Mastodon krijgt knop om artikelen te delen vanaf websites

Mastodon krijgt een knop voor op websites waarmee gebruikers een webpagina of artikel kunnen delen op het sociale netwerk. Dat werkt voor alle achtduizend Mastodon-servers, zolang een gebruikers ingelogd is.

De knop die website-eigenaren kunnen plaatsen is paars en bevat de witte tekst 'Share on' met daarachter het logo, meldt Mastodon. Erop drukken opent een nieuw tabblad waar gebruikers de naam van hun server kunnen invullen. Daarna opent zich een venster voor eventuele aanpassingen aan de post en daarvandaan is deze meteen te plaatsen. Het is mogelijk om meerdere servers toe te voegen en bij het delen te kiezen.

De knop bevat geen tracking en de code staat op GitHub. Site-eigenaren kunnen de precieze tekst die standaard ingevuld staat aanpassen. De mogelijkheid om websites, artikelen en video's te delen hebben andere sociale media al sinds jaar en dag, maar Mastodon vond het lastig door de decentrale opzet.

Mastodon kreeg een grotere gebruikersgroep toen Elon Musk Twitter overnam in 2022, maar na een piek eind dat jaar is het aantal gebruikers weer afgenomen. Het geldt nog wel als grootste en bekendste fediversedienst.

Reacties (49)

[The Zep Man]

Als je dit zelf vaak gebruikt, dan kan je natuurlijk ook gebruik maken van een browserextensie. Die werkt met elke site.

[Demonitzu]

Of anders via het Web Share Api dat automatisch rekening houdt met welke applicaties geïnstalleerd zijn.

[GertMenkel]

Als je Mastodon op de desktop gebruikt (waar extensies vooral relevant zijn) dan heb je daar waarschijnlijk niet zoveel aan, tenzij je een los programma hebt gedownloaded om Mastodon te gebruiken.

In theorie kan Mastodon via deze API's ook in de browser als share target werken (op Chrome) maar dat doet het op dit moment voor zover ik weet nog niet.

[MadJo80]

Hele goede tip, dank je wel, ik was die nog niet tegengekomen

[DevWouter]

Mastodon kreeg een grotere gebruikersgroep toen Elon Musk Twitter overnam in 2022, maar na een piek eind dat jaar is het aantal gebruikers weer afgenomen. Het geldt nog wel als grootste en bekendste fediversedienst.

Deze uitspraak is vooral appels met peren vergelijken. Allereerst heeft de betekenis "actief zijn" op Mastodon een compleet andere betekenis dan op Twitter (of Threads), dus de telling is anders. Ten tweede is het niet "1 dienst" of "1 platform", maar altijd een collectie (zo is "Google" ook niet "het internet").

Verder mag Mastodon wel als iets anders worden gezien als het "alternatief voor Elon Musk".

Ps: Threads is Twitter al voorbij qua "Dagelijkse actieve gebruikers van de app" en die heeft ook een integratie met de Fediverse en dus Mastodon.

[Reactie gewijzigd door DevWouter op 3 maart 2026 15:42]

[FrankHe]

Wat mensen niet begrijpen is dat Mastodon niet één ding is, het is een geweldig bonte verzameling van instances met de meest uiteenlopende interesses. Veel mensen snappen dat niet en dat is te begrijpen.

Hopelijk maakt deze 'share' knop Mastodon meer zichtbaar daar waar het lange tijd vaak onzichtbaar is gebleven.

Over die integratie van META Threads met de Fediverse en daarmee Mastodon bestaat de nodige ophef. In de praktijk bleek namelijk dat de liefde voornamelijk van een kant moest komen. META plaatste wel berichten door naar de Fediverse maar omgekeerd bleek META nauwelijks berichten afkomstig van de Fediverse te tonen aan gebruikers op Threads. Dit was een veelgehoorde klacht Toen duidelijk werd dat dit niet ging veranderen hebben een groot aantal Mastodon instances besloten zich hier niet voor te lenen en zijn vervolgens overgegaan tot het blokkeren van Threads. Ook waren er zorgen over de datacollectie aan de zijde van META.

[DevWouter]

Gezien ik je niet kan plussen bij deze: Ik ben het 100% met je eens.

[FrankHe]

Bij gebrek aan plus, dank!

[Uhuruburu]

Ter aanvulling:

Threads: ~141,5 miljoen tot 143,2 miljoen daily active users (DAU) op iOS en Android wereldwijd.

X: ~125 miljoen tot 126,2 miljoen DAU op mobiel.

Maar op web/desktop domineert X nog steeds zwaar (145-150 miljoen daily visits/users) vs Threads (8-9 miljoen).

Totaal over alle platforms (mobiel + web) heeft X nog steeds meer dagelijkse gebruikers (270+ miljoen geschat) dan Threads (150 miljoen geschat).

[DevWouter]

Ter aanvulling op jouw prima aanvulling, actieve Mastodon gebruikers zijn gebruikers die iets publieks posten. Dat is wat ik bedoel met appels en peren, de manier van tellen is anders.

[i-chat]

ik moet eerlijk zeggen dat ik niet zo snap waarom mensen uberhaubt iets als 'twitter' zouden willen gebruiken dat zei ik volgens mij al in een bericht over de oprichting van die dienst.

waar je met facebook (en met name facebook communities) nog wel iets nuttigs kunt doen zoals informatie verzamelen of je wijk, vereniging of een specifiek onderwerp en daar dan verschillende diensten aan kan koppelen zoals peilingen, gedeelde foto's, verhalen/artiekelen marktplaatsen etc zie je bij twitter en instagram etc vooral een mega verzameling van mensen met het main-caracter syndrome.

ik wacht dus liever op een echt populair platform dat diensten als: facebook, redit en linkedIn (liefst in één) zou kunnen vervangen.

[FrankHe]

Mastodon is dat platform. De toekomst van social media is decentraal. We kunnen het niet nog een keer hebben dat één persoon of bedrijf een compleet platform om zeep helpt. Het feit dat Mastodon bestaat uit een kleine tienduizend instances maakt dat het onmogelijk in de handen van één eigenaar kan vallen. Daarmee is de vrijheid van meningsuiting ultiem gewaarborgd. Ik zou zeggen, probeer het eens uit.

[whiner]

Interessant dat Mastodon dit implementeert, maar hoe zit het met privacy? Moeten sites gaan tracken welke artikelen er gedeeld worden? Of is dit gewoon weer een extra datapunt voor advertentienetwerken?

[FrankHe]

Om de techniek te laten werken zul je een centrale ingang moeten hebben om te kunnen delen. Blijkbaar is https://share.joinmastodon.org/ die hoofdingang. Daarna ga je weer decentraal verder.

In beginsel kun je stellen dat je de beheerders achter dit domein op hun blauwe ogen moeten geloven dat ze gebruikers niet tracken en profileren. Wanneer je echter kijkt naar de techniek in de front-end dan zie je dat er inderdaad geen tracking in zit. Het enige dat wordt opgeslagen is een stukje local storage in de web browser.

Ik vind het heel netjes gedaan, de techniek is zuiver en de gemaakte keuzes zijn logisch. Laten we er vooralsnog van uitgaan dat er in de toekomst ook geen tracking toegevoegd gaat worden.

[whiner]

Hoe werkt dit onder water? Gaat de site direct posten via ActivityPub naar een gekozen instance, of wordt dit weer een soort gecentraliseerde relay? Als elke website straks eigen implementaties gaat doen zonder duidelijke standaard (oEmbed-achtig), zie ik fragmentatie en security-issues al aankomen.”

[FrankHe]

Vooralsnog lijkt het één centrale relay die bestaat uit uitsluitend clientside code die niets teruggeeft aan de server van joinmastodon.org. De gekozen oplossing vind ik heel netjes.

[William_H]

Toch blijft het een centraal punt. Dat was nu net niet de bedoeling van de fediverse. Dan kies ik liever voor een extensie in m'n browser (op de PC/laptop) zoals The Zep Man in 'Mastodon krijgt knop om artikelen te delen vanaf websites' deelde.

[Reactie gewijzigd door William_H op 4 maart 2026 00:09]

[FrankHe]

Het is inderdaad een centraal punt, echter is het enige wat het doet een stukje statische cliënt side code sturen. Voor de rest gebeurt alles in je webbrowser. De gekozen (technische) oplossing vind ik buitengewoon elegant.

De share functie is lichtgewicht en 100% statisch waardoor het nauwelijks servercapaciteit vergt. Verder bevat het geen tracking. Het is gewoon perfect!

Het enige potentiële bezwaar zou kunnen zijn dat er in de toekomst iets gebeurt met het domein joinmastodon.org. al lijkt me de kans hierop uiterst klein aangezien het eigendom is van een non-profit organisatie. Niets kan natuurlijk worden uitgesloten maar de kans is echt heel klein.

[The Zep Man]

Vooralsnog lijkt het één centrale relay die bestaat uit uitsluitend clientside code die niets teruggeeft aan de server van joinmastodon.org.

Je browser moet de widget toch ophalen? Dat is IP-adres, unieke browser identifiers, ... zaken die allemaal gedeeld worden met share.joinmastodon.org.

Idealiter hosten sites die widget zelf (niet moeilijk als het client-side code betreft) of gebruikt de gebruiker een browser extension.

[FrankHe]

Een non-profit organisatie kan er ook gewoon voor kiezen om die informatie niet te verzamelen en niet te verkopen. Ik begrijp helemaal dat dit voor veel mensen een volstrekt nieuw concept is. Gelukkig zijn er organisaties die de keuze maken dat ze hun geld niet op die manier willen verdienen. Aan de ene kant heel verfrissend en aan de andere kant is dit hoe het eigenlijk overal hoort te zijn.

Ik kan me goed voorstellen dat ze de user agent string en IP-adressen loggen om statistieken te hebben over het gebruik van de share knop. Dat lijkt me ook meer dan terecht. Zodra je de geaggregeerde data hebt gooi je de logs weg en is het niet meer te herleiden.

De informatie die ze sowieso niet hebben is welk account welke link deelt. De cliënt side code stuurt namelijk niets terug naar de server.

Ik vind het een hele mooie en nette oplossing die gemakkelijk door een breed publiek gebruikt kan worden.

[The Zep Man]

Een non-profit organisatie kan er ook gewoon voor kiezen om die informatie niet te verzamelen en niet te verkopen.

Een organisatie met een aanwezigheid in de VS met de daarbij behorende risico's. De client-side code die vandaag wordt aangeboden hoeft niet die van morgen te zijn.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 4 maart 2026 08:00]

[FrankHe]

Helemaal mee eens, waakzaamheid is geboden. Feit is echter wel dat hoewel de non-profit Amerikaans is alle operationele zaken in Duitsland plaatsvinden. Het was voorheen een Duitse non-profit, totdat de overheid in Berlijn blijkbaar besloot dat stichtingen geen open source software mogen ontwikkelen, of iets van dien aard. In der tijd was het opzetten van een Amerikaans non-profit kennelijk het meest aantrekkelijk. Ik kan me voorstellen dat ze daar bij Mastodon in Duitsland momenteel ook niet meer helemaal content mee zijn.

[The Zep Man]

Helemaal mee eens, waakzaamheid is geboden. Feit is echter wel dat hoewel de non-profit Amerikaans is alle operationele zaken in Duitsland plaatsvinden.

Geld en macht in/van de VS en gebruikersbelangen staan recht tegenover elkaar. Ze zullen de VS en niet een ander EU-land voor meer gekozen hebben dan enkel het hoofd postadres. Dat waarborgt het risico.

Overigens wil ik hier geen kwade intentie over Mastodon en de mensen erachter uitspreken. Het wantrouwen is niet hun schuld en Mastodon is niet de enige organisatie die met het VS-probleem zit. Denk bijvoorbeeld aan Signal.

[Martinspire]

Heeft even geduurd.

Is het eigenlijk al mogelijk om mensen te volgen vanaf een andere mastodon server zonder dat je in moet loggen, extra schermen moet doorlopen of iets om deze in een feed te krijgen? Gewoon een knop met "volg" en dat het daarna klaar is? En kun je dan ook nog bepaalde woorden filteren (zoals bv Trump, Iran, etc) van die accounts?

[FrankHe]

Maak een account aan en voel hoe gemakkelijk het werkt. Mastodon is de toekomst van sociale media. Decentraal van opzet maar in gebruik voelt het als één groot platform. Volgen van accounts, hashtags en filters zitten er allemaal in.

Met deze share knop is er feitelijk niets meer dat Mastodon anders maakt dan alle andere sociale media.

