Belastingdienst stopt Microsoft-cloudmigratie en kiest eigen servers

De Nederlandse Belastingdienst stopt met de migratie naar de Microsoft 365-cloud. In plaats daarvan draaien mail en agenda via Microsoft-diensten op eigen servers en kijkt de Belastingdienst voor andere diensten naar Europese open source alternatieven.

Mail en agenda worden volgend jaar on-premises op eigen servers overgezet, meldt de Nederlandse staatssecretaris Eelco Eerenberg in een brief aan de Tweede Kamer. Dat leek eerder niet haalbaar. "Dat deze optie nu wel mogelijk is, komt mede doordat het de Belastingdienst gelukt is om datacentercapaciteit te vergroten", aldus de staatssecretaris. Het gaat om de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen.

Mail en agenda blijven voorlopig werken via Microsoft-diensten als Outlook. Voor opslag en samenwerking geldt dat niet. "Later in 2027 en 2028 volgen Europese open source oplossingen voor persoonlijke opslag en samenwerkingsfunctionaliteiten. Daarmee kan gericht worden toegewerkt naar een duurzame en meer autonome oplossing voor deze functionaliteit. Dat sluit aan bij het advies van het Adviescollege om niet uit te gaan van één oplossing bij één leverancier, maar om per functionaliteit alternatieven te onderzoeken."

De Belastingdienst pauzeerde al eerder de uitrol van Microsoft 365 binnen de eigen organisatie na een vernietigend rapport. Dat gebeurde ook bij de Douane en de Dienst Toeslagen. Werknemers die al zijn overgestapt, blijven voorlopig werken met Microsoft 365. Dat zijn er zo'n vijfduizend van de 47.500 werknemers.

Wat is er mis met de cloud?

Het Adviescollege ict-toetsing vond de overstap naar de M365-cloud ongeschikt voor de Belastingdienst. E-mailverkeer wordt bijvoorbeeld veel minder vertrouwelijk behandeld omdat het altijd via internet gaat in plaats van over overheidsnetwerken. Gevoelige gegevens kunnen op Amerikaanse servers terechtkomen. Ze worden niet versleuteld. Er zijn 'aggregatierisico's' met metadata en de back-ups 'schieten ernstig tekort', aldus het adviescollege.

Reacties (238)

[Ruuddie]

Ik hoop dat hierdoor de overheid-ICT niet weer tientallen miljoenen duurder wordt. Soms is het gewoon beter om dit soort dingen te outsourcen; die paar grote gespecialiseerde bedrijven zijn er een stuk beter in dan jij met je team van 10 man. Vroeger niets dan problemen met eigen Exchange servers, constant patchen, performance issues, etc.

Techniek lekker uitbesteden aan dienstenleveranciers en dan de functionele inrichting en beheer zelf doen. Heb je ook nog meer waarde toe te voegen; nu moeten alle techneuten weer bezig zijn met technische 'poespas' i.p.v. de klanten te helpen en mee te denken met welke inrichting het beste bij de wensen van de klant aansluit.

Voor mij is dit hetzelfde als een rioolbuizenleverancier die zegt 'we gaan nu ook zelf ons ijzer uit mijnen halen en smelten, want dan zijn we minder afhankelijk.' Schoenmaker, blijft bij uw leest.

[bzzzt]

Ik hoop dat hierdoor de overheid-ICT niet weer tientallen miljoenen duurder wordt.

Dat lijkt heel veel, maar als ik voor een paar euro de harde garantie heb dat mijn aangifte niet via allerlei schimmige partijen in het buitenland verwerkt wordt heb ik dat er wel voor over.

Soms is het gewoon beter om dit soort dingen te outsourcen; die paar grote gespecialiseerde bedrijven zijn er een stuk beter in dan jij met je team van 10 man.

Er werken bijna 30.000 mensen bij de belastingdienst. Daar zitten wel meer dan 10 man met de kennis en ervaring om applicaties te hosten.

Vroeger niets dan problemen met eigen Exchange servers, constant patchen, performance issues, etc.

Misschien tijd voor een andere oplossing dan Exchange dan?

Het zijn juist mensen als jij die cloud en Exchange als iets onvermijdelijks zien waardoor we nu in de positie zitten dat onze autonomie op het spel staat...

