', maar dan moet je toch direct het nut van AI in twijfel trekken?

[kakanox]

Zou prachtig zijn voor die werknemers als dat zo is, maar het is zowel het tegenovergestelde van wat je bereikt met technische vooruitgang, als dat het niet wenselijk is.
De werkgever zou er inderdaad ook niet beter van moeten worden. Het product zou goedkoper moeten worden, waardoor de efficientie voor iedereen toeneemt.

Ik zal aan de hand van een voorbeeld proberen uit te leggen waarom: Als transporteurs nu nog gewaardeerd werden op basis van hun transportkosten uit bijvoorbeeld 1900, dan zou je PostNL pakketje nu 150 euro kosten ipv 5 euro. We plukken nu allemaal vruchten van het feit dat de vrachtwagenchauffeur vele malen productiever is dan de koetsier was (ja ok, ook een beetje van het feit dat de koerier uitgebuit wordt).

Hoe sneller de technische ontwikkelingen gaan, hoe grilliger de veranderingen in waarde van een bepaalde functie worden, en hoe meer we toe moeten naar een soort effort-based beloning. Het is niet meer zo dat je 10 jaar kan doen over een bachelor en master van 6 jaar, en dan je leven lang de vruchten kan plukken van dat trucje + een klein beetje ontwikkeling in functie.

Ik denk echt dat we moeten gaan kiezen tussen inzetten op iets dat sterk op socialisme lijkt, of armoede.

[bzuidgeest]

Veel werkgevers komen al terug van dat idee lees ik op verschillende plekken op het internet. Juist omdat ze dan minder kritisch denken krijgen. Leerlingen die van school komen met AI "talent" was even hip en nu willen ze die kinderen/jong volwassenen al niet meer hebben. Want die kunnen niet meer voor zichzelf denken. Dat hebben ze niet geleerd. En dat heeft een bedrijf toch echt nodig.

Ik zie mijzelf als programmeur van een uitvoerend naar dirigerend verschuiven. En je kan niet zeggen dat de dirigent van een orkest geen kennis nodig heeft. Het is alleen andere kennis. Code kloppen kennis word minder, maar overzicht, process complexiteit , sturing.... daar is ook kennis voor nodig en die word wellicht versterkt.

[S2S]

Ik zou er in het bedrijfsleven niet te veel van verwachten.. de meesten willen zo snel mogelijk en zo efficiënt mogelijk geld verdienen…

[TheDudez]

Ja logisch toch? Het is een bedrijf. Wat had je dan verwacht? Dat doen bedrijven.

[Naafkap]

Veel bedrijven hebben de mond vol over duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Nou, laat het eens zien dan zou ik zeggen.

[TheDudez]

Dat prediken ai bedrijven helemaal niet. Of ik heb iets gemist? (dat kan) De EU doet dat en Energie bedrijven doen dat. En Kleding bedrijven doen dat. En voedsel bedrijven doen dat. Maar daardoor worden producten ook vaak duurder. Dus die zitten in een lastig parket want de consument kiest vaak voor de goedkoopste.

[Exhonor]

Het gaat niet om "AI bedrijven", het gaat om elk bedrijf dat AI gebruikt en tegelijkertijd schreeuwt dat ze lekker duurzaam bezig zijn.

Voorbeeld: Apple

[xoniq]

Je noemt Apple, en bij de reactie van Naafkap dacht ik ook als eerste bij Apple. Bij elke keynote gaat het om duurzaamheid maar zelf wel halfsoverkop mee willen doen (en falen) met de AI race.

[TheDudez]

Niet ieder bedrijf doet dat. En misschien is het ook wel duurzamer. Iets wat je nu doet met 10 man kan misschien wel met 3 man en AI. 7 Mensen die niet met de Auto naar hun werk moeten. 7 Mensen die ergens anders nuttig werk kunnen doen.

[Khrome]

Als iedereen al het werk door AI laat doen, waar moeten die 7 mensen dan werken?

[TheDudez]

Loodgieter de zorg en ze voort. En nee ik zit er ook niet op te wachten om billen te wassen. Zij waarschijnlijk ook niet op mij.

[Khrome]

Dat is onrealistisch wensdenken. Als 1 miljoen mensen in de komende 2 jaar door AI werkloos worden is er geen tijd voor omscholing of het zoeken/vinden van werk in andere sectoren. Het verhoogt enkel de druk op de samenleving via ww/bijstand/wia/aow/zorgverzekeringen, minder belastinginkomsten om alles te financieren, en ondertussen maken de bedrijven meer winst die vooral naar het buitenland verdwijnt. Een programmeur of een accountant kan niet van de één op de andere dag omstappen naar een andere baan zonder kennis.

Privatize the profits, socialize the losses.

[Reactie gewijzigd door Khrome op 26 mei 2026 13:28]

[TheDudez]

Maar het is niet te stoppen. Of je het nou leuk vind of niet. Het is een feit dat het banen gaat kosten. En inderdaad je kan niet van de 1 dag op de andere dag heel iets anders gaan doen. Maar je zult er nu all wel rekening mee moeten houden.

En iedereen kan wel lood gieter worden of in de bouw werken. Dat kost niet heel veel tijd. Je hoeft niet gecertificeerd te zijn.

[Reactie gewijzigd door TheDudez op 26 mei 2026 13:36]

[Khrome]

Het is zeer zeker te stoppen. Daar moet alleen een wil voor zijn.

Absoluut niemand, behalve de ultrarijken, is erbij gebaat dat de helft van de samenleving plots werkeloos is.

De enigen die beter worden van een zulke extreme recessie zijn diegenen die al veel hebben.

En iedereen kan wel lood gieter worden of in de bouw werken. Dat kost niet heel veel tijd. Je hoeft niet gecertificeerd te zijn.

Dat is nogal een grove belediging richting loodgieters en bouwvakkers, en een grove onderschatting van de tijd en het geld wat je kwijt bent aan omscholing ongeacht de complexiteit van het vak.

Wat denk je overigens wat er gebeurt als het aantal loodgieters of bouwvakkers plots verdubbelt? Er zal niet plotseling dubbel zoveel werk beschikbaar zijn. Waarom denk je dat dit wel het geval zou zijn?

De tekorten in andere branches zijn niet dusdanig groot dat ze het beoogde baanverlies vanwege AI in de komende jaren kunnen opvangen. Het is volstrekt onrealistisch wensdenken om te zeggen 'ja het komt wel in orde, trust me bro'.

[Stroper]

Kijk eens op de homepage van Google daar zie Onderaan: "Ons derde decennium van klimaatactie: dit is wat we doen".

Alleen is de ecologische score van Google er sinds de AI-hype wel serieus op achteruit gegaan.

[cc12]

Naafkap had het in het algemeen over bedrijven die al dan niet AI gebruiken. Jij hebt het plots over AI bedrijven...

[TheDudez]

Ja daar gaat het topic ook over.. En AI kan ook duurzamer zijn. Het ligt er aan wat je er mee doet. Als je iets kan doen met 3 man in plaats 10 man. Kan het duurzamer zijn. Zeker op de lange termijn. Nu zijn ze natuurlijk een hoop aan het proberen en zal er wel wat verspeeld worden. Maar op de lange termijn kan het duurzamer zijn.

[cc12]

Nee, de topic gaat over het gebruik van AI, niet over AI bedrijven.

[lenwar]

MVO: Veel doen dat ook. Alleen vooral veel met 'geld dat over is'. Kijk bij een willekeurige sportvereniging. Hoeveel sponsoren er zijn. Kijk naar de (meestal lokale) ondernemers die meedoen met kleinere, regionale zaken. Of kijk naar een Rabobank die zonbeetje iedere kleinere sportvereniging sponsoort.

(Anekdotisch: Onze lokale snackbarketen geeft ijsjes weg aan de mensen die meedoen aan de halloween-viering. Een lokale tandarts geeft al jaren en jaren alle deelnemers van de avondvierdaagse een chocolade medaille (en een tandenborstel ), enzovoorts. )

Duurzaamheid is wat lastiger te zien, maar ook daar zijn zat bedrijven mee bezig. Bedrijven investeren best wel in duurzaamheid. Al is het maar omdat ze er op termijn zelf ook beter van worden. (al is dat dan misschien de cynische manier van benaderen.)

edit:
Typo.