Het verschil is echter wel dat Mastodon is bestand tegen een (vijandige) overname. Omdat het niemand ooit gaat lukken om de pakweg tienduizend decentrale instances allemaal over te nemen is Mastodon de plek waar werkelijke vrijheid van meningsuiting geldt. Je mening uiten doe je uiteraard binnen de kaders van de wet. Omdat niemand eigenaar kan worden van alle Mastodon instances is er niemand die je 'extra belemmeringen' kan opleggen.

[Het.Draakje]

Prachtig antwoord. Helaas geef je geen antwoord op de vraag.

Zelf woon ik in AzIë en heb dus (in principe) een server hier in de buurt waar we lekker babbelen over rijst en bamboo.

Mijn zoon woont in Nederland en houdt zich voornamelijk bezig met taal en computers (waar ik uiteraard niets mee heb).

Mijn dochter is vaak te vinden in het zonnige zuiden en heeft het voornamelijk over spaghetti en wijn. Is dan ook lid van een (letterlijk) romeinse server.

De vraag die ik stel: is er een standaard methode waarmee ik zowel mijn zoon en mijn dochter kan volgen zonder dat ik lid moet worden van die Nederlandse en/of Romeinse server.

De antwoordmogelijkheden bestaan dus uit "Ja" of "Nee".

Mededelingen dat het "de toekomst" is, "werkelijke vrijheid van meningsuiting" heeft of "bestand tegen overnames" zijn geen antwoord op de gestelde vraag.

[Niema]

Zoek op de gebruikersnaam (inclusief servernaam, bijv. @[e-mail]) op en klik op volgen. Werkt over verschillende instanties heen. Als de eigenaar van jouw Aziatische rijst server ruzie krijgt met de Nederlandse computers kunnen ze kiezen om de ander te defedereren en dan zijn mensen daarvan niet meer zichtbaar

[Martinspire]

Alsnog is het niet echt antwoord op de vraag, want het is dus NIET mogelijk om op de pagina van die persoon al meteen een knopje in te drukken blijkbaar?

Ondertussen zijn er wel wat browserextensies die het lijken te kunnen, maar dan moet je weer inloggen en alles dus weet je weer niet wat er met je data gebeurt.

[martijnsch]

Ja dit kan, als het account bekend is bij jouw server.
Een account word bekend als iemand (anders) op jouw server het beteffende account volgt of er een interactie mee heeft gehad (like, reactie, etc).
Dan kun je hem vinden via de zoekfunctie.
Als dat niet zo is kan je een account altijd vinden door het volledige adres op te geven in de zoekfunctie: @gebruikersnaam@servernaam

[Reactie gewijzigd door martijnsch op 3 maart 2026 17:30]

[FrankHe]

Mastodon instances zijn met elkaar gefedereerd. Je kunt accounts volgen van een kleine tienduizend instances en mensen kunnen jouw account volgen.

Vergelijk het met een e-mail sturen van Google Gmail naar Microsoft Live. Bijvoorbeeld van [e-mail] naar [e-mail]

Wanneer je een account hebt bij Live.com dan kun je gewoon e-mails zenden naar en ontvangen van Gmail. Daarvoor heb je geen Gmail account nodig. Wat niet kan is inloggen bij Gmail omdat je daar geen account hebt. Je leest en verstuurt e-mail vanuit je Live.com account.

Hetzelfde gaat op voor Mastodon. Je kiest een instance en maakt daar je account aan. Dat is bijvoorbeeld @[e-mail] en je dochter is in dit voorbeeld @[e-mail]

Op mijn Mastodon account volg ik zo'n duizend accounts en die staan verspreid over zeker 500 verschillende instances. De berichten komen allemaal samen in één tijdlijn. Je kunt ook hashtags volgen, dit gaat over alle gefedereerde instances heen. Hashtags zijn heel handig voor het volgen van specifieke onderwerpen.

[Reactie gewijzigd door FrankHe op 3 maart 2026 18:01]

[Kerfuffle]

Ja. Dat is de basis van de opzet van Mastodon en ActivityPub. Het is niet anders dan e-mail qua bereikbaarheid.

[Martinspire]

Dat was niet de vraag. De vraag was of er een makkelijke knop is als ik een profiel tegenkom, of ik deze kan volgen en dat lijkt er nog niet echt officieel te zijn helaas.