[bush]

een aangifte zou sowieso nooit via email mogen verstuurd worden. Voor confidentiële zaken gebruik je een link naar protected storage en niet als attachment.

[bzzzt]

Ik mag hopen dat dat het geval is, maar de belastingdienst is geen loketje waar alleen aangiftes verwerkt worden.

Het stilvallen van email diensten is voor ieder bedrijf tegenwoordig catastrofaal. Dat wil je niet in handen van een partij waar je niets over te zeggen hebt die valt onder een overheid die je beter niet vertrouwt. We hosten onze belastinginfra ook niet in Moskou of Teheran toch?

[gerjan01]

Techniek, en met name ICT van de overheid moet je zelf hosten, Je wilt niet afhankelijk zijn van een IT partij uit het buitenland, das het domste wat je als zelfstandigst land kan doen.

Eindelijk een verstandige keus van de belastingdienst!

[bozotheclown]

En dat is precies hoe we daar gekomen zijn, dat grote bedrijven en overheidsonderdelen hun eigen broek niet meer op kunnen houden en afhankelijk geworden zijn van Amerikaanse bedrijven. Die dan uiteindelijk kunnen vragen wat ze willen, heer en meester zijn over onze gegevens en onze communicatie, ook als die kritisch is en strijdig met hun belangen.

De angst voor inefficiëntie en verspilling. Een overmatige hang naar (kosten)efficiëntie is er de oorzaak van dat we de bal zo hebben laten vallen tijdens corona, dat een goed zorgsysteem piept en kraakt, dat de belastingdienst veranderingen in het belastingstelsel eigenlijk niet aan kan en meer van dat soort lachertjes, voor een fantastisch land als het onze.

Goedkoop is duurkoop, in dit opzicht.

[P. vd Loo]

Dat is totaal niet hetzelfde. Er zitten iets meer risico's aan het verliezen van data en privacy dan aan het verliezen van poep en pis.

[Krommetenen]

Punt is dat er mijnen in de VS staan en mijnen in europa.. De mijnen in de VS hebben perks, maar die in de eu is goedkoper leveren en opslag… Ooit hoefde je alleen een rekensommetje te maken. Maar tegenwoordig is alles een aanbesteding met wetten…

[bytemaster460]

Wat is “ooit”? Europese aanbestedingen en regels voor overheidsorganisatie bestaan al sinds de jaren 70. Moderne IT-oplossingen hebben dus nooit bestaan zonder aanbestedingen en regels.

[Luchtbakker]

Ik vraag me inmiddels wel af wat de grote technbedrijven van deze keuzes vinden. Ik loop dagelijks voor mijn werk bij overheidsinstanties, banken, zorgverzekeraars, industrieën en andere grote bedrijven, en ik hoor vrijwel niemand over dat ze nog willen blijven bij de cloudpartijen van de VS. Hele datacenters die leegstonden worden weer gevuld. Dit moet een AWS of Azure toch ook wel merken toch?

[himlims_]

langzaam zie je hybride; on-prem storage (baas eigen data)

[thetakman]

Ja... met een microsoft Hyper Visor want VMware is duur en Proxmox durfen ze niet aan.

(Sorry lichtelijk gefrustreerd dat zelfs menig IT afdeling / beheerder moeite heeft met linux want dat kennen ze niet, zelfs als de US ons gewoon een hak zet)

[Tehlo]

Systeembeheerder hier die net het VMware migratie project is aan gegaan! Wij gaan over naar Proxmox na een pilot van 4 weken en (ik had er zelf al 4+ jaar prive ervaring mee) ben erg tevreden over de enterprise features van Proxmox. Zoveel linux kennis heb je echt niet nodig om 20+ Hosts icm SAN etc op te zetten, bijna 95% van wat je moet instellen kan tegenwoordig via de GUI (en voor de laatste 5% is Proxmox documentatie en basic Linux kennis meer dan voldoende)

We zijn op zoek naar meer collega's maar het vinden van IT'ers met Linux kennis (of de wil om het te leren) is inderdaad vrij moeilijk aan te komen. Ik denk echter wel dat dat niet lang meer gaat duren, ik zie online heel erg veel partijen die door de Broadcom overname van VMware ook naar Proxmox aan het kijken zijn als alternatief. Wij zijn er in ieder geval erg tevreden mee!

