Door Luke van Drie en Daan van Monsjou

Hier worden de allernieuwste chips uitgevonden! Achter de schermen bij imec

23-02-2026 • 06:00

35

Twee jaar geleden waren we voor het eerst bij imec, een Belgisch onderzoeksinstituut dat onderzoek doet naar de allerbeste chips. Knappe koppen werken daar dag en nacht aan het kleiner maken van transistors, die ervoor zorgen dat je volgende processor of videokaart nóg sneller wordt.

Onlangs waren we opnieuw op bezoek op het imec-hoofdkwartier in Leuven. Het instituut opende namelijk een gloednieuwe cleanroom. Ook hier gaat baanbrekend onderzoek worden gedaan naar de nieuwste chiptechnieken, die we in de komende tien jaar pas in onze hardware zullen tegenkomen. Niet alleen waren we bij de opening zelf, we mochten deze keer ook naar binnen in de cleanroom en nemen je mee.

Lees hier het geschreven artikel.

00:00 Hier worden de allernieuwste chips uitgevonden! Achter de schermen bij imec
00:20 Terug bij imec: waarom?
00:51 Samenwerking grote chipbedrijven
01:03 NanoIC Pilot line
01:24 Nanometers
01:46 Binnenkijken in de cleanroom
02:28 Nieuwe generatie EUV-machine
02:58 Machines wereldwijd verzameld
03:55 Chips schrijven met licht
04:36 Europa’s rol in chipontwikkeling
05:23 NanoIC-project en ecosysteem
05:51 Toegang voor startups en universiteiten
06:33 Ontwerpregels voor nieuwe chips
07:14 Belang NanoIC voor Europa
07:35 Officiële opening cleanroom
07:57 Toekomstplannen imec

Reacties (35)

Sorteer op:

Weergave:

Mag alleen zonder camera man, 30 seconden later staat er een camera man achter hem met een joekel van een camera hahaha
AuteurAverageNL Nieuwsredacteur @ro8in23 februari 2026 13:42
De camera was niet per se het probleem, maar er mocht maar één persoon per medium naar binnen. We hadden dus ook Luke naar binnen kunnen sturen met de grote camera, maar dan hadden we alleen B-roll gehad, en geen presentatie in de cleanroom zelf. Deze opzet met een soort 'vlog' en een babbeltje in de ruimte zelf leek ons leuker, vandaar :) (cc @Jack Flushell)
Haha, ja dat viel mij ook op. Vast van "belangrijker" pers i.v.m. de opening van de nieuwe cleanroom.
imec maakt ook hun eigen videos van evenemten voor promotie en interne videos.
Ik ben even niet mee... bij IMEC ontwikkelen ze technieken (geen machines) voor chips kleiner dan 2 nanometer maar het staat er vol met machines van oa. AML die dat niet doen vandaag de dag ? Wat is het nut dan van deze machines ?
AuteurAverageNL Nieuwsredacteur @r250423 februari 2026 08:44
Even heel platgeslagen: stel dat je een bakkerij hebt. Als je de beste ovens hebt staan, wil dat niet meteen zeggen dat je ook de beste broden maakt - daar heb je het juiste recept voor nodig. Imec werkt (samen met al die andere bedrijven) aan een soort chiprecepten, maar daarvoor hebben ze die ovens wel nodig om dingen uit te proberen :)

Los daarvan testen machinemakers ook hun nieuwe machines bij imec - bijvoorbeeld om ze te finetunen, etc.

[Reactie gewijzigd door AverageNL op 23 februari 2026 08:45]

1 van de dingen IMEC ontwikkeld, is het process om IC's te maken, van eerste to de laatste laag ( 60 - 150 of meer lagen )
Als je een process wilt ontwikkel heb je dus ook al die ander machines nodig, van low to high end, etsen, opdampen, slijpen, fotoresist, etc. En je gaat de low end lagen nooit met een High end machine doen, want dat is veel te duur.

