Paus wil dat katholieken terughoudend zijn met gebruik van AI

Katholieken zouden terughoudend moeten zijn met AI gebruiken, vindt paus Leo XIV. Technologie en AI zorgen voor nieuwe vormen van slavernij, zo zegt de paus in zijn eerste grote document. Daarbij gaat het over contentmoderators, mensen die AI labelen en mensen die grondstoffen voor chips delven.

Dit nieuws in het kort

  • Paus Leo XIV heeft zijn eerste grote werk gepubliceerd en dat gaat over de impact van technologie en AI.
  • Door AI en nieuwe technologie wordt de ongelijkheid in de wereld groter en vormen zich nieuwe vormen van slavernij.
  • De paus roept katholieken op terughoudend te zijn met gebruik van AI en wil dat overheden AI meer gaan reguleren

Vooral mensen die de grondstoffen delven, doen gevaarlijk werk, aldus de paus in zijn werk Magnifica Humanitas. "In sommige regio's van de wereld werken kinderen en jongeren onder gevaarlijke omstandigheden, waarbij ze de materialen vermalen waaruit zeldzame aardmetalen worden gewonnen. De lichamen van deze mensen raken getekend, gewond en uitgeput, zodat de computerprocessen ongestoord kunnen doorgaan."

Het hele document gaat over hoe de christelijke kerk aankijkt tegen AI en nieuwe technologie. "In het tijdperk van kunstmatige intelligentie, waarin de menselijke waardigheid wordt bedreigd door nieuwe vormen van ontmenselijking, is het onze dringende plicht om diep menselijk te blijven", aldus de paus in het document, waaraan hij en medewerkers bijna een jaar hebben gewerkt.

Beschermen tegen 'perfecte machine'

De paus vindt dat katholieken terughoudend moeten zijn in het gebruik van AI. "De snelheid en het gemak waarmee antwoorden of samenvattingen verkregen kunnen worden, dreigen de behoefte om vragen te stellen te doen verdwijnen, terwijl dat juist een proces is dat pas na verloop van tijd vruchten afwerpt. We moeten daarom leren hoe we terughoudend kunnen zijn in het gebruik van AI en hoe we onze jongeren kunnen beschermen tegen de belofte van de perfecte machine, tegen die subtiele verleiding die menselijk denken schijnbaar overbodig maakt, juist wanneer het het meest nodig is." De paus spreekt zich ook uit voor leeftijdslimieten voor sociale media.

Bepalen welke regels AI heeft, zou niet voorbehouden moeten zijn aan een paar bedrijven, aldus de paus. "Degenen die AI controleren, zullen hun eigen morele visie opleggen, die de onzichtbare infrastructuur van deze systemen zal vormen. Een morelere AI is niet genoeg als die moraliteit door een kleine groep wordt bepaald. Wat nodig is, is een actievere politieke betrokkenheid die in staat is de zaken af te remmen wanneer alles in een stroomversnelling raakt, en die de mogelijkheden beschermt voor gemeenschappen om nog steeds te kunnen participeren en vragen te stellen."

Werkt ongelijkheid in de hand

Zo niet, dan werkt het ongelijkheid in de hand, zo vreest de leider van de katholieke kerk. "Net als bij elke grote technologische verschuiving, vergroot AI de macht van degenen die al over economische middelen, expertise en toegang tot data beschikken. Gezien het algemeen belang en de universele bestemming van goederen, baart dit ernstige zorgen, omdat kleine maar zeer invloedrijke groepen informatie- en consumptiepatronen kunnen vormgeven, democratische processen kunnen beïnvloeden en economische dynamiek naar hun eigen voordeel kunnen sturen, waardoor sociale rechtvaardigheid en solidariteit tussen volkeren worden ondermijnd." De paus vindt dat overheden moeten ingrijpen om AI te reguleren.

De paus geldt als leider van de katholieke kerk als invloedrijk. Het is onbekend wat de impact van dit document zal zijn.

Paus Leo XIV. Bron: Getty Images/Vatican Media
Paus Leo XIV. Bron: Getty Images/Vatican Media

Door Arnoud Wokke

Redacteur Tweakers

26-05-2026 • 08:03

138

Reacties (137)

Sorteer op:

Weergave:

Helaas wordt ik nogal gedwongen door mijn werkgever om vooral heel veel AI te gebruiken. Grappig genoeg zijn ze ook heel sociaal betrokken en klimaat bewust bezig aldus het bedrijf. Nogal een tegenstrijdigheid en ik ben benieuwd hoe dat zich gaat ontwikkelen de komende jaren.
Misschien toch maar eens aanhangig maken hoeveel schoon drinkwater en electriciteit er wordt verbruikt bij elke prompt. Zeker die waarbij met een beetje zelf nadenken tot goede resultaten kan komen. Misschien eens bij de OR benoemen.

Het menselijk brein is vele malen efficiënter met resources dan AI :Y)

[Reactie gewijzigd door Standeman op 26 mei 2026 08:18]

Misschien toch maar eens aanhangig maken hoeveel schoon drinkwater en electriciteit er wordt verbruikt bij elke prompt.
Is daar een publicatie over en eventueel een rekenmethode voor? Dat zou handig zijn om dit onderwerp onder de aandacht te krijgen.
Ik denk dat maken van zo'n uniforme methode nogal wat inspanning zal vergen, omdat het nogal wat uitmaakt waar het DC met AI-backend systemen staat. Water is in Portugal bijv schaarser dan in NL. Water in landen waar het al schaars is heeft veel meer impact dan louter het gebruik in een DC, want bijv. een gewas dat water nodig heeft, kan niet besproeit worden. Als water in een land nog schaarser is, dat niet alleen gewassen niet besproeit kunnen worden, maar ook mens en dier gebrek hebben aan water, dan is de impact nog groter. Ga daar eens iets voor verzinnen.

Overigens wordt ook in een waterrijk land als NL niet uitgesloten dat er schaarste komt (of al is): https://www.vitens.nl/over-water/waterkwantiteit.
Als je de waterkwaliteit meeneemt is er al behoorlijke schaarste in Nederland.
Ik denk dat maken van zo'n uniforme methode nogal wat inspanning zal vergen, omdat het nogal wat uitmaakt waar het DC met AI-backend systemen staat. Water is in Portugal bijv schaarser dan in NL. Water in landen waar het al schaars is heeft veel meer impact dan louter het gebruik in een DC, want bijv. een gewas dat water nodig heeft, kan niet besproeit worden.
Ik zou beginnen met abstracte zaken te omschrijven:
• Hoeveel energie (kWh)
• Hoeveel water (l)

Dat zijn zaken die niet afhankelijk zijn van locatie en waarvan een redelijke schatting gemaakt kan worden.

Daarna kan je dat vertalen naar impact gebaseerd op welke locatie je voor een DC kiest. Ook daar zijn goede inschattingen mee te maken, want waar welk land energie vandaan haalt en wat de staat is van water is redelijk bekend. En nee, een windmolen of zonnepaneel specifiek gebouwd voor een datacenter compenseert geen grijze energie die de maatschappij elders gebruikt. Een extra eenheid groene energie (t.b.v. een datacenter) compenseert niet een eenheid grijze energie die nog steeds wordt afgenomen. Die extra eenheid groene energie wordt wel opgewekt door iets dat gebruik maakt van beperkte middelen om groene energie op te wekken, zoals grondcapaciteit en grondstoffen.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 26 mei 2026 08:45]

Zo'n begin zou mooi zijn. Grondbeslag en mogelijk relaties naar netcongestie kun je dan ook meenemen.
Je laat onbedoeld zien hoe lastig het is. Je tweede punt (liters water) is sterk temperatuur afhankelijk. In Portugal (om dat voorbeeld weer te gebruiken) heb je meer water nodig om je chips onder de 100C te houden.

Het verbruik zit niet in de gesloten primaire koelcircuit maar in de warmteafvoer het DC uit.
Ik denk dat maken van zo'n uniforme methode nogal wat inspanning zal vergen
Dat gaat dan toch sneller en efficienter qua tijd met AI? :+ j/k
hier is een onderzoek met enkele beerekeningen voor het controleren van watergebruik en CO2 uitstoot voor AI data centers:

The carbon and water footprints of data centers and what this could mean for artificial intelligence: Patterns

Onderzoek uit 2026 geschreven door: Alex de Vries-Gao PhD VU Amsterdam
Er is deze van de green software foundation: https://greensoftware.foundation/standards/sci-ai/.

Ik heb zelf (nog) geen ervaring mee, dus weet niet hoe hanteerbaar dit is.

[Reactie gewijzigd door pietervdstar op 26 mei 2026 09:34]

Ecologits is een opensource tool voor het schatten van energie- en waterverbruik van AI modellen. Dit is hier te vinden:

https://huggingface.co/spaces/genai-impact/ecologits-calculator
Helemaal mee eens maar dan moet je die lijn wel doortrekken naar andere zaken. Een gemiddelde lange broek produceren kost bijv tussen 5.000 en 10.000 liter (zoet) water. Katoen moet groeien en verven is ook absurd veel water voor nodig. De kledingindustrie is extreem belastend en is dat al heel lang. Commerciele AI komt nog maar net kijken.
Op zich mee eens, maar dat betekent niet dat je die vragen niet al bij AI kunt stellen omdat het elders nog te weinig zou gebeuren, dat riekt naar whataboutism.

En kleding hebben we toch nodig, dan zou je eerder moeten kijken naar alternatieve methodes van productie of duurzaamheid. Veel kleding is helaas van veel te lage kwaliteit en gaat niet lang mee. Wellicht zou daar op een of andere manier een flinke belasting op geplaatst moeten worden om te stimuleren dat er meer spul gemaakt wordt wat lang meegaat. Zo heb ik een vest van zo'n 20 jaar oud die nog prima is, maar ook vesten die na 1 a 2 jaar al uit elkaar beginnen te vallen. Helaas is dat bij aankoop vaak lastig te voorspellen...
Whataboutisms zijn bewuste afleidingen van het onderwerp. Dat is hier duidelijk niet aan de orde. Het gaat mij om de dubbele standaarden die vaak, al dan niet bewust, gehanteerd worden. Of anders wel de selectieve verontwaardiging. AI is hot. Kleding is dat niet en dus hoor je er niemand over.

100% gerecyclede kleding bestaat overigens gewoon. Dat is veel beter geproduceerd. Alleen is het duurder en dat past niet in de fast fashion. Grote merken koketteren al gauw als ze 20% gerecyclede vezels gebruiken in een kledingstuk.

[Reactie gewijzigd door MindUnboxed op 26 mei 2026 08:57]

Dit is tweakers, dus daar hoor je niks over kleding ;)

De paus heeft ook over fast fashion wat te zeggen :P Prada or Nada?: 3 Simple Fashion Tips from Pope Francis

[Reactie gewijzigd door Menesis op 26 mei 2026 09:03]

Niet geheel waar. We hebben "Het kleine verzorging, uiterlijk en kleding topid" op de officiele Tweakers Discord :)
Dat snap ik maar deze kritiek op AI is breed gedragen in de maatschappij.
Kleding is zeker wel een topic nu. Zeker met de huidige fast-fashion en ultrafast-fashion trends. In nieuwe EU regelgeving wordt vernietiging van onverkochte kledingvoorraden verboden. Dat is al een aardige eerste stap.

Maar het feit dat er kleding wordt verkocht die ontworpen is om maar 5x wassen mee te gaan, is natuurlijk van de zotte. Ook dat iedereen maar chemische troep blijft bestellen via de chinese webshops zal ik nooit begrijpen. PFAS vinden we heel erg (terecht uiteraard), maar dat je met spreekwoordelijk chemisch afval aan je lijf rondloopt, dat is okee als het maar goedkoop genoeg is. 8)7

Anyway, kleding heeft zeker de aandacht in de EU. Maar er moet nog een hoop gebeuren.
Op zich zijn het vergelijkbare onderwerpen in dat opzicht. Voor beide geld overigens dat het de massa helemaal niks lijkt te kunnen schelen.

Veelvuldig AI gebruiken en geen moment stilstaan bij de impact is de modus operandi; Niet nadenken over mogelijke klimaat invloed. Privacy gevoelige gegevens een LLM in gooien. Klakkeloos de resultaten voor waar aan nemen. Het is aan de orde van de dag.

Ik zie wel een paralel met de fast fashion; Hele volksstammen moeten ieder jaar een kast vol nieuwe kleren hebben. Daarbij wordt ook niet nagedacht over het water gebruik en milieuverontreiniging productie. Of over slechte arbeidsvoorwaarde. Dat textiel wordt na kort gebruik gedumpt in een inzamelbak. Dat wordt vervolgens in balen naar Afrika gestuurd. Om hun op te zadelen met een westers welvaarts probleem. Het gevolg is dat de lokale kledingmarkt helemaal kapot geconcurreerd wordt en bergen met goedkope kunststof kleding die niet te recyclen zijn.
polthemol Moderator General Chat @MindUnboxed26 mei 2026 09:36
toch is dit een whataboutism wat je toepast. Het 1 sluit voor de rest het ander niet uit: AI hun milieuimpact is groot (alleen al qua stroomverbruik), daar hoef je geen selectieve verontwaardigingskaart voor te spelen, want zo blijf je natuurlijk bezig (ik kan nog 100 dingen zo verzinnen die niet het nieuws halen maar serieuze milieuimpact hebben).

If any zou het helpen als we niet zo snel op nieuwe vanityprojecten springen zonder op voorhand al wat heldere eisen/kaders te stellen, want nu is het gewoon (zoals de vlag er nu bij hangt) met AI een volgende hoop ellende die op de immense hoop onopgeloste milieu-problemen wordt gemikt.
Wat imho een groot verschil is dat ik met een uurtje goed nadenken geen nieuwe spijkerbroek heb. Ik denk wel dat er een onderscheid gemaakt kan worden tussen de informatie-industrie en de maak-industrie. Het eerste is wat minder hard nodig qua eerste levensbehoeften.

Maar ik snap zeker wel wat je bedoelt. Hetzelfde probleem is er voor een kilo rundvlees. Dat kost relatief ook belachelijk veel zoet water.
Maar, als AI je productiviteit winst oplevert. En je daardoor meer werk kan verzetten en meer kan verdienen. Kan je dat geld gebruiken om duurzaam geproduceerd xyz te kopen.

Hoewel de AI nu misschien niet zo ver is voor meeste/sommige/vulin mensen. En er genoeg mensen zijn die de winst in hun zak steken.

Voor jou, mijn groene vriend, komt er een moment waarop AI voldoende waarde in tijd/euro's produceert, waardoor, als je die winst in vergoening in je leven stopt, AI netto een positieve bijdrage zal hebben.

Een hoop als, mits en maar. Maar ik denk dat dat moment voor veel (zzp) programmeurs al lang behaald is......
Maar bij kleding heb je nog wat in de hand. AI is gebakken lucht. De wereld wordt niet beter door het gebruik van AI zeg maar.
Vergeet ook niet vlees industrie, 2400 liter voor 1 burger dat terwijl er genoeg vlees alternatieven zijn die veel minder water verspillen.
hoeveel schoon drinkwater en electriciteit er wordt verbruikt
Meschien moet NL dan eens stoppen met full fabrikaat leveren en gewoon half fabrikaat leveren aan data centers zoals de meeste van die data centers vragen maar niet geleverd krijgen.
Het interesseert werkelijk waar bijna niemand die beslissingen op strategisch niveau maakt, ik weet uit ervaring dat je vooral gezien wordt als een hinder dat je er überhaupt over nadenkt en kritisch over bent.
Een kleine kanttekening voor wat betreft de opmerking over schoon drinkwater: Veel datacenters gebruiken geen drinkwater om te koelen, maar uiteindelijk de lucht door midel van lucht/water koelers waar je buiten de buitenlucht door de radiatoren laat blazen om de warmte af te geven.

Mijn mening over alle energieconsumptie voor het gebruik van AI en de nevenschade daarvan is daarmee niet anders, maar wel goed om te weten dat schoon drinkwater dus gelukkig vooral gebruikt wordt voor het toilet en het koffiezetapparaat in een datacenter.
Ja, want je kan enkel koelen met drinkwater... En de elektriciteit moet ook van kolen komen zeker?
Innovatietrajecten van een werkgever geven niks om water en elektriciteit. Dat groen zijn is weer een ander werkgroepje dat zich alleen op het kantoorpand richt, als je een dienst afneemt en er voor betaalt is dat niet meer jouw probleem :+
Ik zit in een OR van een groot IT bedrijf (1700+ medewerkers) en bij ons is AI een 'hot topic'. Het is zoveel meer dan klimaatbewust ondernemen en resources efficiënter inzetten. Eén van de vele hete hangijzers is bijvoorbeeld dat AI bedrijven flink wat data van medewerker bijhoudt en dit inzichtelijk maakt voor admins. Daarmee kan er dus een medewerker-volgsysteem worden opgezet om zo in de gaten te houden wie hoeveel AI gebruikt. Dit heeft mogelijk impact op artikel 27 lid 1. L van de WOR. Wat doen we daarmee als OR? In ieder geval continue in gesprek blijven met de bestuurders.

Er zijn er nog veel meer grijze gebieden. Als OR zien we de voor en nadelen van AI, en ze plotten op de WOR is een (leuke) uitdaging.

Dit gezegd hebbende, ik moedig @Retrospect zeker aan om contact op te nemen met de OR als die er is, want het beter om er wel mee bezig te zijn, dan moeten te reageren op het bestuur :P
AI zal bepaalde bedrijfs processen versnellen. Gevaar zit hem in dat je geen kennis meer gebruik.

Ben dan ook wel benieuwd waarom een werkgever personeel zou dwingen niet meer zelf te denken maar zich zelf op te hangen aan AI.

Je zou dan kunnen zeggen dat hoger opgeleid personeel op die manier makkelijk te vervangen is voor lager opgeleid personeel. Gezien AI hierbij het voortouw pakt??
Ik denk dat AI er eerder voor zorgt dat hoogopgeleid hoogcapabel personeel productiever wordt.
Ik zou er in het bedrijfsleven niet te veel van verwachten.. de meesten willen zo snel mogelijk en zo efficiënt mogelijk geld verdienen…
Ja logisch toch? Het is een bedrijf. Wat had je dan verwacht? Dat doen bedrijven.
Veel bedrijven hebben de mond vol over duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Nou, laat het eens zien dan zou ik zeggen.
Dat prediken ai bedrijven helemaal niet. Of ik heb iets gemist? (dat kan) De EU doet dat en Energie bedrijven doen dat. En Kleding bedrijven doen dat. En voedsel bedrijven doen dat. Maar daardoor worden producten ook vaak duurder. Dus die zitten in een lastig parket want de consument kiest vaak voor de goedkoopste.
Het gaat niet om "AI bedrijven", het gaat om elk bedrijf dat AI gebruikt en tegelijkertijd schreeuwt dat ze lekker duurzaam bezig zijn.