[drmacfaulty]

Wij gaan ook een migratie doen naar Proxmox met ons bescheiden cluster (4 nodes) dankzij een uitgebreide business case van mijn kant Doordat wij een 24/7 club zijn hebben wij gekozen voor Ceph ipv SAN en de nodes zo gespecificeerd dat er een zonder problemen mag uitvallen of offline mag gaan voor onderhoud. Dit is onder special pricing en nog voordat NVMe zo duur werd anders moesten wij ook een SAN kiezen en een SPOF accepteren. De servers worden binnenkort opgehangen en dan kan ik los met de inrichting en migratie. Verder zetten wij (toch wel vooral dankzij mijzelf, al zeg ik het niet graag) in zijn algemeenheid in op meer open, waaronder TrueNAS ipv Dell/HP gesloten spul.

Er was wel eerst terughoudendheid, maar na een uitgebreide business case (deels in vrije tijd) kreeg ik management toch om, ook gezien de kosten en wat we zelf in huis hebben aan kennis. Verder zijn er altijd partners voor support, dus dat is geen probleem meer voor management qua continuïteit.

Dit alles kan door een beheerder/ontwerper en een netwerkbeheerder worden opgezet, dus met de complexiteit waar bedrijvén altijd angstig van worden valt het wel mee. De Proxmox docs zijn vaak verhelderender dan die van commerciële platformen, zolang je maar een beetje lower level Linux kent. Dus ja, heel herkenbaar jouw verhaal.

Succes en veel plezier gewenst. Weet zeker dat het helemaal goed gaat komen.

[Reactie gewijzigd door drmacfaulty op 6 oktober 2026 18:52]

[Tehlo]

Ook wij zijn een 24/7 club, de SAN is juist volledig redundant ingericht. Schijven, netwerkkaarten, PSUs en kabels kunnen allemaal een keer kapot gaan voordat er daadwerkelijk echt iets uit valt. Ik heb zelf met collega's de pilot opgezet en 4 platformen getest, Proxmox kwam daar veruit als beste uit (en een stuk goedkoper).

Dank en jij ook succes!

[tvtech]

wij hebben 1,5 jaar geleden ook gekeken naar VMware, Nutanix en Proxmox. Uiteindelijk bleek voor ons met onze 3 hosts en een san en 100 voornamelijk Windows Server vm's het goedkoopste en simpelste om bij VMware te blijven.

Nutanix was duurder met mindere hardware, geen all ssd opslag en als je support van Proxmox neemt is dat ook niet echt goedkoop, of je moet de simpelste versie nemen. Voor ons was Proxmox nu ook nog net te vroeg voor m'n collega's om het aan te durven.

Ik draai thuis sinds de gratis VMware is gestopt op Proxmox en ben er blij mee. Een 3 node cluster met Dell mff Core i36700T machientjes maar het loopt prima. Beheer is probleemloos, wat het bij VMware zeker niet altijd is.

De volgende migratie ga ik harder aan Proxmox trekken dus wellicht gaan we dan ook om. Probleempje is nog wel de support van de software die we op een paar vm's draaien, dat wordt alleen ondersteund op VMware en Nutanix. Gewoon alleen omdat ze niet op Proxmox getest hebben.

[Tehlo]

Proxmox is ondertussen echt heel veel meer volwassen geworden! Na het hele Broadcom fiasco is er bij Proxmox een serieus lampje gaan branden en zijn ze mega hard gegaan op enterprise-grade features zoals we dat bij VMware hadden. Als je hun publieke roadmap ook checkt kan je zien dat ze echt flink aan de weg aan het timmeren zijn voor nog meer enterprise-grade features (denk aan DRS wat net geimplementeerd is).

Voor een bijna volledige Windows omgeving is HyperV of een ander platform misschien geschikter, maar gezien wij bijna 50/50 Windows/Linux zijn was dit voor ons de beste optie (vandaag weer een nieuwe host met zo'n 15 gemigreerd naar Proxmox, gaat als een trein!)

[thetakman]

offtopic:
Indien die collega's uit Friesland mogen komen moet je maar een berichtje sturen, ik ben onderhand wel klaar met vast geroeste systeembeheerders uit mijn team die alleen maar Microsoft napraten.

