Samengevat
De Pro is een verfijndere versie van de gewone Framework Laptop 13. De behuizing is steviger, de speakers zijn beter, er zit een haptisch touchpad op en er is ruimte voor een grotere accu. In combinatie met de Intel Ultra X7 358H is de accuduur uitstekend, maar de prestaties vallen tegen. Het scherm is voor een lcd erg goed, maar oled is nog steeds geen optie. Zoals gebruikelijk kun je vrijwel alles aan de Framework aanpassen en upgraden. Sommige onderdelen, waaronder de nieuwe accu, passen alleen niet meer in het oude chassis.
Wat is de Framework Laptop 13 Pro? Eerlijk gezegd snapte ik dat bij het uitpakken van de laptop eerst niet. Goed, hij is zwart en heeft een haptisch touchpad, maar kan ik die onderdelen dan niet op mijn gewone Framework non-Pro zetten? Die upgradebaarheid van onderdelen was toch juist waar het allemaal om draaide bij Framework?
Na een paar dagen werken en benchen heb ik het antwoord op die vraag gevonden. De Pro is eigenlijk een combinatie van nieuwe onderdelen, waarvan je een deel niet kunt overzetten naar de originele Framework Laptop.
Wat de Pro 'Pro' maakt
Wél uitwisselbaar zijn het nieuwe scherm – een mat touchscreen met een resolutie van 2880x1920 pixels – en het nieuwe moederbord met daarop een Intel Panther Lake-processor. Deze onderdelen kun je ook los bestellen en in iedere Framework 13 stoppen.
:strip_exif()/i/2008271510.jpeg?f=imagenormal)
Wat de Pro 'Pro' maakt, is de behuizing. Die is nu gemaakt uit een blok aluminium, ook wel unibody genoemd, en dat merk je. Zodra je de laptop oppakt, maakt hij een veel stevigere indruk. Het metaal flext niet, zoals bij de gewone Framework 13 nog wel een beetje gebeurt.
Ook voelen de scharnieren aan alsof ze wat meer weerstand hebben en het scherm klikt wat trefzekerder dicht. Voor mensen die hun laptop graag met één vinger openklappen, is de opening tussen de behuizing en het scherm helaas niet groter geworden. Je moet daardoor even met je duim klungelen voordat je het scherm kunt openklappen.
De vorm van de behuizing is ook anders geworden. Daardoor zitten de speakers niet meer onderop, maar wijzen ze naar de zijkant, vergelijkbaar met de Apple MacBook Neo. De geluidskwaliteit is bovendien flink verbeterd. Het geluid klinkt nu minder schel en je hoort zelfs wat lage tonen. Het blijven laptopspeakers, maar de nieuwe zijn niet slecht.
De nieuwe vorm van de behuizing biedt ook meer ruimte voor de accu. Framework koos daarom voor een nieuwe accu met een groter volume en een hogere capaciteit. Daardoor kun je de oude en de nieuwe accu niet uitwisselen. Dat is jammer, want zoveel verschillen de accu's nou ook weer niet. Heb je dus een bestaande Framework Laptop, dan kun je niet upgraden naar de 74Wh-accu, tenzij je ook meteen de hele behuizing vervangt.
Ook nieuw aan de Pro is het haptische touchpad. Haptische touchpads kwam je lange tijd vrijwel alleen op Apple-laptops tegen, maar je ziet ze nu ook op steeds meer Windows-laptops. Sinds het voorjaar van 2026 ondersteunt Windows dergelijke touchpads standaard.
Ik vind het haptische touchpad van de Framework 13 Pro veel fijner werken dan klassieke touchpads. Op ieder punt van het touchpad heb je evenveel tegendruk en je kunt instellen hoe stevig de feedback is.
:strip_exif()/i/2008271522.jpeg?f=imagenormal)
De toetsenbordcover met daarin het haptische touchpad kun je wél los bestellen en op je bestaande Framework Laptop zetten. Als je om wat voor reden dan ook liever een ouderwets touchpad op je Framework Pro wilt zetten, heb je pech. Dat onderdeel past niet op de nieuwe behuizing.
Met de stevigere behuizing, het haptische touchpad en de betere speakers voelt de Framework Pro niet zozeer aan als een professionele variant van de Laptop 13, maar eerder als een verfijndere versie. Misschien is de Pro wel de Laptop 13 zoals Framework hem vier jaar geleden had willen uitbrengen. Dat kon toen nog niet, omdat het bedrijf nog niet zoveel ervaring had met het bouwen van laptops. Inmiddels heeft het die wel.
