Belastingdienst stopt Microsoft-cloudmigratie en kiest eigen servers

De Nederlandse Belastingdienst stopt met de migratie naar de Microsoft 365-cloud. In plaats daarvan draaien mail en agenda via Microsoft-diensten op eigen servers en kijkt de Belastingdienst voor andere diensten naar Europese open source alternatieven.

Mail en agenda worden volgend jaar on-premises op eigen servers overgezet, meldt de Nederlandse staatssecretaris Eelco Eerenberg in een brief aan de Tweede Kamer. Dat leek eerder niet haalbaar. "Dat deze optie nu wel mogelijk is, komt mede doordat het de Belastingdienst gelukt is om datacentercapaciteit te vergroten", aldus de staatssecretaris. Het gaat om de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen.

Mail en agenda blijven voorlopig werken via Microsoft-diensten als Outlook. Voor opslag en samenwerking geldt dat niet. "Later in 2027 en 2028 volgen Europese open source oplossingen voor persoonlijke opslag en samenwerkingsfunctionaliteiten. Daarmee kan gericht worden toegewerkt naar een duurzame en meer autonome oplossing voor deze functionaliteit. Dat sluit aan bij het advies van het Adviescollege om niet uit te gaan van één oplossing bij één leverancier, maar om per functionaliteit alternatieven te onderzoeken."

De Belastingdienst pauzeerde al eerder de uitrol van Microsoft 365 binnen de eigen organisatie na een vernietigend rapport. Dat gebeurde ook bij de Douane en de Dienst Toeslagen. Werknemers die al zijn overgestapt, blijven voorlopig werken met Microsoft 365. Dat zijn er zo'n vijfduizend van de 47.500 werknemers.

Wat is er mis met de cloud?

Het Adviescollege ict-toetsing vond de overstap naar de M365-cloud ongeschikt voor de Belastingdienst. E-mailverkeer wordt bijvoorbeeld veel minder vertrouwelijk behandeld omdat het altijd via internet gaat in plaats van over overheidsnetwerken. Gevoelige gegevens kunnen op Amerikaanse servers terechtkomen. Ze worden niet versleuteld. Er zijn 'aggregatierisico's' met metadata en de back-ups 'schieten ernstig tekort', aldus het adviescollege.

Reacties (79)

[turkeyhakan]

En wat heeft deze poging ons nou gekost? Zonde van al het geld!

[Bartjeuhz]

Mooie toevoeging! Kan je ook onderbouwen waarom het zonde is? Weegt het niet op tegen de voordelen? Ben je misschien na het lezen van de titel meteen naar beneden gescrold om een comment te plaatsen?

[Luchtbakker]

Ik vraag me inmiddels wel af wat de grote technbedrijven van deze keuzes vinden. Ik loop dagelijks voor mijn werk bij overheidsinstanties, banken, zorgverzekeraars, industrieën en andere grote bedrijven, en ik hoor vrijwel niemand over dat ze nog willen blijven bij de cloudpartijen van de VS. Hele datacenters die leegstonden worden weer gevuld. Dit moet een AWS of Azure toch ook wel merken toch?

[himlims_]

langzaam zie je hybride; on-prem storage (baas eigen data)

[thetakman]

Ja... met een microsoft Hyper Visor want VMware is duur en Proxmox durfen ze niet aan.

(Sorry lichtelijk gefrustreerd dat zelfs menig IT afdeling / beheerder moeite heeft met linux want dat kennen ze niet, zelfs als de US ons gewoon een hak zet)

[edwin2021]

Steek geld in opleiding. Zo lastig is Linux ook weer niet en er zijn hele goede support contracten in NL te krijgen. Tuurlijk, kost geld maar geld blijft (als je even goed uitzoekt) wel in nl

[Maxdehaas19]

Hier gaat het gewoon fout. HBO studie afgerond (5 jaar geleden).

Je krijgt basis Linux kennis (extreem minimaal), maar hele curriculums over klik dit en dat bij elkaar in de Azure omgeving, Google cloud of AWS.

Kubernetes is een geweldige tool, behalve dat je niet meer leert hoe je hem moet opzetten en configureren, nee je klikt je servertje bij elkaar en hij draait. De docenten gaven het ook eerlijk toe dat dit soort partijen heel veel geld steken in dit soort studenten omgevingen en trainingen. Dus het is makkelijker voor school en de studenten kennen de omgeving.

[Mellow Jack]

Zowel jou reactie als degene waarop je reageert zijn inderdaad het probleem. Mensen laten zich helaas niet zomaar omscholen. Naar mijn mening zullen 9 van de 10 mensen niet zo happig zijn. Dus het zou al veel voordelen bieden als we mensen soeverein kunnen opleiden.

Maar ja, het onderwijs moet bezuinigen, ze geven liever geld uit aan dure lunches dan aan het geven van onderwijs. Alle grote tech bedrijven maken daar graag gebruik van door het geven van grote kortingen

[Rolfie]

HyperV kan, maar ik ze de meeste migraties naar nutanix gaan.

Proxmox is mooie software, maar heeft ook nog de nodige enterprise limitaties die nodig zijn voor bepaalde bedrijven.

24 uur support is er bijvoorbeeld 1 van, maar ook de backup oplossing, PBS, is maar matig in de opzet.

Ik gebruik trouwens thuis gewoon Proxmox en PBS en ben er heel blij mee.

[CAPSLOCK2000]

Ik heb al lang het idee ( of droom) dat we storage en applicaties helemaal los koppelen en dat het normaal wordt om storage in eigen beheer* te hebben als deel van je (smart)home. Vrijwel iedereen heeft al een "modem" van z'n provider staan en vaak ook nog wat extra kastjes wifi of TV. Steeds meer huizen hebben overal wifi, slimme lampen, videodeurbellen en andere domotica. Een hoop van die apparaten hebben toch al een stukje storage nodig, en het kastje bij je TV heeft waarschijnlijk al redelijk wat storage aan boord.

Het is eigenlijk gewoon het oude idee van "een server in je meterkast" maar dan een beetje gemoderniseerd. Het hoeft niet letterlijk een server te zijn en het hoeft niet letterlijk in de meterkast te staan, al lijkt mij dat de logische plek.

Een apparaat als Homey zou een prima basis kunnen zijn.

* eigen beheer hoeft niet te betekenen dat je het zélf doet, net zoals ik een monteur laat komen als de verwarming stuk is.

[Reactie gewijzigd door CAPSLOCK2000 op 6 oktober 2026 12:29]

[bun00b]

Ja, iets van een soort NAS dat automatisch op MAC-adres basis mappen maakt zodat elk toestel gewoon settings kan opslaan op lokaal netwerkniveau, en dan in (semi-)common space app/domain level storage zodat meerdere toestellen die tot dezelfde app/groep behoren toegang hebben tot een gedeelde map (zoals bv slimme lampen, of je wastoestellen etc).

Het hoeft echt niet allemaal op de cloud, en als je toestel kapot gaat, zou je de drive er uit moeten kunnen halen en in een ander toestel steken, zodat al je netwerktoestellen blijven werken. De modulariteit die we in sci-fi en dergelijke zien is ver zoeken, veelal omdat de bedrijven puur op winst werken (is normaal) en in sci-fi werken ze op de verbeelding en wat allemaal zou kunnen. Maar de bedrijven doen wel echt hun best om alles ook zo ver van modulariteit en eigen beheer weg te houden. Ze zijn weer alles mooi aan het bundelen en aan elkaar aan het koppelen zoals in de oude hardware tijden, zodat een leek (iemand die geen software kan bewerken, zoals de gemiddelde persoon vroeger niet zomaar aan hun spullen kon sleutelen) er niets aan kan doen en vast zit aan de producent/fabrikant.

[david-v]

ik hoor vrijwel niemand over dat ze nog willen blijven bij de cloudpartijen van de VS

Ik heb daar nog vrij weinig van gemerkt, tenzij je het alleen over collaboratie diensten hebt, ofwel SAAS oplossingen, concreet Office 365. Daar heeft MS namelijk een enorme fout gemaakt door persoonsaccounts specifiek onder druk van de VS het leven onmogelijk gemaakt. PAAS oplossingen in de cloud zijn echter niet geschikt om per persoon te beperken dus daar speelt dit veel minder denk ik. Je kan wel hele organisaties verbannen, maar de economische impact daarvan is vele malen groter voor de cloudaanbieders. Ik moet het nog zien dat ze dat gaan doen, want dan volgt er wel een exodus uit Amerikaanse cloud. We zullen wel zien hoe heet de soep gegeten wordt.

