De Jolla Phone is de beste telefoon voor vrijwel niemand. Hij biedt met zijn hardware weinig waar voor zijn geld, heeft een besturing die gewenning vergt en gebruikers kunnen bij dagelijks gebruik de nodige hobbels verwachten. Wel komen kopers terecht in een hechte community van gebruikers en steunen ze een Europees bedrijf met een alternatief voor big tech dat zoveel mogelijk losstaat van de VS en China.
Als dit een normale Tweakers-review was en de Jolla Phone (2026) de nieuwe telefoon van een grote, bekende fabrikant, zou de conclusie dit zijn: de Jolla Phone is in vergelijking met andere telefoons een slechte deal. Je betaalt meer en je krijgt een minder snelle soc, minder goede camera's en software waarbij je door meer hoepels moet springen dan bij een gewone telefoon.
Als je iemand bent die altijd een iPhone of Samsung Galaxy koopt en die nooit iets nieuws wil proberen, voel je dan niet bezwaard om nu weg te klikken. Misschien wordt een telefoon met Sailfish OS ooit een massaproduct of misschien niet, maar dat is nu hoe dan ook niet het geval.
Als je enthousiast wordt van technologie, je zorgen maakt over big tech en afhankelijkheid van de Verenigde Staten, en niet bang bent om nieuwe dingen te proberen, blijf dan vooral lezen. Zoals wel vaker in het leven kom je via de kronkeligste en hobbeligste wegen op de mooiste bestemmingen.
Europees product
Want in een tijd waarin het gaat over Europese onafhankelijkheid, soevereiniteit en afkeer van big tech, zit ik hier met in mijn hand een telefoon die in Europa in elkaar is gezet en waarop software draait die in Europa wordt gemaakt. Bovendien stemt de fabrikant de telefoon af op wat de gebruikers willen.
De Jolla Phone is niet alleen een politieke toekomstdroom die nu al is uitgekomen, maar is ook een telefoon met wortels in het verre verleden. Maker Jolla kent zijn oorsprong in het toen nog dominante Nokia.
Voor wie is deze telefoon? Ik vermoed voor iedereen die Europees wil kopen en zich minder afhankelijk wil maken van de VS. Voor iedereen die privacy liefheeft en weg wil van big tech. Voor iedereen die graag bij een community van enthousiastelingen hoort. Voor mensen die het geen bug, maar een feature vinden om even te moeten klooien om iets aan de praat te krijgen. Kortom, deze telefoon lijkt gemaakt voor veel tweakers.
We zijn dankbaar dat we deze telefoon hebben kunnen lenen van @RXShorty voor een review. Thanks!
Een lange en turbulente geschiedenis
Jolla en Sailfish OS zijn misschien onbekende namen, maar het bedrijf heeft een lange en turbulente geschiedenis. Dat begon in 2011 bij de grote koerswijziging van Nokia. Nokia werkte al jarenlang aan Maemo en later MeeGo, op Linux gebaseerde mobiele besturingssystemen. Die systemen waren eerst bedoeld voor tablets en later voor telefoons. Tussen de release van de Nokia N900 in 2009 en 2011 zag de top van Nokia in Maemo en MeeGo de opvolger van Symbian, het besturingssysteem voor smartphones van Nokia. MeeGo was de naam van de combinatie van Maemo en Moblin, Intels Linux-besturingssysteem voor smartphones.
Nokia N900
Met de koerswijziging ging dat plan de prullenbak in. Nokia zette alles in op Windows Phone en stootte Symbian en MeeGo af. Er kwam nog wel een telefoon uit met MeeGo Harmattan: de Nokia N9. Die diende ook als basis voor de Lumia 800 met Windows Phone.
De mensen die werkten aan MeeGo moesten in veel gevallen weg én vonden het doodzonde dat Nokia niet verder wilde met het besturingssysteem. Omdat MeeGo grotendeels uit opensourcesoftware bestond, konden zij met hun bedrijf de draad weer oppakken: zij richtten Jolla op. Gek genoeg heeft Nokia zelf meegeholpen aan de oprichting van Jolla. Oud-werknemers konden via het Bridge-programma geld krijgen om eigen bedrijven te beginnen en dat zou een van de eerste financieringen zijn geweest voor Jolla.
Een moeilijke jeugd
De eerste Jolla Phone kwam uit in 2013. Veel elementen van deze nieuwe telefoon komen van dat oude model, waaronder de kleur, de vormgeving en het systeem met pogopins onder de achterplaat om functionaliteit toe te voegen.
De Jolla uit 2013, de eerste smartphone met Sailfish OS
In de jaren erna ging het mis. Jolla zette een crowdfundingcampagne op voor een tablet met Sailfish OS, maar door problemen met de productie en investeringen heeft het bijna geen tablets geleverd. Veel backers konden fluiten naar hun geld.
Jolla zat in financiële problemen en zocht een uitweg. Nood maakt vreemde bedgenoten. De oplossing kwam uit Rusland: Rostelecom investeerde fors en kreeg daarvoor een eigen variant van Sailfish OS terug: Aurora OS. Jolla bleef bestaan met de Russische investering en het deels Russische eigendom. Dat werd in 2022 plotseling een probleem, toen Rusland Oekraïne binnenviel.
Daarom besloten de voormalige eigenaren in te grijpen. Ze lieten het oude Jolla failliet gaan, inclusief het aandeel van de Russische eigenaren. Intussen hadden ze een nieuw bedrijf opgezet onder de naam Jollaboys, dat het personeel en de technologie zou overnemen. Dat lukte eind 2023.
Er waren ook banden met China: dat land wilde een eigen mobiel besturingssysteem en zette een samenwerking op met Jolla. Dat liep uiteindelijk op niets uit. China heeft intussen een eigen ecosysteem op basis van HarmonyOS van Huawei.
Kleine oplage
Jolla bleef dus bestaan, maar als een fors kleiner bedrijf. Nu heeft het deze nieuwe Jolla Phone gemaakt. Geïnteresseerden konden stemmen op functies en specs. De oplage is niet hoog. Het bedrijf produceert de telefoons in batches en hoopt tegen oktober in totaal ongeveer 15.000 exemplaren te hebben geleverd.
Dat drijft niet alleen op nostalgie. Je kunt niet het verleden uit de afvalbak vissen, het schoonmaken, de lelijkste onderdelen overschilderen en hopen dat mensen het kopen. De Jolla Phone staat met één been in het verleden, maar met het andere been in een toekomst met minder afhankelijkheid van de VS en China.
Deze Jolla Phone is inmiddels ongeveer 15.000 keer verkocht. Dat is veel voor een fabrikant die jarenlang geen eigen hardware had uitgebracht. Binnen de telefoonmarkt is het niet veel. Apple verkoopt 15.000 iPhones in een half uurtje. Met zo weinig exemplaren bedient Jolla dus echt een kleine niche.
Een knipoog naar het verleden in soft- en hardware
Een telefoon zonder Android of iOS: hoe werkt dat? Dat is niet makkelijk, want het besturingssysteem is het belangrijkste onderdeel van een telefoon, maar ook het ingewikkeldste om te ontwikkelen. Net als Android heeft Sailfish OS een Linux-kernel. Dat is niets bijzonders: zoveel besturingssystemen werken daarmee. Android heeft daarbovenop de Hardware Abstraction Layer (HAL) en de Java-omgeving waarin apps draaien.
Sailfish OS heeft compatibiliteit met Android-drivers via libhybris, een manier om de aanwezigheid van Android te faken. Dat is nodig omdat Sailfish OS ook moet draaien op Android-telefoons. De Jolla Phone zelf heeft dat ook, want die gebruikt standaardonderdelen waarvoor fabrikanten Android-drivers beschikbaar hebben.
Het heeft als groot voordeel dat de kosten voor ontwikkeling van drivers relatief laag zijn én dat er compatibiliteit met Android is. Het nadeel is dat Jolla alsnog afhankelijk is van het driveraanbod voor Android en de ondersteunde Linux-kernel van makers van onderdelen.
Op Sailfish OS heb je dus meerdere soorten apps: native apps en Android-apps. Native apps zijn gemaakt voor Sailfish OS en werken zonder problemen. Dat zijn er uiteraard veel minder dan er zijn voor Android.
Dankzij de functie AppSupport kun je Android-apps draaien in een Android-runtime. Die hebben in principe toegang tot dezelfde systeemfuncties als andere apps, zoals gps en notificaties. Omdat het geen emulatie is, is het prestatieverlies niet zo groot.
Hardware en ontwerp
Je kunt er niet omheen: de Jolla Phone ziet eruit als een ouderwetse telefoon. De grote kin, waar de schermrand breder is dan aan de zijkanten, en de grote notch helpen niet mee. Ook is het een grote telefoon voor zijn schermformaat. Het scherm is 6,36" groot, maar de telefoon meet 15,7 x 7,4cm. Ter vergelijking: de iPhone 18 Pro heeft een 6,3"-scherm en meet 15,0 x 7,2cm. Het zijn geen enorme verschillen, maar de Jolla Phone voelt in de hand niet als een kleine telefoon. Dat kun je wel denken aan de hand van het schermformaat van 6,36".
De soc is een MediaTek Dimensity 7100. Dat is geen snelheidsbeest. Hij heeft vier Cortex-A78-kernen op 2,4GHz en vier Cortex-A55-kernen op 2GHz. Daarbij zit een Arm Mali-G610 MC2-gpu. Het testtoestel heeft 8GB aan werkgeheugen en 128GB aan UFS 3.1-opslag. Dat is niet verkeerd, maar dit zijn ook geen specs waarmee de Jolla Phone zich positief onderscheidt. Het modem heeft 5G-ondersteuning en er is ook ondersteuning voor relatief nieuwe versies van Wi-Fi- en Bluetooth‑standaarden.
Authenticeren doe je met een vingerafdrukscanner op de zijkant. Veel andere telefoons hebben een vingerafdrukscanner achter het scherm. Bij vouwbare smartphones zit hij ook aan de zijkant. Smaken kunnen verschillen en dit is misschien een technologie die nog stamt uit de tijd dat prijzen nog redelijk waren en politici nobel, maar het werkt nog altijd uitstekend. Over oude technologie gesproken: een 3,5mm-jack is er niet, in elk geval niet standaard.
Verwisselbare achterkant
Wel is er ondersteuning voor The Other Half. Dat is een systeem waarbij de verwisselbare achterkant functies kan toevoegen via de pogopins voor stroom en data achter op het toestel. Zo is er een achterkant met leds voor een kek verlicht logo. De eerste Jolla Phone kreeg via dit systeem een fysiek toetsenbord. Dat is er vooralsnog niet voor deze nieuwe Jolla Phone. Er is wel een achterkant met een gloeiend logo. Dat hoesje heeft een beperkte oplage, maar het is toch leuk om te zien dat het kan.
Jolla Phone (2026) met gloeiend logo
De achterkant van kunststof is eraf te halen via een opening waarin een vingernagel past. Vervolgens is het makkelijk om de klemmetjes los te halen, zoals tot ongeveer 2013 gebruikelijk was bij veel telefoons. Daaronder is de binnenkant te zien. De accu is te verwijderen door schroeven los te draaien en naar verluidt makkelijk te vervangen. We hebben dat niet geprobeerd. Het blijft de telefoon van een andere tweaker en we hadden ook geen reden om de accu eruit te halen.
De achterkant van de Jolla Phone (2026) is makkelijk los te maken.
Het systeem met de zonder gereedschap makkelijk te verwijderen achterkant is uitstekend. Het doet niets af aan de achterkant, al moet je de achterkant overal aandrukken totdat die volledig vastzit.
Er is nog een kleine verrassing voor wie van nostalgie houdt. In de notch van de Jolla Phone zit een notificatieled. Die laat weten of de telefoon oplaadt en of er meldingen zijn, zonder dat het scherm aan hoeft. Moderne telefoons laten zien dat dit niet nodig is, maar het is toch wel een fijn dingetje.
Sailfish OS
Sailfish OS is geen Android of iOS en dat blijkt ook uit de interface. De bediening werkt anders dan bij die twee besturingssystemen. Hoewel alle elementen in principe hetzelfde zijn, zit vrijwel elke functie anders in elkaar.
Sailfish OS heb ik gebruikt op de originele Jolla Phone, de Jolla C en de Intex Aqua Fish. Ik had dus gedacht dat ik mijn weg onmiddellijk kon vinden, maar de interface bleek tóch even wennen. Al die jaren op iOS en Android hebben kennelijk mijn spiergeheugen aangetast.
Voorbeeld: om terug te gaan, veeg je van links naar rechts over het scherm. Prima natuurlijk, maar om naar het homescreen te gaan, veeg je eveneens van links naar rechts, maar dan vanaf de schermrand.
Standaard zie je op het homescreen vensters met openstaande apps. Een veeg naar onder opent het scherm met meldingen, thema's en toggles. Een veeg naar boven opent het hoofdmenu met alle apps op het apparaat. Door vanaf daar nogmaals naar boven te vegen, keer je terug naar waar je was. Met een veeg vanaf de linker- of rechterrand ga je terug naar het scherm met openstaande apps.
Maar er is meer. In Sailfish-apps zitten bepaalde te selecteren opties niet standaard in beeld. In plaats daarvan trek je het appvenster met een veeg omlaag deels uit beeld. Daardoor verschijnen boven dat venster de opties die je kunt kiezen. Dat geeft apps de mogelijkheid om zich full screen te tonen. Het zit al sinds het begin in Sailfish OS. Toch moest ik even zoeken toen ik een app wilde installeren en in de Jolla-downloadwinkel geen knop voor Installeren zag staan.
Na wat wennen werkt het allemaal prima. Bugs bleven wel vervelend. Als je de telefoon tijdens het opladen opstart, kun je hem niet bedienen, omdat hij blijft hangen op het invoeren van de code. De telefoon van de lader halen fikst dat.
Android-apps kunnen niet alle gebaren in de interface gebruiken. Het teruggebaar werkt niet. Daarom verschijnt onder in beeld een apart gedeelte met een pijl.
Je installeert Android-apps zoals je zou verwachten. Ze werken ook grotendeels zoals verwacht. Het is mogelijk om bijvoorbeeld Aurora Store te installeren en zo toegang te hebben tot alle apps die in de Google Play Store staan.
Jolla Phone (2026) met Aurora Store voor Android
Een verwisselbare accu met een fatsoenlijke capaciteit, maar …
Met 5450mAh is de capaciteit van de accu van de Jolla Phone zeker niet spectaculair, maar zonder toegang tot silicium-koolstofaccu's is dat ook niet te verwachten. Aan de andere kant: de accu is verwisselbaar. Ja, dat lees je goed. Je kunt de achterkant van de telefoon eraf pulken en zonder enige moeite een andere accu erin stoppen als hij leeg is of vervangen moet worden. Voor de jongeren onder ons: dat was tot 2012 best normaal, maar is tegenwoordig helaas niet gebruikelijk.