Voorbeeld: Apple
Niet ieder bedrijf doet dat. En misschien is het ook wel duurzamer. Iets wat je nu doet met 10 man kan misschien wel met 3 man en AI. 7 Mensen die niet met de Auto naar hun werk moeten. 7 Mensen die ergens anders nuttig werk kunnen doen.
Je noemt Apple, en bij de reactie van Naafkap dacht ik ook als eerste bij Apple. Bij elke keynote gaat het om duurzaamheid maar zelf wel halfsoverkop mee willen doen (en falen) met de AI race.
Kijk eens op de homepage van Google daar zie Onderaan: "Ons derde decennium van klimaatactie: dit is wat we doen".

Alleen is de ecologische score van Google er sinds de AI-hype wel serieus op achteruit gegaan.
Naafkap had het in het algemeen over bedrijven die al dan niet AI gebruiken. Jij hebt het plots over AI bedrijven... :/
Ja daar gaat het topic ook over.. En AI kan ook duurzamer zijn. Het ligt er aan wat je er mee doet. Als je iets kan doen met 3 man in plaats 10 man. Kan het duurzamer zijn. Zeker op de lange termijn. Nu zijn ze natuurlijk een hoop aan het proberen en zal er wel wat verspeeld worden. Maar op de lange termijn kan het duurzamer zijn.
Nee, de topic gaat over het gebruik van AI, niet over AI bedrijven.
MVO: Veel doen dat ook. Alleen vooral veel met 'geld dat over is'. Kijk bij een willekeurige sportvereniging. Hoeveel sponsoren er zijn. Kijk naar de (meestal lokale) ondernemers die meedoen met kleinere, regionale zaken. Of kijk naar een Rabobank die zonbeetje iedere kleinere sportvereniging sponsoort.

(Anekdotisch: Onze lokale snackbarketen geeft ijsjes weg aan de mensen die meedoen aan de halloween-viering. Een lokale tandarts geeft al jaren en jaren alle deelnemers van de avondvierdaagse een chocolade medaille (en een tandenborstel ;)), enzovoorts. )

Duurzaamheid is wat lastiger te zien, maar ook daar zijn zat bedrijven mee bezig. Bedrijven investeren best wel in duurzaamheid. Al is het maar omdat ze er op termijn zelf ook beter van worden. (al is dat dan misschien de cynische manier van benaderen.)
edit:
Typo.

[Reactie gewijzigd door lenwar op 26 mei 2026 09:37]

Hoe groter de toko hoe verder dergelijke afdelingen of beleidsmakers van de rest van de onderneming zullen staan. Daar zijn het checklists die worden afgewerkt zodat men online kan pronken en klanten kan verstellen gecertificeerd te zijn. De daadwerkelijke actie is slechts bijzaak.

Het beste voorbeeld is het nog altijd hameren op het uitdoen van de verlichting. Door mensen die sowieso nooit naar kantoor hadden willen of hoeven rijden die ochtend…

Op dezelfde manier hoe we aan de ene kant keihard AI moeten pushen, aan de andere kant projecten moeten landen en genereren. Niet dat de meeste tenten niet beter af zouden zijn als ze minder externe consultants nodig zouden hebben, maar in feite graag men collectief het eigen massagraf. Want wat we gaan doen nadat AI “ons” heeft afgelost, dat staat nog open. Laat staan wie dat dan gaat financieren zodra de AI leverancier er met de winst vandoor is.
Om dit aan te pakken is een systeemverandering nodig.

Eén van de redenen waarom bedrijven zo efficient mogelijk geld willen verdienen, is omdat consumenten zo goedkoop mogelijke producten en diensten willen.

Daarnaast worden veel (toekomstige) kosten niet verrekend in de prijs. Dat is overigens ook heel lastig: als ik een half oerwoud kap voor mijn sojaplantage, zodat Westerse consumenten lekker goedkoop carnivorisch kunnen barbecueën, dan is de schade van die kap niet in de prijs van die kiloknallers verrekend. Maar wat is die schade in geld uitgedrukt?

Tenslotte, en m.i. het belangrijkste: de grootste groep mensen willen niet veranderen van gedrag, want het luxe Westerse leventje bevalt ze te goed. Als mensen niet willen, kun je praten tot je een ons weegt, maar gaan ze je argumenten niet accepteren.
De Westerse samenleving bestaat voor een flinke deel uit mensen waarvan de loon niet in gelijke tred is gegroeid met de inflatie. Dus helaas zijn er steeds meer mensen genoodzaakt om inderdaad continue op de prijs te letten. Dat krijg je als het vermogen steeds meer ophoopt bij een kleinere groep rijken
Maar je bent toch niet gedwongen om bij die werkgever te werken?
Dit is altijd zo makkelijk. Alsof overstappen van baan niets voorstelt.
Dat, en de vraag of een andere werkgever er anders in staat. Vooralsnog lijtk de keuze adoptie te zijn of anders vrees voor niet langer relevant te zijn. Dat lijkt op dit moment het zwaarste te tellen.
Eens, vooral dat laatste lijkt zwaar mee te wegen omdat klanten anders wegblijven omdat je niet aanbiedt wat de rest aanbiedt. Idem met cloud zo geweest, en whatever er voor hype bubbel daar weer voor zat.
Ja dat is redelijk makkelijk. All ligt dat wel aan de sector waar je werkt. Iemand die in supermarkt werkt kan zo overstappen naar een andere supermarkt.
Totdat ze je op een bepaalde leeftijd te duur vinden....
Is het probleem dan leeftijd of je salaris eisen?
LOL, jij gaat in de supermarkt werken als bijvoorbeeld vakkenvuller en bepaalt hoeveel je wilt verdienen? Je hebt je vooral te conformeren.
LOL, jij gaat in de supermarkt werken als bijvoorbeeld vakkenvuller en bepaalt hoeveel je wilt verdienen? Je hebt je vooral te conformeren.
Interessant dat je meteen uitgaat van “je conformeren”. Waarom zou iemand die essentieel werk doet geen invloed mogen hebben op wat hij of zij waard is?


Als morgen alle vakkenvullers stoppen, ligt de supermarkt binnen een paar dagen stil. Blijkbaar is het werk dus belangrijk genoeg.

De echte vraag is misschien niet óf mensen mogen bepalen wat ze willen verdienen, maar waarom we sommige beroepen automatisch minder waarderen terwijl de samenleving er wel volledig op draait.
Omdat vele mensen dat kunnen doen.
In dat soort gevallen gaat het niet om een grote leeftijdsverschil. Alleen als het niet anders kan (bv. tijdens schooltijd) willen ze nog wel 'ouderen' laten werken. En het meeste werk in de supermarkten kan ook uitstekend door 'ouderen' gedaan worden.

[Reactie gewijzigd door cc12 op 26 mei 2026 09:41]

De waarde van die dingen "die je niet meer nodig hebt" wordt vaak pas duidelijk als je zelf ouder wordt :)
Ik zeg niet dat het makkelijk is.

Heb het dikwijls genoeg gedaan ,al dan niet gedwongen.

En toch dikwijls er beter uigekomen.
Puur theoretisch natuurlijk een valide punt. In de praktijk voor velen niet.

Het is voor een ieder makkelijker om tegen diens werkgever te klagen, dan er naar te handelen. Niet lullig bedoelt. Gewoon een feit. Het is exact hetzelfde als de politiek. Het is makkelijk klagen over de politiek. Je kunt ook zelf een politieke partij oprichten. Dat doen we in de praktijk ook niet

Uiteindelijk is het altijd een soort middenweg die je bewandelt. Velen zullen het niet op alle vlakken eens zijn men hun werkgever. Van baan wisselen geeft een gevoel/vorm van onzekerheid mee. Zeker wanneer je een gezin hebt (en/of één inkomen hebt), is het lastiger om dat te doen.
je kan het beter accepteren dan tegen werken. Je gaat gewoon achter lopen als je het niet gaat gebruiken. En ja werk gaat veranderen dat kan je niet tegen houden.

[Reactie gewijzigd door TheDudez op 26 mei 2026 08:22]

Bij mijn vorige werkgever waren ze ook van het duurzaam en groen. Alles moest zo klimaatneutraal mogelijk. Ook zette ze volledig in op AI. Toen er een vraag was over hoe ze konden verduurzamen, was het antwoord "minder AI" niet welkom.
Tja klink goed als bedrijf, milieu bewust, mens vriendelijk, gebruikt veelvuldig AI voor herhalende taken. Zijn natuurlijk de 3 punten waar een bedrijf mee scored dus doen ze allemaal. 🫣 Voor de sier.
Klinkt alsof we bij hetzelfde bedrijf werken
Precies wat ik twee weken geleden in een groepsoverleg kreeg te horen. "We moeten allemaal aan de AI!" in bijna dezelfde adem als "we willen als bedrijf groen bezig zijn".

Daarop stelde ik de vraag: "we moeten dus aan de AI én groen bezig zijn. Dat klinkt als een tegenstrijdigheid. Zijn er bedrijfsrichtlijnen die ons kunnen helpen om te bepalen wanneer AI de "kosten waard is"?"

Reactie: "Oh, oh. Ja, daar zeg je zo wat. Ik zal het bij hoger management neerleggen."

En waarempel, twee weken laten liet een AI mannetje van mijn groep me weten dat mijn feedback mee is genomen. Ben benieuwd wat ze er mee gaan doen!
Gelukkig heb je als professional ook de basisverantwoordelijkheid om evt. religieuze keuzes je werk niet in de weg te laten zitten, dus dat zou geen probleem moeten zijn?

Ik ben zelf niet voor of tegen AI, maar als iemand mij vertelt dat het niet mag zonder een héle goede reden te geven dan ben ik juist geneigd om het meer te gaan gebruiken :+
Moet daar altijd om lachen. Bij meerdere bedrijven gewerkt die dit zeggen.

Duurzaamheid belangrijk vinden, maar ondertussen kroketten serveren in de kantine en thuiswerken verbieden :P
Duurzaamheid belangrijk vinden, maar ondertussen kroketten serveren in de kantine en thuiswerken verbieden
Dit is gewoon valide natuurlijk :). Als het om duurzaam gaat, kun je het beste vegetarisch eten. 10 kilo plant wordt 1 kilo rundvlees. (kort door de bocht). Je kunt ook die planten eten. Dan heb je ineens 10x zoveel kilo eten. (nou moet je wel meer plant eten dan vlees voor dezelfde hoeveel calorieën natuurlijk).

Thuiswerken vind ik een lastige. Of je nou één grote ruimte moet verwarmen/koelen, of 100 kleinere. (met dito koffie-apparaten). Dan komt er natuurlijk nog een factor reizen bij. En nog een x-aantal zaken. Zo weet ik ook niet of je nou beter een desktop of een laptop kunt gebruiken qua duurzaamheid (accu's zijn natuurlijk wel echt een ding. Zijn relatief zwaar (gewicht moet ook vervoerd worden.)) Lastig :).

Maar denk ook aan al die bedrijfsuitjes en eventuele cadeautjes die bij evenementen horen. Roll-up banners. Posters interne merchandise voor al die bedrijfsuitjes, enz. Maar goed. Het mag natuurlijk ook niet zijn dat je werkgever 'helemaal niets doet'. Dan is ook weer niet leuk. Er moet dus ergens een middenweg worden gevonden.

(( Ik vind al die bedrijfsrestaurants sowieso altijd een interessant fenomeen. Als je ziet hoeveel geld het kost om een belegde boterham te krijgen (met al die stuksverpakkingen beleg), dan snap ik niet dat zoveel mensen dat doen, en niet gewoon thuis een boterhammetje smeren :) ))
dan snap ik niet dat zoveel mensen dat doen, en niet gewoon thuis een boterhammetje smeren
offtopic:
Dan denk ik dat je geen zorg voor kinderen hebt. Probeer maar eens 's ochtens, naast wat je nu al doet, kinderen te wekken en eventueel aan te kleden, te zorgen dat ze wat eten, haartjes en tanden geborsteld zijn, naar school brengen en dan zelf nog op tijd op je werk zijn, Op tijd, want in de middag moet je ze ook weer uit school halen en daarna pas eten maken, maar niet te laat want dan worden ze knorrig. Als ik 5 minuten kan besparen dan heb ik daar best veel voor over.
Ik heb twee kinderen, en doe dit iedere ochtend.

Iemand kan ook 5 minuten eerder opstaan. Iemand kan het ook de avond ervoor doen. Afhankelijk van het soort beleg (vleeswaren/kaas) is dat prima te doen. Met vruchtenhagel/zuivelspread word het mogelijk een kleffe bende :).