Wij zijn naar Hyper V gegaan.. want daar hadden ze de meeste kennis van (vlak voordat ik binnenkwam) 3 maal raden wie nu een 4 jaar oude degraded SAN mag fixen met 2 hosts die al jaren niet geupdate is en allerlei ellende en oude puinzooi mag opruimen, inclusief 1 hosts die hyperV draait op Dual internal SD (ja Micro SD in raid.. een oude Vmware oplossing van Dell)

[Tehlo]

Oei, dat is flink balen. Ik weet niet of ik dan lang was blijven hangen eerlijk gezegd haha. Voor mij is er nu ook veel legacy spul op te ruimen, maar dat is allemaal best prima te doen, en gelukkig wordt ik heel erg vrij gelaten in mijn keuzes/vervangingen van bestaande oplossingen.

offtopic:
Indien die collega's uit Friesland mogen komen moet je maar een berichtje sturen

Gaat m denk niet worden, zitten net boven de rivieren ;-)

[Reactie gewijzigd door Tehlo op 6 oktober 2026 20:24]

[karelvandongen]

Er zijn er heus wel. Draai zelf al 5 jaar primair op Fedora, maar doe vooral programmeren met python en beheren van systemen met gsuite. Ik woon beneden de grote rivieren. Maar omdat ik geen hbo papier hebt ... en enigszins autistisch ben, is het vaak lastig om iets passends te vinden.. vaak zijn werkgevers echt nog te kies keurig, en willen ze te veel iemand die alles en meer kan.

[Tehlo]

Papiertje kijken wij in ieder geval niet naar, puur gebaseerd op wat voor persoon je bent en wat voor ervaring/kennis je hebt. Zolang dat goed zit is er niets aan de hand.

[edwin2021]

Steek geld in opleiding. Zo lastig is Linux ook weer niet en er zijn hele goede support contracten in NL te krijgen. Tuurlijk, kost geld maar geld blijft (als je even goed uitzoekt) wel in nl

[xavalon]

In Frankrijk worden drie miljoen+ laptops en desktops van de overheid gemigreerd naar Linux (customized) en nemen ze afstand van Microsoft diensten. Geef het tijd, Nederland volgt echt wel net als andere Europese landen.

In Frankrijk hebben ze al eerder een kleine miljoen pc’s gemigreerd die tot de politie en justitie behoren en is dit al 10 jaar geleden begonnen.

Problemen zijn wel overbrugd en nu hebben ze een blauwdruk hoe dat voor de drie miljoen te doen.

[himlims_]

Heb t in onderwijs gedaan; grooste Linux ltsp omgeving van Benelux. Draaide als een tierelier. Maar volledig gefaald door gebrek aan scholing en training personeel.

[Quintiemero]

Dat kun je van alles zeggen. Adoptie is wel belangrijk ja.

[dmantione]

Is dat al in steen gebeiteld? Ik weet dat ze er naar kijken, maar niet dat er een definitief besluit ligt.

[Anticlimax]

Hier gaat het gewoon fout. HBO studie afgerond (5 jaar geleden).

Je krijgt basis Linux kennis (extreem minimaal), maar hele curriculums over klik dit en dat bij elkaar in de Azure omgeving, Google cloud of AWS.

Kubernetes is een geweldige tool, behalve dat je niet meer leert hoe je hem moet opzetten en configureren, nee je klikt je servertje bij elkaar en hij draait. De docenten gaven het ook eerlijk toe dat dit soort partijen heel veel geld steken in dit soort studenten omgevingen en trainingen. Dus het is makkelijker voor school en de studenten kennen de omgeving.

[Tech_SSD]

Ik heb cursussen gedaan op universitair master niveau en het niveau was niet eens hoog. En die cursussen konden studiepunten opleveren maar je moest wel solliciteren met een CV en je moest al een bachelor hebben met een GPA van 3.0 of hoger.

Maar aangezien je HBO hebt gedaan zou je nu verder kunnen studeren of cursussen kunnen doen.

Ik heb officieel geen formeel ICT-diploma maar dat zegt niet zo veel.

[blackSP]

"cursussen gedaan op universitair master niveau".