Jolla Phone (2026) met afgepulkte achterkant
Testuitdagingen
We wilden uiteraard de accu testen, maar net als alle andere testen bleek dit een kleine uitdaging. Dat is niet erg; we lossen graag problemen op. Dat begint al met het besturingssysteem. Het is geen Android of iOS en onze interne benchmarkapp werkt alleen op die besturingssystemen. Dat is een logisch maar triest gevolg van het duopolie op de smartphonemarkt van de afgelopen tien jaar.
Gelukkig kan Sailfish met Android-apps overweg, maar we voorzagen al problemen. Het is emulatie, dus we moesten controleren of dat de accuduur verder verkortte. Dat is gelukkig niet zo.
Wel waren er andere problemen. De toggle om wifi aan en uit te zetten bleek niet te automatiseren. Dat komt vermoedelijk doordat het een Sailfish-functie is die vanuit een Android-app niet of niet goed aan te spreken is. Ook crashte de app bij het starten van een telefoongesprek. Dat zal eveneens via een systeemfunctie werken die vanuit Android-apps lastig te besturen is.
Kortom: we moesten heel wat trucs uithalen om de schermtesten en accutesten te kunnen draaien. De hardwaretesten om cpu en gpu uit te proberen hebben we achterwege gelaten. We vonden het niet belangrijk genoeg om de tijd en moeite daarin te steken. Niemand laat de aankoop van deze telefoon bijvoorbeeld afhangen van de framerate in een game.
Accuduur en laadtijd
Het is lastig om voor de testen 'vergelijkbare telefoons' te vinden. Gaat het dan om telefoons met ongeveer dezelfde prijs, met ongeveer dezelfde specs of met ongeveer dezelfde redenen om hem te kopen? Deze selectie is een mix.
De Galaxy S26 FE is rond deze prijs de meest mainstream telefoon van de grootste fabrikant. De Sony Xperia is veel duurder, maar spreekt misschien mensen aan die ook weg willen blijven van de grote merken uit de VS, China en Zuid-Korea. Googles Pixel-telefoons zijn geschikt voor GrapheneOS, een ander alternatief voor wie weg wil van big tech en op privacy en beveiliging let. De Fairphone is de Europeeste smartphone die er is naast de Jolla Phone.
Tweakbench-accutestgemiddelde
Procent vol na 30 minuten
Laadtijd
Tweakbench accutest gemiddelde
Smartphone
Gemiddelde tijd in uren en minuten (hoger is beter)
Tijdens een normale accutest werkt een telefoon vijftig procent van de tijd op 5G en vijftig procent op wifi. Dat gebeurt niet in twee aaneengesloten blokken, maar we wisselen continu deze verbindingen af. De resultaten van de andere telefoons in de grafiek komen voort uit deze test.
Bij de Jolla Phone was de gebruikelijke test niet mogelijk. Daarom hebben we daarop een afzonderlijke 5G-test en wifitest gedaan. Die losse resultaten zie je terug in de grafiek. Met 5G ging de telefoon precies een uur minder lang mee, een verschil van ongeveer tien procent. Dat is redelijk gebruikelijk. Als we de accuduur die het toestel via wifi haalt vergelijken met die van andere telefoons, valt op dat die van de Jolla Phone iets lager is. Het verschil is niet schokkend groot.
Kort en goed: met de Jolla Phone lever je gezien onze testen iets in op accuduur ten opzichte van andere telefoons, maar niet enorm. Hetzelfde geldt voor opladen: dat gaat relatief traag, maar niet enorm langzaam.
Scherm
Het scherm voelt ouderwets en onze testen lijken dat te bevestigen. Het is een 6,36"-oled met 2260x1080 pixels. Daarmee is de verhouding ongeveer 19:9, iets minder lang dan de meeste schermen van huidige smartphones. Met iets meer dan honderd vierkante centimeter is het een relatief klein scherm.
Jolla Phone (2026) met notch. Hallo 2019!
De grote rand aan de onderkant en de grote notch aan de bovenkant vallen op. Dat voelt een beetje '2019'. Dat geldt ook voor de resultaten van de schermtesten, want die liggen niet in lijn met andere recente telefoons.
De Jolla Phone heeft een scherm dat we ingesteld op 33 procent op maximaal 635cd/m² kregen. Dat is lang niet verkeerd en je kunt het scherm bij fel licht echt nog wel zien, maar telefoons kunnen tegenwoordig veel feller gaan en zijn daardoor bij zonlicht veel makkelijker af te lezen.
Hetzelfde geldt voor de minimale helderheid. Die is met 5,5cd/m² aan de hoge kant voor wie in bed nog even een video wil bekijken of een paar berichten wil versturen.
Daarnaast is het scherm te blauw afgesteld, wat we jaren terug ook vaker tegenkwamen dan nu. De kleurafwijking is ook aan de hoge kant. Afhankelijk van je eisen en voorkeuren krijgt dit scherm op zijn hoogst een krappe voldoende. Het voelt als een compromis vergeleken met andere telefoons.
Het cameracompromis
De specsheet van de Jolla Phone vermeldt Sony-camera's, maar zegt verder weinig over wat voor sensors het zijn. Dat hebben we even geprobeerd uit te pluizen.
De primaire camera heeft een 50-megapixelsensor met een optisch formaat van 1/1,56", een oppervlakte van ongeveer 50mm². Die karakteristieken passen bijvoorbeeld bij de IMX766 of IMX890. Dat ligt ook voor de hand, want dat zijn goed verkrijgbare camerasensors die in veel midrangetelefoons van de afgelopen jaren zitten.
Jolla Phone (2026) met zijn twee camera's achterop
De camera met ultragroothoeklens is een 13-megapixelsensor met 1/3,06" als optisch formaat, goed voor een oppervlakte van ongeveer 15mm². Dat is dus een fors kleinere sensor met een lagere resolutie. Sony maakt er daarvan niet veel meer. Het kan gaan om een ouder model bijvoorbeeld.
De frontcamera heeft een 32-megapixelsensor met een optisch formaat van 1/2,74" en een oppervlakte van ongeveer 25mm².
Camera's Jolla Phone
Primair
Ultragroothoek
Front
Resolutie
50 megapixel
13 megapixel
32 megapixel
Sensoroppervlak
50mm²
15mm²
25mm²
Optisch formaat
1/1,56"
1/3,06"
1/2,76"
Lens
F/1.8
F/2.2
F/2.0
Resolutie foto
12,5 megapixel
12,5 megapixel
8 megapixel
Resolutie video
2560x1440px / 25fps
2560x1440px / 25fps
2560x1440px / 25fps
Beperkte camera-app
Dat is voor een telefoon in deze prijsklasse – je voelt hem aankomen – aan de karige kant. Daar komt nog iets bij: camerasensors en lenzen inkopen is één ding, maar camerasoftware maken is echt een vak apart. Bij grote fabrikanten werken veel mensen eraan om met software zoveel mogelijk uit foto's en apps te halen. Een kleine fabrikant kan daar niet tegenop.
De camerasensors zijn capabel voor een kiekje hier en daar, maar in een groep zul je nooit degene zijn met de beste camera. Net als de rest van de hardware voelt de cameraset-up als iets dat hoort bij een midrangetelefoon van een aantal jaren geleden.
Dat is ook te zien aan de camera-app. Die is basaal en past bij een telefoon van vijftien jaar geleden of meer. Er zijn twee modussen: foto en video. Er zijn enkele instellingen: belichting, witbalans en flitser. Ook kun je in de interface een raster weergeven en een timer instellen. Dat is het.
De resolutie instellen kan niet. Er is geen nachtmodus, geen portretmodus, standaard geen QR-codefunctie en geen andere mogelijkheden. Foto's maak je dus op 12,5 megapixel aan de achterkant en 8 megapixel voor selfies. Video's maak je altijd op 1440p bij 25fps.
De resulterende beelden zijn zoals je verwacht. Of dit voldoende is, hangt af van je doel met een telefoon. Mijn vermoeden is dat deze telefoon heel weinig in gebruik zal zijn om foto's en video's te maken.
Foto's maken geen indruk
Om die camera in perspectief te zetten, nam ik ook een Fairphone 6 met /e/OS en de Google Pixel 10a mee, twee telefoons die veel in gebruik zijn bij mensen die weg willen bij big tech.
Dit is een makkelijke situatie met voldoende licht: onze eigen muur. De foto van de Jolla Phone oogt flets en dat zonder enige reden. Contrast en kleur zijn simpelweg onvoldoende. De andere telefoons doen het beter.
Als het licht iets minder wordt, is het plaatje nog steeds niet best. Het is niet helemaal scherp of mooi, hoewel de kleuren beter zijn dan op de vorige plaat. Het is met enige afstand de minste foto.
Als het licht uitgaat, heb je weinig aan deze camera. In de viewfinder is in elk geval niets meer te zien. Het is dus al heel wat dat de foto geen donkere brij is. Het gebrek aan nachtmodus of zelfs maar een verlenging van de sluitertijd tot meer dan 1/14 seconde hoort niet in deze tijd thuis.
De Jolla Phone heeft hier de focus helemaal gemist en in plaats daarvan op iets anders scherpgesteld. Nu stond ik in de regen bij deze foto, dus een druppel op het scherm kan de telefoon hebben afgeleid.
De camera met ultragroothoeklens kan scherpstellen van dichtbij, wat de Pixel 10a niet kan zeggen. Daardoor mist de Pixel hier de focus. Daar houdt het goede nieuws op. Plaatjes gemaakt met de ultragroothoekcamera zijn niet indrukwekkend op welke manier dan ook. Er is veel ruis en weinig scherpte.
Europees en onafhankelijk heeft zijn prijs
De Jolla Phone (2026) is op alle gebieden een verfrissend ouderwetse telefoon. De verwijderbare achterkant is praktisch en de makkelijk verwisselbare accu is fijn. Veel fans zullen weinig geven om het ondergemiddelde scherm van de telefoon of de verouderde camera's. Het belangrijkste van deze telefoon is dat hij bestaat.
De vraag is natuurlijk of deze nichetelefoon een kans heeft om mainstream te worden. Het antwoord daarop is nee. De interface-ideeën van de makers zijn sinds de release van de eerste telefoon van Jolla dertien jaar geleden niet ingrijpend veranderd. Die ideeën zijn prima en werken goed, maar sluiten totaal niet aan bij hoe Android en iOS nu werken.
Daardoor moet je een andere manier van besturing leren om de Jolla Phone te gebruiken. Zelfs veel early adopters zitten daar vermoedelijk echt niet op te wachten. Met AppSupport steekt Jolla juist de hand uit naar mensen die van Android komen, maar je moet vervolgens een paar dagen uittrekken om de telefoon en de mogelijkheden te leren kennen.
Bovendien is het aantal hoepels en beperkingen te groot om deze telefoon aan iemand te geven die geen intrinsieke interesse heeft in Jolla of Sailfish. Deze telefoon naar wens laten werken vergt moeite.
Loskomen van big tech
Daar staat een grote beloning tegenover. Je krijgt Europese software op Europese hardware en bent relatief onafhankelijk van bigtechbedrijven, als je AppSupport niet meerekent. Bovendien maak je dan deel uit van een gemeenschap van liefhebbers en dat is ook wat waard. Jolla is als een kleine indieband die dorpszaaltjes met honderd uitzinnige fans platspeelt. Met deze telefoon koop je niet alleen een apparaat om mee te bellen, maar ook een plek in een toegewijde community.
Wie los wil komen van grote techbedrijven, heeft meer alternatieven. Een tweedehands telefoon kopen en daarop GrapheneOS flashen werkt prima. Ook de Fairphone 6 met /e/OS is een uitstekende en veel haalbaardere manier om big tech de digitale deur te wijzen. Omdat GrapheneOS en /e/OS uiteindelijk Android als basis hebben, is de overstap daarnaartoe makkelijker en toegankelijker.
Worden Jolla en Sailfish ooit mainstream? De race is lang en eigenlijk racet het bedrijf vooral tegen zichzelf. De geopolitieke situatie zit nu mee en een Europees bedrijf krijgt dus een welverdiende steun in de rug.
Hoe keuzes uitpakken, is altijd voor de helft afhankelijk van toeval. Het voelt als een toevalligheid dat Jolla na al die jaren nog bestaat. Dat zorgt voor een basis. Er is momentum voor een Europese smartphonemaker om iets heel moois te maken, maar er is nog veel werk te doen. Of dat lukt, valt te bezien, maar deze Jolla Phone is misschien en hopelijk het begin. De smartphonemarkt snakt naar een concurrent die het bigtechduopolie aanvalt. Als die derde partij uit Finland komt, zou dat fantastisch zijn.
Reviews op Tweakers zijn onafhankelijk. Meestal krijgen wij producten in bruikleen van fabrikanten of winkels. In dit geval hebben we de telefoon voor beperkte tijd geleend van een tweaker. Fabrikanten hebben vooraf geen inzicht in onze reviews en geen invloed op de inhoud en ons oordeel.
Persoonlijk vindt ik een groot nadeel dat SFOS meer proprietary is dan AOSP. De UI (Silica), Android AppSupport en verscheidende core apps zijn allemaal proprietary. Waarschijnlijk voor veel mensen geen probleem maar naar mijn inziens juist heel belangrijk om onafhankelijk te zijn en "vrijheid" op je telefoon te hebben.
Ook de afhankelijkheid van libhybris valt mij erg tegen. Zo blijft het gebonden aan Google (net zoals /e/OS en GrapheneOS) en andere fabrikanten en is de kernel bij de release van de telefoon al out of date en zijn de drivers proprietary.
Oh ja en hun software stack is gebaseerd op Qt 5.6 wat echt al gigantisch lang niet meer ondersteunt wordt.
Kortom, ik zet liever in op écht vrije alternatieven. Distributies als Nura (voorheen postmarketOS) en Mobian zijn dan wel minder "klaar" voor gebruik op dit moment, ik vindt ze veel meer veel belovend voor een onafhankelijke en vrije toekomst.
Is absolute vrijheid noodzakelijk?
Begrijp me niet verkeerd, dat zie ik ook het liefste, maar ik zie ook veel sentiment gaan wat positief staat ten opzichte van Android. En dat moeten we niet willen.
Ik ben zelf geen voorstander van Google, noch Android, noch e/OS. Het probleem is dat we indirect het ecosysteem van Google in stand houden. Ik gebruik een Android telefoon omdat dat zakelijk handig is (helaas). Daar speel ik (betaalde) spellen op. Dat kies ik bewust en vind ik prima, maar ik kwam er achter dat savegames niet over te zetten zijn, zonder Play Services. In de praktijk bindt Google je dus vast, op allerlei manieren die technisch niet noodzakelijk zijn.
Ik gebruik Sailfish van Jolla sinds eind 2013 en blijf het steunen. Om de simpele reden dat het beter is dan Android en iOS. Ja, misschien is AOSP meer open, maar stel dat ik voor AOSP ga en het hele ecosysteem van Google verder negeer.
Dan heb ik onderaan de streep hetzelfde als Sailfish: weinig apps. Wel meer open, maar ik blijf ook indirect Googles ecosysteem steunen. Want op de manier waarop AOSP nu bestaat, wordt er vrolijk ontwikkeld voor AOSP waar Google van meeprofiteert en zitten die gebruikers niet bij een ander OS, waar een organisatie achter staat die niet (of minder) enshittified is.
Kan ik in Android een terminal openen en roottoegang krijgen en alles naar eigen wens aanpassen? In Sailfish wel. Niet zomaar, maar wel relatief eenvoudig.
Ik heb nog nooit reclame gezien in Sailfish apps, of zorgen gehad om privacy.
Android betekent één tot twee uur kwijt zijn aan het verwijderen van bloatware en instellen van de machtigingen. Wat bloatware betreft: heeft Sailfish niet.
Ondanks dat de (native) Sailfish apps gratis zijn, is er geen sprake van reclame of (zover ik weet) het verzamelen van gegevens.
De manier waarop Google Android nu beheert, is heel sluw. Het is aantrekkelijk gemaakt doordat AOSP in de basis open is en dus ontwikkelaars trekt. Maar veel interessante apps trekken je in Googles ecosysteem, en dan zit je dus vast in reclame en geen privacy.
En Jolla heeft een slecht verleden gehad met het tablet debacle (mensen klaagden daar, terecht, na meer dan een jaar nog steeds over dat er geen geld terug was gegeven).
De keuze voor Rusland was onvoorzien fout. Het faillissement en wederopstanding is wat jammer, maar goed dat ze nog bestaan. Al met al blijft het beter dan Android en iOS.
Ik heb er nu voor gekozen om de telefoon niet te kopen. Het is middelmatige hardware voor een hoge prijs, evenals bij Fairphone (al speelt duurzaamheid mee). Ik zou liever tophardware zien voor een hogere prijs. Dan heb je tenminste wel tophardware.
Ik heb nu een abonnement afgesloten, waarbij ik maandelijks een bedrag aan Jolla(boys) geef, simpelweg omdat ik hen levend wil houden.
AOSP is leuk, maar het blijft Google steunen. En Google is dood voor ons consumenten. Net als Meta, Apple en Microsoft steeds meer, ze zijn de belichaming van platformverval (enshittification). Steun AOSP en je geeft Googles ecosysteem bestaansrecht.
Deze review is heel aardig. Wel zou ik wat meer nadruk willen zien op de UI van Sailfish. Die is namelijke prettig en makkelijk. Toen ik (senior, vrouw, geen technische opleiding) in 2014 overstapte van iphone op Jolla wist ik meteen na de tutorial hoe het werkte. Die tutorial zit op elk Sailfish toestel. De UI is makkelijker en sneller dan bij Android doordat er minder taps nodig zijn. Ook Files is een beauty vergeleken met het ingewikkelde bestandssysteem van Android. En Sailfish' Files geeft meer vrijheid.
Het klopt dat je niet meteen alles kunt doen op een Jolla wat je gewend was. Maar het is wel het enige zelfstandige niet-Google en niet-Apple OS. Voor wie geen surveillance wil en het verdienmodel van Silicon Valley afwijst en niet van monopolies houdt is Sailfish een mooie optie. Ik ben ook bekend met Volla en Murena, de de-googled androids. GraphenOS is privacysafe, maar werkt met Google Pixel en is ook de-googled android. PostmarketOS en ShiftOS zijn ver achter.
De koudwatervrees en de dogmatische opstelling (proprietary kernel ) van sommigen kan ik niet volgen. Als je een alternatief Europees systeem plus toestel wilt, dan ga je er toch voor? Toegegeven, er zijn weinig Sailfish apps voor banken. Daarom bankier ik met de identifier want ik accepteer geen Google trackers. Alleen als er meer Sailfish gebruikers komen kunnen we organisaties/instellingen aanspreken om die apps te maken.
Wel grappig: voorheen stond er altijd een lange rij bij de Apple Store in Amsterdam als er weer een nieuwe ipone uitkwam, nu niet meer. Op 8 juli jl. stond er in Helsinki een lange rij voor de lancering van de Jolla2. Inderdaad, geen perfect toestel, wel duurzaam volgens EU-regels en goed genoeg. Ik ben er tevreden over. Hopelijk zal de camerasoftware verbeteren, want dat is de bedoeling van de Jolla2: een eigen toestel zodat het OS kan verbeteren.
[Reactie gewijzigd door Kea op 10 oktober 2026 16:25]
U geeft aan geen technische opleiding, senior en vrouw te zijn (al zou dat natuurlijk niets uit moeten maken). Uit uw verhaal haal ik wel dat u niet bang ben om iets uit te proberen en ergens in te verdiepen, daarnaast komt u op mij best intelligent over. Ik denk dus niet dat u representatief bent voor de gemiddelde gebruiker. Een nieuwe interface kan voor best wat mensen behoorlijk intimiderend zijn.
Zelf zou ik ook graag een Europees OS willen draaien maar wat u zegt, koudwatervrees, ik houd het voorlopig bij mijn Fairphone met standaard Android. Wel probeer ik stapsgewijs zoveel mogelijk van Amerikaanse big tech los te komen. 1 stap tegelijk.
edit: Kromme zinnen recht gebreid.
[Reactie gewijzigd door ralph t op 12 oktober 2026 19:43]
Je hebt zeker gelijk hoor. Ik steun AOSP dan ook niet maar werk hard mee aan Nura ;)
Ik ben gewoon teleurgesteld met bepaalde keuzes die Jolla heeft gemaakt. Ik heb ooit een paar jaar de oorspronkelijke Jolla Phone gebruikt en ze zijn bepaalde beloftes gewoon nooit nagekomen. Liever zie ik "absolute" vrijheid ja, dus ik doe dan ook mijn best dat waar te maken.
Dit klopt niet. Alleen Silica en AAS zijn nog closed-source. AAS omdat dat niet onder Jolla valt maar onder Seafarix, een enterprise product. Jammer, maar op zich begrijpelijk dat ze in die markt dat niet open willen maken. Silica snap ik niet echt, maar de rest wat daarop draait is gewoon open-source. De core apps ook.
Silica is daarnaast trouwens technisch wel "source available", want het is gewoon een verzameling QML bestandjes die je zo uit kan lezen op de telefoon.
[Reactie gewijzigd door Ghoelian op 8 oktober 2026 09:10]
I stand corrected, dat is nieuw dan. In het verleden was alleen de browser open-source, mooi om te horen dat het tegenwoordig anders is.
Source available is niet goed genoeg, dat is niet open-source. Het maakt dat als een app SFOS maar ook b.v. Ubuntu Touch of Nura wil ondersteunen ze een compleet aparte UI moeten bouwen. Er zijn apps die dat doen maar je ziet dat daar minder aandacht naar gaat en je krijgt dus een slechtere app.
Ik kan echt niet bedenken waarom ze Silica nog proprietary houden, zeker omdat ze in het verleden wel belooft hebben het te open-sourcen. Mijn vertrouwen zijn ze na de originele Jolla Phone iig verloren.
Helemaal mee eens dat het gewoon open-source zou moeten zijn.
Ik denk alleen niet dat het echt voor cross-platform apps zou zorgen. SailfishOS heeft een compleet andere manier van navigeren dan andere systemen.
Of je krijgt een app in Ubuntu Touch die er compleet anders uitziet en werkt dan de rest, of je moet veel moeite gaan doen om Silica met andere navigatiesystemen te laten werken (wat Jolla zelf waarschijnlijk niet gaat doen, omdat hun users grotendeels heel tevreden zijn met het navigeren).
Dat iets er compleet anders uit ziet is jammer maar het zou in ieder geval werken. Dat scheelt al zoveel werk, je moet eens weten. Je hebt nu ook al dat GNOME apps er anders uit zien in KDE Plasma maar ach, het werkt tenminste. Het is niet erg om dat ook op de telefoon te krijgen als het in ieder geval betekent dat het app ecosysteem gedeeld kan worden.
Maar het probleem is dat Silica er niet alleen anders uit ziet, het werkt anders, want het is gemaakt voor een compleet andere manier van navigeren.
Dat iets er anders uit ziet is jammer maar kun je natuurlijk prima mee werken. Ik gebruik persoonlijk de Sway desktop (wm eigenlijk), dus bij mij ziet sowieso niets er native uit lol.
Maar een app die gewoon compleet andere UX heeft dan de rest, dat lijkt me toch wel wat lastiger. Dat zie je eigenlijk ook een beetje als iemand een Flutter app voor desktop bouwt, je kunt meteen merken dat het eigenlijk voor een klein touchscreen gemaakt is.
Dan is die Flutter app voor mobiel gebouwd en desktop een bijzaak geweest. Je kunt er echt prima desktop apps mee maken die er native uitzien en voelen, maar daar moet je dan wel aandacht aan besteden.
Maar ook daar weer: het werkt tenminste. Liever een applicatie die er anders uit ziet en werkt dan je gewend bent dan geen applicatie.
Ook de afhankelijkheid van libhybris valt mij erg tegen. Zo blijft het gebonden aan Google (net zoals /e/OS en GrapheneOS) en andere fabrikanten en is de kernel bij de release van de telefoon al out of date en zijn de drivers proprietary.
Het is vrijwel onmogelijk hier omheen te komen. De SoC's in telefoonformaat zijn allemaal voor de telefoonmarkt, waar praktisch alles gesloten is.
Drivers zitten niet in de mainline Linux kernel, dus je moet wel proprietary firmware van de fabrikanten van de chips gebruiken. En die firmware is gebouwd voor de Android kernel, niet de Linux kernel.
Dit is waarom je vaak bij ports van PostmarketOS of UBPorts ziet dat dingen zoals de camera, vingerafdrukscanner, of soms zelfs de mobiele modem niet werkt. Die willen de proprietary blobs niet, dus missen ze vrij essentiele functionaliteit.
[Reactie gewijzigd door Ghoelian op 8 oktober 2026 10:09]
Ik snap volkomen dat het niet heel makkelijk is om als fabrikant die gewoon een ODM gebruikt mainline Linux te ondersteunen (ik ben een Nura developer, ik weet hoe moeilijk het is). Het zou echter helpen als ze een SoC kozen die al redelijk ondersteund was. Maar nee, ze kozen er eentje die nog niks had en dus gedoemd is tot libhybris voor zijn volledige levensduur, tenzij ze geluk hebben en de juiste mensen er mee aan de slag willen gaan.
Ze proberen het niet eens, zelfs geen zetje in de juiste richting.
Neem aan dat ze mainline bedoelen, overigens is dit commentaar van een eigenaar van de telefoon. Op de wiki kan je een pagina maken met al jouw telefoons/apparatuur en wat de status ervan is.
Ik dacht niet dat het een typo was aangezien "mainline" en "memeline" ver uit elkaar liggen en het opzettelijk "meme" spelt, maar misschien is het wel een typo, ik dacht misschien is het een bestaande term die ik gewoon niet weet.
Ik denk dat we als Europa ownership moeten nemen. Als een fabrikant hier hardware wilt uitbrengen moet die Linux-compatibele drivers voorzien. Idealiter zijn die ook open, maar minstens moeten ze werken gedurende de verwachte levensduur van het device. Ik denk aan telefoons, maar ook aan arm laptops, edge toestellen (routers, modems).
Ik bedoel daarmee dat de Russische overheidsdiensten het product of een vorige versie ervan erg goed kent, wat me niet gerust stelt. Dat ze financieel geen connectie hebben is maar te hopen.
Maar eigenlijk ging het hier dus over
Ik denk dat we als Europa ownership moeten nemen. Als een fabrikant hier hardware wilt uitbrengen moet die Linux-compatibele drivers voorzien. Idealiter zijn die ook open, maar minstens moeten ze werken gedurende de verwachte levensduur van het device. Ik denk aan telefoons, maar ook aan arm laptops, edge toestellen (routers, modems).
[Reactie gewijzigd door NoTechSupport op 8 oktober 2026 12:35]
Er is geen enkele connectie meer. Dat is door de Finse rechter geregeld. Finland heeft 1300 km. grens met Rusland . Die zit dicht en er zijn veel ondergrondse schuilplaatsen gebouwd.
Je hebt het artikel niet erg goed gelezen heh? Er staat duidelijk in het artikel beschreven dat ze erg hun best hebben gedaan om de connectie met de Rusland te verbreken, en op dit moment hebben ze dus niks te maken met Rusland.
Voor die kennis heb je geen samenwerking met Jolla nodig, grootste deel van de software is open-source en kun je zo inzien. Het is eigenlijk alleen Android AppSupport waar je niet zo veel mee kan.
en ons mooie Europa wilt graag onze gegevens wat die hebben ze nodig voor de nieuwe melk koe.. de co2 belasting. wacht maar af, ik heb al dingen gezien in de Europese wetgeving, waar we als burgers echt de klos worden.
Jolla zat in financiële problemen en zocht een uitweg. Nood maakt vreemde bedgenoten. De oplossing kwam uit Rusland: Rostelecom investeerde fors en kreeg daarvoor een eigen variant van Sailfish OS terug: Aurora OS. Jolla bleef bestaan met de Russische investering en het deels Russische eigendom. Dat werd in 2022 plotseling een probleem, toen Rusland Oekraïne binnenviel.
Daarom besloten de voormalige eigenaren in te grijpen. Ze lieten het oude Jolla failliet gaan, inclusief het aandeel van de Russische eigenaren. Intussen hadden ze een nieuw bedrijf opgezet onder de naam Jollaboys, dat het personeel en de technologie zou overnemen. Dat lukte eind 2023.
Er waren ook banden met China: dat land wilde een eigen mobiel besturingssysteem en zette een samenwerking op met Jolla. Dat liep uiteindelijk op niets uit. China heeft intussen een eigen ecosysteem op basis van HarmonyOS van Huawei.
ik denk dat we dat gezeik over, wel niet Europees en wel niet Russische of Chineese eens over moeten ophouden.
Snappen mensen nu echt niet dat, wat er in de afgelopen 7 jaar allemaal gebeurd is. onze producten prijzen belachelijk zijn gestegen.. Allemaal komt, door de POLITIEKE partijen.
Kijk, ik heb er geen last van, mij boeit het echt niet, ik spaar meer dan ooit te voren. Maar als ik mensen hoor klagen over geld te kort, benzine duur, gas duur, stroom duur. mooie beloft van de politiek dat er huiizen bij komen.. Het gaat niets oplossen.. want geen stroom. Ze werd in de buurt een,woonblok opgeleverd.. zonder stroom... Kan nog 1 - 2 jaar duren..
Stem dus voor Nederland de komende verkiezingen. stop met links rechts of midden te beoordelen. Fascisten leenen hun ideeën van zowel links als rechts. ‘Ze beschouwden hun eigen ideologie als een synthese van nationalisme en socialisme.
1 wereld, 1 ras, 1 volk en samen leven kan prima., stop met praten in kleur, geloof en politiek. Dat scheelt een hele hoop.
Ik ben een linux mobile tester van het eerste uur, de meizu MX4.
Ok, misschien niet het allereerste uur maar wel dicht in de buurt.
Maar ik heb nog nooit een linux toestel al primair toestel kunnen gebruiken, voornamelijk problemen met ontwaken als er gebeld wordt of een bericht binnen komt.
De nieuwe Jolla heb ik nu een paar weken in bezit en daar mee kan ik wel weg bij het Google ecosysteem.
Op andere toestellen heb ik postmarketOS draaien en kali linux/mobian, leuk om mee te spelen en de ontwikkelingen te volgen maar helaas niet geschikt voor dagelijks gebruik.
Het is emulatie, dus we moesten controleren of dat de accuduur verder verkortte. Dat is gelukkig niet zo.
Dit klopt niet. Het is een welbekend probleem op het forum dat AAS aanzetten de batterijduur aanzienlijk verkort.
De toggle om wifi aan en uit te zetten bleek niet te automatiseren. Dat komt vermoedelijk doordat het een Sailfish-functie is die vanuit een Android-app niet of niet goed aan te spreken is.
Native kan dit hartstikke makkelijk, er is gewoon een dbus method voor. Jullie hebben toch wel wat Linux kenners daar die hier in 5 minuten een scriptje voor kunnen schrijven?
Hetzelfde geldt voor opladen: dat gaat relatief traag, maar niet enorm langzaam.
Dit is een bekend softwareprobleem. Bepaalde USB-C PD laders schijnen helemaal niet te werken, en de laders die wel werken, niet op vol vermogen.
De helderheid is ook gewoon een softwareding wat gefixt gaat worden. Er is al een patch beschikbaar waarmee je de helderheid lager kan instellen.
Daarnaast is het scherm te blauw afgesteld
Ook een bekend softwareprobleem. Het scherm (en ook de cameras) zijn nog niet gekalibreerd. Ze zijn daar bij Jolla nog heel druk bezig met alles verzenden en een paar andere issues, en het is maar een kleine club.
De resulterende beelden zijn zoals je verwacht
Als je de officiele camera app gebruikt hebt, vind ik dit een hele bijzondere conclusie. Die app is namelijk hartstikke bagger en produceert super slechte resultaten. Als je wilt zien wat de sensor daadwerkelijk kan met wat tuning, probeer dan eens RAWfish. Ook dit is puur software wat gefixt gaat worden.
Ik gebruik deze telefoon nu een maand of 2 en ben er hartstikke tevreden mee. Er zijn inderdaad nog wat software issues, maar ik vind dat je dat ook moet verwachten bij wat praktisch een crowdfundingsactie was. Jolla zelf heeft de complete echte hardware ook pas sinds juni ofzo en is sindsdien druk met het verzenden, support leveren, en issues fixen.
Native kan dit hartstikke makkelijk, er is gewoon een dbus method voor. Jullie hebben toch wel wat Linux kenners daar die hier in 5 minuten een scriptje voor kunnen schrijven?
Ik denk niet dat dit een ervaring is die je voor een telefoongebruiker neer kan zetten.
Ook een bekend softwareprobleem. Het scherm (en ook de cameras) zijn nog niet gekalibreerd. Ze zijn daar bij Jolla nog heel druk bezig met alles verzenden en een paar andere issues, en het is maar een kleine club.
Dat is ook een beetje het probleem ermee. Ik heb het ook wel eens geprobeerd op mijn oude Sony XA2. Maar het is allemaal nogal bar. In de praktijk kon ik er eigenlijk niet serieus mee werken. Logisch met zo weinig mensen die er aan werken, maar als we in Europa echt een eigen OS willen hebben dan moeten we er eigenlijk een 100 miljoen ofzoiets tegenaan gooien.
Vergelijk het een beetje met wat Huawei heeft gedaan, die hebben met HarmonyOS zo honderden miljarden geinvesteerd maar nu hebben ze wel wat. Ze zijn begonnen met AOSP en hebben vervolgens elk onderdeeltje vervangen waardoor er nu geen Android meer in zit.
En dan hebben we het alleen nog maar over het OS, het hele 'app gap' probleem moet dan nog opgelost worden met stimulering van overheidswege.
Ik vind wel dat we een Europees OS moeten hebben. Maar zo met een kleine partij als Jolla komen we er gewoon nooit.
[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 09:42]
Ik denk niet dat dit een ervaring is die je voor een telefoongebruiker neer kan zetten.
Nee maar de wifi toggle aan/uitzetten via een script voor een benchmark is dan ook niet iets wat de gemiddelde gebruiker doet. Je kunt een prima ervaring hebben met SailfishOS zonder developer mode ooit aan te zetten. Ik doe dat wel, want ik tinker graag met van alles.
Maar het is allemaal nogal bar. In de praktijk kon ik er eigenlijk niet serieus mee werken.
Wat bedoel je hiermee?
En dan hebben we het alleen nog maar over het OS, het hele 'app gap' probleem moet dan nog opgelost worden met stimulering van overheidswege.
Hier heeft Sailfish al een redelijke oplossing voor, Android AppSupport. Dingen zoals digid draaien daar prima, ik mis tot nu toe niets van mijn Android telefoon.
Gewoon, voor in de praktijk had ik er niks aan. De browser was zeer beperkt, veel sites werkten niet volledig. De gestures werkten vaak niet of het beeld werd 'gescrambled' bij het terug gaan naar het hoofd scherm, van alles crashte, er waren alleen apps voor de heel basis dingen zoals bellen, een zeer basic browser, text berichten en een email client die niet met moderne auth overweg kon dus ik niet kon gebruiken.
En de android apps waren traag en sommige functionaliteit werkte niet. In mijn dagelijks gebruik heb ik helaas veel closed-source apps nodig.
Het was wel een leuke curiositeit. Net zoals Ubuntu phone en KDE Plasma phone. Maar in de praktijk gebruik ik mijn smartphone eigenlijk helemaal niet om te bellen en SMS'en. En dat waren eigenlijk de enige dingen die werkten.
Hier heeft Sailfish al een redelijke oplossing voor, Android AppSupport. Dingen zoals digid draaien daar prima, ik mis tot nu toe niets van mijn Android telefoon.
Dat vind ik niet echt een oplossing voor een EU-eigen OS omdat we dan alsnog aan Google vast hangen. Google kan ons dan dwarsbomen door hun API's steeds dichter te gooien.
Wat we nodig hebben is de EU die echt een standaard zet, zo van Sailfish wordt het, en er genoeg geld in stopt om het echt wat te maken. Er moet een goede native SDK komen en een team van duizenden mensen. Dan komen de apps vanzelf wel.
Als we Jolla in hun eentje aan laten hobbyen dan komt het er gewoon nooit, laten we eerlijk wezen. Zelfs Huawei die er honderden miljoenen tegenaan heeft gegooid heeft er jaren over gedaan voor HarmonyOS echt wat was geworden.
Nu Amerika zich steeds meer tegen ons in draait zie ik het echt als een strategisch punt dat onmiddelijke en grote actie vereist.
[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 09:59]
Hier heeft Sailfish al een redelijke oplossing voor, Android AppSupport. Dingen zoals digid draaien daar prima, ik mis tot nu toe niets van mijn Android telefoon.
Dat vind ik niet echt een oplossing voor een EU-eigen OS omdat we dan alsnog aan Google vast hangen. Google kan ons dan dwarsbomen door hun API's steeds dichter te gooien.
Dit is de enige praktische oplossing die gaat werken, totdat een nieuw OS een significante userbase heeft. Je gaat echt geen enkel groter bedrijf zover krijgen om een compleet nieuwe app te bouwen voor een OS zonder gebruikers. Je hebt eerst een manier nodig om gebruikers op je OS te krijgen, en daarvoor kom je gewoon niet om iets als AAS heen.
Als we Jolla in hun eentje aan laten hobbyen dan komt het er gewoon nooit, laten we eerlijk wezen.
Helemaal mee eens. Gelukkig hebben ze een community die ook al veel voor hun doet, ook qua lobbyen bij bedrijven om native apps te maken enzo. Maar om echt groot te worden is er wel echt meer nodig.
Het probleem gaat hem straks, en eigenlijk nu al een beetje, zitten in de apps die worden opgelegd aan ons de gebruikers vanuit de maatschappij.
Jolla Phone, Murena e/OS and alle custom roms voelen dit nu al of gaan dit in de nabije toekomst nog erger voelen.
Wij willen een disconnect van de grote USA tech bedrijven en zoeken dan naar bijvoorbeeld een Jolla Phone met Sailfish OS, maar apps zoals banking werken vaak alleen met afhankelijkheid van een Google phone/account of Apple phone/account.
En dat is het grootste probleem op dit moment, apps die nu of straks alleen werken met een Google phone/account en/of Apple phone/account. Ja, er zijn mogelijkheden om die apps te foppen, maar de gewone non techie heeft geen clue hoe dat werkt en moet. En daar mee blijft dit een niche phone voor tech fans zoals ons.
Big tech (USA) heeft al even manieren gevonden om dit tegen te werken en vanaf volgend jaar slaat Google keihard de deur dicht om nog langer probleemloos APK's te kunnen installeren op je phone. Daarnaast is het niet aardig van EU/NL commerciële bedrijven en wat niet meer om een Google phone of Apple phone te vereisen terwijl de maatschappij nu toch echt wel van big tech wil afstappen. Sterker, de meeste EU/NL bedrijven waar wij afhankelijk van zijn lijken juist dieper zakelijk anno 2026 overeenkomsten te maken met big tech. Waar de burgers zich proberen los te maken van big tech, graven de grote bedrijven zich dieper in Big tech.
Om een phone een succes te maken moet je apps hebben waar je dagelijks probleemloos mee kan werken om mee te doen in de maatschappij. Als die ontbreken, dan blijven de gebruikers weg. Kijk alleen maar daarvoor naar de Windows phone (RIP)
En dat is het grootste probleem op dit moment, apps die nu of straks alleen werken met een Google phone/account en/of Apple phone/account. Ja, er zijn mogelijkheden om die apps te foppen, maar de gewone non techie heeft geen clue hoe dat werkt en moet. En daar mee blijft dit een niche phone voor tech fans zoals ons.
Ik zie het nog wel gebeuren dat banken je van fraude gaan beschuldigen als je dergelijke work-arounds gebruikt.
Big tech (USA) heeft al even manieren gevonden om dit tegen te werken en vanaf volgend jaar slaat Google keihard de deur dicht om nog langer probleemloos APK's te kunnen installeren op je phone. Daarnaast is het niet aardig van EU/NL commerciële bedrijven en wat niet meer om een Google phone of Apple phone te vereisen terwijl de maatschappij nu toch echt wel van big tech wil afstappen. Sterker, de meeste EU/NL bedrijven waar wij afhankelijk van zijn lijken juist dieper zakelijk anno 2026 overeenkomsten te maken met big tech.
Ze hebben het slim gespeeld en we zitten vast in 'regulatory capture'. Op allerlei punten zijn er normen en standaarden vastgelegd die in praktijk alleen uitvoerbaar zijn met de software van de techreuzen. Dat lijken hele onschuldige regels die op zich ook wel een goed idee zijn, maar als je alle puzzelstukjes samenlegt blijft er een gat over alleen de grote techreuzen goed in passen.
Een voorbeeld is dat we banken volledig verantwoordelijk hebben gemaakt voor internetfraude, ook als er bv een virus op de telefoon van de klant staat. Dat dwingt banken om de apparaten van hun gebruikers te controleren, maar dat kunnen ze zelf niet. Ze moeten dus vertrouwen op garanties van (de leverancier van) het OS dat de gebruiker het systeem niet aan kán passen. Dat botst hard met de principes van de Linux/vrije software wereld en er aan mee doen ondermijnt de belangrijkste reden dat mensen een alternatief willen. Zelfs als die principes geen probleem zijn dan is de uitvoering lastig voor een klein bedrijf dat, in tegenstelling tot de techreuzen, geen leger aan juristen en casemanagers heeft om relaties te onderhouden met alle grote banken, overheden, toezichthouders, etc...
Rond leeftijdscontroles vrees ik hetzelfde, namelijk dat het in praktijk onhaalbaar wordt om mee te draaien in het systeem als je niet enorm groot, commercieel en gesloten bent. Het hoeft niet en het is nog niet te laat, er zijn pogingen gedaan door de EU om het systeem onafhankelijk op te zetten, maar de eerste tekenen zijn dat veel van die software in praktijk toch afhankelijk is van bv Google Play.
Dus de oplossing ligt meer bij de overheid / EU om essentiële dienstverleners zoals banken te verplichten een app standaard te hanteren die op elk OS onafhankelijk kan functioneren, wat neer komt op een webapp / Progressive Web Apps (PWAs).
[Reactie gewijzigd door Pino Blauw op 8 oktober 2026 13:25]
Device attestation is een poison pil die door apple en google is aangeboden, en door genoemde apps mogelijk als verplicht is omarmt.
Dat gezegd, een boel bank-apps werken wel.
Ik ben al blij dat veel banken support bieden voor GrapheneOS. SailfishOS native app is natuurlijk weer wat nieuws wat nog minder gebruikt wordt dan Graphene. Beetje het kip/ei verhaal.
Voor mij is de keuze voor Sailfish OS een bewuste en ik ben daarom bereid om zelf wat meer te moeten doen, of zelfs "niet meer te kunnen". Dat maakt mij een slechte graadmeter voor een reguliere eindgebruiker, bovendien ben ik als Linux docent ook bovengemiddeld bekend met het OS en niet bang om te tweaken.
Ik heb Sailfish OS telefoons gehad vanf de Jolla 1, had (via eBay) een van de weinigeTablets en gebruik het al jaren vrijwel continue als mijn "daily driver".
Mijn huidige Sailfish OS toestellen die ik dagelijks gebruik zijn een Sony Xperia 10 III en een Xiaomi Pad 6 Tablet. Daarnaast heb ik nog een Sony Xperia XA2 om mee te testen.
Op de tablet (community release) kan ik alleen Sailfish OS apps draaien, maar dat is helemaal ok. De tablet is, voor mij, zodanig goed, dat ik in meer dan 80% van de tijd geen laptop mee hoeft zeulen. Zonder helemaal de details in te duiken is dat zeker gerelateerd aan de manier waarop het merendeel van mijn ontwikkel dingen doe (emacs, cli, ssh). Ik heb er het de toetsenbord sleeve bij en ook de pen (waarvoor ik de community ontwikkelaar van deze release er ook 1 van gedoneerd heb om die aan de praat te krijgen). De browser is echt aan een nieuwe release toe, hopelijk komt die er als de nieuwe 5.2 release beschikbaar komt voor de niet Jolla Phone 2026 apparaten. Eerlijkheid gebied mij nog toe te voegen dat ik met het nodige pielen en prutsen de stabiliteit van het systeem momenteel wat onderuit gehaald heb en 'm in de komende tijd even opnieuw moet flashen.
De telefoon heeft een officiele release van Sailfis OS en ik heb AppSupport aan staan, om Android apps te draaien. Dat doe ik zo beperkt mogelijk, maar voor de bank (Triodos, ICS), overheid (DigiD, berichtenbox), messaging (Signal, Whatsapp), navigatie (OSMand+), weer (knmi), boodschappen (AH) werkt het allemaal prima. Soms werkt een deelfunctie niet (goed), maar da's dan gewoon jammer. Soms krijg je een foutmelding en daarna werkt het alsnog toch (tja een hoop ontwikkelaars bouwen ook maar wat, pun absoluut intended). De belangrijkste werken meer dan betrouwbaar genoeg. Als extra browser heb ik Firefox voor android er op staan, omdat dan de betaalkoppelingen van webwinkels richting de Triodos app beter werken dan vanuit de native browser.
Android apps installeer ik het liefst direct van de bouwer, zoals de Signal apk die je gewoon van hun website kunt plukken. De andere download ik tegenwoordig met APKeep en installeer ik dan met of de native installer, of met SAI (voor split APK). Helemaal Google vrij ben ik dus niet, want ik heb nog een Play store account om met APKeep apps te kunnen downloaden, maar hun apps draai ik verder niet.
De navigatie van Sailfis OS vind ik nog steeds een verademing. Niet veel veranderd in de afgelopen 13 jaar, misschien wel omdat het gewoon heel goed bedacht is toenertijd :-) Veranderen om het veranderen is iets dat in de Sailfish community niet echt leeft. Een flink aantal swipes heeft in het afgelopen decennium zijn weg gevonden naar Android en dat zegt eigenlijk heel veel. Het is nog steeds eenvoudig met 1 hand te bedienen en zit gewoon heel degelijk in elkaar.
Ik zit momenteel nog te wachten op de Jolla Phone 2026, maar ik verwacht dat het weer precies het toestal zal zijn dat ik nodig heb en waar ik ook weer heel lang mee vooruit zal kunnen.
[Reactie gewijzigd door ptap480 op 8 oktober 2026 12:17]
Dat ga ik zeker doen! Ik sluit me overigens wel aan bij de vraag op OpenRepos waarom de code alleen op verzoek te krijgen is en daarbij, van mijzelf uit, waarom niet als open source beschikbaar.
Wat ik zelf bijzonder vind is dat de Firefox Android versie op sailfish betere performance heeft dan de lokale varianten. Ik heb alle mogelijke sailfish browsers geprobeerd uit alle app stores en alle browse ervaringen waren bedroevend.
Ik las net in een comment hier op Tweakers dat de camera app een github fork heeft die ineens wel fatsoenlijke foto's kan maken. Het zit er wel in maar we zijn er gewoon nog niet.
Begrijp me niet verkeerd; ik ben FOSS fan. Draai waar mogelijk opensource. Maar het moet wel werken. FOSS mag een beetje schuren, alle gesloten apps mogen issues geven (daar ga ik alleen maar harder van terug schoppen ) maar als 101 functies zoals browsen niet ok werkt dan sta je wat mij betreft echt met 3-0 achter.
Ik heb al geprobeerd zelf al een eigen browser te bakken maar het is ook niet zo dat de sdk van sailfish zo eenvoudig is. Dus ontwikkelaars worden ook nog weg gejaagd.
Resumé
- gebruikers ervaring is mwoa
- sdk is slecht
- apps zijn brak
Het is de linux desktop van 5+ jaar terug. De potentie is er maar ze zijn er helaas gewoon nog niet.
Gelukkig is de linux desktop van de laatste 2 jaar het beste wat je kan krijgen op vrijwel alle fronten voor techneuten dus ik heb hoop dat dit met sailfish ook het geval gaat zijn straks.
De ervaring met de browser deel ik. Dat is het grote pijnpunt van SFOS. Ik kan niet goed beoordelen waarom het bijhouden van die browser met de actuele firefox versies zo lastig is, maar het is duidelijk geen triviale taak. Jolla is maar een klein bedrijfje en ook de community is klein (en ook niet altijd even pragmatisch/realistisch/cooperatief t.o.v. Jolla en vice versa, heb ik het idee).
De nieuwe browsers die met regelmaat verschijnen geven aan dat er (met hulp van AI) licht gloort, maar het is wachten op de echte grote stap. De alternatieven gooi ik er uiteindelijk ook altijd weer af, omdat ze het toch niet echt zijn. Gelukkig drait het merendeel van de sites die ik gebruik wel goed in de gewone browser, omdat die niet aan elke modegril in webontwikkelland mee doen en dus wel gewoon netjes renderen.
Wat mij nog altijd bevalt aan SFOS is de performance van de native apps, zeker als je kijkt naar de leeftijd van de telefoons waar het op draait. Mijn Xperia 10 III is gewoon nog prima te gebruiken, todat je meer dan 1 Android app opent, dan begint het vaak te kraken. De Xiaomi Pad 6 is echt een mirakel, zo snel. Ook de browser is supersnel op dat apparaat. Ik heb 'm van het weekend nieuw geflasht en daarmee de rommel die ik er op veroorzaakt had verwijderd en het is echt bizar hoe soepel die draait. Ik ben heel blij dat ik daar ooit SFOS op gezet heb, zeker in combinatie met het super goede toetsenbord dat er bij zit.
Qua UI vind ik SFOS nog steeds heel goed; aan de onderkant ligt er absoluut een hele hoop werk, maar ja, geld en mensen zijn daar een schaars goed. Zelf ben ik geen programmeur, dus ik kan alleen maar steunen middels donaties (geld, in natura) en dat doe ik dan ook zoveel mogelijk. Zowel aan de community als aan Jolla. Hopelijk lukt het om het te behouden en toch een groei te realiseren. Fingers crossed.
De soc is een MediaTek Dimensity 7100.
(...)
Het (Android drivers gebruiken in Jolla) heeft als groot voordeel dat de kosten voor ontwikkeling van drivers relatief laag zijn én dat er compatibiliteit met Android is. Het nadeel is dat Jolla alsnog afhankelijk is van het driveraanbod voor Android en de ondersteunde Linux-kernel van makers van onderdelen.
Een probleem hierdoor is dat, ten opzichte van AOSP, dit nauwelijks meer losstaat van de VS en China. Dus wel een grote investering, maar beperkt bereik.
AOSP is volledig opensource. Je kan het zo van de plank pakken en aanpassen naar wat je nodig hebt. Appbakkers maken er al native applicaties voor. Het draait prima op typische hardware die Android draait.
Hiermee zeg ik niet dat men AOSP maar van de plank moet pakken. Een eigen OS heeft voordelen, maar er is (heel) veel meer nodig om dit tot een succes te maken, juist omdat AOSP bestaat als aantrekkelijk alternatief. In het kader van soevereiniteit zou Jolla een prima project zijn voor de EU om te sponsoren.
[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 8 oktober 2026 07:45]
Ik zou juist inzetten op mainline Linux in plaats van nóg een afzonderlijk mobiel OS. Want AOSP is weliswaar opensource, maar blijft voor veel hardware afhankelijk van specifieke vendor BSP's, Android kernels en gesloten firmware. Gelukkig vermindert GKI die fragmentatie gelukkig wel, maar is nog geen vervanging voor mainline. Want juist met upstream hardwareondersteuning verminder je die afhankelijkheid en wordt langdurig onderhoud (en dus het voorkomen van e-waste) een stuk eenvoudiger.
De grootste uitdaging zit volgens mij vooral bij de softwareontwikkeling. Met bijvoorbeeld Kotlin/Compose Multiplatform kunnen ontwikkelaars al veel code delen tussen Android, iOS en Linux. Alleen is die Linux ondersteuning nog voornamelijk op desktops/workstations gericht. Wat we dus vooral nodig hebben, is een volwassen, gestandaardiseerde mobiele Linux omgeving met gemeenschappelijke API's voor bijvoorbeeld notificaties, telefonie, permissies en vooral energiebeheer. Want daarmee kun je het kip-ei verhaal rondom (mobiele of zelfs convergence) applicaties grotendeels doorbreken, zonder dat ontwikkelaars voor iedere Linux variant opnieuw het wiel moeten uitvinden.
Daarnaast hebben Qualcomm en MediaTek ook steeds meer belang bij goede upstreamondersteuning. Zeker als goedkopere Chinese RISC-V-alternatieven op termijn concurrerend worden. Die zijn voorlopig misschien nog geen volwaardige vervangers voor moderne smartphone SoC's, maar de ontwikkelingen gaan natuurlijk wel door en als ze (Qualcomm, Mediatek, etc) nu geen mitigerende maatregelen nemen zal dat alleen maar gevaarlijker worden.
Laten wij als tweakers dus vooral investeren in mainline Linux en gemeenschappelijke FOSS standaarden voor mobiele applicaties en diensten. Iets vergelijkbaars met freedesktop.org, maar dan specifiek gericht op mobiel. Noem het voor mijn part 'FreeMobile'. Dan kunnen Jolla, postmarketOS Nura, KDE, Phosh, GNOME, sxmo, UBports en andere projecten daar allemaal van profiteren, zonder ieder hun eigen ecosysteem (zoals óók libhybris) te hoeven onderhouden.
Want technologische soevereiniteit betekent volgens mij niet per se dat je alles zelf moet bouwen, maar vooral dat je niet afhankelijk bent van één leverancier of kartel (á la Big Tech) en relatief eenvoudig kunt overstappen.
Ik zou juist inzetten op mainline Linux in plaats van nóg een afzonderlijk mobiel OS. Want AOSP is weliswaar opensource, maar blijft voor veel hardware afhankelijk van specifieke vendor BSP's, Android kernels en gesloten firmware.
Je haalt twee zaken door elkaar:
• Geen mainline ondersteuning van SoC-fabrikanten.
• Besturingssystemen.
AOSP vereist niet dat code waar het gebruik van maakt om met hardware te communiceren gesloten is. Die eis komt vanuit SoC-bakkers, want die weigeren om mainline te ondersteunen. Je kan AOSP draaien op volledig open platformen, al zou je dat willen (en kunnen, want veel open platformen zijn er niet).
Er zijn maar een paar partijen "too big to fail" die op grote schaal vlotte smartphone SoC's maken. Al wil de EU mainline ondersteuning vanuit hen, dan wordt het tijd voor regulatie en handhaving. Kleine OS-makers zoals die van Jolla hebben hier geen invloed op.
[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 8 oktober 2026 07:43]
• Geen mainline ondersteuning van SoC-fabrikanten.
• Besturingssystemen.
Volgens mij spreken we elkaar minder tegen dan je reactie lijkt te suggereren. Mijn punt is juist dat beide vraagstukken samenhangen. Immers komt upstream hardwareondersteuning zowel AOSP als andere Linux-gebaseerde besturingssystemen ten goede, en via gedeelde documentatie indirect zelfs de *BSD's.
AOSP vereist niet dat code waar het gebruik van maakt om met hardware te communiceren gesloten is.
Maar dat beweer ik ook niet. Ik zou eerder beweren dat het probleem juist de feitelijke afhankelijkheid van vendor BSP's met zwaar gepatchte (verouderde) downstreamkernels en gesloten firmware. Bovendien missen we naast upstream hardwareondersteuning vooral een volwassen, gemeenschappelijke mobiele Linux applicatieomgeving met gestandaardiseerde API's voor bijvoorbeeld telefonie, notificaties, permissies en energiebeheer. AOSP biedt dat wel wat de ontwikkeling elders afremt (de noodzaak is er dan niet meer), terwijl de bestaande FOSS bouwstenen daarvoor nog onvoldoende geïntegreerd, gestandaardiseerd of enorm verouderd/deprecated zijn. Daardoor blijft het kip-ei probleem rondom mobiele Linux applicaties bestaan.
Al wil de EU mainline ondersteuning vanuit hen, dan wordt het tijd voor regulatie en handhaving.
100 procent mee eens.
Hoewel dat juridisch denk ik erg lastig wordt, denk ik dat relockable bootloaders voor consumenten wel haalbaar is. Dat is namelijk redelijkerwijs vergelijkbaar (geen sterk juridisch precedent, dus dat zal via wetgeving geregeld moeten worden) met het principe achter simlockvrijheid: de eigenaar moet kunnen bepalen welke software op zijn apparaat draait, zonder daarvoor de beveiliging te hoeven opofferen.
Vooral bij overheden, kritieke infrastructuur en defensiegerelateerde suppliers (art. 5 CRA) zou ik bovendien eisen stellen aan aantoonbare controle over de vertrouwensketen over de gehele linie. Denk aan gedocumenteerde firmware, controleerbare dependencies en relockable bootloaders met eigen verificatiesleutels. Dat geeft de afnemer zeggenschap over welke software wordt vertrouwd, al blijft de onderliggende hardware-root-of-trust dan nog wel vaak nog propriëtair. Zulke eisen zouden wat mij betreft, ook mogen meewegen bij aanbestedingen, certificering en aansprakelijkheid. Eigenlijk zoals de VS en China dat ook al decennia doen.
Kleine OS-makers zoals die van Jolla hebben hier geen invloed op.
Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Want Fairphone laat met documentatie, gepubliceerde kernelbronnen en upstreambijdragen zien dat kleinere spelers wel degelijk verschil kunnen maken. Daarnaast ondersteunt zelfs Google(!!) op Pixels al jaren eigen AVB keys en het opnieuw vergrendelen van de bootloader. Het kan dus technisch wel, ook al is daarmee niet de volledige firmwareketen onafhankelijk.
Juist daarom pleit ik voor gezamenlijke standaarden en upstreamontwikkeling waarvan Jolla, Nura (postmarketOS), Phosh, KDE, GNOME, sxmo, Ubuntu Phone en andere projecten kunnen profiteren, zonder allemaal afzonderlijk het wiel opnieuw uit te vinden.
Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Want Fairphone laat met documentatie, gepubliceerde kernelbronnen en upstreambijdragen zien dat kleinere spelers wel degelijk verschil kunnen maken. Daarnaast ondersteunt zelfs Google(!!) op Pixels al jaren eigen AVB keys en het opnieuw vergrendelen van de bootloader. Het kan dus technisch wel, ook al is daarmee niet de volledige firmwareketen onafhankelijk.
Fairphone is geen OS-maker. Google is geen kleine speler en maakt zijn eigen SoC. Ook is dat geen altruïsme vanuit Google. Die doet dat enkel om Androidontwikkeling te steunen, gezien de Pixels referentietoestellen zijn.
Een partij die 15.000 smartphones verkoopt kan echt geen eisen stellen aan een partij als MediaTek.
Dat Jolla met 15.000 verkochte smartphones geen voorwaarden aan MediaTek kan dicteren, betwist ik helemaal niet. Maar dat is ook niet wat ik betoog.
Mijn punt is juist dat we moeten voorkomen dat iedere kleine OEM (en/of OS developer) afzonderlijk afhankelijk blijft van de commerciële bereidwilligheid van een handjevol chipboeren.
EN Fairphone is daarbij een relevant voorbeeld omdat het laat zien dat ook kleinere fabrikanten met documentatie, gepubliceerde kernelbronnen en upstreambijdragen de ontwikkeling van alternatieve besturingssystemen kunnen ondersteunen. Daarvoor hoeven ze Qualcomm niet te kunnen dicteren hoe de hardware ontwikkeld wordt. Daarbij moet ik wel toegeven dat Qualcomm steeds "upstreamvriendelijker" wordt.
Daarnaast heeft de EU met haar interne markt, aanbestedingsbeleid en regelgeving aanzienlijk meer invloed dan Jolla of Fairphone individueel. Artikel 5 van de CRA biedt bijvoorbeeld aanknopingspunten voor aanvullende cybersecurityeisen bij bepaalde overheidsaanbestedingen.
Daarom pleit ik juist voor een gezamenlijke aanpak: meer mainline hardwareondersteuning, gedeelde FOSS-infra, gestandaardiseerde mobiele API's en Europese ondersteuning daarvan. Daar profiteren niet alleen Jolla en Nura van, maar uiteindelijk zelfs AOSP en andere Linux-gebaseerde systemen.
Het gaat mij dus niet om de vraag of Jolla MediaTek iets kan opleggen, maar hoe we structureel kunnen voorkomen dat Europese ontwikkelaars en afnemers überhaupt in die afhankelijke positie terechtkomen. We moeten het kip-ei verhaal doorbreken.
Bovendien missen we naast upstream hardwareondersteuning vooral een volwassen, gemeenschappelijke mobiele Linux applicatieomgeving met gestandaardiseerde API's voor bijvoorbeeld telefonie, notificaties, permissies en energiebeheer. AOSP biedt dat wel wat de ontwikkeling elders afremt (de noodzaak is er dan niet meer), terwijl de bestaande FOSS bouwstenen daarvoor nog onvoldoende geïntegreerd, gestandaardiseerd of enorm verouderd/deprecated zijn. Daardoor blijft het kip-ei probleem rondom mobiele Linux applicaties bestaan.
Wat mij betreft is dit het grootste probleem van Linux, niet alleen op mobiele platforms. Linux zelf bied te weinig hardware abstractie, waardoor de eigenlijke functies/APIs die je zou willen door niet-gestandaardiseerde hogere lagen opgelost worden. Het hangt voor een groot deel houtje-touwtje aan elkaar en verandert steeds.
Het verandert wel een beetje, dankzij wat o.a. Valve aan het doen is, maar teveel van de hardware abstractie van Linux hangt af van welke widget toolkit, welke window manager, desktop environment, distributie, en allerlei andere keuzes. Alleen voor functionaliteit die al standaard was voor 1990, kan je er vanuit gaan dat het het op iedere Linux (en veel andere Unix) doet. Een groot deel daarvan is niet eens de Linux kernel, maar POSIX denk iK? Ik weet niet waar in het hele standaarden en APIs land dit soort dingen precies zitten.
Hier houd het cathedraal vs. bazaar model Linux echt tegen op grote stappen te zetten.
Precies! Volgens mij raak je hier de kern van wat ik probeer te zeggen.
Maar! Het probleem is niet zozeer Linux zelf, noch de bazaar, maar het ontbreken van een breed gedragen, gestandaardiseerd platform, van firmware en kernelspace tot userspace. Die poging was er ooit met de Linux Standard Base, maar die heeft te vroeg gepiekt.
Daarom bepleit ik vooral om de PC mentaliteit van weleer naar smartphones te brengen: generieke hardwareondersteuning (de magie van UEFI en ACPI), interoperabiliteit en daadwerkelijk eigenaarschap die open staat voor hobbyisme (hackability). Een smartphone moet niet alleen een zakcomputer zijn, maar een echte "zak-PC" waarop de eigenaar zelf bepaalt wat er draait of juist niet.
[...] maar teveel van de hardware abstractie van Linux hangt af van welke widget toolkit, welke window manager, desktop environment, distributie, en allerlei andere keuzes. Alleen voor functionaliteit die al standaard was voor 1990, kan je er vanuit gaan dat het het op iedere Linux (en veel andere Unix) doet. Een groot deel daarvan is niet eens de Linux kernel, maar POSIX denk iK? Ik weet niet waar in het hele standaarden en APIs land dit soort dingen precies zitten.
Wat mij betreft speelt hier ook nog iets anders: we blijven soms te veel hangen in (POSIX) purisme. Ja, POSIX is ontzettend belangrijk voor portabiliteit en backwardscompatibiliteit, maar zelfs de moderne iteraties zijn m.i. nog veel te sterk geworteld in het traditionele Unix en C tijdperk. Ondertussen hebben we al decennia Linuxismes en leven we inmiddels ook in een wereld van C++, Rust, eBPF, enz. Wat mij betreft zou POSIX daarin niet meer de leidende maatstaf moeten zijn.
En juist op gebied van widgettoolkits en omgevingen laten GTK en Qt zien dat de bazaar prima kan werken! Een GTK app draait doorgaans gewoon onder KDE en een Qt app onder GNOME. Niet omdat die toolkits hetzelfde zijn, maar dankzij gemeenschappelijke afspraken zoals Wayland (hier gaat het wel af en toe nog mis), PipeWire, D-Bus en freedesktop.org/XDG specs. Dat gaat zeker niet altijd vlekkeloos, maar de basis ligt er al en die is solide.
Hier houd het cathedraal vs. bazaar model Linux echt tegen op grote stappen te zetten.
Daarom pleit ik vooral voor het verder uitbouwen en bestendigen van die interoperabiliteit, met open standaarden en conformiteitstests. Laat iedereen vooral lekker zijn eigen oplossingen ontwikkelen, zolang ze maar met elkaar kunnen samenwerken.
En die bazaar is juist onze kracht! Alleen mag de kathedraal af en toe best helpen met gemeenschappelijke standaarden, conformiteitstests en wat spelregels. Niet om de innovatie te sturen, maar juist om die mogelijk te maken.
Dit is gedoemd om te floppen. Wie gaat dit nou kopen?
De hele strategie is gewoon verkeerd. Je kan prima software intwikkelen zonder de hardware en andersom.
Ik wordt nu verplicht om een email adres aan een telefoonnummer te koppelen. Dat is wat ik weg wil hebben en daar wil ik best 1500 euro voor betalen. Maar dan moet het welgoed zijn. Begin maar gewoon met een goede China Phone met goede software , daarna zien we wel.
Hoe zit het met software/app ondersteuning? Kan ik mijn bank app gebruiken, Microsoft MFA, de school apps van de kinderen, de apps van apparaten die je overal bijkrijgt? Ik gebruik niet het OS van mijn telefoon, maar de apps op mijn telefoon.
DigiD werkt, ING werkt, Authy werkt, heel veel werkt. Wat nu voor mij niet werkt zijn MyGov, Itsme en KBC, ja allemaal Belgisch. Itsme geeft aan hier zeker wat mee te doen, MyGov wil er ook naar kijken, KBC nog geen contact mee gehad. Itsme zie ik binnenkort wel werken afgaande hoe meegaant ze reageren, MyGov weet ik nog niet zo zeker.
Interessant dat ze aangeven dat ING werkt. Ja, de app installeerd en start op, maar twee maanden geleden had ik problemen tijdens verificatie, uiteindelijk wel gelukt, maar tijdens inloggen werd ik er uit geknikkert. Ik zal vanavond mn smartphone updaten en nog eens proberen.
Als je los wilt van big tech, door over te stappen op Sailfish-OS en vervolgens Android apps gaat draaien via een compatibility layer heb je nog steeds embedded analytics en tracking die jouw data doorstuurt naar Google, Microsoft, Meta, Amazon etc. Dan ben je nog steeds afhankelijk aan big tech. Hier schiet je niks mee op. Als je af wilt van big tech moet je stoppen met het gebruik van hun OS en Apps met embedded analytics en tracking. Dit betekent dat je dan native sailfish apps of een browser moet gaan gebruiken.
Das leuk in theorie, maar ik heb ook een echt leven waarin zaken spelen. Ik wil echt wel op de hoogte zijn van school zaken van mijn kinderen en dat gaat gewoon via app van school. Daarin staan hun cijfers, rooster, toetsen, etc. En de sportclub van mijn kinderen communiceert gewoon via WhatsApp, dus leuk als ik dat niet heb, maar mis ik allerlei cruciale informatie in de praktijk. Enzo zijn er nog tal van dingen en ik heb niet de tijd om dat allemaal te gaan uitzoeken. Zoveel boeit Big Tech mij nou ook weer niet.
Maar aan eerder reacties te zien is er wel veel mogelijk.
Social Schools en Parro zijn beide via app en via website te raadplegen. Zowel de resultaten portals als de ouder-leerkracht communicatie. En bij ons sportclub krijgen we altijd een email over definitieve besluiten en afspraken omdat er ook veel leden zijn die helemaal geen smartphone hebben. Ik heb ook kennissen die gebruiken Martrix voor whatsapp groepen. Maar wat je zegt kopt deels. Je hele kring moet er op ingesteld zijn.
er zijn veel mensen buiten ons tweakers en die kijken naar specs en gemak. Wil een Europees alternatief echt de mainstream veroveren dan zul je daar volop moeten investeren.
de repair act gaat deze telefoons ook in de weg zitten. Straks kun je ook je batterij in je iPhone en Android telefoon wisselen.
ik zie het eerlijk gezegd een beetje somber in . Er is een reden waarom Nokia ter ziele is gegaan met hun telefoontak. Europa zal met een echt uniek sellingpoint moeten komen.
[Reactie gewijzigd door hydex op 8 oktober 2026 06:55]
ik zie het eerlijk gezegd een beetje somber in . Er is een reden waarom Nokia ter ziele is gegaan met hun telefoontak.
Klopt. Dat was het "not invented here" syndroom. Na Symbian bleef Nokia te lang zwalken terwijl er een kant-en-klaar en gewild antwoord klaarstond. De laatste keuze voor Windows Phone als een nieuw, onbekend, gesloten OS zonder compatibiliteit met andere besturingssystemen (en tussen eigen versies) was de doodsteek.
Dankzij compatibiliteit met Android voor applicaties heeft Jolla een voordeel. Dit is een essentieel onderdeel voor een transitie, maar niet het enige.
[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 8 oktober 2026 07:01]
De laatste keuze voor Windows Phone als een nieuw, onbekend, gesloten OS zonder compatibiliteit met andere besturingssystemen (en tussen eigen versies) was de doodsteek.
iOS en Android hadden ook geen compatibiliteit met een ander OS? Een relatief non-argument dus voor die tijd.
Een groter probleem voor Nokia zal zijn geweest dat ze de smartphone boot volledig gemist hebben. Symbian kon het niet aan en kregen ze niet "up-to-date" om te concurreren met iOS en Android. En Maemo was initieel voor PDAs en dergelijke en was too little too late als smartphone. De enige telefoon met Maemo, 5, in naam was de N900, en dat was zelfs voor die tijd een enorm niche apparaat (met het uitschuifbare toetsenbord en dus meer "PDA waarmee je kunt bellen"). Vervolgens zijn ze wel gaan werken aan Maemo 6, maar toen zijn ze samen gegaan met Moblin van Intel. Wat uiteindelijk niks heeft opgeleverd, want het enige "MeeGo" apparaat is de Nokia N9. En dat is niet eens een MeeGo apparaat, maar "MeeGo Harmattan", aka Maemo 6 met een MeeGo naam. Want het OS was al te ver om over te gaan naar "MeeGo" (MeeGo "moest" RPM als package manager / Red Hat als basis OS gebruiken, zoals Moblin deed, terwijl Maemo Debian based was, MeeGo Harmattan is vervolgens nog steeds Debian based en een doorontwikkeling van Maemo 5). En de N9 heeft nooit een kans van slagen gehad, want het toestel werd op het MWC in een achterkametje aangekondigd terwijl ex-Microsoft topman en op dat moment Nokia CEO Stephen Elop op het grote podium de samenwerking met Microsoft, en het gebruik van Windows Phone, stond aan te kondigen. Vanaf het moment dat de N9 werd aangekondigd was dus al meteen duidelijk dat je een product zou komen met zeer twijfelachtige tot geen (software) support. Dat er vervolgens wel nog twee grotere updates gekomen zijn, en later nog een fix om de 3G werking in stand te houden, was dus uberhaupt al een wonder.
Terwijl Maemo 6 / MeeGo Harmattan zijn tijd ver vooruit was. Met bv puur gesture based navigatie (zonder fysieke of on-screen navigatie knoppen) is iets dat iOS en Android pas vele jaren later hebben geïntroduceerd bv.
Nu, achteraf, leert de geschiedenis ons wel dat je, zelfs begin 2010, al te laat was om de smartphonemarkt te betreden. Gezien dus ook Windows Phone geflopt is en zelfs het grote Microsoft het niet voor elkaar kreeg tegen iOS en Android op te gaan. Alhoewel daar volgens mij ook wat verkeerde keuzes zijn gemaakt (IIRC heeft Windows Phone / Mobile nog een keer de backwards compatibiliy gebroken waardoor alle apps aangepast en opnieuw uitgebracht moesten worden / je effectief de app 2x moest builden & uploaden, terwijl het app gap al een groot issue was en ze daarmee apps voor "Windows" weer weggooide en aan een nieuw app gap begonnen).
Had Nokia dus eerder iets met een toestel ala de N9, en evt meer toestellen (/keuze in modellen) kunnen doen had Maemo / MeeGo wellicht best wat kunnen worden. Want het was een prima toestel en OS (zoals ook bewezen doordat de Lumia gewoon een hardware kopie was en IIRC ook nog best aardig verkocht bij introductie). Want Nokia had eind 2000, begin 2010 natuurlijk wel nog een grote naam en flinke userbase. Alleen kwam dat in verval doordat ze geen smartphone hadden die mee kon met de iOS en Android toestellen. De N9 / Maemo had daar IMO wel tegenop gekund. Alleen waren ze dus én te laat, én (daardoor) met een app-gap, én was het toestel & OS al dood bij aankondiging.
iOS en Android hadden ook geen compatibiliteit met een ander OS? Een relatief non-argument dus voor die tijd.
Toen speelde al dat applicaties en compatibiliteit belangrijk waren en dat er al populaire platformen waren. Een nieuw platform moest toen al opboksen tegen de andere twee. Jolla vermijdt dat nu door compatibiliteit met Android.
Verder hadden Android en iOS betere forwards en backwards compatibility. Dit is iets dat Microsoft meerdere malen voor zichzelf met Windows Phone/Mobile brak. Dit hielp niet met applicatieontwikkeling. Een gebrek aan compatibiliteit met Androidapplicaties hielp ook niet.
[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 8 oktober 2026 11:46]
Ik zou zeggen dat 'Europees alternatief' unique selling point genoeg is. Maar de puntjes mogen op de i, en bij Jolla komt dat voor een groot deel gewoon door het gebrek aan (financiële) middelen. Ik heb jarenlang Sailfish als daily driver gebruikt, en al die jaren wordt het product gebouwd door een enorm klein clubje mensen. Ik snap niet dat ze niet een flinke subsidiepot krijgen vanuit de EU, waar soevereiniteit wel een thema is, en hier een uitgelezen mogelijkheid ligt.
Een flinke pot subsidie is geen garantie voor een succesvol product of bedrijf. Naast Nokia hebben ook wat Chinese merken zich teruggetrokken uit de Europese markt omdat die gewoon heel moeilijk is. Wij eisen de hoogste kwaliteit voor een zo laag mogelijke prijs. Alleen heeft Apple het op de een of andere manier voor elkaar gekregen om spullen veel en veel te duur te kunnen verkopen.
Ik gun ze de groei van harte hoor, maar laat die groei maar gewoon organisch ontstaan. Dan is het ook het meest levensvatbaar
[Reactie gewijzigd door turbojet80s op 8 oktober 2026 07:52]
Ik denk dat een inkoopbeleid veel kan betekenen. De VS hebben al aangetoond dat ze toegang tot big tech diensten politiseren. Het is onacceptabel dat onze politieke leiders en hoge ambtenaren allemaal van de ene op de andere dag kunnen worden afgesloten als ze iets zeggen of doen waar een Amerikaanse president boos van wordt.
Dus zet alle EU officials en ambtenaren over en doe dat in een programma waarmee tegelijkertijd Windows en office eruit worden geknikkerd. Dan heb je in een klap tienduizenden professionele gebruikers erbij.
Dan kun je resources inzetten om het systeem prime time te maken voor steeds grotere groepen mensen. Nationale overheden, lokale overheden en diensten enz. Dan ga je al naar miljoenen gebruikers toe.
Dan heb je massa waarvoor bedrijven ook native apps willen gaan ontwikkelen.
Ik denk dat een inkoopbeleid veel kan betekenen. De VS hebben al aangetoond dat ze toegang tot big tech diensten politiseren. Het is onacceptabel dat onze politieke leiders en hoge ambtenaren allemaal van de ene op de andere dag kunnen worden afgesloten als ze iets zeggen of doen waar een Amerikaanse president boos van wordt.
Dus zet alle EU officials en ambtenaren over en doe dat in een programma waarmee tegelijkertijd Windows en office eruit worden geknikkerd. Dan heb je in een klap tienduizenden professionele gebruikers erbij.
Dan kun je resources inzetten om het systeem prime time te maken voor steeds grotere groepen mensen. Nationale overheden, lokale overheden en diensten enz. Dan ga je al naar miljoenen gebruikers toe.
Dan heb je massa waarvoor bedrijven ook native apps willen gaan ontwikkelen.
Het zou inderdaad een mooie stap zijn als Jolla eerst met overheden, instanties en dergelijke gaat samenwerken. Dan heb je gelijk een grote afzet en kan je de telefoon bekend maken bij het publiek. Zorg ervoor dat je goed inspeelt op die behoeften die bijv. een ambtenaar nodig heeft.
Breng stap voor stap dan steeds meer uit en voila... de concurrent is "rising".
Ik zou zeggen dat 'Europees alternatief' unique selling point genoeg is. [...] Ik snap niet dat ze niet een flinke subsidiepot krijgen vanuit de EU, waar soevereiniteit wel een thema is, en hier een uitgelezen mogelijkheid ligt.
Dat snap ik heel erg goed. Waarom zou je in hemelsnaam subsidie stoppen in Sailfish als er al een open source alternatief is dat: al miljoenen apps heeft, een UI heeft waar mensen al aan gewend zijn, een veel beter securitymodel heeft, etc. namelijk AOSP?
Ja, AOSP is van Google. Maar het is volwassen en open source. Dus ik zou veel liever zien dat de EU geld stopt in het vormen van een consortium dat AOSP over kan nemen en verder kan ontwikkelen, mocht Google AOSP te veel sluiten. Plus werk aan een Europese app store (die zowel op gecertificeerde Google telefoons als third-party systemen als GrapheneOS, Lineage, etc. werken) en maak een één of andere manier een inspanningsverplichting voor bedrijven om hun app daar ook beschikbaar te maken. Plus Play Integrity remote attestation verbieden. Dan kun je, wanneer nodig, de switch in één keer omgooien, bovendien maakt het een gezonde markt voor toestellen die andere AOSP varianten ondersteunen.
Op zich ook een optie, maar AOSP forken is wellicht helemaal niet zo toekomstbestendig als je denkt. Google gaat nu over AOSP, en kan zelf besluiten om daar van alles in te bouwen die een Europese fork in de weg kan zitten. Uiteindelijk gaat applicatie compatibiliteit nog meer kapot dan deze nu al is zonder play services. Ik zeg niet dat het Jolla moet worden, maar ik vind een goed geïntegreerde VM-achtige oplossing voor Android apps naast native apps op zich ook wel elegant.
Zoals? Nieuwe Android APIs kunnen gewoon volgens de API docs geïmplementeerd worden en microG laat zien dat het prima mogelijk is de Play Services APIs te implementeren. En microG is nu een project met slechts een klein aantal developers. Bedenk wat echte funding kan doen.
Jolla moet Android compatibiliteit implementeren en parity met Android krijgen qua functionaliteit en veiligheid, wat veel meer werk is.
Is het niet gewoon ontzettend lastig om te concurreren met iOS en Android vanwege de enorme stores vol apps? Volgens mij is hardware maken en een OS regelen niet het grootste probleem. Maar je staat al 4-0 achter omdat mensen het niveau van apps op iOS en Android verwachten.
Dat kan een OS-ontwikkelaar voor een OS met Android compatibiliteir oplossen via-via. Zo heeft GrapheneOS ondersteuning voor verbinding met de Play Store. Dat kan via een sandboxed Play Store applicatie of via een alternatieve client, zoals Aurora Store.
Deels.
Ieder profiel dat je in GrapheneOS aanmaakt staat los van mekaar en kan niet met mekaar communiceren.
Zo heb ik zelf meerdere profielen. 1 hoofdprofiel zonder google play services, 1 voor bank en overheid zaken waarvoor je helaas verplicht google play services nodig hebt, 1 voor andere zaken waarvoor google play services nodig zijn.
Concreet zit ik 90% van de dag in mijn hoofdprofiel.
Op het werk af en toe naar het andere profiel vanwege Authenticator.
Nokia is ten onder gegaan aan de wet van de remmende voorsprong. Ze waren zo gigantisch groot met symbian. Iedereen in Europa had zo’n beetje een Nokia. Toen kwam apple met de iPhone. Nu was de eerste iPhone technisch gezien geen uitblinker, maar de marketing van Steve Jobs + een app model waarbij andere sdev problemen voor de gebruikers konden oplossen was een goude greep. Symbian was ineens ouderwets. Volgens mij waren er wel 3rd party apps op Symbian, maar die waren redelijk beperkt. Toen de eerste iphone uitkwam was de flagship van Nokia de N95. Toen de iPhone 3 uitkwam had Nokia de N96 er tegenover staan wat in werkelijkheid gewoon een N95 was in een nieuw jasje. Het duurde tot 2010 voordat Nokia met zijn iPhone killer kwam, de Nokia N8. Maar app development was nog steeds een drama, de gui leek nog heel erg op de voorgaande versies van Symbian en het ding was rete traag. Het heeft tot 2012 geduurd voordat Symbian er modern uit ging zien. De N900 had volgens mij een deel van de Symbian problemen op had gelost maar het Dev team kon niet opboksen tegen de grote groep in het bedrijf dat van Symbian afhankelijk was. De Nokia N9 kwam te laat, Elop had toen al zijn burning platform memo uitgestuurd en besloten over te gaan op Windows. De N9 was een serieuze concurrent voor iPhone en Andriod. Een modern OS wat toen al multitasking ondersteunde en veel QoL functies die lang bij de iPhone ontbraken. Anyway Windows had vervolgens zijn eigen problemen, waaronder compleet gebrek aan richting en fatsoenlijke ondersteuning. Dus ja Nokia is niet ten onder gegaan omdat het Europees was, ze waren te log en toen er een revolutie in de markt kwam konden ze niet snel genoeg aanpassen. Iets waar veel meer bedrijven aan ten onder zijn gegaan..
De N9 was een serieuze concurrent voor iPhone en Andriod. Een modern OS wat toen al multitasking ondersteunde en veel QoL functies die lang bij de iPhone ontbraken. Anyway Windows had vervolgens zijn eigen problemen, waaronder compleet gebrek aan richting en fatsoenlijke ondersteuning.
Symbian aan het einde van diens leven, de N9 en Windows Phone hadden een gezamenlijk probleem: een tekort aan (third-party) applicaties. De oorzaak van dit probleem was voor ieder van die anders, maar het probleem en de uitkomst daarvan werden gedeeld.
Een mobiel OS moet zowel ontwikkelaars als gebruikers maximaal faciliteren. Elke hindernis op dat gebied is een reden om het OS links te laten liggen.
Nu was de eerste iPhone technisch gezien geen uitblinker
Het apparaat was wel echt sexy: de eerste keer multi-touch was echt fantastisch. Daarnaast was het veel scherm en was de N95 plotsklaps een ouderwets ding. En zelfs met de eerste versie van iOS was Symbian ten dode opgeschreven. Noem het marketing, noem het goed design. Apple had echt goud in handen. En ineens was Nokia uit.
Als er zo’n hecte community is en als je bedenkt dat IOS en Android al tijden volwassen zijn, immers recente veranderingen zijn steevast klein en worden steevast als beperkte upgrades benoemd, waarom lukt het dan toch niet om met Jailfish een behoorlijk vergelijkbaar alternatief te leveren?
Waarom is het gat in ontwerp en hardware nog zo groot? Ook daar geldt: alles is wel redelijk af qua vernieuwing, alleen de snelheid van de soc is echt heel sterk aan inflatie onderhevig. En andere Chinese leveranciers kunnen ook top hardware bieden dus het zal wel iets met de inkoopprijs te maken hebben, maar dat lijkt dit gat niet helemaal te verklaren.
Hoe zit dat dan wel? Ik wil heel graag weg bij Google en Microsoft en Apple, maar ik ben geen tweaker. Het moet wel gewoon werken. Inclusief alle gangbare apps zoals reis apps, bank apps, communicatie apps en apps van grote bedrijven zoals PostNL, de afvalverwerker, Digid, en meer. En ik moet niet echt het gevoel hebben een inferieur product te moeten kopen, alleen maar om weg te gaan bij Amerikaanse bedrijven. Dat moet toch kunnen?
Als je weg wilt van big tech moet jejezelf aanleren apps zoals reis apps, bank apps, communicatie apps en apps van grote bedrijven zoals PostNL, de afvalverwerker, Digid, etc te vervangen door web browser omgevingen. Ga gewoon naar de website van de dienst verlener. Door dat jij die app gebruikt blijven hun Android en Apple steunen.
Apps voorzien het besturings systeem van gebruikers data, locatie, door notificaties, account sychronisatie, inkomsten comissies etc. En de dienstverlener kan zijn webtoegankelijkheid afschalen wanneer veel gebruikers hun via de app benaderen. Dan krijg je lock-in, dan kom je helemaal nooit meer van big-tech af.
Wederom, ik ben geen tweaker. Maar zijn apps niet eigenlijk simpel gezegd niet veel meer dan een webpagina waarop je ingelogd bent wat via cookies wordt onthouden in een andere form factor? En als dat zo is, is het dan echt zo ingewikkeld om een besturingssysteem generieke app te ontwikkelen en onderhouden? Misschien voor een bank app vanwege beveiliging. Maar reisapps? De app van de afvalverwerker? In mijn simpele gedachte, als het eingelijk gewoon een soort gepersonaliseerde website is, gaat dat meer over resolutie dan besturingssysteem. En resolutie is niet besturingssysteem afhankelijk. Maar nogmaals ik weet er blijkbaar te weinig van en denk te simpel.
Die Amerikaanse bedrijven hebben een tiental jaren gehad om de boel fijn te slijpen en hebben de inkomsten en de middelen omdat te kunnen doen. Jolla en Murena hebben die inkomsten (nog?) niet, moeten een achterstand inhalen en hebben beperkte middelen. Daarom is het ook zo belangrijk dat ze gesteund worden!
Je zou een Fairphone 6 met /e/OS kunnen overwegen. (Ik heb geen ervaring met Pixels met GrapheneOS - al lijkt het mij leuk om daar ook eens mee te stoeien). Maar een grote achteruitgang van jaren is het al lang niet meer is mijn ervaring. Ik heb mijn ouders zelfs een Fairphone 6 met /e/OS gegeven. Daarnaast heeft /e/OS een gigantisch pluspunt: meer privacy en geen reclamezooi en je bent baas over je eigen toestel. Alle overheidsapps en bankenapps die wij gebruiken, werken prima op /e/OS en er zijn ook vele goede open source apps en je kunt altijd nog Google Playstore apps installeren.
Er is tot nog toe maar 1 app die ik gebruikte die niet werkt op /e/OS en dat is de VW app. Die werkte eerst prima, maar VW heeft besloten Google te omarmen en heeft iets aangezet in die app waardoor het niet meer werkt. Ik heb daar een hele kettingmail met ze over en heb ze vriendelijk duidelijk gemaakt dat wij als jarenlange trouwe VW rijders, nooit meer een VW zullen aanschaffen. (En desnoods trekken wij dat VAG breed.) Ik zit niet te wachten op OS monopoly of nog een duopoly in de auto infotainment systemen. Ophouden met die Amerikanen.
Als je wat wil in je leven, zul je offers moeten brengen. Ben je daar niet toe bereid, verbetert er nooit wat.
Ik snap wat je zegt, maar ik vind: het kost tijd en geld wat makkelijk. Chinese leveranciers leveren nu een volwaardige high end telefoon. En die merken bestaan korter van Jolla. In de nog complexere wereld van auto's zijn Chinese auto's nu ook volwaardige alternatieven. Het het kan blijkbaar prima. Fairphone is ook een goed voorbeeld. Als ik de review van de Fairphone 6 lees dan is die deze Jolla telefoon voorbij. Waarom dan? Fairphone bestaat korter toch?
Misschien denk ik gewoon te simpel, maar Linux is tegenwoordig een behoorlijk volwassen alternatief voor Windows toch? En een PC heeft meer variaties in componenten dan een telefoon toch? Waarom lukt het bij een telefoon dan niet?
Daarnaast heeft /e/OS een gigantisch pluspunt: meer privacy en geen reclamezooi en je bent baas over je eigen toestel.
De privacy is beter dan stock Android, maar microG op /e/OS babbelt nog steeds met Google en als je Play Integrity support in microG aan hebt staan (wat nodig is om apps te draaien die Play Integrity op basic-niveau vereisen), dan download microG een obfuscated Google blob met DroidGuard, die geprivilegeerd op het toestel wordt gedraaid. Omdat die blob bij een Play Integrity request gedownload wordt, kan Google zelfs een unieke blob naar jouw telefoon sturen en die wordt dan gewoon in een geprivilegeerd proces uitgevoerd. Een aantal mensen hebben in het verleden die blob reverse engineered (best lastig, want om het lastiger te maken wordt een deel gedraaid met een speciale VM waar de registervolgorde regelmatig in veranderd wordt, etc.) en het verzamelt data over je telefoon en upload die naar Google. Dit is overigens allemaal geen geheim en gewoon in de microG code te vinden + er zijn ook open issues over in de microG GitHub repo, want dit is nogal een grote achterdeur voor Google.
Verder kun je beter ook geen Google apps installeren (inclusief Android Auto), want de microG fork in /e/OS geeft bepaalde Google apps (op basis van signing key) toegang met meer privileges dan een standaard sandboxed Android app. Dis is uiteraard ook gewoon in de broncode te vinden.
GrapheneOS sandboxed bijvoorbeeld Play Services, waardoor Google niet dit soort achterdeuren heeft. Het ter ziele gegane DivestOS had een ongeprivilegeerde versie van microG dat dit probleem ook niet had.
Verder zijn er wel wat opmerkingen te maken over de veiligheid van /e/OS (zoals het zetten van incorrecte patchlevels, omdat ze niet alle nodige patches voor een patchlevel toepassen, of het feit dat ze inmiddels best wat patches voor high/critical vulnerabilities missen omdat Google ze inmiddels alleen voor de meest recente Android versie uitrolt) maar dat is een andere discussie.
Er is tot nog toe maar 1 app die ik gebruikte die niet werkt op /e/OS en dat is de VW app. Die werkte eerst prima, maar VW heeft besloten Google te omarmen en heeft iets aangezet in die app waardoor het niet meer werkt. Ik heb daar een hele kettingmail met ze over en heb ze vriendelijk duidelijk gemaakt dat wij als jarenlange trouwe VW rijders, nooit meer een VW zullen aanschaffen. (En desnoods trekken wij dat VAG breed.)
Same. We hebben dan onlangs bij de al geplande aankoop van een nieuwe auto een Kia genomen. Dit was uiteraard niet de enige reden om van VW weg te gaan, maar het was er wel één. De Kia app werkt prima op GrapheneOS.
Ik zit niet te wachten op OS monopoly of nog een duopoly in de auto infotainment systemen. Ophouden met die Amerikanen.
Als je wat wil in je leven, zul je offers moeten brengen. Ben je daar niet toe bereid, verbetert er nooit wat.
Klopt. Helemaal los komen we helaas nog niet. Vandaar dat ik sprak van "meer privacy". Standaard zit er trouwens een goede tracker blocker in /e/OS die de vele (verborgen) trackers in apps blokkeert.
Ik gebruik zelf geen Google, Apple of Microsoft. Ben al jaren over op linux en open source. Tot begin dit jaar had ik nog een iPhone, maar iOS 26 was niet mijn ding en ik wilde mijn afhankelijkheid van die Oranje Clown in het Witte Huis verminderen.
Een tweedehands Pixel staat nog op de planning om met GrapheneOS te kunnen stoeien. Lijkt mij wel een leuk projectje voor de aankomende herst/ wintermaanden. Doch had ik graag gezien dat Fairphone en GrapheneOS de handen ineen hadden geslagen.
Standaard zit er trouwens een goede tracker blocker in /e/OS die de vele (verborgen) trackers in apps blokkeert.
Dat gaat helaas steeds minder werken omdat tracking steeds meer via hostnames gedaan wordt waarop andere legitieme API requests gedaan worden, dit om DNS blockers en blockers zoals die in /e/OS (hetzelfde idee) te omzeilen. Om dit correct te doen moet je uiteindelijk toch iets hebben als de regelgebaseerde filters van iOS 26 en later (bijv. door Wipr's Filtr gebruikt), die daadwerkelijk URIs kunnen inspecteren. Maar dat vereist dat je zoals Apple met de ijzeren vuist op tafel kunt slaan, zodat iedereen door de officiële platform APIs gaat om requests te doen (URLSession geloof ik).
Op Android is het beste wat je kunt doen uiteindelijk zo min mogelijk apps gebruiken, analytics strippen met Morphe, en dan een DNS blocker als laatste verdediging.
Doch had ik graag gezien dat Fairphone en GrapheneOS de handen ineen hadden geslagen.
Je bent niet de enige, same here! Ik ben in ieder geval blij dat er met Motorola een alternatief gaat komen voor Pixel hardware.
Ik wil heel graag weg bij Google en Microsoft en Apple, maar ik ben geen tweaker. Het moet wel gewoon werken. […] En ik moet niet echt het gevoel hebben een inferieur product te moeten kopen, alleen maar om weg te gaan bij Amerikaanse bedrijven. Dat moet toch kunnen?
Ik beschouw mezelf wel als een Tweaker, maar ik zit ook op het spoor “het moet gewoon werken”. Mijn telefoon (al sinds ze “smart” werden iPhones) wil ik niet op dagelijkse basis moeten “klooien”, alleen om weg te gaan bij big tech. Ik hou daarnaast ook gewoon van mooie technologie, daar word ik blij van. En iedere dag het meest gebruikte device in mijn leven oppakken en een “net niet”-gevoel krijgen, heb ik simpelweg geen zin in. Of bot gezegd: ik ben idealistisch, maar niet zó idealistisch…
Overigens wel fervent gebruiker en propagandist van Proton, Signal etc. maar dat zijn ook gewoon volwaardige alternatieven voor big tech.
Heel begrijpelijk, ik denk dat je dan nog even geduld moet hebben. Het heeft een paar maanden geduurd (met veel hulp van Gemini AI 😁) tot mijn Graphene OS telefoon een gebruiksvriendelijke flow had en alle apps werkten. Ik overweeg nu over te stappen naar een Fairphone 5 met Ubuntu Touch, Waydroid voor Android apps en MicroG. Misschien eerst eens op een Googke Pixel 3A proberen.
ik heb deze telefoon en kwalitatief niks op aan te merk hij is degelijk om het maar zo te zeggen. De meeste android apps werken ook prima. Echter niet allemaal en de eigen apps (native) zijn er nauwelijk hoewel het een linux telefoon is en er dus wel veel mogelijk is voor de gemiddelde nerd. Waar ik vooral tegen aanloop is een goede wallet app en als je deze al kan installeren is het een android app en hoewel de telefoon NFC heeft wordt deze niet vertaald naar de android app. dus betalen met deze telefoon zit er helaas niet in. althans nu nog niet. ik heb deze telefoon gekocht omdat ik dit soort dingen wil steunen wetend dat het tekort ging schieten (voting with the wallet) maar de telefoon is echt nog niet geschikt voor de gewone gebruiker.
waar gebruik ik hem voor. ik heb er een tweede simkaart in zit en ik moet soms op plek zijn waarbij het niet fijn is als derde alles kunnen volgen. Dan wel ga ik reis en is een minimaal ingerichte telefoon fijn. ik gebruik ook een graphene OS telefoon in sommige gevallen.
Maar mijn samsung galaxy fold 6 ga ik binnenkort vervangen door een Motorola Signature 27 helaas niet door de Jolla phone ondanks dat ik hem al heb liggen.
Als dat probleem met NFC wordt opgelost, kijk dan eens naar de Curve app. Die werkt zonder dat je google services nodig hebt. En kan je koppelen aan je bestaande betaalrekeningen.
Maar zonder NFC schiet het natuurlijk niet op Dat moeten ze eerst fixen.
curve app heb en ken ik maar werkt helaas ook niet (vanwege NFC) en werkt niet met elke pas die ik heb helaas (meeste wel). Ik gebruik dit ook binnen graphene OS.
Waar ik vooral tegen aanloop is een goede wallet app en als je deze al kan installeren is het een android app en hoewel de telefoon NFC heeft wordt deze niet vertaald naar de android app
Ik heb volgens mij op het forum wel eens gezien dat er een bank is die dit kan op Sailfish, zou daar eens zoeken.
Google wallet gaat helaas nooit kunnen werken, dat heeft Google allemaal dichtgetimmerd. Dat werkt ook al niet op GrapheneOS bijvoorbeeld.
Ik heb een tijdje Sailfish OS 4.4 en 5.0 op een Sony Xperia 10 III gebruikt en het grootste struikelblok was dat de browser Gecko ESR 78 en 91, zo ver verouderd zijn dat websites als tweakers.net niet goed laden en vrijwel onbruikbaar zijn. Je zou ook kunnen stellen dat websites als tweakers te veel afhankelijk zijn aan de nieuwste browser standaards dat ze niet meer goed functioneren op alternatieve browsers wat open source en off-big-tech tegenhoudt.
De volgende test wordt een Fairphone/PinePhone met Ubuntu Touch, postmarketOS/Nura,Mobian etc.
Ik heb geen behoefte aan Android via Murena of Graphene.
[Reactie gewijzigd door Pino Blauw op 8 oktober 2026 09:31]
Er zijn tegenwoordig ook twee native forks van de browser, met een meer up-to-date engine. Eentje die zo ver mogelijk update met de huidige QT versie, en eentje die nieuwere QT versies vereist die je via OpenRepo (geloof ik) kan installeren.
Helaas ondersteunen die beide nog geen extensies, dus ik zit voorlopig ook nog vast aan een Android browser.
:strip_exif()/i/2008313646.webp?f=thumblarge)
:strip_exif()/i/2008423392.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/1387547805.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008423378.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008423372.jpeg?f=imagegallery)
/i/2008421584.png?f=imagegallery)
/i/2008421586.png?f=imagegallery)
/i/2008421588.png?f=imagegallery)
/i/2008421590.png?f=imagegallery)
/i/2008421592.png?f=imagegallery)
/i/2008421594.png?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008423402.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008423374.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008423390.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008423406.jpeg?f=imagegallery)
/i/2008421604.png?f=imagegallery)
/i/2008421606.png?f=imagegallery)
/i/2008421608.png?f=imagegallery)
/i/2008421610.png?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421546.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421532.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421560.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421550.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421536.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421564.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421552.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421538.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421566.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421554.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421540.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421568.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421548.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421534.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421562.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421556.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421542.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421574.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421558.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421544.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008421576.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008423382.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008313578.webp?f=thumbmedium)
/i/2008250912.webp?f=fpa)
/i/1366984055.png?f=fpa)
:strip_icc():strip_exif()/u/669131/crop5ab7ac648e05e_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/522151/crop5e877227df17a_cropped.jpeg?f=community)
/u/75323/5procentoog.JPG?f=community)
/u/311008/crop6adce4b572544.png?f=community)
:strip_exif()/u/1650466/crop6215360d3031f_cropped.gif?f=community)
:strip_exif()/u/41306/web_anim.gif?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/411101/crop636bd3ebad62b_cropped.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/741335/crop655c9dd523eba_cropped.jpg?f=community)
/u/2008130/crop6536ebba0daf2_cropped.png?f=community)
/u/486492/crop570394e125bb4_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/79614/Family-Guy-Victory-is-Ours.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/397964/crop58ff0c769b446.jpeg?f=community)
:strip_exif()/u/128173/crop59a1592e54731_cropped.gif?f=community)
/u/4739/logo-clean-icon.png?f=community){kind=icon}
/u/135301/crop6724de8c73a8b_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/211605/Cat.jpg?f=community)
:strip_exif()/u/25859/test2.gif?f=community)
) maar als 101 functies zoals browsen niet ok werkt dan sta je wat mij betreft echt met 3-0 achter./u/94596/crop6ac4baab4c648_cropped.png?f=community)
/u/296054/crop68eceac396f4d_cropped.png?f=community)
/u/321091/crop5eb047be81d0c_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/110767/avatar_6060.jpg?f=community){kind=avatar}
/u/2459434/crop699c59042b54f_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/52293/yingyang.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/394017/crop59b7b4e51b807_cropped.jpeg?f=community)
/u/66501/A_bitaeniatum-3.png?f=community)