De aansluitingen zijn de afgelopen vier jaar niet veranderd. Framework levert nog altijd modules die het 'expansion cards' noemt en die je in de USB-C-aansluiting schuift. Voor de Pro-versie zijn er alleen enkele nieuwe zwarte varianten bij gekomen.
Onduidelijke nieuwe oplader
Optioneel kun je ook kiezen voor een nieuwe oplader, maar daar is iets vreemds mee. Op papier en op de lader zelf staat dat hij 100W kan leveren, maar aangesloten levert hij slechts 92W. Met een loadgenerator heb ik er maximaal 94W uit weten te trekken, voordat hij zichzelf uitschakelde.
:strip_exif()/i/2008278776.jpeg?f=imagenormal)
Als ik hem vervolgens uitlees met de Power-Z KM003C, het apparaatje dat we ook gebruiken bij opladertests, blijkt dat de lader inderdaad maar 4,6A op 20V ondersteunt, dus 92W. Ook valt op dat de lader ondersteuning heeft voor PPS én het nieuwe AVS-protocol. Dat laatste staat dan weer niet op de verpakking.
Ik heb contact opgenomen met Framework over de nieuwe lader. Volgens de fabrikant zou die geen AVS moeten ondersteunen, maar wel degelijk 100W moeten kunnen leveren. De laptop zelf kan echter niet meer dan 91W verbruiken, dus voor de Laptop 13 Pro volstaat de adapter. Op het moment van schrijven onderzoekt Framework nog waarom de adapter geen 100W levert. We werken dit artikel bij zodra Framework opnieuw reageert.
De nieuwe Laptop 13 Pro kun je bestellen op de website van Framework zelf. Je kunt kiezen voor een bestaande configuratie of zelf iets samenstellen. Hieronder vind je de kant-en-klare configuraties die Framework aanbiedt. De prijzen zijn van 23 juli 2026. Controleer de actuele prijs, want ze jojoën momenteel. Na een prijsverlaging in juni volgde nog geen maand later prijsverhoging, terwijl Framework nog geen enkele Laptop 13 Pro had geleverd. Aanvankelijk bood Framework ook een Core Ultra X9 388H-processor als optie, maar die is niet meer beschikbaar.
| Cpu |
Core Ultra 5 325 |
Core Ultra X7 358H |
Ryzen AI 9 HX 370 |
| Geheugen |
16GB |
32GB |
64GB |
| Opslag |
512GB |
1TB |
2TB |
| Besturingssysteem |
- |
- |
Windows 11 Pro |
| Accu |
74Wh |
74Wh |
74Wh |
| Scherm |
2,8k, touch |
2,8k, touch |
2,8k, touch |
| Prijs |
1799 euro |
3269 euro |
4159 euro |
De prijzen zijn hoog. Dat waren ze ook al voordat de geheugenprijzen stegen. Framework is geen grote speler op de laptopmarkt. Daardoor kan het bedrijf geen lage inkoopprijzen bedingen en is het ook gevoeliger voor prijsstijgingen. Een Framework Laptop koop je dan ook niet omdat hij de goedkoopste is, maar omdat het concept van repareerbaarheid je aanspreekt. Ons testexemplaar heeft de onderstaande specificaties.
| |
Framework Laptop 13 Pro |
| Processor |
Intel Core Ultra X7 358H |
| Cores |
16 (4P + 8E + 4LPE) |
| Kloksnelheid |
P-cores: 1,9GHz (Turbo tot 4,8GHz)
E-cores: 1,5GHz (Turbo tot 3,5GHz)
LPE-cores: 1,5GHz (Turbo tot 3,3GHz) |
| Videokaart |
Geïntegreerd (Intel Arc B390) |
| Werkgeheugen |
32GB Lpddr5x-8533 |
| Ssd |
WD Black SN7100 1TB |
| Wifi |
Intel Wi-Fi 7 BE211 320MHz |
| Scherm |
13,5", 2880x1920 pixels, 120Hz, touch, mat |
| Paneel |
MND508ZB1-1 |
| Accu |
74Wh |
| Besturingssysteem |
geen, getest met Windows 11 Pro |
Je kunt de Framework Laptop Pro krijgen met een Core Ultra 5 325-processor, een Ultra X7 358H of een Ultra X9 388H. Tussen die laatste twee zit weinig verschil, maar de Core Ultra 5 heeft geen snelle B390-gpu aan boord. Wil je dus snelle graphics, kies dan voor de – uiteraard duurdere – X7 of X9.
Ons reviewexemplaar had de X7-processor. Dat komt mooi uit, want we hebben de afgelopen tijd redelijk wat laptops met diezelfde chip getest. Daardoor kun je ze goed vergelijken.
- Cinebench 24 Multi
- Cinebench 24 Single
De energie die de processor mag gebruiken, bepaalt al jarenlang grotendeels zijn snelheid. Van Intel mag de cpu maximaal 80W aan 'Turbo Power' verbruiken, maar Framework legt de limiet wat lager, op 60W. Hieronder zie je de vermogenslimieten die Framework heeft ingesteld.
| |
Boostvermogen |
Constant vermogen |
| Performance |
60W |
30W |
| Balanced |
60W |
25W |
| Efficiency |
20W |
15W |
Opvallend genoeg komt de laptop ook op het Performance-profiel niet aan een package power van 60W. Tijdens Cinebench komt hij net over de 40W heen en met een andere stresstest is het net tot 50W te pushen, en dat is het boostvermogen. Bij langdurige belasting daalt het vermogen naar 30W. Dat is echt aan de lage kant. De ExpertBook Ultra verbruikt bijvoorbeeld 45W, terwijl de OmniBook Ultra het op 40W houdt. Bij een langdurige test, zoals DaVinci Resolve verderop, ga je dat vooral merken.
- Geekbench 6 - Multi
- Geekbench 6 - Multi Integer
- Geekbench 6 - Multi Floating Point
- Geekbench 6 - Single
- Geekbench 6 - Single Integer
- Geekbench 6 - Single Floating Point
In Geekbench Multi heeft de 13 Pro ook de langzaamste Panther Lake-processor die we tot nu toe getest hebben. De snelste, de ExpertBook, is ongeveer veertien procent sneller. De singlecoretest belast één processorkern. Daarbij loopt de processor niet snel tegen de limieten aan, waardoor de scores elkaar nauwelijks ontlopen.
- 3DMark Night Raid
- 3DMark Night Raid - Graphics
- 3DMark Night Raid - CPU
In 3DMark zie je waarom de B390-gpu van toegevoegde waarde is. De 358H is vrijwel dezelfde processor als de 356H in de OmniBook Ultra, maar dan met de snelle B390-gpu. Het verschil in de grafische subtest is aanzienlijk.
- Da Vinci Resolve (PugetBench) Basic
- Da Vinci Resolve (PugetBench) Standard
In DaVinci Resolve, dat we testen met PugetBench, zien we nog een veel groter verschil tussen de andere Panther Lake-laptops en de Framework. Deze test duurt lang en laat daardoor duidelijk het effect van het relatief lage maximumvermogen van de processor zien.
Om throttling uit te sluiten hebben we ook Blender herhaaldelijk dezelfde afbeelding laten renderen. De bovenstaande grafiek toont de rendertijd. Wordt de processor te warm en is de koeling daar niet tegen opgewassen, dan zal de processor gaan throttelen. In de grafiek leidt dat meestal tot een golfbeweging. Bij de Galaxy Book6 Pro zie je dat gebeuren. Het lijntje van de Framework 13 Pro blijft echter gewoon vlak. Daaruit blijkt dat niet throttling, maar de conservatieve vermogensafstelling de relatief lage prestaties veroorzaakt.
Voor de professionele gebruiker ontwikkelde Framework ook een nieuw 13,5"-beeldscherm. 'Ontwikkelde' is een groot woord, want het bedrijf kocht nieuwe panelen in bij CSOT, dat onderdeel is van TCL. Daarnaast is het nieuwe paneel gelukkig ook gewoon compatibel met de oude Framework Laptop 13 tot en met de eerste generatie.
In de onderstaande tabel zie je de verschillende schermen die Framework in de Laptop 13 gebruikt heeft. De fabrikant levert het glanzende scherm niet meer. In de Laptop 13 Pro is het matte scherm met touchscreen standaard.