Kun je een paar van dit soort cursussen noemen? Want dit soort cursussen ben ik nooit tegengekomen...

[Tech_SSD]

Op edx.org kan je ze doen. Ik heb daar Cyber Security Fundamentals en Computer Forensics gedaan. Niet echt moeilijk trouwens maar het is meer een inleiding dan echt universitair niveau. Er staat wel "advanced" bij maar dat zegt niet zo veel.

Maar de waarde van een EDX certificaat is waarschijnlijk minder dan dat van een Comptia Network+, Security+ of zelfs A+. Waarschijnlijk is een Cisco certificaat zinvoller omdat dat door iedere werkgever erkend wordt. Als je een random theoretische cursus hebt gedaan weten ze niet precies wat het was.

Futurelearn heeft ook dat soort cursussen maar daar bestaat ook "undergraduate level 4", wat gewoon mbo niveau 4 cursussen zijn. In de VK valt mbo4 dacht ik ook onder het universitair onderwijs maar dat weet ik niet zeker. Ik heb ook gelezen dat er in de VS university C level bestaat, wat gewoon mbo4 is. (Maar of dat klopt weet ik niet.)

Verder: EDX cursussen zijn in Nederland en Europa niet veel waard. Voor mensen die in New York wonen kan het relevant zijn maar formeel onderwijs is gewoon meer waard.

[Reactie gewijzigd door Tech_SSD op 8 oktober 2026 00:54]

[Oliekoets]

www.linvirt.nl biedt cursussen aan voor zowel kubernetes als linux (lpic) en redhat (rhcsa/rhce)

www.rhatcert.com het zelfde. Ik ken beide trainers en ze zijn erg goed. Beiden ook gewoon nederlands overigens, mocht je dat belangrijk vinden.

Mocht je dus in de linux wereld RHCE/RHCSA/LPIC of de kubernetes-varianten willen halen, zij kunnen je helpen.

[Zoop]

Ik heb officieel geen formeel ICT-diploma maar dat zegt niet zo veel.

Ik wel, maar ook dat zegt niet zo veel.

[Tech_SSD]

Welk niveau? Want het niveau van een mbo ICT ligt niet heel hoog.

[Duinkonijn]

Welk MBO 1, 2, 3 of 4?
En welk jaar?

Het MBO verschilt nogal

[Tech_SSD]

Ja, er zit zeker verschil in maar ook op mbo4 hoefde je vaak niet veel meer te doen dan programma's toewijzen aan een account in een netwerk.

[Duinkonijn]

Dat bedoel ik met welk jaar.

98 was het Java / C++ / Pascal / Novell / NT 2.0 / 2000 / Mkb / Cisco ccna / elekronica / database & sql

Volgens mij ben ik nog wat vergeten

[Tech_SSD]

Ik ben in 2021 gestart. C++ hebben wij inderdaad niet gehad.

[Anticlimax]

Ik ben bij een bedrijf komen werken welke een eigen private cloud omgeving maakt en onderhoud.
Hier heb ik echt van een paar Linux experts heel wat kennis op gedaan van Linux en het debuggen ervan, K8s en het configureren van de verschillende applicaties die wij op deze stack hebben draaien.

[Tech_SSD]

Ik ben bij een bedrijf komen werken welke een eigen private cloud omgeving maakt en onderhoud.
Hier heb ik echt van een paar Linux experts heel wat kennis op gedaan van Linux en het debuggen ervan, K8s en het configureren van de verschillende applicaties die wij op deze stack hebben draaien.

Wat moest je doen voordat je het kreeg? Want ik hoor vaak dat je 4 jaar op het hbo moet zitten en dan het diploma moet halen. En zelfs dan kan het zijn dat je te weinig werkervaring hebt.

[Anticlimax]

Ik heb vanuit het school een opdracht gedaan met een groepje bij het desbetreffende team.
Dus ik had dus al wat contacten bij het team. Maar het bedrijf waar ik werk neemt vaker juniors aan. Ze weten ook wat ze kunnen verwachten en trainen ze. Ze zijn namelijk aardig groot dus hebben de middelen.

[Tech_SSD]

Als ik nergens aangenomen word ga ik kijken of een mbo BBL ICT of een hbo ICT iets oplevert.