Het verschilt allicht ook per huishouden. Hoe makkelijk werken je kinderen mee. Ben je alleenstaande ouder, of doe je het samen. Werkt er één thuis. Gaan de kinderen zelfstandig naar school. Worden ze opgehaald of gebracht.

Anekdotisch: Ons 'ochtendritueel' duurt een uur. Iedereen staat rond 0700 - 0710 op, en we zijn rond 0800 helemaal klaar. De ene keer loopt het wat beter dan de andere keer, natuurlijk.

Ik denk dat het voor velen ook een factor 'geen zin hebben'/'gemakzucht' is. En dat is prima natuurlijk. Als je er geen zin hebt, moet je het vooral niet doen. Niemand dwingt je. Als iemand het, het waard vind om voor de prijs van een heel brood 3 belegde boterhammen te kopen, dan moet die persoon dat zelf weten :). Ik heb daar geen oordeel over.

Ik heb een vrijgezelle collega, die eet 's middags warm op de zaak. En 's avonds thuis alleen een boterham. Ik geef hem groot gelijk. Hij heeft er geen zin in om alleen voor zichzelf te koken. Is hij eerlijk in. Helemaal prima.

N.B. Houd er ook rekening mee dat er ook heel veel bedrijven zijn die überhaupt geen bedrijfsrestaurant hebben, of denk aan mensen die buiten werken (wegen)bouw, enz, enz. Die mensen krijgen het ook voor elkaar.
Je bedoeld zoals de meeste mensen van Nederland, die misschien niet het geluk hebben jouw inkomen (en mijn inkomen eerlijk gezegd) te hebben.

Dit is echt luxe, geen noodzaak. Overigens heb ik zowel eten van huis, als ook bedriijfskantinevoedsel gegeten door de jaren heen. Beiden hebben zijn voordeel.

Momenteel lekker weer alles vanhuis, veel gezonder - en ja mijn minderen zijn het huis uit ondertussen
Ja maar het zijn duurzame kroketten natuurlijk... Vooral kleine beetjes in 1x, want uiteindelijk zijn we allemaal bang voor het verliezen van patronen en grip.

De vraag is niet of mensen/bedrijven/plannen duurzaam zijn, maar _hoe_ duurzaam precies. Meestal valt dat na even rekenen nog best tegen.
De Amerikaanse regering beschouwt zichzelf als katholiek?

Denk dat iemand terug moet naar de schoolbanken voor maatschappijleer.

Ze hebben twee katholieke presidenten gehad.
Trump is natuurlijk helemaal niets; die gelooft alleen maar in zijn eigen allesoverheersende ego.

Maar o.a. vicepresident J.D. Vance is in 2019 officieel toegetreden tot de katholieke kerk. Verder zijn Marc Rubio en Robert F. Kennedy ook katholiek.

Trumps catholic cabinet

En een heel groot gedeelte van MAGA is (in naam) christelijk, gedeeltelijk katholiek en ook wel evangelisch.
Meeste daarvan noem ik religieus in naam, niet daad :P
Ik denk dat velen onderschatten hoe religieus de VS is.

Ongeveer 70% van de Amerikaanse bevolking benoemt zichzelf Christen (één van de varianten.) (In Nederland ongeveer 40%). Het is natuurlijk makkelijk schreeuwen vanaf de zijlijn dat iemand zich op een bepaalde manier moet gedragen. Als we naar het Paasverhaal kijken, dan predikt Jezus Christus terughoudendheid en nederigheid. Dat zijn typisch twee dingen die niet in de Amerikaanse cultuur passen :). Maar dat wil niet zeggen die mensen niet gelovig zijn.
Ook bekend als een "No True Scottsman" argument; Niemand kan daarover daadwerkelijk oordelen.
als je het hebt over de bevolking, dan vrees ik dat deze weldegelijk nog steeds gelovig is. Dit is juist de reden waarom republikeinen gestemd hebben op Trump, vanwege de beloofde herstel van Christelijke waarden. (anti woke, anti trans, anti abortus, man/vrouw relatie, gezin hoeksteen samenleving, etc). Veel republikeinen zien Trump nog steeds als de redder van het christendom.
Dit ja. De VS zijn traditioneel juist zeer antikatholiek, en eerder een protestants bolwerk met allerlei stromingen als methodist, evangelical, quakers, amish etc etc. En ook heus wel katholieken, zeker in de ierse en italiaanse gemeenschappen, maar de VS een katholiek land noemen is wel een stretch. Trump laat zich wel door Leo tegen de haren in strijken maar dat is meer omdat Leo invloedrijk is als een moreel leider, ondanks zijn specifieke vorm van christendom.
Kan hem geen ongelijk geven, we moeten met zijn allen op tijd ingrijpen bij werkgevers, want AI is hier niet om het werk makkelijker of prettiger te maken, maar om ons meer werk te laten verrichten in minder tijd, zodat we daarna nòg meer kunnen doen.

[Reactie gewijzigd door Corporate_Greed op 26 mei 2026 08:17]

Dat was voor AI ook al natuurlijk. In de jaren 80/90 schreeuwde personeel ook al dat computers niet om het werk makkelijker en prettiger te laten zijn maar om meer werk in minder tijd te kunnen verrichten.

Ik denk dat je door de jaren terug het zelfde beeld kan ophalen met de typemachine de auto de telefoon enz enz. Allemaal hulp middelen die werk elk in eigen kracht hebben om meer werk te verrichten dan zonder deze middelen.
AI is alleen totaal niet te vergelijken met de andere zaken die je noemt. Een computer kon je toen expliciete opdrachten geven en moest je kunnen aansturen, dat vroeg kennis van soft- en vaak ook van hardware. Een auto moet je ook kunnen besturen, wat kennis en kunde vraagt en je krijgt van verwachte input ook de verwachte output. AI is 1 grote lotto machine vol fouten en een extreem krachtige propaganda tool.

[Reactie gewijzigd door Corporate_Greed op 26 mei 2026 08:37]

Wat een onzin. Op mijn werk gebruik ik de hele dag AI, volledig geïntegreerd in onze CRM- en ERP‑systemen. Het grootste voordeel is dat bepaalde collega’s niet meer honderd keer per week dezelfde vragen hoeven te beantwoorden, en ik krijg zelf veel sneller antwoord op de vragen die ik heb.
Dus jij doet je werk het liefst zo inefficiënt mogelijk? En gebruikt geen gereedschappen?