Daar naast ontwikkeld IMEC ook sensoren die ze dus op die machines maken.
Gave video, meer van dit!! 😁

Klein detail over die tin. Als ik het goed heb zijn het 25.000 tin-druppels die door net zoveel lichtbundels belicht wordt. Elke tindruppel wordt eerst in vorm gebracht met een bepaalde lichtintensiteit, waarna de vorm perfect is om het licht te weerkaatsen. Dan volgt de tweede belichting en verdampt ook de tin-druppel. Het licht dat voor deze twee stappen wordt gebruikt is hetzelfde.


Het licht wordt in een eerder stadium opgesplitst in twee delen (die volgens mij niet even groot zijn). Het ene deel neemt een korte route en raakt het tin dus als eerste. Het tweede deel neemt een omweg en wordt daarna het tin druppeltje op het perfecte moment. Omdat het dus om dezelfde lichtpuls gaat is de timing altijd hetzelfde en is dit proces dus zo vaak per seconde te herhalen. (Simpel gezegd)
Iedere tindruppel wordt inderdaad twee keer met een laser geraakt (eerst om hem te ‘vormen’ tot een soort pannenkoek, de tweede om hem te ‘verdampen’) - maar dat gebeurt met 50.000 druppels, en dus 100.000 laserschoten, per seconde :)
Cool hè, en Casper Mebius is een Nederlander uit Delft.
Ah, 50.0000x mag ook, klein verschil maar.

Die laserpulsen zijn zoals ik zie hetzelfde aantal, maar het licht wordt gesplitst in 2 niet evenredige bundels. Het ene deel gaat daarna meteen naar de druppel, en de tweede bundel komt later via een omweg aan bij de druppel.


Wat ik dus met veel woorden probeer te zeggen: de frequentie van de druppel en de laser zijn hetzelfde.
Dat is niet helemaal zoals het werkt. De eerste keer word de tindruppel geraakt met een lage intensiteit, de pre-pulse. Dit inderdaad om er een soort pannekoek van te maken, zodat je meer tin oppervlak hebt en dus meer plasma/euv-licht opbrengst. De 2e laser heeft de volle intensiteit en veroorzaakt dus het plasma waarbij euv-licht vrij komt.

Overigens is ASML bezig om de tindruppel 3x te gaan raken, een 2e pre-pulse om van de pannekoek een soort wolkje te maken waardoor je nog meer tin oppervlak hebt, en dus nog meer plasma/euv-licht opbrengst kunt genereren. Daarnaast gaat de frequentie in stappen omhoog naar +/- 60.000x per seconde en later zelfs 100.000x per seconde, en dan dus 3x raken.
In deze aflevering van Tegenlicht wordt het ook mooi uitgelegd wat er allemaal in zo'n ASML machine gebeurt. Echt absurd 🤯

Never mind, ik was in de war met de Veritasium aflevering die iemand anders al gepost had 😅

[Reactie gewijzigd door striper op 23 februari 2026 17:59]

@LukevanDrie @AverageNL echt super gaaf elke keer als jullie zo'n video maken over tech.
Ze zijn zo duidelijk en helder, met enthousiasme gebracht, elke keer genieten!

Dank jullie wel!
AuteurLukevanDrie Teamlead Mediateam @djwice23 februari 2026 10:13
Leuk om te horen! Dank!
AuteurAverageNL Nieuwsredacteur @djwice23 februari 2026 13:45
Bedankt @djwice, inderdaad ontzettend leuk om te horen :)
Gruwelijk vette video, @AverageNL (en cameraman @LukevanDrie natuurlijk).

Dit zijn kiekjes die wij eigenlijk nooit echt zelf kunnen maken, tenzij we daar zouden werken natuurlijk.

Wat vonden jullie nou het meest fascinerende om te zien? Nog wat tipjes van de sluier mogen oplichten waar we misschien iets van terug zullen zien in de aankomende tijd?

Het blijft wel fascinerend hoe die EUV machine uiteindelijk de circuits op de wafer maakt. Wat een techniek zeg!

Iemand die bij ASML heeft gewerkt heeft wel eens uitgelegd hoe moeilijk het wel niet was om die EUV machine z’n werk te laten doen. En dat het echt een samenhang is van perfecte omstandigheden, die natuurkundig bijna magisch lijken te zijn. Gewoon omdat er zo ontzettend veel variabelen zijn waar rekening mee gehouden moet worden. En om dat proces natuurlijk op grote schaal te kunnen hergebruiken, al helemaal!

Complimenten voor deze bedrijven die dit soort “wizardry” voor elkaar krijgen!
AuteurAverageNL Nieuwsredacteur @InjecTioN23 februari 2026 13:45
Dank, leuk om te horen! :)

Ik had zelf nog nooit een EUV-machine van zo dichtbij gezien (alleen op een afstandje, van achter een glazen muur). Het voelt toch wel anders om naast zo'n groot apparaat te staan

Los daarvan vond ik het proces voordat we naar binnen mochten stiekem minstens net zo interessant! Het omkleden was een heel gedoe, en dat toont toch wel aan dat je je op een bijzondere plek begeeft
Leuke video (y)
Het verbaasd me trouwens wel dat jij daar gewoon in de cleanroom rondloopt met die baard, zonder masker :?

Ik ben al in heel wat cleanrooms geweest en dat is normaal toch echt not done

[Reactie gewijzigd door Kriss1981 op 23 februari 2026 19:34]

Hangt af van cleanroom tot cleanroom. Tegenwoordig zijn er heel wat cleanrooms die geen absoluut zuivere lucht gebruiken, om het zo te zeggen. Uiteraard is de lucht in de ruimte heel gefiltreerd, en zijn de "bunny suits" nog steeds nodig, maar er is enige tolerantie voor deeltjes in de lucht.

In zulke cleanrooms zijn de machines zelf wel hermetisch afgesloten, en gekoppeld aan heel zuivere luchttoevoer. Ook worden in zulke cleanrooms geen "naakte" wafers toegestaan. Deze worden altijd getransporteerd en ingeladen in machines via hermetisch afgesloten FOUP's.

Bron: ik heb zelf al een rondleiding gehad in deze cleanroom.

[Reactie gewijzigd door NilsVG op 24 februari 2026 10:40]

Mooie video, mag meer van dat zijn.

Blij te zien dat jullie toch ook in België komen.
Ze mogen daar wel eens wat zuiniger met de machines :P gave video, leuke stijl van presenteren ook!
Normaal worden de reticles (masker-spiegels) hier geladen. De hoogte is een beetje onhandig voor mensen, meestal doet een overhead transport robot dit in een FAB.
Geweldig om zo’n vooruitstrevend bedrijf te hebben in een stadje als Leuven maar toch spijtig van de locatie net achter het Arenbergkasteel van Heverlee, verpest nogal het zicht 🙃
Leuke video, goed dat er weer aandacht is voor mijn mooie oude vakgebied!
Het geeft wel hoop dat er weer een nieuwe stap gemaakt wordt met NanoIC.

Hopelijk pakken we als NL/BE/EU nu door en krijgen we ook weer eigen productie capaciteit met fabs en ook eigen chipontwerpen om echt soeverein te worden; alleen overstappen naar EU cloudproviders is niet voldoende en verandert alleen het risico.

Gelukkig zijn er weer initiatieven en ontwerpen o.b.v. ARM en RISC, en bouwt Samsung misschien in Duitsland!
Ja, deze video springt er wel weer bovenuit! Echt superinteressant en ontzettend leuk gebracht. Ook voor jullie zelf zal dit wel een hoogtepuntje zijn voor 2026 lijkt me.
Dank @LukevanDrie & @AverageNL, voor deze Tweakers Top Content!
AuteurLukevanDrie Teamlead Mediateam @delphium23 februari 2026 23:05
Thanks! Ja altijd gaaf dit soort projecten 😎

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn