Sommige mensen vinden geen bal aan het WK voetbal voor mannen. Voordat de bal gaat rollen in Mexico, de Verenigde Staten en Canada, wilden wij toch onze aandacht even vestigen op ... nu ja, de bal. Of beter gezegd: de technologie achter de bal en wat voetbalkijkers daarvan kunnen merken.
Adidas presenteerde de bal vorig jaar oktober. Daarbij deed het bedrijf iets dat we van techbedrijven ook vreselijk vinden: uitgebreid vertellen over een product zonder in te gaan op de exacte specificaties. De gemiddelde voetbalkijker heeft daar ook geen bal aan natuurlijk, maar bij Tweakers vinden we dat juist leuk. Daarom hebben we de specs van deze bal voor je opgediept.
:strip_exif()/i/2008201180.jpeg?f=imagenormal)
De WK-bal is een rollende computer
De bal van het WK is niet zomaar een bal. Het is een 'connected bal', zoals FIFA en adidas dat noemen. Hij heet Trionda en heeft kleuren van de drie gastlanden Mexico, de Verenigde Staten en Canada. En goed, je kunt er dus mee voetballen.
Daarnaast zit er technologie in. "De 500Hz-inertiëlemeeteenheid-bewegingssensorchip bevindt zich nu in een speciaal daarvoor ontworpen laag in een van de vier panelen, in plaats van als een centraal gemonteerd systeem dat door een ophangsysteem wordt vastgehouden."
Dit verwijst naar de locatie van het computergedeelte. Dat zat centraal in de bal, maar nu niet meer. Er zitten contragewichten in de drie andere panelen. Het computergedeelte weegt ongeveer 14g en zit dus onder een van de panelen van de bal.
:strip_exif()/i/2008201182.jpeg?f=imagenormal)
"De technologie biedt ongekend inzicht in elk aspect van de balbeweging en stuurt nauwkeurige balgegevens in real time naar het Video Assistant Referee-systeem (var). Deze gegevens, gecombineerd met informatie over de positie van de speler en door toepassing van kunstmatige intelligentie, helpen scheidsrechters sneller buitenspelbeslissingen te nemen. Ontwikkeld in nauwe samenwerking met Kinexon."
Kinexon is een spin-off van de Technische Universiteit München in Duitsland en maakt technologie voor onder meer slimme ballen. Het bedrijf bestaat sinds 2012 en doet dit al jaren. Kinexon leverde ook de technologie van vorige ballen van grote voetbaltoernooien.
De bal is onderdeel van een heel systeem om data te vergaren tijdens wedstrijden. De software combineert input van de sensor van de bal met trackingdata van twaalf camera's boven in het stadion en zestien camera's eromheen. Dit levert een digitale kopie van de wedstrijd op, inclusief data over waar spelers en hun lichaamsdelen zich bevinden. De camera's en software zijn van Hawk-Eye van Sony en de 3d-scans van de spelers zijn van Lenovo. Dat maakt het mogelijk om nauwkeurig te achterhalen of een bal over de lijn is, of er sprake van buitenspel is en wat er precies gebeurt tijdens een wedstrijd.
Adidas hield de specs geheim
De presentatie van de bal was in oktober vorig jaar, maar daarbij bleek nergens te achterhalen welke hardware deze rollende computer precies bevat. Ook de productpagina om de bal te kopen levert niet veel informatie op. Je zou haast denken dat adidas en Kinexon het niet willen vertellen, dus om die informatie te achterhalen lag de bal bij ons.
Omdat de bal commercieel verkrijgbaar is én omdat die via een ultrawidebandchip draadloze signalen uitstuurt, zijn er keuringen nodig, zoals die van de Amerikaanse Federal Communications Commission. Die keurt alle apparaten met draadloze zenders en ontvangers die in de winkel komen, dus ook deze bal.
Het was een puzzeltocht, maar uiteindelijk na veel klikken kwamen we uit bij deze listing. De ZLG-Smcomb zegt natuurlijk niets, maar de gebruikershandleiding is duidelijk die van de Trionda. Dit is de juiste bal en dus is het tijd om te kijken hoe die in elkaar zit.
De keuring geeft geen specificaties prijs, maar er zijn wel foto's te zien van de binnenkant. Daarop zien we een pcb met diverse chips en die lijken te passen bij de opgegeven functionaliteit van de bal. Het is een vierkant pcb van ongeveer 2,5x2,5cm.
De chip is te zien als een ATSAMD21E18A van het Amerikaanse Microchip. Het is een Arm Cortex M0+-chipje op 48MHz, met 32kB aan werkgeheugen aan boord en 256kB voor de opslag van data. Deze chip verwerkt de data.
Die data komt onder meer van de bewegingssensor en die is van TDK: de ICM20649. Als je die zelf wilt bestellen heb je pech, want de fabrikant heeft hem uit het assortiment gehaald. Die sensor is speciaal voor sporten, omdat hij beter tegen grote impact kan. De sensor kan rotaties tot 4000 graden per seconde en versnellingen tot 30G waarnemen zonder ontregeld te raken en dat is nodig in een voetbal.
De uwb-chip voor communicatie is vermoedelijk van Decawave. De lay-out van de chip zoals die te zien is op de foto komt overeen met de DW1000. Die is van het Amerikaanse Qorvo. Het zou ook nog een nieuwere DW3000 kunnen zijn, hoewel Kinexon al eerder de DW1000 heeft toegepast in ballen. De chip heeft een externe referentiemeting voor exacte tijdbepaling tot op de picoseconde nauwkeurig en dat gebeurt met een kristal op 38,4MHz dat ernaast ligt.
Draadloos laden gaat met een Texas Instruments BQ1050B, die de Qi-standaard ondersteunt. Dat is de draadloze laadstandaard voor smartphones en andere elektronica. De ingebouwde accu van de bal heeft een capaciteit van 92mAh bij 3,7V. Ter vergelijking: veel oordopjes zitten rond de 60mAh. Laden gaat met maximaal 10W. Dat haalt de lader niet lang, want laden duurt ongeveer een uur. De accuduur is vijf tot zes uur, voldoende voor een enkele wedstrijd met verlenging en penalty's. Laden gebeurt met de Kinexon Qi-lader. Die zit in een Adidas-koffer, waarin de bal ligt tot vlak voor de wedstrijd.
Waarom de bal een computer is
De bal heeft diverse toepassingen tijdens wedstrijden. De belangrijkste zijn spelinhoudelijk. Door de bewegingssensor en ultrawidebandchip zijn exacte locatiebepaling en versnellingen meten mogelijk. Daardoor is het moment dat een speler de bal raakt exact te achterhalen en dat is belangrijk voor het meten van buitenspel.
De exacte locatiebepaling maakt het mogelijk om te constateren of een bal de lijn gepasseerd is bij een doelpunt, achterbal of ingooi. Die technologie bestaat al langer en met deze bal zou die nauwkeuriger en sneller moeten kunnen werken.
Door de combinatie van data van de bal en de 3d-animaties van spelers is het bovendien mogelijk om momenten zoals buitenspelsituaties en mogelijke goals exact te laten zien aan het tv-kijkende publiek. Dat kon uiteraard al, maar de bedoeling is om dat allemaal vlotter en preciezer te laten verlopen.
Die data van wedstrijden dient voor veel meer toepassingen. Zo komt er een AI-analysedienst van Lenovo, die alle teams kunnen gebruiken. Omdat die voor alle landen kosteloos is, zouden budgetverschillen voor analyses een minder grote rol moeten spelen. Of dat echt een verschil maakt, zal tijdens het toernooi moeten blijken.
Tussen alle technische snufjes is nog één ding niet bekend: hoe de bal voetbalt. Een bal die meer zwabbert of die juist voorspelbaarder is, maakte in het verleden in de praktijk best wat uit. Want de bal kan dan wel een computer zijn, uiteindelijk is het allerbelangrijkste het voetbal zelf. Ondanks alle technologie geldt het aloude cliché tijdens een WK nog steeds: de bal is rond, zelfs als die connected is.
Redactie: Arnoud Wokke • Eindredactie: Marger Verschuur
:strip_exif()/i/2006991510.jpeg?f=imagenormal)
:strip_exif()/i/2008200840.jpeg?f=imagenormal)
:strip_exif()/i/2008210428.jpeg?f=imagemedium)
:strip_exif()/i/2008210430.jpeg?f=imagemedium)