[asing]

Ze zullen vast onderkennen dat de politieke koers die hun regering vaart niet goed is voor de internationale relaties en het onderlinge vertrouwen. Echter, Trump heeft nog iets meer dan 2 jaar en dan is er een nieuwe president. En aan onze kant, we kunnen wel weg willen, maar waarnaartoe? Je ziet diverse alternatieven ontstaan maar er is nog geen cohesie en het alternatief biedt meestal geen complete dekking van het Microsoft portfolio.

Daar komt bij dat switchen van OS, Office en cloud opslag een ontzettende investering is. Je moet tijd en diepe zakken hebben.

Met andere woorden, het zal zo'n vaart niet lopen.

[Blokker_1999]

Moet je eens gaan kijken bij bedrijven die volop inzetten op de cloud. Die klagen steen en been dat de cloud vol zit en het zoeken is naar capaciteit voor het opstarten van hun workloads.

[Keypunchie]

Het is op dit moment nog allemaal "op papier".

Dit soort trajecten is geen kwestie van knippen met de vingers. niet alleen domweg de technische aspecten, maar ook hebben Azure en AWS een aantal heel belangrijke zaken met betrekking tot compliance en auditing heel goed op orde, terwijl dat voor de Europese Cloud providers nog onbegaan gebied is.

Op dit moment zit ik wel volop in de PoCs en pilots, maar het echte overstappen is nog niet begonnen, vanuit mijn perspectief.

[Bigs]

Ik zie juist alleen maar meer naar big tech clouds gaan: hele ERP systemen (Business Central 365), elektronische patiënten dossiers (HiX 365), en de doorlopende Exchange -> MS365 migraties. De kennis om on premise datacenters, netwerken, en servers te beheren is tegelijkertijd in rap tempo aan het verdwijnen dus de weg terug is niet voor elk bedrijf zomaar beschikbaar.

[MonoKid]

Ook mijn ervaring in de FinTech. Alles is erg Windows-gebaseerd en diep verwoven in Office integraties daarrond.

Men huivert daar als het ware om terug on-prem te gaan werken. Ze beseffen dat cloud een duurdere kost is, maar ze kopen onderhoud, beveiliging, updates, uptime, etc. graag af.

[GertMenkel]

Helaas hebben best veel grote bedrijven een behoorlijke afhankelijkheid van hun cloudprovider opgebouwd. Migreren is duur, dus het wordt uitgesteld tot de risico's tegen de kosten opwegen.

Hoe groter het bedrijf, hoe langer het duurt voor ze uit zichzelf overstappen. Als er toch al een migratie gepland was, kost het een stuk minder om een andere partij te kiezen (want je had de kosten voor overstappen hoe dan ook, ze zullen misschien iets hoger of lager uitvallen bij de nieuwe partij). Maar: zolang alles goed zit en blijft draaien, moet het risico wel heel hoog zijn eer een migratie wordt voorbereid.

Dat er alsnog grote partijen zijn die toch al overstappen, laat toch zien hoe erg de VS het verpest heeft, maar het zal nog wel even duren voor de grote overstap plaatsvindt.

[Nyarlathotep]

Soevereine cloud is een beetje het toverwoord nu.
Bedrijven in deze sectoren zoeken nu inderdaad naar Europese alternatieven. Of in ieder geval een tweede omgeving om direct naar over te kunnen schakelen, als ze aan de andere kant van de oceaan de stekker er uit trekken.
Makkelijker gezegd dan gedaan; maar je kan het je niet meer veroorloven vandaag de dag om alles bij één provider te hosten, en dan zeker geen Amerikaanse.

[Simon Weel]

De grote tech bedrijven hebben momenteel alleen oog voor AI.

En bovendien. Alles gaat in cirkels. Vroeger waren computers groot en duur. Mainframes hadden een aantal 'domme' terminals en daar moest je het mee doen. Kwa beheer lekker makkelijk. Maar de boel kromp en werd goedkoper. Toen kreeg iedereen zijn eigen pc. Kwa beheer een ramp. En die werden in een netwerk geschakeld en had je min of meer de 'oude' situatie maar in plaats van domme terminals, waren het slimme terminals. Beheer werd weer wat makkelijker. Vervolgens werd dat principe opgeschaald naar wat we nu 'cloud' noemen. Beheer werd daarmee over de schutting gegooid; de droom van elke 'cfo' - geen dure beheerders die niet bijdroegen (dacht men) aan de 'core business' op de loonlijst. Maar toen kwam het besef dat alle eieren in 1 mandje toch ook niet zo'n goed plan is. En die kosten van beheer - waren die eigenlijk wel zo hoog? Eens in de zoveel jaar een nieuwe 'mainframe' neerzetten is natuurlijk een forse uitgave in 1 keer, maar die abonnementen, die niet van die grote uitgaves lijken op de balans, die tikken in de loop der tijd toch wel aan. En dus gaan we het wiel weer opnieuw uitvinden; wordt lokale opslag / rekencapaciteit als geweldige oplossing aangedragen. Enzovoort.

Zolang 'we' niet leren van de geschiedenis zullen we die blijven herhalen.

[Decile]

Komende februari worden VM’s en Storage in Azure 9% duurder in de regio West Europe. De reden: onvoldoende capaciteit. De vraag is nog altijd groter dan de capaciteit die ze kunnen bijbouwen.

[Tha Render_2]

De grote cloud providers blijven groeien dankzij AI, ze liggen dus niet wakker van die paar losses die geen impact hebben op de algemene cijfers.

[SirQuack]

Met projecten als DAWO richt de Nederlandse overheid (gemeenten én het rijk) zich echt wel op eigen infra, en kunnen op den duur gemeenten en overheden zich terugtrekken uit de (VS-) cloud. Aangezien gemeenten zo'n 185 miljoen euro uitgeven per jaar aan die partij, en de Rijksoverheid ook echt nog wel een flinke duit bij die zak doet, zal dit echt wel iets betekenen voor de cloud-leveranciers.

Ik verwacht prima dat Microsoft wel achter de oren krabt als er weer een Europese overheid wegloopt bij hun software. Dit zet namelijk ook een "het kan wel" precedent waar een grootbank als de ING of Rabobank ook naar kan handelen, waarmee dan hopelijk wel echt het hek van de dam is.

Maar alles hypothetisch, er wordt genoeg gelobbyd door MS en andere louche techboeren.

[invic]

De Nederlandse overheid is nog steeds afhankelijk van grote Amerikaanse leveranciers. De meeste gemeentelijke applicaties en ook de centrale overheid draaien nog steeds op Oracle, MS Office365 en met rapportage tools zoals Cognos en PowerBI in combinatie Fabric. Idem bij Rabo en ING. ING gebruik o.a. ook Google cloud. Zolang niet voor alle dominante applicaties en dataopslag methoden zoals van Oracle, Microsoft, AWS, IBM, Snowflake en DBT blijven NL maar ook EU bedrijven afhankelijk van Amerikaanse leveranciers...

[leendt]

Reken er maar op dat ze alles op alles zetten om dit te frustreren. Dat hebben ze in het verleden ook met succes gedaan, bekendste voorbeeld: Wikipedia: LiMux .
Zulke bedrijven zijn maar om één reden succesvol: ze zorgen er voor dat je er eigenlijk niet om ze heen kunt. Als dat wegvalt is het klaar en dat weten ze heel goed.

[ALittleTooLate]

In sommige diensten zit misschien niet veel geld, maar zijn wel een voet tussen de deur. Als jij dienst A en B afneemt bij een partij, dan waarschijnlijk ook dienst C en D. En in die diensten C en D hebben die providers miljarden geinvesteerd die op een of andere manier weer terug moeten worden verdient.

[segil]

nee joh, hoe kom je daarbij.... ik heb enkele overheidsinstanties gesproken en die gaan voorlopig nog niet weg. Sterker nog, bij een club waar ik nu zit, is alles110% geIntegreerd en ze zijn er erg blij mee.

[gamezfreak]

Hele datacenters die leegstonden worden weer gevuld. Dit moet een AWS of Azure toch ook wel merken toch?

Dat merken ze wel, maar zolang iedereen afwachtend is en niemand de eerste stap durft te zetten naar Microsoft vrije of open source alternatieven, blijft dit zo. Zowat 90% van de wereld heeft Windows en Office als KA staan en dat zal ook niet veranderen. Daarnaast zal Microsoft / AWS / andere US dienst niet veel merken als Nederland met hun producten stopt, het overgrote deel van de wereld draait er nog op.

De reden dat eigen beheer verdween had vooral te maken dat cloud goedkoper was dan eigen beheer, waardoor je minder mensen nodig had voor het dagelijks beheer en je het geld weer kon gebruiken voor nog meer onnodige management functies.
Bedrijven komen nu achter dat het toch verstandiger was om eigen regie en beheer te hebben over de bedrijfsgegevens dan alles z.s.m. in de cloud te drukken en nu met de gevolgen te zitten van de onrust in de wereld.