[Reactie gewijzigd door lenwar op 26 mei 2026 09:37]

[Cid Highwind]

Hoe groter de toko hoe verder dergelijke afdelingen of beleidsmakers van de rest van de onderneming zullen staan. Daar zijn het checklists die worden afgewerkt zodat men online kan pronken en klanten kan verstellen gecertificeerd te zijn. De daadwerkelijke actie is slechts bijzaak.

Het beste voorbeeld is het nog altijd hameren op het uitdoen van de verlichting. Door mensen die sowieso nooit naar kantoor hadden willen of hoeven rijden die ochtend…

Op dezelfde manier hoe we aan de ene kant keihard AI moeten pushen, aan de andere kant projecten moeten landen en genereren. Niet dat de meeste tenten niet beter af zouden zijn als ze minder externe consultants nodig zouden hebben, maar in feite graag men collectief het eigen massagraf. Want wat we gaan doen nadat AI “ons” heeft afgelost, dat staat nog open. Laat staan wie dat dan gaat financieren zodra de AI leverancier er met de winst vandoor is.

[YopY]

Kortzichtige bedrijven en hun aandeelhouders wel idd, d'r zullen een paar zijn met hogere doelen maar daar hoor je weinig over.

[TheDudez]

Dan moet je er niks kopen. Het gaat ook om bijvoorbeeld je pensioen een bedrijf is er op winst te maken binnen de kaders van de wet. Je moet dan de wet aanpassen. Maar dan ook niet klagen dat je pensioen ook minder wordt en de producten duurder worden. Het zijn geen liefdadigheidsinstellingen.

[Khrome]

De primaire bestaansreden van een bedrijf is om een dienst te verlenen of een product aan te bieden. Geld is een middel om dit mogelijk te maken en te verbeteren, niet een doel op zich.

Het verdienen van geld als hogere prioriteit aanmerken boven het product, de werknemers en de klant is één van de hoofdredenen voor bijna alle misstanden op deze planeet.

[Rekcor]

Om dit aan te pakken is een systeemverandering nodig.

Eén van de redenen waarom bedrijven zo efficient mogelijk geld willen verdienen, is omdat consumenten zo goedkoop mogelijke producten en diensten willen.

Daarnaast worden veel (toekomstige) kosten niet verrekend in de prijs. Dat is overigens ook heel lastig: als ik een half oerwoud kap voor mijn sojaplantage, zodat Westerse consumenten lekker goedkoop carnivorisch kunnen barbecueën, dan is de schade van die kap niet in de prijs van die kiloknallers verrekend. Maar wat is die schade in geld uitgedrukt?

Tenslotte, en m.i. het belangrijkste: de grootste groep mensen willen niet veranderen van gedrag, want het luxe Westerse leventje bevalt ze te goed. Als mensen niet willen, kun je praten tot je een ons weegt, maar gaan ze je argumenten niet accepteren.

[cc12]

De Westerse samenleving bestaat voor een flinke deel uit mensen waarvan de loon niet in gelijke tred is gegroeid met de inflatie. Dus helaas zijn er steeds meer mensen genoodzaakt om inderdaad continue op de prijs te letten. Dat krijg je als het vermogen steeds meer ophoopt bij een kleinere groep rijken

[TheDudez]

Nee dat krijg omdat de politiek dingen belooft die teveel geld kosten. De overheid groeit en groeit maar. https://nos.nl/artikel/2615103-aantal-ambtenaren-groeit-verder-terwijl-kabinet-eigenlijk-fors-wil-bezuinigen Inflatie is gewoon belasting! YouTube: Zomeracademie: Econoom Edin Mujagic legt uit wat inflatie is

[Reactie gewijzigd door TheDudez op 26 mei 2026 12:03]

[Khrome]

De overheid is een door ons gekozen apparaat om onszelf te organiseren. Helaas heeft een bepaalde, kleine groep mensen er grote baat bij om de overheid zwart te maken bij de samenleving.

Er zou best veel opgelost kunnen worden met een grotere winstbelasting of dividendbelasting, of het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek bijvoorbeeld. Helaas ziet die kleine groep liever dat de eigen bijdrage omhoog gaat, of dat wij overstappen op private verzekeringen en gezondheidszorg, of dat we alle regulering om burgers te beschermen in de naam van innovatie laten vallen.

Om de overheid en samenleving te verbeteren zal eerst de invloed die de (ultra)rijken hierop hebben teniet gedaan moeten worden.

Maar ja, men blijft maar op de VVD stemmen.

[Reactie gewijzigd door Khrome op 26 mei 2026 13:19]

[TheDudez]

Volgens mij is D66 de grootste...Nee teveel belasting werkt ook niet want dan gaan bedrijven weg. Kijk naar zweden toen strenge vermogens- en erfbelastingen in de in de jaren 80 en 90, Toen verlieten veel rijke zweden. Er kan best veel opgelost worden als ons belasting stelsel simpelere wordt. En de overheid kleiner wordt.

[Khrome]

En welke partij zit nu al een halve eeuw vrijwel onafgebroken in het kabinet?

Ook leuk dat je Zweden noemt, dat is best een fijn land om in te wonen. Veel geluk, groot sociaal vangnet, hoge levensstandaard.

Ze lijken niets te hebben verloren toen de rijken het land hebben verlaten. Ik zie hier geen probleem.

[Reactie gewijzigd door Khrome op 26 mei 2026 13:34]

[TheDudez]

Dat klopt dus niet. https://www.manners.nl/eu-landen-met-grootste-kloof-rijk-en-arm-nummer-1-verrast/

https://www.vn.nl/ongelijkheid-neemt-toe-zweden

raditioneel geldt Zweden als gidsland op nagenoeg elke sociale maatstaf, van verzorgingsstaat tot algemeen geluksniveau. Opvallend genoeg zijn de Zweden echter ook koploper als land in Europa met de grootste kloof tussen rijk en arm. Dat is dan weer niet heel sociaal.

[Reactie gewijzigd door TheDudez op 26 mei 2026 13:34]

[Khrome]

Ik dacht dat de rijken Zweden hebben verlaten, maar volgens die artikelen zijn ze er nog gewoon.

Wat is het nu dan?

En als ik dan de artikelen iets verder lees zie ik dat de rijken weer meer naar zich toe hebben getrokken in de afgelopen 15 jaar in Zweden, en dat daardoor de situatie minder is geworden.

Ofwel, waar is het nadeel van de rijken uit het land zetten?

[TheDudez]

Ze zijn weggaan en hebben het toen weer aangepast en zijn daardoor weer terug gekomen. Nadeel is dat ze helemaal geen geld meer opbrengen.

En zo los je het probleem niet op ook. Dat is net zo als dat we alle vervuilende fabrieken het land uit jagen Vervolgens gaan ze in een ander land verder waar ze waarschijnlijk nog vervuilende zijn. En vervolgens klagen dat de producten zo duur zijn en we te afhankelijk zijn.

[Khrome]

Ofwel, de oplossing is om de rijken wereldwijd fatsoenlijk belasting te laten betalen zodat ze niet naar een belastingparadijs kunnen uitwijken. En wereldwijd productieprocessen en uitstoot te reguleren zodat we er niet door vergiftigd worden.

De oplossing is niet om maar de kop in het zand te steken, of erger, zich te laten afleiden door compleet irrelevante zaken.

[TheDudez]

Dat zou inderdaad kunnen maar niet realistisch in deze wereld. We zijn als mensheid nou niet echt goed bezig met all die oorlogen bijvoorbeeld.

[Heroic_Nonsense]

Nee, bedrijven willen zo efficient mogelijk geld verdienen omdat die efficiëntie er voor zorgt dat er nóg meer geld verdiend wordt.

Als jij met 7 stuks personeel evenveel geld binnenhaalt als met 10 stuks, dan kun je de kostenbesparing door het weglaten van die 3 personeelsleden optellen bij je winst.

[DdeM]

Iedereen is er altijd snel bij om vlees(eters) te noemen als het gaat om soja, en hoewel in de basis logisch gezien het grootste deel van een soja plant in de maag van een dier verdwijnt is het een illusie te denken dat het verbouwen van soja zal afnemen als we minder vlees zouden eten. Soja olie wordt voor zo veel dingen gebruikt dat we nog net zoveel soja zouden moeten verbouwen als vandaag de dag om aan die vraag te voldoen. Dan kan je de resten beter voeren aan dieren dan het te vernietigen. Je moet die kosten dus niet alleen doorbereken in vlees, maar in zo ongeveer 90% van de producten die we dagelijks gebruiken.

[Verwijderd]

Moet daar altijd om lachen. Bij meerdere bedrijven gewerkt die dit zeggen.

Duurzaamheid belangrijk vinden, maar ondertussen kroketten serveren in de kantine en thuiswerken verbieden

[lenwar]

Duurzaamheid belangrijk vinden, maar ondertussen kroketten serveren in de kantine en thuiswerken verbieden

Dit is gewoon valide natuurlijk . Als het om duurzaam gaat, kun je het beste vegetarisch eten. 10 kilo plant wordt 1 kilo rundvlees. (kort door de bocht). Je kunt ook die planten eten. Dan heb je ineens 10x zoveel kilo eten. (nou moet je wel meer plant eten dan vlees voor dezelfde hoeveel calorieën natuurlijk).

Thuiswerken vind ik een lastige. Of je nou één grote ruimte moet verwarmen/koelen, of 100 kleinere. (met dito koffie-apparaten). Dan komt er natuurlijk nog een factor reizen bij. En nog een x-aantal zaken. Zo weet ik ook niet of je nou beter een desktop of een laptop kunt gebruiken qua duurzaamheid (accu's zijn natuurlijk wel echt een ding. Zijn relatief zwaar (gewicht moet ook vervoerd worden.)) Lastig .

Maar denk ook aan al die bedrijfsuitjes en eventuele cadeautjes die bij evenementen horen. Roll-up banners. Posters interne merchandise voor al die bedrijfsuitjes, enz. Maar goed. Het mag natuurlijk ook niet zijn dat je werkgever 'helemaal niets doet'. Dan is ook weer niet leuk. Er moet dus ergens een middenweg worden gevonden.

(( Ik vind al die bedrijfsrestaurants sowieso altijd een interessant fenomeen. Als je ziet hoeveel geld het kost om een belegde boterham te krijgen (met al die stuksverpakkingen beleg), dan snap ik niet dat zoveel mensen dat doen, en niet gewoon thuis een boterhammetje smeren ))

[84hannes]

dan snap ik niet dat zoveel mensen dat doen, en niet gewoon thuis een boterhammetje smeren

offtopic:
Misschien heb je geen zorg voor kinderen? Probeer maar eens 's ochtends, naast wat je nu al doet, kinderen te wekken en eventueel aan te kleden, te zorgen dat ze wat eten, haartjes en tanden geborsteld zijn, naar school brengen en dan zelf nog op tijd op je werk zijn, Op tijd, want in de middag moet je ze ook weer uit school halen en daarna pas eten maken, maar niet te laat want dan worden ze knorrig. Als ik 5 minuten kan besparen dan heb ik daar best veel voor over.

[Reactie gewijzigd door 84hannes op 26 mei 2026 22:21]

[lenwar]

Ik heb twee kinderen, en doe dit iedere ochtend.

Iemand kan ook 5 minuten eerder opstaan. Iemand kan het ook de avond ervoor doen. Afhankelijk van het soort beleg (vleeswaren/kaas) is dat prima te doen. Met vruchtenhagel/zuivelspread word het mogelijk een kleffe bende .

Het verschilt allicht ook per huishouden. Hoe makkelijk werken je kinderen mee. Ben je alleenstaande ouder, of doe je het samen. Werkt er één thuis. Gaan de kinderen zelfstandig naar school. Worden ze opgehaald of gebracht.

Anekdotisch: Ons 'ochtendritueel' duurt een uur. Iedereen staat rond 0700 - 0710 op, en we zijn rond 0800 helemaal klaar. De ene keer loopt het wat beter dan de andere keer, natuurlijk.

Ik denk dat het voor velen ook een factor 'geen zin hebben'/'gemakzucht' is. En dat is prima natuurlijk. Als je er geen zin hebt, moet je het vooral niet doen. Niemand dwingt je. Als iemand het, het waard vind om voor de prijs van een heel brood 3 belegde boterhammen te kopen, dan moet die persoon dat zelf weten . Ik heb daar geen oordeel over.

Ik heb een vrijgezelle collega, die eet 's middags warm op de zaak. En 's avonds thuis alleen een boterham. Ik geef hem groot gelijk. Hij heeft er geen zin in om alleen voor zichzelf te koken. Is hij eerlijk in. Helemaal prima.

N.B. Houd er ook rekening mee dat er ook heel veel bedrijven zijn die überhaupt geen bedrijfsrestaurant hebben, of denk aan mensen die buiten werken (wegen)bouw, enz, enz. Die mensen krijgen het ook voor elkaar.

[84hannes]

Iemand kan ook 5 minuten eerder opstaan. Iemand kan het ook de avond ervoor doen.

Beknibbelen op mijn nachtrust, nooit eerder aan gedacht 😝

Maar het ochtendritueel bevat bij ons ten minste vier soorten fruit bij het ontbijt. Dat vind ik belangrijker dan €2 besparen door boterhammen van 4 uur oud te eten, maar kost veel meer tijd. Ieder zijn prioriteiten.

Die mensen krijgen het ook voor elkaar.

Persoonlijk vind ik dat je met dit argument moet oppassen. Ik heb door medische omstandigheden het huishouden en de kinderen een half jaar alleen moeten doen en daarnaast nog vier dagen werken. Dat kost je behoorlijk wat rust, en op lange termijn ga je er waarschijnlijk aan onderdoor, afhankelijk van hoe sterk je bent. Maar ik heb het volgehouden en leef nog. Dat betekent niet dat het goed te doen is en ik het iedereen kan adviseren. Dus ja, anderen krijgen het ook voor elkaar, maar jij en ik weten niet welke prijs ze daar voor betalen.

Daarbij zijn, zoals je stelt, alle situaties anders. De ene heeft veel reistijd, de ander vind vers koken belangrijk, en weer een ander heeft kinderen die wat meer aandacht nodig hebben.

[Reactie gewijzigd door 84hannes op 26 mei 2026 20:04]

[lenwar]

Dus ja, anderen krijgen het ook voor elkaar, maar jij en ik weten niet welke prijs ze daar voor betalen.

Hiermee doelde ik puur op het feit dat lang niet iedereen überhaupt toegang heeft tot een bedrijfsrestaurant. Dus veel mensen hebben de optie niet eens, en die doen het ook.

Uiteraard zijn er altijd andere zaken als medische zaken, kinderen die moeilijk meewerken, en zo zijn er nog 300 te verzinnen. Aan de andere kant van de medaille heb je natuurlijk ook nog zaken als mensen die extreem allergisch zijn, dat het zelfs risicovol kan zijn om bij zo'n bedrijfsrestaurant te eten. (er hoeft maar één vergissing gemaakt te worden en je ligt tussen 6 planken (uiteraard het extreemste voorbeeld mogelijk))

En zoals we beiden al aangeven. Ieder huishouden is anders. Er is geen generiek iets.

[nevyn67]

Je bedoeld zoals de meeste mensen van Nederland, die misschien niet het geluk hebben jouw inkomen (en mijn inkomen eerlijk gezegd) te hebben.

Dit is echt luxe, geen noodzaak. Overigens heb ik zowel eten van huis, als ook bedriijfskantinevoedsel gegeten door de jaren heen. Beiden hebben zijn voordeel.

Momenteel lekker weer alles vanhuis, veel gezonder - en ja mijn minderen zijn het huis uit ondertussen

[kakanox]

Thuiswerken verbieden is juist duurzaam. Je moet dan alleen ook het aantal autoparkeerplaatsen sterk beperken, zodat mensen actief naar kantoor komen.

[FreezeXJ]

Ja maar het zijn duurzame kroketten natuurlijk... Vooral kleine beetjes in 1x, want uiteindelijk zijn we allemaal bang voor het verliezen van patronen en grip.

De vraag is niet of mensen/bedrijven/plannen duurzaam zijn, maar _hoe_ duurzaam precies. Meestal valt dat na even rekenen nog best tegen.

[TheDudez]

je kan het beter accepteren dan tegen werken. Je gaat gewoon achter lopen als je het niet gaat gebruiken. En ja werk gaat veranderen dat kan je niet tegen houden.

[Reactie gewijzigd door TheDudez op 26 mei 2026 08:22]

[eesiediesie]

Maar je bent toch niet gedwongen om bij die werkgever te werken?

[Naafkap]

Dit is altijd zo makkelijk. Alsof overstappen van baan niets voorstelt.

[kdekker]

Dat, en de vraag of een andere werkgever er anders in staat. Vooralsnog lijtk de keuze adoptie te zijn of anders vrees voor niet langer relevant te zijn. Dat lijkt op dit moment het zwaarste te tellen.

[thomasv]

Eens, vooral dat laatste lijkt zwaar mee te wegen omdat klanten anders wegblijven omdat je niet aanbiedt wat de rest aanbiedt. Idem met cloud zo geweest, en whatever er voor hype bubbel daar weer voor zat.

[TheDudez]

Ja dat is redelijk makkelijk. All ligt dat wel aan de sector waar je werkt. Iemand die in supermarkt werkt kan zo overstappen naar een andere supermarkt.

[cc12]

Totdat ze je op een bepaalde leeftijd te duur vinden....

[tweakuwe]

Is het probleem dan leeftijd of je salaris eisen?

[thomasv]

LOL, jij gaat in de supermarkt werken als bijvoorbeeld vakkenvuller en bepaalt hoeveel je wilt verdienen? Je hebt je vooral te conformeren.

Interessant dat je meteen uitgaat van “je conformeren”. Waarom zou iemand die essentieel werk doet geen invloed mogen hebben op wat hij of zij waard is?


Als morgen alle vakkenvullers stoppen, ligt de supermarkt binnen een paar dagen stil. Blijkbaar is het werk dus belangrijk genoeg.

De echte vraag is misschien niet óf mensen mogen bepalen wat ze willen verdienen, maar waarom we sommige beroepen automatisch minder waarderen terwijl de samenleving er wel volledig op draait.

[cc12]

Omdat vele mensen dat kunnen doen.

[cc12]

In dat soort gevallen gaat het niet om een grote leeftijdsverschil. Alleen als het niet anders kan (bv. tijdens schooltijd) willen ze nog wel 'ouderen' laten werken. En het meeste werk in de supermarkten kan ook uitstekend door 'ouderen' gedaan worden.

[Reactie gewijzigd door cc12 op 26 mei 2026 09:41]

[michelr]

De waarde van die dingen "die je niet meer nodig hebt" wordt vaak pas duidelijk als je zelf ouder wordt

[walteij]

Wat is te duur dan?
Mijn partner werkt al 30 jaar in dezelfde supermarkt als normale winkelmedewerker en heeft een CAO conform salaris van 1,20 boven het minimumloon.

En ja, supermarkten vinden die mensen te duur, omdat ze voor (veel) minder geld per uur een 16 jarige bijna hetzelfde werk kunnen laten doen. Met dat verschil dat mijn partner in 4 uur tijd net zoveel werk verricht als die 16 jarige waarschijnlijk op een complete 8 urige werkdag verricht. En in de tijd die ze over heeft, wordt ze dus verwacht op andere afdelingen te helpen (waar dus voornamelijk 16-20 jarigen werken die drukker bezig zijn met andere dingen dan daadwerkelijk werken).

Dus, wie is er dan duurder?

Overigens, nagenoeg alle 16 jarigen die binnenkomen krijgen 3 keer een jaarcontract en daarna worden ze uitgezwaaid, want dan zouden ze een vast contract moeten krijgen en dat wordt dan weer 'te duur'. Maar ondertussen mopperen de supermarkten wel dat de productkennis verdwijnt, vind je het gek als er bijna niemand nieuw binnenkomt die langer dan 3 jaar mag blijven en de meer ervaren mensen (die de kennis wel hebben) weggejaagd worden.

[Reactie gewijzigd door walteij op 26 mei 2026 10:28]

[TheDudez]

Het gaat om de waarde die je brengt. Niet om hoe hard je werkt. Dat bedrijf is inderdaad dan niet zo slim.

[eesiediesie]

Ik zeg niet dat het makkelijk is.

Heb het dikwijls genoeg gedaan ,al dan niet gedwongen.

En toch dikwijls er beter uitgekomen.

[Reactie gewijzigd door eesiediesie op 26 mei 2026 10:30]

[lenwar]

Puur theoretisch natuurlijk een valide punt. In de praktijk voor velen niet.

Het is voor een ieder makkelijker om tegen diens werkgever te klagen, dan er naar te handelen. Niet lullig bedoelt. Gewoon een feit. Het is exact hetzelfde als de politiek. Het is makkelijk klagen over de politiek. Je kunt ook zelf een politieke partij oprichten. Dat doen we in de praktijk ook niet

Uiteindelijk is het altijd een soort middenweg die je bewandelt. Velen zullen het niet op alle vlakken eens zijn men hun werkgever. Van baan wisselen geeft een gevoel/vorm van onzekerheid mee. Zeker wanneer je een gezin hebt (en/of één inkomen hebt), is het lastiger om dat te doen.

[MoonRaven]

Bij mijn vorige werkgever waren ze ook van het duurzaam en groen. Alles moest zo klimaatneutraal mogelijk. Ook zette ze volledig in op AI. Toen er een vraag was over hoe ze konden verduurzamen, was het antwoord "minder AI" niet welkom.

[Brawler1986]

Misschien een suggestie, laat de werkgever een stuk bosgrond kopen. Plant bomen voor elke uitgegeven token door AI. Bouw een leuk gezellig huisje en hou daar je teambuilding uitjes. Win - Win lijkt me .

[willieverhoef]

Tja klink goed als bedrijf, milieu bewust, mens vriendelijk, gebruikt veelvuldig AI voor herhalende taken. Zijn natuurlijk de 3 punten waar een bedrijf mee scored dus doen ze allemaal. 🫣 Voor de sier.

[thomasv]

Klinkt alsof we bij hetzelfde bedrijf werken

[CelisC]

Precies wat ik twee weken geleden in een groepsoverleg kreeg te horen. "We moeten allemaal aan de AI!" in bijna dezelfde adem als "we willen als bedrijf groen bezig zijn".

Daarop stelde ik de vraag: "we moeten dus aan de AI én groen bezig zijn. Dat klinkt als een tegenstrijdigheid. Zijn er bedrijfsrichtlijnen die ons kunnen helpen om te bepalen wanneer AI de "kosten waard is"?"

Reactie: "Oh, oh. Ja, daar zeg je zo wat. Ik zal het bij hoger management neerleggen."

En waarempel, twee weken laten liet een AI mannetje van mijn groep me weten dat mijn feedback mee is genomen. Ben benieuwd wat ze er mee gaan doen!

[Oon]

Gelukkig heb je als professional ook de basisverantwoordelijkheid om evt. religieuze keuzes je werk niet in de weg te laten zitten, dus dat zou geen probleem moeten zijn?

Ik ben zelf niet voor of tegen AI, maar als iemand mij vertelt dat het niet mag zonder een héle goede reden te geven dan ben ik juist geneigd om het meer te gaan gebruiken

[bzuidgeest]

Die twee kunnen samengaan. Je kan een lokale AI draaien op zonne-energie. Dat de materialen voor de chips niet altijd onder goede omstandigheden worden gedolven is niet een probleem van de techniek maar een probleem van hoe mensen zich tegenover andere mensen gedragen. De materialen kunnen ook onder goede mensvriendelijke omstandigheden worden gewonnen.

[bazs2000]

Herkenbaar, waar ik werk is dat niet anders.

Ondertussen worden er trainingen gegeven om de digitale vaardigheden van medewerkers op te krikken alleen staan de thema's vol van het gebruik van AI en hoe toe te passen in het dagelijkse werk. En je kunt ook niet zomaar 'nee' zeggen omdat een ieder wordt verwacht daaraan mee te doen.

En het meest frappante is, is dat alles pro-AI is en dat alle medewerkers meekrijgen dat wanneer je tegen AI bent, dat dit komt doordat je er te weinig van begrijpt. De framing alleen al, ik ben tegen het gebruik van AI al heeft dit niets te maken met mijn begrip ervan.