[FrankHe]

Wanneer ik in mijn tijdlijn een bericht tegenkom van een account dat ik niet volg dan kan ik gewoon op volgen klikken.

[Martinspire]

Ook als ie van een andere server afkomt?

[FrankHe]

Ja, ik bekijk mijn tijdlijn op de server waar ik het account heb. Het leeuwendeel van de berichten in mijn tijdlijn komt van accounts op andere Mastodon instances.

Ik weet dat de instance waar ik op zit verschillende instances heeft geblokkeerd, voornamelijk omdat vast is komen te staan dat een specifieke instance uitsluitend spam verstuurt. Daar staat tegenover dat de instance gefedereed is met vrijwel elke andere Mastodon instance.

Vergelijkbaar met Microsoft Live.com die geen inkomende e-mail accepteert van mailservers met een aantoonbaar slechte reputatie op het gebied van phishing of spam. Verder accepteert Live.com zo ongeveer alle e-mail die wordt toegestuurd.

[Martinspire]

Ja, dan kom je het profiel op je eigen server tegen, ook al is dat dan via een feed die gebaseerd is op andere servers. Maar ik bedoel dat als je op een profielpagina ergens anders komt, dan is er geen simpele manier om daarop te abonneren. Het ding is namelijk dat als je wilt migreren van X af of gewoon wat leuke content tegenkomt via via, dan wil je daar meteen mee verder gaan en niet moeten kloten met servernamen

[FrankHe]

Als dat iets is waar je vaak tegenaan loopt dan kun je een brouwer plug-in installeren die je daar bij helpt. Zelf loop ik daar eigenlijk nooit tegenaan. Binnen mijn tijdlijn kom ik veel interessante en relevante dingen tegen.

Ik heb het denk ik één keer gehad dat ik via een zoekresultaat op een pagina terecht kwam waarop een onderwerp werd besproken waar ik wel iets aan wilde toevoegen. Toen ik me realiseerde dat het een Mastodon instance was heb ik even handmatig de @account_naam@instance_naam ingevoerd in de zoekfunctie van m'n eigen tijdlijn. Het werd vervolgens meteen gevonden.

[Martinspire]

Voor mij is dit echt een basic functionaliteit van een social media platform. Elkaar kunnen volgen en daar een zo laag mogelijke barrière voor hebben is wel zo handig. Anders blijft de adoptie van de grootste groep mensen (die niet zo technisch zijn) gewoon helemaal achterwege. Prima voor wie dat wil, maar dan gaat je platform nooit meer dan 5% marktaandeel halen.

[FrankHe]

Bijzonder dat je hier in de praktijk zo tegenaan loopt.

Ik stel de vraag toch even, gebruik je zelf eigenlijk Mastodon?

[William_H]

Blijkbaar niet. En ik ben ook best wel verbaasd over deze vraag want heb werkelijk nog nooit gehad dat ik de persoon niet meteen kon volgen.

[Martinspire]

Ik gebruik het niet nee (al heb ik wel op 2 servers een account), totdat ze dit soort dingen gaan toevoegen dat je niet op dezelfde server hoeft te zitten om snel met mensen interactie te hebben. Ofwel volgen, ofwel reageren, ofwel liken/bookmarken. Het zijn voor mij basic features in een social media netwerk waarbij ik mijn tijd niet wil verdoen aan een platform die deze niet ondersteunt out-of-the-box. Als de massa niet mee komt, is er veel te weinig te volgen. Sure, je hebt wat clubjes die wat drukker zullen zijn, maar ik wil ook gewoon andere zaken volgen in 1 feed en dat gaat niet omdat niet iedereen over gaat naar mastodon. Als je handmatig dingen moet gaan kopieren, extensies moet gebruiken om basic stuff te kunnen doen of andere minder handige oplossingen, dan weet je gewoon dat niemand die geen tweaker is, dit niet gaat doen. En dat soort mensen heeft een platform ook gewoon nodig.

Als ik het web aan het browsen ben en ik kom toevallig een account als World Bollard Assosciation tegen (een hilarische X-account), dan wil ik die gewoon meteen kunnen volgen, of die op mijn server staat of niet. Dat is wat jan modaal wil gaan doen op zo'n platform. Lukt dat niet zonder extensions (wat al niet mogelijk is op een mobiel) dan weet je gewoon dat dit een te grote horde is om er fatsoenlijk gebruik van te maken. Ander voorbeeld: als je niet kunt liken dan kan een ander niet zien dat ik zijn post leuk vind of in mijn eigen profiel nog iets terug vinden wat ik leuk vond. Ook krijg je dan zelf dus minder likes op berichten ondanks dat mensen het leuk kunnen vinden. Voor veel mensen is die dopamine-hit de hoofdreden om een account te maken. Is dat lastig gemaakt, dan slaan ze lekker over.

Het is dezelfde reden dat Signal e.d. maar weinig marktaandeel weet te halen van Whatsapp gebruikers. Er is gewoon te weinig voordeel voor de doorsnee gebruiker om over te stappen en de barrière om dat te doen is ook hoog. Tuurlijk, ik zal vast wel mensen kunnen volgen op Mastodon, maar het zou niet nodig moeten zijn dat het zo'n workaround is. En dat is ook mijn probleem met het platform: het voegt voor de algehele ervaring gewoon niks toe aan het bestaande systeem van een centrale server en krijgt daardoor niet de massa die het nodig heeft om mijn tijd en aandacht te krijgen.

[Reactie gewijzigd door Martinspire op 4 maart 2026 08:41]

[FrankHe]

Dat zijn een hoop woorden om te zeggen dat je iets niet in de praktijk gebruikt. In het dagelijks gebruik van Mastodon loop ik hier allemaal niet tegenaan.

Ik wil je uitnodigen om ėėn van de twee accounts die je hebt te kiezen en pakweg een half uur te besteden om een paar dozijn interessant accounts en hashtags te vinden om te volgen. Je zult zien dat er dan leven in je tijdlijn komt. Laat me weten als je suggesties nodig hebt? Ik help je graag op weg.

[Reactie gewijzigd door FrankHe op 4 maart 2026 09:09]

[Niema]

Een social medium, gefocused op federatie. Dus verschillende website's die hetzelfde systeem gebruiken kunnnen met elkaar communiceren. naar schatting 10 miljoen geregistreerde gebruikers, maar een stuk minder actieve gebruikers. Over algemeen idd linkser dan X en meer geeky. Zitten ook af en toe mensen op die iets tegen twitter hebben, maar voor alternatieven

[FrankHe]

Twitter was prima. Het werd alleen wat minder toen iemand het platform kocht en flink op wat knoppen ging duwen. Gelukkig is de Fediverse van niemand, het is een federatie van zo'n tienduizend instances waarbij niemand daadwerkelijk de dienst uitmaakt. Wanneer de vrijheid van meningsuiting je lief is dan kom je vanzelf bij een gefedereerd platform uit.

Het nadeel is dat Mastodon geen algoritme heeft. In de eerste paar dagen zul je even aan de bak moeten om een stel interessante accounts en hashtags te volgen. Zo breng je je tijdlijn tot leven. Het voordeel van Mastodon is dat het geen algoritme heeft. Er is dus niemand die voor jou gaat bepalen wat je te zien krijgt. Berichten van accounts die jij volgt zullen gewoon in je tijdlijn getoond worden. Er is niemand die daar verandering in kan aanbrengen.

Wanneer je er naar zoekt dan zijn er zeker geeky instances te vinden maar die zijn doorgaans erg niche en daardoor vrij klein. Ben je opzoek naar een meer algemene / grote instance dan zijn er bijvoorbeeld:

• mastodon.social
• mastodon.world
• mstdn.social

En nog veel meer. Waar je precies je account aanmaakt doet er feitelijk niet heel veel toe. Je kunt immers accounts op alle gefedereerde instances volgen en zij kunnen jou volgen. Mocht het gebeuren dat je problemen ervaart met de instance waar op je zit dan kun je je account verhuizen naar een andere instance. Ik vind het echt super cool dat je die mogelijkheid hebt.

[Kerfuffle]

Truth Social, Threads en geb zijn ook Mastodon.

[Smartypants]

Truth Social is van Trump Media. Mastodon weet ik niet.

[Kerfuffle]

Het is onder water gebouwd op Mastodon. Truth Media werd zelfs door Mastodon aangeklaagd omdat ze aanvankelijk niet de broncode deelden, wat verplicht is als je Mastodon sourcecode gebruikt.