Zoals met veel dingen loopt de EU en Nederland achter, omdat dit soort dingen véél geld kosten en dat hebben bedrijven nou weer nét niet.
Dit soort dingen heb ik ook wel gemerkt met hardware, want waarom vervangen als het nog doet? Gelukkig zijn we dat station al gepasseerd en zien bedrijven er nu wel de noodzaak om de boel up-to-date te houden.

[ErikT738]

Hulde voor het maken van de juiste beslissing! De sancties bij het ICC hadden ons al eerder wakker moeten maken.

[kujinshi]

Nu volhouden voor de overheid. We hebben genoeg Europese datacenters buiten MS om.

Ik vind zelf dat de overheid ook wel een 3 tal (synch van elkaar) datacenters in NL mag hebben. Al vanwege de privacy.

[Schway]

Volgens mij hebben ze al een aantal. ODC noord hoor ik wel eens voorbijkomen, en als je specifiek noord benoemd, zou je er vanuit kunnen gaan dat er ook andere regios zijn.

[Nightscope]

Ik vind dit een stap in de goede richting.

[himlims_]

mooi initatief, hopelijk wordt niet terug gedraaid door gebrek aan training en acceptatie bij personeel. Dat heb zelf mogen ervaren, maar ook bijv. duitseoverheid. Alles valt of staat met scholing, training en acceptatie.

[Sylves]

Hèhè, eindelijk eens een goede beslissing die weloverwogen is. Nu nog de uitvoering..

[lenwar]

Als ze een weloverwogen beslissing hebben genomen om nog nog dieper in Microsoft/Amazon te gaan, had je het dan ook goed gevonden, of vind je het alleen goed omdat je het er mee eens bent?

(Ik vind het persoonlijk ook een goede zaak hoor. Open Source maakt me niet zoveel uit, maar naar Europese bedrijven gaan wel.)

[JohanNL]

Nou kijk eens aan wat een positieve ontwikkeling! Het was toch al een gekke actie van de BD dat ze wouden migreren naar Microsoft 365, terwijl het toen al duidelijk was dat iemand daar in Amerika met één druk op de knop alles kan blokkeren als hij daar zin in had.

[Killemov]

Wouden? Noord-Brabants?

Het echte probleem is dat de overheid in het verleden bijna alle kennis heeft geprivatiseerd en/of verkocht. De BD was ooit de beste IT-werkgever van Nederland. En als je toch alles wil uitbesteden, dan zou M365 een goedkope oplossing kunnen zijn. Als Trump niet in het Witte Huis had gezeten maar bijvoorbeeld een democraat, dan was het waarschijnlijk wel doorgegaan. De VS zijn gewoon niet meer de stabiele bondgenoot waar we altijd op konden bouwen, dus moeten we het zelf maar weer doen.

[masterfragger]

Mooi. Moedig en juist besluit. Klinkt ook naar een doordacht plan, stap voor stap grip op data en vertrouwelijkheid.

Schept ook een mooi precedent voor Overheid IT beslissers, die wel willen maar misschien nog niet zo goed kunnen of durven.

Ik ben benieuwd wanneer de Universiteiten overstappen en hun digitale schatkamers met wetenschappelijk onderzoek niet meer in real-time op amerikaanse servers plaatsen.

[squareware]

Goede richting, nu vooral IT-mensen opleiden die zich helemaal richting op opensource paketten, zo-als een libre office, databasesz linux-os (client server)om maar wat te noemen. En vooral ook uitrollen naar gemeentes en andere overheids instellingen.

Bouw een webinterface voor documenten verwerken / database, waar alles gedaan wordt, verzin het, gewoon om zoveel mogelijk alles in eigen hand te hebben en goed toegankelijk is voor gebruikers.

Tax-money-well-spend!

[erikitweakt]

Wat een stap in de goede richting! Hopelijk is dit het begin van een nog veel grotere overstap en laten we hopen dat onze overheid in staat is om eigen cloud te ontwikkelen die zowel rijksbreed, provinciaal als door de gemeente gedragen kan worden.
Deze Amerikaanse molochen zijn in eerste instantie een zegen, maar uiteindelijk kom je er niet meer weg.