Ik vind het niet samen gaan met de doelstellingen van een lager energieverbruik, verduurzaming et cetera. Wij sturen enorm op onze doelstellingen qua milieu en duurzaamheid. Ondertussen zie ik steeds meer medewerkers volop AI gebruiken en niet beseffen dat 10% van wat AI uitspuwt fouten bevat en deze fouten in hun werk opnemen.

nieuws: Analyse: ongeveer een op tien AI-antwoorden van Google bevat fout

Van AI wordt dit lachend geaccepteerd maar als jij als medewerker structureel 10% van jouw werk fouten bevat dan kun je op zoek naar een andere werkgever. Ik ben zoveel meer tijd kwijt in het nakijken van lappen AI-tekst die door collega's zijn 'opgesteld' dat ik gewoon helemaal geen AI gebruik.

Ondertussen zijn er mensen die jou gewoon een dino noemen omdat je tegen AI bent. En dan komen meteen de drogredenen van stal zoals "ooit was er de schillenboer" of nog mooier "Je kunt niet vasthouden aan het oude, je moet met de tijd mee".

Ja, met de tijd meegaan betekent accepteren dat je op AI 'vertrouwt' en het risico accepteert dat beleidsstukken fouten bevatten. En het kan nog erger, ik heb een groot deel van mijn leven in de schoolbanken gezeten en dat stelt voor sommige mensen niets voor omdat AI beter is dan wat mensen kunnen. Je durft haast niet meer te erkennen dat je AI geen goede toevoeging aan het dagelijkse leven vindt vanwege de fouten.

Ik noem hallucinaties gewoon fouten. Als ik een fout maak dan hallucineer ik ook niet dus waarom zouden wij het bij AI wel zo noemen?

[eheijnen]

En vanaf nu kun je je dus beroepen op je geloof, want de Paus heeft het gezegd !

[Khrome]

Zelfde verhaal bij mijn werkgever. Enorm deprimerend.

[Corporate_Greed]

Kan hem geen ongelijk geven, we moeten met zijn allen op tijd ingrijpen bij werkgevers, want AI is hier niet om het werk makkelijker of prettiger te maken, maar om ons meer werk te laten verrichten in minder tijd, zodat we daarna nòg meer kunnen doen.

[Reactie gewijzigd door Corporate_Greed op 26 mei 2026 08:17]

[sys64738]

Dus jij doet je werk het liefst zo inefficiënt mogelijk? En gebruikt geen gereedschappen?

AI is gewoon een stuk gereedschap, net als de computer, elektrische zaagmachines en zo voort. En al die tools zijn er om werk sneller te kunnen doen. Of werk te kunnen doen wat anders niet eens zou kunnen.

Dus ja, ik gebruik AI graag om dingen sneller te doen. Vooral dingen die saai en repetitief zijn, mag AI prima voor me doen.Waar ik wel een probleem mee heb is met mensen die AI echt voor alles gebruiken. Zelf nadenken is er voor sommigen echt niet meer bij. Dat vind ik zorgelijker.

En ongelijkheid en slavernij had je al jaren natuurlijk. In telefoons, elektrische auto en andere elektronica zitten ook aardmetalen die uit ontwikkelingslanden komen.

[Corporate_Greed]

Ik doe mijn werk zoals ik het altijd deed en zoals het altijd genoeg efficient was voor mijn werkgever. Als ze de schroef gaan aandraaien vanwege AI, draai ik om en vertrek ik. ICT werk in het algemeen vind ik sinds corona vreselijk achteruitgegaan en zou het missen als kiespijn.

Vind het ook een belachelijke redenering over 'zo inefficient mogelijk'. Ik ben als mens niemands werkslaaf en laat mij ook niet maken., ik leef voor mijzelf en de echte moeite en efficientie investeer ik liever in mijn persoonlijke ontwikkeling, gezondheid en hobbies. Werk is alleen om brood te verdienen, niet meer dan dat.

[Reactie gewijzigd door Corporate_Greed op 26 mei 2026 08:46]

[Sissors]

En als je werkgever dat niet doet, zijn ze straks failliet. Immers als hun mensen veel minder efficient werken dan die van de concurrent, zullen ze de markt uit gedrukt worden.

En ja, werk is om je brood te verdienen. Maar als ik bij mijn werkgever ga zeggen dat efficientie mij niet uitmaakt, en ik gewoon alles tik op een typemachine, en dan dan wel weer in scan, dan gaat dat ook niet gebeuren.

[CosmicByte]

Waarom de negatieve kant in draaien? Zie het als efficiëntie in jouw voordeel.
Zelfde hoeveelheid werk in minder tijd en op een prettigere manier = meer tijd voor je eigen invulling.
Ten minste, zo ga ik ermee om op m'n werk. Ik ren echt niet harder voor de baas maar heb meer tijd over voor persoonlijke ontwikkeling en side-projects die ik wil doen.

[oef!]

Je lichaam en geest zijn het meest waardevolle wat je hebt en daardoor het belangrijkst maar, net zoals met alle relevante dingen in het leven, is de uitvoer ervan een balanceeroefening.

Het issue met werk is dat je altijd mee "zult" moeten gaan met de ontwikkelingen in je vakgebied omdat je anders in de toekomst de skills mist om die functie uit te voeren en je wordt ingehaald door anderen. Daarmee wordt het vinden van een nieuwe functie lastiger wat vervolgens je persoonlijke welzijn en ontwikkeling raakt. Iets anders gaan doen is alltijd een optie maar ook daarin zul je moeten investeren.

[To_Tall]

Dat was voor AI ook al natuurlijk. In de jaren 80/90 schreeuwde personeel ook al dat computers niet om het werk makkelijker en prettiger te laten zijn maar om meer werk in minder tijd te kunnen verrichten.

Ik denk dat je door de jaren terug het zelfde beeld kan ophalen met de typemachine de auto de telefoon enz enz. Allemaal hulp middelen die werk elk in eigen kracht hebben om meer werk te verrichten dan zonder deze middelen.

[Corporate_Greed]

AI is alleen totaal niet te vergelijken met de andere zaken die je noemt. Een computer kon je toen expliciete opdrachten geven en moest je kunnen aansturen, dat vroeg kennis van soft- en vaak ook van hardware. Een auto moet je ook kunnen besturen, wat kennis en kunde vraagt en je krijgt van verwachte input ook de verwachte output. AI is 1 grote lotto machine vol fouten en een extreem krachtige propaganda tool.

[Reactie gewijzigd door Corporate_Greed op 26 mei 2026 08:37]

[To_Tall]

Weet ik niet of je dit op die manier moet bekijken.

AI heeft voor en nadelen.
in de jaren 80/90 had een PC ook voor en nadelen.

Als je afzonderlijk van elkaar zou bekijken, had je ook minder actieve kennis nodig. Wat de informatie staat in de computer ipv tientalen of honderden kaartbakjes.
Informatie was ook met een knop snel te vinden dan handmatig te zoeken.

Voor de generatie die toen achter de PC moest kruipen van de baas. Was dat misschien wel een vergelijkbaar iets als nu met AI voor ons is.

[PanzerschrekNL]

Wat een onzin. Op mijn werk gebruik ik de hele dag AI, volledig geïntegreerd in onze CRM- en ERP‑systemen. Het grootste voordeel is dat bepaalde collega’s niet meer honderd keer per week dezelfde vragen hoeven te beantwoorden, en ik krijg zelf veel sneller antwoord op de vragen die ik heb.

[GertMenkel]

Slop blijft slop, maar "het is alleen om werknemers meer werk te laten verrichten" is ook hoe stoommachines, elektriciteit, computers, en het internet de wijde wereld in zijn verspreid. Ik vind het niet echt een goed argument, eerlijk gezegd.

Maatschappelijk gezien is het maar de vraag of het wenselijk is om zoveel arbeid zo snel te reduceren zolang we geen banen hebben die mensen wel kunnen doen (dat probleem had men eerder ook, de industriële revolutie deed de sterfteleeftijd dan ook schrikbarend dalen ondanks dat we allemaal veel productiever zijn). Daar moet een oplossing voor komen, want onze economische concurrenten gaan wél gebruik maken van de productiviteitswinst van AI zelfs als wij ervoor kiezen werknemers en banen te beschermen.

Als ik een loodgieter inhuur en die met een nieuwe machine in de helft van de tijd klaar is, ga ik niet expres op zoek naar een ouderwetse loodgieter die dubbel zoveel kost, en dat is hetzelfde effect dat je nu bij kantoorbanen terugziet. Een slimme loodgieter vraagt extra geld voor het hebben van die machine en de snelheid waarmee hij werkt, maar met AI lijken we meer een race to the bottom te krijgen.

[Wouterie]

Ik denk dat deze encycliek een prima hulpmiddel is om met werkgevers en beleidsmakers in gesprek te gaan. Gaan we nog steeds een beetje respectvol met elkaar om of is de mens gereduceerd tot een middel?

[sfc1971]

De Amerikaanse regering beschouwt zichzelf als katholiek?

Denk dat iemand terug moet naar de schoolbanken voor maatschappijleer.

Ze hebben twee katholieke presidenten gehad.

[avlt]

Trump is natuurlijk helemaal niets; die gelooft alleen maar in zijn eigen allesoverheersende ego.

Maar o.a. vicepresident J.D. Vance is in 2019 officieel toegetreden tot de katholieke kerk. Verder zijn Marc Rubio en Robert F. Kennedy ook katholiek.

Trumps catholic cabinet

En een heel groot gedeelte van MAGA is (in naam) christelijk, gedeeltelijk katholiek en ook wel evangelisch.

[timeraider]

Meeste daarvan noem ik religieus in naam, niet daad

[lenwar]

Ik denk dat velen onderschatten hoe religieus de VS is.

Ongeveer 70% van de Amerikaanse bevolking benoemt zichzelf Christen (één van de varianten.) (In Nederland ongeveer 40%). Het is natuurlijk makkelijk schreeuwen vanaf de zijlijn dat iemand zich op een bepaalde manier moet gedragen. Als we naar het Paasverhaal kijken, dan predikt Jezus Christus terughoudendheid en nederigheid. Dat zijn typisch twee dingen die niet in de Amerikaanse cultuur passen . Maar dat wil niet zeggen die mensen niet gelovig zijn.

[0rbit]

Ook bekend als een "No True Scottsman" argument; Niemand kan daarover daadwerkelijk oordelen.

[segil]

als je het hebt over de bevolking, dan vrees ik dat deze weldegelijk nog steeds gelovig is. Dit is juist de reden waarom republikeinen gestemd hebben op Trump, vanwege de beloofde herstel van Christelijke waarden. (anti woke, anti trans, anti abortus, man/vrouw relatie, gezin hoeksteen samenleving, etc). Veel republikeinen zien Trump nog steeds als de redder van het christendom.

[cc12]

Een redder van het christendom. Ze vergeten wel hoeveel zonden deze man heeft begaan.

[segil]

absoluut... een totale shit show is het ook geworden. Maar blijkbaar kan dit een deel van kiezers totaal niet boeien.

[pegagus]

Ook socialisten geloven ergens in. Geloof heeft niet perse een goddelijk wezen nodig. De Duitsers geloofden ook in Hitler, die democratisch werd gekozen. Die christelijke waarden zijn een specifieke interpretatie van de bijbel, die vaak haaks staat op wat Jezus heeft verkondigt. Het is juist deze paus (en zijn voorganger) die laten zien wat Jezus werkelijk voor ogen had. Dat is geen verhaal van goed en fout, maar van medemenselijkheid.

[batjes]

Toch raar, de katholieke kerk verbied slavernij. Slavernij is dankzij deze kerk praktisch wereldwijd verboden.

Dan heb je de VS, waar slavernij nu in 2026 nog steeds actueel is. Ach ze hebben ook nog een concentratiekamp.

En wat zeiken we collectief toch graag tegen China hierover.

[kcjs]

Dit ja. De VS zijn traditioneel juist zeer antikatholiek, en eerder een protestants bolwerk met allerlei stromingen als methodist, evangelical, quakers, amish etc etc. En ook heus wel katholieken, zeker in de ierse en italiaanse gemeenschappen, maar de VS een katholiek land noemen is wel een stretch. Trump laat zich wel door Leo tegen de haren in strijken maar dat is meer omdat Leo invloedrijk is als een moreel leider, ondanks zijn specifieke vorm van christendom.

[Wouterie]

Waar lees je dat de Amerikaanse regering zichzelf beschouwd als (Rooms) Katholiek?

[NoTechSupport]

Knap van de paus. Ik ben zelf geen katholiek en heb veel problemen met de kerk als instituut en het lijden dat ze veroorzaken in de wereld door tegen abortus, euthanasie, voorbehoedsmiddelen en homoseksualiteit te zijn. Maar dit is de nagel op de kop.

[dmantione]

Ik vind het een beetje slap om de kerk te reduceren tot deze thema's. De kerk heeft op veel gebieden opvattingen over wat goed en fout is en draagt op veel gebieden bij aan zorg voor de zwakkeren in de samenleving, door zelf te handelen, maar in belangrijke mate door de gelovigen te bewegen te handelen het leed in de wereld te verzachten. Op de genoemde thema's heeft de kerk een goed onderbouwde opvatting. Je kan het oneens zijn met die opvatting, daarover heeft iedereen zijn ideeën. Er zijn ook katholieken die het niet eens zijn met hun eigen kerk. Het oneens zijn met die onderwerpen betekent niet dat je ze hoeft weg te zetten als een instituut dat leed veroorzaakt.

[pegagus]

De katholieke kerk is een wereldkerk en in Afrika heeft men vaak veel conservatievere ideeën dan in Europa. Het is niet zo dat men er zo over denkt, omdat de kerk het zegt. Het tegenovergestelde is meer waar. Men vergeet vaak dat de gehele maatschappij hier 50 tot 100 jaar geleden nog net zo dacht als het formele standpunt van de RK nu. Ondertussen moet de Paus wel de gelovigen bij elkaar zien te houden.

[lenwar]

Degenen die AI controleren, zullen hun eigen morele visie opleggen

Hier moest ik wel even om grinniken

De Katholieke kerk liet eeuwenlang de Bijbel in een taal overschrijven/kopiëren die het 'gewone volk' niet begreep (OT: Voornamelijk Hebreeuws en wat Aramees (en het NT Grieks)). Hiermee was je dus puur afhankelijk van de lokale priester om te vertellen wat de bijbel zei dat je moest doen , en geloof maar dat die vertellingen prima gekleurd waren door de persoonlijke opvattingen van die persoon. Volgens mij was het Maarten Luther die de Bijbel naar het Duits had vertaald, zodat het "gewone volk" de teksten zelf kon lezen en interpreteren. (halverwege de 16 eeuw).

Nou is het natuurlijk flauw om de moreel van eeuwen terug naar de huidige tijd te trekken. (dat is niet 'fair', maar ik moest er dus wel even om grinniken )

[dreumels]

Je zit er een beetje naast. Het Christendom vond het juist belangrijk dat de bijbel in de eigen taal kon worden gelezen en gehoord. Tijdens het Romeinse Rijk die ook in zuid Nederland actief waren konden relatief veel mensen Latijns lezen. En dus ook de bijbel. Als je er al in kon kijken natuurlijk. En in de 4de eeuw werd de bijbel al in Gotisch vertaald (Wulfila in 369) dus tja, dat alles nog zonder boekdrukkunst die pas in de 11de eeuw (in China notabene) werd uitgevonden en nog lang niet gangbaar waren in onze streken. Aan de Katholieke kerk lag het niet hoor

[dmantione]

Hmmm.... Het komt ook weer niet helemaal uit de lucht. De kern van dit thema is de aard van de bijbel: De bijbel is niet het woord van God, zij is het woord van de bijbelschrijvers. Het christendom stelt dat zij door de Heilige Geest zijn aangezet tot het schrijven van de bijbel, maar de bijbel is geen dictaat: De schrijvers van de bijbel hebben dit in hun eigen woorden gedaan.

Op dit punt zijn de meeste christelijke stromingen het eens. Waar de katholieke kerk afwijkt, is dat zij zich niet gebonden voelt aan de letterlijke tekst. In de katholieke visie moet ook bekeken worden wat een boek is. Over wat een bijbelboek is, daar is in de loop der geschiedenis veel onderzoek naar gedaan en dat leidt tot bepaalde conclusies.

Bijvoorbeeld, het bij scheppingsverhaal moet in de visie van de katholieke kerk gezien worden als dat het niet letterlijk zo gebeurd is: De bijbelschrijvers hebben besloten het scheppen van de aarde te beschrijven met een soort van sprookje. Het scheppingsverhaal moet je lezen voor de beweegredenen van God om de aarde te scheppen, de redenen waarom er een erfzonde is, en ga zo voort, maar je mag er bijvoorbeeld niet uit concluderen dat God de wereld in 7 dagen heeft geschapen.

Dit is ook de reden dat de katholieke kerk geen problemen heeft met de evolutietheorie, waar andere christelijke stromingen hier grote problemen zien. De evangeliën daarentegen, zijn getrouwe verslagen van het leven van Jezus en moeten in de katholieke visie dan juist weer zeer letterlijk worden genomen.

Het gevolg van dit alles? Het zo maar lezen van de bijbel leidt al snel tot verkeerde conclusies. De bijbel moet grondig bestudeerd worden om hem te begrijpen en daar schept de kerk en de paus ruimte voor zichzelf.

Waar protestanten en Jehova's Getuigen geleerd wordt om zelf de bijbel te lezen, doet het katholicisme dat niet. In plaats daarvan wordt "bijbelse geschiedenis" onderwezen, dat zijn de bijbelse verhalen, op de juiste manier publieksvriendelijk verteld. Dat de bijbel geheim zou zijn is inderdaad een mythe die vaak in andere christelijke stromingen verkondigd wordt om te laten zien hoe slecht de katholieke kerk is. Nee, de bijbel is niet geheim, maar er is wel iets van waar dat gelovigen die niet zelf dienen te lezen, zonder de juiste studie erbij gehad te hebben.

[Reactie gewijzigd door dmantione op 27 mei 2026 01:12]

[dreumels]

Goede uitleg, kan mij er wel in vinden

[peterpaulk]

Even een ervaring van iemand die katholiek is - en diehard IT'er is en veel over en met AI werkt...

Het slavernij deel is absoluut waar, en ik persoonlijk ben ook absoluut niet tegen AI maar wat de Paus ook zegt - je moet het op juiste wijzer inzetten.

Ik heb recent legio voorbeelden gezien waarin mensen verslaafd (ik gebruik dit woord maar even) aan AI raken ... er komt een dopamine effect van "laat ik dit nog maar eens proberen" en de PC laten ratelen voor het antwoord ... lukt het niet ... nog maar een keer ... dat is wat ook slavernij is.

Daarnaast - een kanttekening tav AI wil ik wel maken - of je nou gelooft (in een religie) of niet .... we moeten ons wel serieus afvragen of AI de mens echt beter maakt. Ik vind persoonlijk dat AI ervoor zorgt dat we minder mens worden.

Je krijgt namenlijk instant 'antwoorden' op een vraag een probleem of een regel code. Als je als mens/persoon wil groeien is het al duizenden jaren bekend dat je door de groeipijn van uitzoeken / proberen / etc door moet gaan. Instant antwoorden, maakt je dus lui, niet voor niets kost een opleiding bij bijvb Defensie ook pijn en moeite ... het leerproces == onderdeel van het groeien.

Noot: ik hoor mensen ook zeggen - ja maar AI is ook nieuwe skills - maar hier ben ik het mee oneens ... je kunt namenlijk wel de vraag stellen .. maar de totstand koming van het antwoord ... en de unieke kwaliteiten die we als mensen hebben om dat 'proces' te plotten op nieuwe uitdagingen is dus iets dat dan verloren gaat.

[StGermain]

Als atheist ben ik het eens met jou en de paus. Dat AI ingezet kan worden om nieuwe medicijnen te folden, super. Maar als instant informatieverstrekker deugt het niet, de mensheid verwordt steeds meer tot datgene wat we in 2006 nog hilarisch vonden in de de film "Idiocracy".

[CAPSLOCK2000]

Hij heeft best een punt, maar ik weet niet of hij de beste persoon is om dat punt te maken. Alles wat hij zegt gaat namelijk net zo goed op voor religie.

"In sommige regio's van de wereld werken kinderen en jongeren onder gevaarlijke omstandigheden, waarbij ze de materialen vermalen waaruit zeldzame aardmetalen worden gewonnen. De lichamen van deze mensen raken getekend, gewond en uitgeput, zodat de computerprocessen ongestoord kunnen doorgaan." - kerken staan vol goud en daar zijn heel wat mensen voor gesneuveld

"Degenen die AIreligie controleren, zullen hun eigen morele visie opleggen, die de onzichtbare infrastructuur van deze systemen zal vormen. Een morelere AI religie is niet genoeg als die moraliteit door een kleine groep wordt bepaald. Wat nodig is, is een actievere politieke betrokkenheid die in staat is de zaken af te remmen wanneer alles in een stroomversnelling raakt, en die de mogelijkheden beschermt voor gemeenschappen om nog steeds te kunnen participeren en vragen te stellen."


"Net als bij elke grote technologische verschuiving, vergroot AIreligie de macht van degenen die al over economische middelen, expertise en toegang tot data beschikken. Gezien het algemeen belang en de universele bestemming van goederen, baart dit ernstige zorgen, omdat kleine maar zeer invloedrijke groepen informatie- en consumptiepatronen kunnen vormgeven, democratische processen kunnen beïnvloeden en economische dynamiek naar hun eigen voordeel kunnen sturen, waardoor sociale rechtvaardigheid en solidariteit tussen volkeren worden ondermijnd."

Van de andere kant is het dus ook wel dapper van de Paus om deze punten te maken.

[bzzzt]

Je kan dat voor ieder geloof of iedere overtuiging invullen. Er is natuurlijk niet 1 geloof, en eerlijk gezegd heb ik - als atheist - meer met een leider die het voor naastenliefde en menselijkheid opneemt dan de huidige industrie leiders die niets meer weten te bedenken dat het volledig exploiteren van de planeet ten koste van iedereen zodat een heel klein groepje rijken nog rijker kan zijn.

[NullVoid]

Ik vind dat de paus een aantal goede punten maakt. Er ligt al te veel invloed en macht bij grote techbedrijven. Wie kan er nog zonder Google-producten? Door lekker makkelijk alles aan ChatGPT te vragen leggen we nog meer macht bij grote tech-bedrijven.

Ook het punt over slavernij is iets wat helaas vaak onderbelicht blijft. Op Mastadon heb ik AI wel eens "Actual Indian" of "African Intelligence" horen noemen. Er zijn namelijk heel veel mensen die voor een hongerloon in armzalige toestanden zorgen dat wij in de westerse wereld een relatie kunnen aangaan met een chatbot.

We leven in een bizar tijdperk en ben benieuwd waar dit naar toe gaat.

[lighting_]

Je gaat de mist in. Kinderarbeid is ook de verantwoordelijkheid van de overheid van het land zelf. Die stelt zelf geen wetten tegen kinderarbeid op.

[Bauknecht]

Child labour went up in Sub-Saharan Africa over the 2012 to 2016 period, [...] despite the targeted policies implemented by African governments. [...] The retrogression was driven in important part by broader economic and demographic forces acting against government efforts. [...] Worldwide, the agriculture sector accounts for by far the largest share of child labour. In Africa, agriculture accounts for 85 per cent of all child labour.

Bron: https://www.ilo.org/resource/child-labour-africa

[lighting_]

Dit is een artikel uit 2018 periode 2012 -2016.

[Bauknecht]

Het staat je vrij om een bron te citeren waaruit blijkt dat landen in Afrika hun wetgeving omtrent kinderarbeid hebben afgeschaft in de periode tussen 2018 en 2026.

[lighting_]

Wereldwijd

Wel een duidelijke daling: van ongeveer 160 miljoen in 2020 naar bijna 138 miljoen in 2024 (een afname van meer dan 22 miljoen kinderen).

Nogmaals landen zijn zelf verantwoordelijk voor de wetten.

[segil]

Een regering van een niet zo stabiel land waar honger en armoede heerst.. en dan komt daar een Buitenland bedrijf die met een zak geld zwaait met miljarden dollars. Denk jij echt dat je daar tegen kunt weren? De toestand van veel Afrikaanse landen is nog steeds het gevolg van het gedrag van Westerse landen / bedrijven. Moderne uitbuiting, ditmaal door machtige bedrijven.

[lighting_]

Je en dan? Moeten alle bedrijven dan zelf hun regels opstellen? Stel je zegt wij geven geen boete op te snel rijden. Iedereen snapt wel dat we geen ongelukken en slachtoffers willen. Denk je dat dat gaat werken?

[Reactie gewijzigd door lighting_ op 26 mei 2026 09:54]

[segil]

Ja, joh, je zou het bijna hopen heh, dat een bedrijf een moraal op na houdt.

Als een OpenAI medewerkers uit lage lonen landen dagelijks honderden foto's en video's en gesprekken laat beoordelen op allerlei gruwelijke content en haatdragende inhoud, wetende dat er vrij weinig wetgeving is om dat de reguleren en dat deze medewerkers getraumatiseerd raken, ben je imho minstens net zo kwaadaardig als de wetgevers.

[Reactie gewijzigd door segil op 26 mei 2026 10:06]

[lighting_]

Je weet toch dat de wereld zo niet werkt? Naast moreel zijn moeten de spelregels voor ieder hetzelfde zijn. Stel dat alle bedrijven moreel zijn. Dan interpreteert ieder het anders. Hou op door steeds het argument moreel te gebruiken.

[segil]

"steeds"?

Jij hebt het over verantwoordelijkheid van de overheid. Ik heb het over de verantwoordelijkheid van bedrijven. Als ze weten hoeveel schade ze een land/omgeving/natuur/burgers toebrengen en desondanks daarmee doorgaan, zijn ze 100% daarvoor verantwoordelijk. Het is makkelijk iets af te schuiven op een land/overheid. Maar als in dat land een niet goed werkend overheidssysteem is (door welke reden dan ook), is dat dan maar een reden voor een bedrijf om te doen wat het wilt?

[lighting_]

Bedrijven gaan niet uit zichzelf verantwoord ondernemen net zo min burgers dat ook niet massaal doen. Het moet top down gebeuren. Landen moeten wetten en regels opstellen.

[segil]

dat is naíef om te denken in een land met corruptie en gebrekkige wetgeving. Jij gooit alle ballen op de overheid. Lekker makkelijk voor de bedrijven om zich achter te verschuilen.

Je zou je wat meer moeten verdiepen in de invloed van rijke landen en bedrijven in arme landen en hoe daarmee moderne slavernij in de hand wordt gehouden. Het is erg / te simplistisch om te zeggen: de overheid moet het maar regelen.

[lighting_]

Het is naïef om te denken dat alle bedrijven verantwoord ondernemen. Wat wil je eigenlijk dat de rest van de wereld het oplegt aan een land? De investeringen en know how gaat leveren? Voor alle landen? En deze overheden met armen over elkaar dat aankijkt?

[Reactie gewijzigd door lighting_ op 26 mei 2026 12:57]

[segil]

zoals ik al zei, lees je eens in in hoe rijke bedrijven in arme landen opereren. Want blijkbaar vind je het problematisch dat een bedrijf z'n normen/waarden oplegt aan een land, en dat het kennis en investeringen levert (fun fact: dat doen genoeg bedrijven al, wereldwijd). Maar dat een bedrijf klakkeloos zonder scrupules een land leeg trekt en arbeiders uitbuit, dat is ineens geen probleem. Dat "recht" hebben bedrijven gewoon, aangezien er geen regels zijn opgesteld. Vertel eens, als er wel regels zijn, houden die bedrijven zich daar dan wel keurig aan? Of doen ze er ALLES aan om die regels te omzeilen, politiek te beïnvloeden door lobbywerk, etc? Lekker makkelijk om met de vinger naar de samenleving te wijzen.

[lighting_]

Nee. Je leest mijn argumenten niet. Nergens heb ik getypt dat bedrijven dit klakkeloos moeten doen. Jouw oplossing is geen oplossing door continu over moraliteit te hebben. Je hebt wetten en handhaving nodig. Geen enkel bedrijf zal uit zichzelf "moreel" handelen. Blijf roepen over moraliteit. Het helpt niemand. Er is een reden waarom deze landen corrupt zijn. Anders moet je het land overnemen en de hele infrastructuur opzetten. Investeren met 100 en miljarden. Wetten voor hen ontwikkelen.

[Reactie gewijzigd door lighting_ op 26 mei 2026 13:33]

[segil]

mee eens... maar roepen dat dit vooral komt doordat er geen goede wetten zijn, helpt ook niet. Zeker niet als je weet dat zulke machtige bedrijven makkelijk door de mazen van de wet kunnen fietsen.

Kinderarbeid is ook de verantwoordelijkheid van de overheid van het land zelf. Die stelt zelf geen wetten tegen kinderarbeid op.

Kinderarbeid is ook de verantwoordelijkheid van bedrijven. En als bedrijven misbruik maken van de situatie, mogen ze daar ook op aangesproken worden of door andere bedrijven/landen beboet worden. Wat gelukkig ook af en toe gebeurt. Alleen niet voldoende. Geduldig wachten totdat een overheid z'n zaken op orde heeft en ondertussen het bedrijfsleven hun gang laten gaan werkt niet. Corruptie wordt ook deels door het bedrijfsleven in stand gehouden.

Geen enkel bedrijf zal uit zichzelf "moreel" handelen.

Gelukkig klopt die uitspraak niet. Er zijn genoeg bedrijven die wel een moreel kompas hebben. Alleen bepaalde bedrijven, voornamelijk grote multinationals, lijken daar niet aan te doen.

[lighting_]

Dat is een klein percentage. Het aantal hard rijders zal explosief stijgen als je geen wet heb tegen hard rijden en niet handhaaft. Je redeneert vanaf moraliteit. Moraliteit dwingt niks af. Maar voor jou is elk corporate een misdadiger. Het is zo makkelijk een branch bedrijf de schuld te geven van alles.

[Reactie gewijzigd door lighting_ op 26 mei 2026 15:59]

[segil]

uhm, ik heb het hier over grote internationale bedrijven. Volgens jou heeft nagenoeg elk bedrijf geen moraal. Wat ik ook een boute uitspraak vind. Het is juist het bedrijfsleven dat samen met de lokale overheid stappen maakt. Samen, niet 1 partij.
De regering in een ontwikkelingsland samen met internationale bedrijven die daar willen opereren. Niet een bedrijf die daar ff gauw alle resources leeg trekt omdat het goedkoper is, en een bende achterlaat, om vervolgens naar de lokale wetgeving te wijzen. Dat soort bedrijven mogen van mij gauw verdwijnen.

Maar goed, wees vooral op de hand van de grote bedrijven, dat heeft de wereld echt een betere omgeving gemaakt.

[lighting_]

Klopt. Zonder grote bedrijven zou er geen moderne samenleving bestaan. Je doet alleen maar aan Cherry picking. Negeert andere argumenten. Nogmaals een land moet wetten beschrijven. En dat kan gewoon. Alle moderne landen hebben wetten tegen kinderarbeid. Jij geeft alleen maar corporates de schuld. Dat is lekker makkelijk maar mist inzicht in de materie. Ik geef beide kanten de verantwoordelijkheid.

[Reactie gewijzigd door lighting_ op 26 mei 2026 18:37]

[NullVoid]

Bedrijven kiezen er zelf voor om werk naar deze Afrikaanse landen te verplaatsen met de kennis dat mensen daar uitgebuit worden. Wat mij betreft dragen AI bedrijven ook gewoon een gedeelte van de verantwoordelijkheid.

[lighting_]

Landen moeten wetten invoeren en handhaven. Zo simpel is het.

[NullVoid]

En werkgevers horen op een fatsoenlijke manier met mensen om te gaan. Dat zou ook gewoon simpel moeten zijn. Het is niet heel toevallig dat bepaald werk verplaatst naar landen met gebrekkige wetgeving.

Hier een artikel die uitlegt hoe AI data-labelling werkt in Afrikaanse landen en wat voor impact dat heeft op de mensen die dat werk moeten doen mocht je dat interessant vinden: https://mronline.org/2026/04/03/a-i-is-african-intelligence-the-workers-who-train-a-i-are-fighting-back/

Heel de dag porno kijken en ieder frame moeten omschrijven. Leuk man.

AI bedrijven mogen best aan de schandpaal genageld worden voor wat ze deze mensen aan doen.

[lighting_]

Bedrijven moeten allen dezelfde spelregels krijgen. En dat bepaalt de overheid.