AI is gewoon een stuk gereedschap, net als de computer, elektrische zaagmachines en zo voort. En al die tools zijn er om werk sneller te kunnen doen. Of werk te kunnen doen wat anders niet eens zou kunnen.

Dus ja, ik gebruik AI graag om dingen sneller te doen. Vooral dingen die saai en repetitief zijn, mag AI prima voor me doen.Waar ik wel een probleem mee heb is met mensen die AI echt voor alles gebruiken. Zelf nadenken is er voor sommigen echt niet meer bij. Dat vind ik zorgelijker.

En ongelijkheid en slavernij had je al jaren natuurlijk. In telefoons, elektrische auto en andere elektronica zitten ook aardmetalen die uit ontwikkelingslanden komen.
Ik doe mijn werk zoals ik het altijd deed en zoals het altijd genoeg efficient was voor mijn werkgever. Als ze de schroef gaan aandraaien vanwege AI, draai ik om en vertrek ik. ICT werk in het algemeen vind ik sinds corona vreselijk achteruitgegaan en zou het missen als kiespijn.

Vind het ook een belachelijke redenering over 'zo inefficient mogelijk'. Ik ben als mens niemands werkslaaf en laat mij ook niet maken., ik leef voor mijzelf en de echte moeite en efficientie investeer ik liever in mijn persoonlijke ontwikkeling, gezondheid en hobbies. Werk is alleen om brood te verdienen, niet meer dan dat.

[Reactie gewijzigd door Corporate_Greed op 26 mei 2026 08:46]

Waarom de negatieve kant in draaien? Zie het als efficiëntie in jouw voordeel.
Zelfde hoeveelheid werk in minder tijd en op een prettigere manier = meer tijd voor je eigen invulling.
Ten minste, zo ga ik ermee om op m'n werk. Ik ren echt niet harder voor de baas maar heb meer tijd over voor persoonlijke ontwikkeling en side-projects die ik wil doen.
En als je werkgever dat niet doet, zijn ze straks failliet. Immers als hun mensen veel minder efficient werken dan die van de concurrent, zullen ze de markt uit gedrukt worden.

En ja, werk is om je brood te verdienen. Maar als ik bij mijn werkgever ga zeggen dat efficientie mij niet uitmaakt, en ik gewoon alles tik op een typemachine, en dan dan wel weer in scan, dan gaat dat ook niet gebeuren.
Als een atheïst en iemand die skeptics is op religieuze instituten ben ik benieuwd waarom de paus dit verkondigd.

Weet iemand wat de paus hier mee wil bereiken? Is dit echt uit de goedheid van z’n hart of verliest de katholieke kerk controle door AI gebruik?

Ik vind het overigens wel knap verwoord en ben het ook helemaal met hem eens.
Ik moet de tekst nog in detail lezen, maar mij verbaast me de reactie van de RKK juist niet. In de katholieke theologie ligt veel nadruk op de geschapen mens, die het karakter van de schepper (God) weerspiegelt (Genesis 1:26-27). Daarmee is de Kerk snel kritisch op alles wat mogelijk afbreuk doet aan het "gewone" menselijke; want door dat gewone wordt juist God weerspiegeld.

AI raakt aan dit onderwerp op meerdere vlakken, nieuw is dat de mens hier als een soort sub-schepper optreedt van kunstmatige intelligentie.
ik ben er even voor gaan zitten en heb het hoofdstuk over AI eens rustig doorgelezen. En ik moet zeggen: als niet-katoholieke tweaker was ik onder de indruk. Geen 'AI is slecht'-verhaal, maar 'we moeten beter nadenken over hoe we met z'n allen AI ontwikkelen en gebruiken'.

Het is een heel goed onderbouwd, genuanceerd én strijdbaar stuk, waarin veel argumenten worden aangedragen op zo'n manier dat je erover met elkaar in discussie kunt gaan, en waarin de Paus vervolgens zijn kant kiest. En in dit hele hoofdstuk niet één verwijzing naar de kerk of de bijbel :-)

Twee citaten die mij in elk geval bijbleven:
103 Indeed, entrusting an algorithm in practice with the power to select who is worthy or not, without anyone bearing responsibility for that judgment, is to hand over the task of redefining the boundaries of human possibilities. [...] The exclusion of the vulnerable becomes cloaked in a veneer of neutrality and objectivity, against which it becomes difficult to raise objections.
107 We cannot be satisfied with merely calling for the moralization of machines — the so-called “alignment” of AI with human values — without also having the courage to insist on a further condition: the possibility of openly discussing the ethical frameworks involved and subjecting them to shared standards of social justice. Otherwise, those who control AI will impose their own moral vision, which will become the invisible infrastructure of these systems.
Tenslotte verraste het mij hoezeer deze Paus van Amerikaanse afkomst, op een Europese manier naar de maatschappij en de verdeling van macht kijkt. Dit stuk zou zo als onderbouwing bij de Digital Markets Act kunnen zitten, en staat ver af van het Amerikaanse ideaal dat de vrijheid van ondernemen uiteindelijk het beste resultaat voor de samenleving oplevert.

[Reactie gewijzigd door ZwolschBalletje op 26 mei 2026 09:57]

Ik vind dat de paus een aantal goede punten maakt. Er ligt al te veel invloed en macht bij grote techbedrijven. Wie kan er nog zonder Google-producten? Door lekker makkelijk alles aan ChatGPT te vragen leggen we nog meer macht bij grote tech-bedrijven.

Ook het punt over slavernij is iets wat helaas vaak onderbelicht blijft. Op Mastadon heb ik AI wel eens "Actual Indian" of "African Intelligence" horen noemen. Er zijn namelijk heel veel mensen die voor een hongerloon in armzalige toestanden zorgen dat wij in de westerse wereld een relatie kunnen aangaan met een chatbot.

We leven in een bizar tijdperk en ben benieuwd waar dit naar toe gaat.
Je gaat de mist in. Kinderarbeid is ook de verantwoordelijkheid van de overheid van het land zelf. Die stelt zelf geen wetten tegen kinderarbeid op.
Bedrijven kiezen er zelf voor om werk naar deze Afrikaanse landen te verplaatsen met de kennis dat mensen daar uitgebuit worden. Wat mij betreft dragen AI bedrijven ook gewoon een gedeelte van de verantwoordelijkheid.
Het is natuurlijk jammer dat het voorkomt maar kinderen hebben meestal gewoon ouders. Die zijn als eerste verantwoordelijk en vervolgens de locale autoriteiten.

Echter is het natuurlijk erg makkelijk om van achter het toetsenbord mensen er van te weerhouden om geld voor eten en drinken te verdienen.

In veel landen moet gewoon iedereen meewerken om voldoende brood op de plank te krijgen. Dat is een vervelende situatie maar wel begrijpelijk.

Volgens mij wordt het ook vaak gewoon uit verband gerukt. Zo zie je vaak bij mijnen dat daar helemaal geen kinderen werken, maar dat ze in de buurt van die mijnen in illegale mijnen aan de slag gaan. Het heeft dan weinig zin om naar een bedrijf te wijzen als het eigenlijk om een groep criminelen gaat die compleet los staan van die situatie.

Ook zijn de schooltijden vaak heel anders dan in Nederland, kinderen gaan dan alleen de ochtend of de middag naar school. Als je dan de rest van de dag niks te doen hebt is het logisch dat ze mee helpen op de plantage van hun ouders.

Natuurlijk zijn er altijd uitzonderlijke situaties, zo lezen we dat dit soort zaken ook wel eens in Nederland voorkomen.
Landen moeten wetten invoeren en handhaven. Zo simpel is het.
En werkgevers horen op een fatsoenlijke manier met mensen om te gaan. Dat zou ook gewoon simpel moeten zijn. Het is niet heel toevallig dat bepaald werk verplaatst naar landen met gebrekkige wetgeving.

Hier een artikel die uitlegt hoe AI data-labelling werkt in Afrikaanse landen en wat voor impact dat heeft op de mensen die dat werk moeten doen mocht je dat interessant vinden: https://mronline.org/2026/04/03/a-i-is-african-intelligence-the-workers-who-train-a-i-are-fighting-back/

Heel de dag porno kijken en ieder frame moeten omschrijven. Leuk man.

AI bedrijven mogen best aan de schandpaal genageld worden voor wat ze deze mensen aan doen.
Bedrijven moeten allen dezelfde spelregels krijgen. En dat bepaalt de overheid.
Child labour went up in Sub-Saharan Africa over the 2012 to 2016 period, [...] despite the targeted policies implemented by African governments. [...] The retrogression was driven in important part by broader economic and demographic forces acting against government efforts. [...] Worldwide, the agriculture sector accounts for by far the largest share of child labour. In Africa, agriculture accounts for 85 per cent of all child labour.

Bron: https://www.ilo.org/resource/child-labour-africa
Dit is een artikel uit 2018 periode 2012 -2016.
Een regering van een niet zo stabiel land waar honger en armoede heerst.. en dan komt daar een Buitenland bedrijf die met een zak geld zwaait met miljarden dollars. Denk jij echt dat je daar tegen kunt weren? De toestand van veel Afrikaanse landen is nog steeds het gevolg van het gedrag van Westerse landen / bedrijven. Moderne uitbuiting, ditmaal door machtige bedrijven.
Je en dan? Moeten alle bedrijven dan zelf hun regels opstellen? Stel je zegt wij geven geen boete op te snel rijden. Iedereen snapt wel dat we geen ongelukken en slachtoffers willen. Denk je dat dat gaat werken?

[Reactie gewijzigd door lighting_ op 26 mei 2026 09:54]

Ja, joh, je zou het bijna hopen heh, dat een bedrijf een moraal op na houdt.
Knap van de paus. Ik ben zelf geen katholiek en heb veel problemen met de kerk als instituut en het lijden dat ze veroorzaken in de wereld door tegen abortus, euthanasie, voorbehoedsmiddelen en homoseksualiteit te zijn. Maar dit is de nagel op de kop.
Ik denk dat het even wennen gaat zijn: Deze paus is afgestudeerd wiskudige en dus een harde beta-man. Hij begrijpt technologie dan ook goed. Tot nog toe is voor ons informatica het oordeel van wat goed en fout is altijd een beetje een "ver van ons bed"-show geweest, nu hebben we iemand die daar uitspraken over doet.

En ik denk dat ik deze encycliek ga lezen.
Slim. Ik zou ook terughoudend zijn met AI, al dit is verbonden met de agenda tot technologische singulariteit. Zei het niet dat ik ook terughoudend zou zijn met religie die op hun eigen manier singulariteit pushen.
In alles is het zo dat er een goede en een foute kant aan zit. Dat is met een keukenmes, gebruik je het op een goede manier en je hebt elke dag netjes gesneden blokjes of reepjes groente in je gerecht. Maar je kan ook andere dingen doen met een keukenmes.
Ik vind dat het bedrijfsleven te makkelijk prat gaat op de "mogelijkheden" van AI, zo ook mijn werkgever die het bijna als religie aandoet en erdoorheen drukt.
Dat mag allemaal zijn, maar als je hoofd van een organisatie bent, die tot voor kort nog een hoop schandalen met kinderen had (en waar in feite niks aan is gedaan, behalve overplaatsing van daders), dan mag je wat mij betreft heel stil in een hoekje boete gaan zitten doen en moet je vooral niet hypocriet anderen de les gaan lezen.

De afgelopen 20 jaar is de wetenschap meer en meer voor het karretje van ideologen en politici gespannen worden en dat heeft ook zijn weerslag in het bedrijfsleven. Het is onomstotelijk dat AI veel nuttige kanten heeft. Dat een werkgever wil dat men de voordelen daarvan plukt is logisch. Dat veel werkgevers dit met de botte bijl doen is ook duidelijk en niet goed te praten. We zien nog steeds de "overshoot" van de introductie van goede LLMs en komen nu langzaam aan de grenzen van de use-cases. De verdere ontwikkeling is gestaag en niet meer revolutionair, maar eerder evolutionair.
Weer typisch dat de schuld en verantwoordelijkheid wordt gelegd bij de consument. Hoe moet ik nou weten wat er in de totale keten gebeurt van alle producten die er bestaan? Ik kan in de winkel ook niet zien of een broek is gemaakt door een Chinees kindje van 12 die voor 0,10 cent per uur staat te werken. Laat de bedrijven die de producten aanbieden en de overheden het maar oplossen. Ik blijf gewoon AI gebruiken en spijkerbroeken kopen, zonder schuldgevoel. Overigens bestaat de moderne slavernij al decennia. AI is niet opeens de boosdoener.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn