Hoge prijzen brengen 'dual memory' terug: de geschiedenis van het combibord

singlepage

Nu geheugenprijzen de pan uit rijzen, zoeken niet alleen consumenten maar ook componentenfabrikanten naar creatieve oplossingen voor dit probleem. Zo bracht ASRock tijdens de CES-beurs een moederbord voor Intel-processors uit met niet minder dan zes geheugenslots. Nu is dat op zichzelf niet nieuw. X58-moederborden uit 2008 beschikten immers ook al over zes slots voor hun triplechannel-DDR3-modules. Dit is geen oud bord; het heeft een LGA 1700-socket, voor bijvoorbeeld 13700K- of 14900F-processors, met de H610-chipset. ASRock maakt gebruik van een beetje gekke eigenschap van die processors: ze hebben een geheugencontroller die zowel met DDR4- als DDR5-geheugen overweg kan.

Nog opvallender is dat het moederbord met twee soorten geheugen overweg kan: zowel met het moderne DDR5 als het wat oudere DDR4. Handig voor wie wel een nieuwe build wil, maar niet direct een nier wil verkopen om nieuw geheugen aan te schaffen.

DDR4 of DDR5

Moederborden voor deze processors hadden in het verleden meestal twee versies: een met DDR4-geheugenslots en een met DDR5-slots. ASRock heeft op zijn H610M Combo vier slots voor DDR5 gecombineerd met twee DDR4-slots. Is dit bord wel zo uniek? Ja en nee, het is vooralsnog het enige bord voor die redelijk moderne Intel-processors die dit ondersteunt, maar aan de andere kant is het niet het eerste moederbord dat twee geheugengeneraties combineert.

Sterker nog, ASRock zelf heeft een behoorlijke geschiedenis op dit vlak. Daarom vonden we deze introductie een mooie aanleiding voor een walk down (mixed) memory lane.

Op de redactie zwengelde het H610M Combo-bord direct een discussie aan onder de wat oudere redacteuren: sommigen daarvan herinnerden zich die eerdere dualramborden. Bij een iets langere zoektocht blijkt bijna elke generatiewisseling van werkgeheugen wel een combinatiebord te hebben gehad. We zetten ze voor je op een rijtje.

DDR4 en DDR3

De engineers van ASRock laten graag zien wat ze kunnen, zo lijkt het. Het enige dualrambord bij de overgang van de vorige generaties geheugen, van DDR3 naar DDR4, is namelijk ook afkomstig van ASRock. Ook dat bord droeg de naam combo, maar dan was het voluit de B150M Combo. Ook dat was dus een mATX-bord, en geschikt voor Intel-processors. De B150-chipset was voor Intel LGA 1151-processors, die je misschien nog kent van de Skylake-processors. Of van de Kaby Lake- en Coffee Lake-series, want Intel deed toen nog vrij lang met een socket.

Het B150M Combo-moederbord had in totaal vier geheugenslots, twee voor DDR3 en twee voor DDR4. In die tijd bracht ASRock overigens nog drie andere moederborden met die combinatie van geheugenslots uit: een mATX-bord met H110-chipset, en grotere ATX-moederborden met H170- en H110-chipsets.

DDR3 en DDR2

De gouden tijd van combiborden was de overgang van DDR2 naar DDR3. Opnieuw is het ASRock die het gros van de combiborden maakt, maar dit keer zijn ook ASUS, Gigabyte en MSI van de partij, en zelfs een verdwaalde Foxconn (je weet wel, een oem voor onder andere consoles, Apple-apparaten en dus ooit moederborden) en Sapphire, dat we nu vooral van videokaarten kennen.

In totaal werden in die tijd, zo rond 2008-2009, bijna vijftig moederborden met die twee soorten geheugen gemaakt. Ze waren voor de overgrote meerderheid voor Intels Socket 775, bijvoorbeeld de Core 2 Duo E8400. Maar naast Intel-moederborden werden destijds ook een paar borden voor AMD-processors, met AM2(+)- en AM3+-sockets gemaakt. Voor die exoten had ASRock weer het alleenrecht en maakte een vijftal borden. Dat kon, omdat AM2- en AM3-sockets in principe hetzelfde zijn, maar processors voor de AM3-socket kregen DDR3-ondersteuning, waar AM2 het, zoals de naam al verklapt, met DDR2 moest doen.

DDR2 en DDR1

ASRock 4CoreDual-SATA2

Nóg verder terug in de tijd is er de overgang van DDR naar DDR2. In die tijd, rond circa 2007, kreeg ASRock gezelschap van ASUS. Die eerstgenoemde maakte slechts één bord, de ASRock 4CoreDual-SATA2. Dat was een Intel-bord met Socket 775 en met een VIA-chipset. Daar kreeg je vier geheugenslots bij, twee voor DDR en twee voor DDR2. Trouwens, die 'SATA2' die vol trots in de naam prijkt, was destijds een verkoopargument, want naast SATA was ook PATA nog volop op moederborden te vinden. SATA2 had een snelheid van 300MB/s, een stuk sneller dan de 133MB/s van PATA dus.

De borden van ASUS waren ook voor 775-processors, maar waren voorzien van Intels 915G-chipset. Ook die borden hadden twee DDR- en twee DDR2-slots, maar beschikten over de tragere SATA-poorten voor opslag, met snelheden van 150MB/s.

DDR en SDR

Nog veel verder terug, zelfs buiten het geheugen van de meeste Tweakers-redacteuren, was er het ECS K7S5A-moederbord. Dat combineerde SDR-geheugen met DDR-geheugen. Voor meer moederborden met deze combinatie van geheugen is er deze forumdiscussie op het onvolprezen AnandTech. Daar zijn nog meer combiborden met SDR en DDR te vinden, van onder meer MSI, Biostar, ASUS en natuurlijk ook weer van ASRock, die daar blijkbaar al dik twintig jaar gek op is.

SDRam en EDO

Helemaal terug in de oertijd, of beter gezegd, de tijd vóór de Pricewatch, was er de overgang van EDO naar SDRam-geheugen. Tot dusver waren het allemaal DDR-varianten wat de klok sloeg, ofwel Double Data Rate-geheugen. SDR is Single Data Rate, wat grofweg neerkomt op half zo snel. Destijds noemden we het toruwens SDRam, kort voor Synchronous Dynamic Ram, want DDR bestond nog helemaal niet en alle geheugen was single data rate. Voor de geïnteresseerden: per kloktik van het geheugen wordt bij SDR of SDRam maar één datasignaal gestuurd, terwijl dat met DDR-geheugen op zowel de stijgende als dalende flank van dat bloksignaal is.

ASUS TXP4-X (foto: timw4mail, TheRetroWeb) — ASUS TXP4-X. Bron: timw4mail, TheRetroWeb

Er zijn twee moederborden uit die tijd, beide met Socket 7 voor Intel Pentiums. De ASUS TXP4-X had een Intel 430-chipset aan boord: vier slots voor het oudere geheugen en twee voor SDR-modules. Dat was overigens in 1997, dus niet heel gek als dat voor jouw tijd was. Het tweede bord is er een van First International Computers, of FIC, een ook voor ons onbekend merk. Net als ASUS had dit bord twee SDR-slots en vier EDO-sleuven. En de overige connectors zijn al even oud: drie ISA-slots, één AGP-slot en drie PCI-slots.

Geschiedenis herhaalt zich

ASRock brengt zijn nieuwste combibord uit op een moment dat de geheugenprijzen zo'n actie heel interessant maken. Maar ook bij eerdere vormen van dubbele ondersteuning gingen de overgangen van de oude naar de nieuwe generatie gepaard met de behoefte om oud geheugen nog even te gebruiken. Wie dacht dat al het gedoe rondom geheugenprijzen puur iets van deze tijd is, kan dit bericht uit 2003 teruglezen. Daarin staat namelijk dat de prijsvariaties van geheugen ook toen al speelden.

Lees meer

Reacties (110)

PD2JK

10 januari 2026 06:53

Leuk artikel! Als je wil kun je zelfs nog verder terug in de tijd.

Er zijn moederborden met zowel 30 pins SIMM als 72 pins SIMM sloten.
Abit AG3

En nog antieker; voor de komst van 30 pins geheugen had je DIP geheugen IC's die je per stuk op het moederbord in de daarvoor bestemde voetjes moest drukken. Ook daar zijn moederborden met beide opties.
DFI 386SX

Kanttekening; het is hier meer de transitie naar een andere geheugen form factor, niet zozeer de geheugentechniek zoals bij SDR naar DDR.