Alles openen
Framework 13-schermen
| Specificatie |
Oorspronkelijk Glanzend Display |
Standaard Mat Display (2,2k) |
High-Res Mat Display (2,8k) |
Touchscreen Display (2,8k) |
| Resolutie |
2256x1504 (2.2k) |
2256x1504 (2,2k) |
2880x1920 (2,8k) |
2880x1920 (2,8k) |
| Pixeldichtheid |
~201ppi |
~201ppi |
~256ppi |
~256ppi |
| Beeldverhouding |
3:2 |
3:2 |
3:2 |
3:2 |
| Verversingssnelheid |
60Hz |
60Hz |
30–120Hz (Variabel) |
30–120Hz (Variabel) |
| Helderheid |
400cd/m² |
400cd/m² |
500cd/m² |
700cd/m² |
| Oppervlak/afwerking |
Glanzend |
Mat |
Mat |
Mat met touchscreen |
| Contrast |
~1500:1 |
~1500:1 |
~1500:1 |
~1500:1 |
| Kleurbereik |
100 procent sRGB |
100 procent sRGB |
100 procent sRGB |
100 procent sRGB |
| Hoeken |
Recht |
Recht |
Afgerond |
Afgerond |
Het nieuwe paneel heeft opvallend genoeg een hogere helderheid, maar geen groter kleurbereik. Verder dan sRGB komt het volgens de specificaties niet en er is ook geen ondersteuning om hdr-materiaal weer te geven.
Oled is ook geen optie en daarmee begint Framework uit de pas te lopen met grote laptopbouwers. Die zetten in vrijwel al hun dure modellen oledschermen met een groter kleurbereik en hdr-ondersteuning.
Schermmetingen
Voor de schermmetingen gebruiken we Portrait Displays' Calman Color Calibration-software en een SpectraCal C6-colorimeter. Daarbij blijkt het scherm zijn specificaties iets te overtreffen. De helderheid is lekker hoog en dat is ook een van de punten waarop lcd's de oledschermen kunnen aftroeven. Het contrast ligt boven de 2000:1 en ook dat is hoger dan wat Framework in de specificaties opgeeft.
- Helderheid wit
- Contrast
- Gemiddelde gedetailleerde-kleurafwijking
/i/2008268534.png?f=imagenormal)
Framework heeft het scherm gemiddeld ook behoorlijk goed gekalibreerd. Een afwijking van 3,83 op de strenge ITP-schaal is niet verkeerd, maar perfect is het zeker niet. Dat kun je doortrekken naar de rest van het scherm. Voor een ips-paneel zijn deze helderheid en dit contrast helemaal niet verkeerd. Je heb hier alleen niet het perfecte contrast van een oledpaneel dat je op vrijwel alle concurrerende laptops tegenkomt. Bovendien ondersteunt het scherm geen kleurruimte groter dan sRGB en ook geen hdr.
Alles openen
Zo meten we geluid
Om de geluidsproductie van de koeling te meten, gebruiken we een Larson Davis 831C-geluidsmeter met een 378A04-microfoon met een voorversterker. De microfoon heeft een noisefloor van 5,5dB(A). Door onvermijdelijk omgevingsgeluid is de noisefloor van onze geluidarme ruimte ongeveer 10dB(A). Als we een veilige marge nemen, kunnen we vanaf 12dB(A) consistent meten. We meten de geluidsdruk op 50cm afstand onder een hoek van 45 graden. We testen in drie scenario's: WebXPRT simuleert webbrowsen, PCMark 10 Express simuleert dagelijks gebruik en Blender is een zware multithreaded belasting voor de cpu. We meten de geluidsdruk over de periode die iedere test duurt en drukken het resultaat uit in een gemiddelde, LAeq, in dB.
- WebXPRT 3 - LAeq
- PCMark 10 Express - LAeq
- Blender - LAeq
Eerder in dit artikel bleek al dat de processor in de Framework Pro relatief weinig energie gebruikt. Dat zie je ook terug in de geluidsproductie van de ventilator. Tijdens het browsen slaat de ventilator helemaal niet aan. PCMark simuleert licht gebruik. Daarbij is de ventilator wel hoorbaar, maar nauwelijks.
Als we Blender draaien, dat alle cpu-cores aan het werk zet, is de ventilator hoorbaar. Toch ligt het geluidsniveau dan nog altijd lager dan bij eerdere Framework-laptops die we getest hebben.
'Eindelijk, een geweldige accuduur in een Framework Laptop', staat te lezen op de website van de Framework Pro. Was de accuduur van Framework Laptops tot nu toe dan zo slecht? Op zich niet: hij is door de jaren heen verbeterd, maar was ook niet bijzonder. Bij de Framework Pro beweert de fabrikant dat een accuduur van twintig uur bij het streamen van Netflix haalbaar is en zeventien uur als je het web browset. Dat zijn stevige claims, die meestal alleen uitkomen in zeer onwaarschijnlijke scenario's.
- Accutest browsen
- PCMark 10 - Accu - Tijd
- PCMark 10 - Accu - Digital
- PCMark 10 Accu Essentials
- PCMark 10 Accu Productivity
- Relatieve prestaties op accu
Framework weet echter te verbazen, want tijdens webbrowsen komen we dik hoger uit dan de zeventien uur die de fabrikant opgeeft. Hoe komt dat? De fabrikant test bij 250cd/m², terwijl wij een nog wat lagere schermhelderheid van 180cd/m² gebruiken. Dat leidt tot een uitstekende accuduur bij licht gebruik, maar in de PCMark-accutest haalt de laptop ook een heel nette zeven uur.
Daarbij liggen de relatieve prestaties nog behoorlijk hoog. Oftewel: de laptop wordt niet veel trager op de accu. Dat is een flink verschil met de vorige generatie met Intel-processor. Die haalde op de accu maar 58 procent van de prestaties op netstroom.
Net als bij de behuizing heeft Framework ook op dit vlak de puntjes op de i gezet. De laptop is geoptimaliseerd om een lange accuduur te halen bij een laag verbruik.
Wat maakt de Framework Laptop 13 Pro 'Pro'? Eigenlijk niet zoveel. Als professionele gebruiker (wat een heel breed begrip is) kun je met de hardware van de gewone Framework Laptop net zoveel met als met die van de Pro.
Maar de Pro maakt wel degelijk verschil. De stevigere behuizing, het haptische touchpad en de betere speakers en scharnieren zorgen ervoor dat de laptop een stuk fijner werkt. De laptop voelt verfijnder en meer 'af' dan de gewone Laptop 13.
Dat zie je ook terug in de accuduur. Die is bijzonder goed, zowel in lichte als zware gebruiksscenario's. In zekere zin geldt dat ook voor de koeling. Die is stil, maar dat komt helaas door een vrij conservatief afgestelde cpu. De processor is daardoor niet zo snel als hij zou kunnen zijn.
/i/2008270726.png?f=imagenormal)
Ook het scherm is verbeterd en voor een lcd erg goed, maar het blijft een lcd. Bij veel concurrenten zie je oledschermen en die optie ontbreekt bij Framework.
De 'Pro' is dus een duidelijke verbetering ten opzichte van de gewone Framework Laptop. Of het een verstandige aankoop is, verschilt echter per persoon. De prijzen van de kant-en-klare 13 Pro-laptops zijn hoog door de geheugencrisis. Zelfs als je het geld ervoor over hebt, is de 13 Pro tot december al uitverkocht. Heb je al een Framework Laptop en lijkt de Pro je wel wat, maar kun je nog vooruit met je huidige hardware? Dan kun je altijd nog een compleet nieuwe behuizing om je oude hardware schroeven en ben je weer helemaal bij de tijd.
Redactie: Jelle Stuip • Testlab: Anish Bansie • Video: Jasper Janssen, Finn de Groot • Eindredactie: Marger Verschuur
:fill(white):strip_exif()/i/2008199548.jpeg?f=thumblarge)
:strip_exif()/i/2008271510.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271514.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271516.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271518.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271520.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271524.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271526.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271522.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271504.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008271512.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008278776.jpeg?f=imagegallery)
/i/2008268534.png?f=imagegallery)
/i/2008270726.png?f=imagegallery)
:fill(white):strip_exif()/i/2008199548.jpeg?f=thumbmedium)
:strip_icc():strip_exif()/i/2008199336.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007664848.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2006870462.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2006784626.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_exif()/i/2008199496.jpeg?f=fpa)
:strip_icc():strip_exif()/u/491392/crop5637e5952b7cb_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/522151/crop5e877227df17a_cropped.jpeg?f=community)
/u/2008130/crop6536ebba0daf2_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/457227/crop64b44e68077ef_cropped.jpg?f=community)
/u/840449/crop6304ec165645d_cropped.png?f=community)
:strip_exif()/u/120036/piw-ed.gif?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/353504/crop627117eb60394_cropped.jpg?f=community)
:strip_exif()/u/47330/ava.gif?f=community)
)
:strip_icc():strip_exif()/u/18149/catfish60.jpg?f=community)