[Mellow Jack]

Zowel jou reactie als degene waarop je reageert zijn inderdaad het probleem. Mensen laten zich helaas niet zomaar omscholen. Naar mijn mening zullen 9 van de 10 mensen niet zo happig zijn. Dus het zou al veel voordelen bieden als we mensen soeverein kunnen opleiden.

Maar ja, het onderwijs moet bezuinigen, ze geven liever geld uit aan dure lunches dan aan het geven van onderwijs. Alle grote tech bedrijven maken daar graag gebruik van door het geven van grote kortingen

[Triblade_8472]

Niet per se zo gek. Ik ben pro Linux en heb het thuis ook. Maar het is bij MS in de basis ook gewoon in elkaar klikken en het werkt èn is veilig. Dat hebben ze gewoon zeer slim aangepakt en in elkaar gestoken.

Linux is gewoon nog te gefragmenteerd en niet gebruiksvriendelijk klaar. We staan nog op de vooravond voor gebruikersvriendelijkheid en aanbieders van goed geïntegreerde diensten.

Onlangs was er toch ook zo'n grote OS club (in home automation? Hoe heten ze ook alweer...) die toegegeven heeft dat de opzet gewoonweg veel te ingewikkeld is en ze dit flink gaan versimpelen? Dat is wat er nu nog flink mis gaat. En dat komt echt wel, maar gewoon heel langzaam.

[Anticlimax]

Kijk Home Assistent is gewoon goed opgezet in de basis heel gebruiksvriendelijk.
Toch gebruik ik thuis nog Windows (op mijn Proxmox, Home assistent servertje na).

Ik heb altijd gezegd ik switch naar Linux, conclusie: Nog niet gebeurt.
PC gamen wordt in rap tempo beter.
Maar applicaties zoals de Proton stack: Welke ik gebruik natuurlijk voor mail/VPN etc draait niet of nauwelijks op Linux.
Tegelijkertijd is het gewoon een hele opgave om nu de juiste/fijne distro uit te zoeken.

[Triblade_8472]

Zelf ben ik na lang zoeken naar de juiste distro voor mij, fan van Kubuntu geworden.

Het heeft Canonical support en levert Ubuntu, maar dan op KDE, welke lekker Windows-achtig oogt. Een verademing voor mij tegenover GNOME (welke standaard in Ubuntu zit) waar ik ècht niet aan kan wennen.

Ik game heerlijk met Steam spellen. (en gebruik de Edge browser haha) Wel even opletten dat je de juiste Nvidia (indien van toepassing) driver selecteert, maar dit zit wèl al voorbereid ingebakken!

Behalve Wardogs op dit moment Maar ja, dual boot dan maar.

Ondertussen allemaal driver en update issues in Windows gekregen. Ik ga nooit meer terug.

[killah]

Niet alleen in OS maar ook in hardware en troubleshooting van complexe issues. Ik merk dat alleen de oude rotten in het vak het kunnen. Ik bedoel issues met drivers, firmware, protocollen en verschillende typen hardware. Lekker low level aan de gang.

Simpele vragen over queue depths of wait states geven vaak al een "eh.." op.

Willen je weer alles "lokaal" draaien dan moet er ook voor de hardware personeel worden opgeleid. Geen onderdeel swappers maar echte troubleshooters.

[Rolfie]

HyperV kan, maar ik ze de meeste migraties naar nutanix gaan.

Proxmox is mooie software, maar heeft ook nog de nodige enterprise limitaties die nodig zijn voor bepaalde bedrijven.

24 uur support is er bijvoorbeeld 1 van, maar ook de backup oplossing, PBS, is maar matig in de opzet.

Ik gebruik trouwens thuis gewoon Proxmox en PBS en ben er heel blij mee.

[Peentje]

It’s coming.

[87brybry]

Even een schoon linkje, die niet via Google gaat: https://www.proxmox.com/en/about/company-details/press-releases/proxmox-24-7-support-and-proxmox-north-america

[noenes2023]

Nutanix

[tvtech]

is ook Amerikaans toch:
Global Offices

Corporate Headquarters

1740 Technology Drive
San Jose, CA 95110, United States
(855)-NUTANIX

[noenes2023]

https://www.nutanix.com/solutions/sovereign-cloud

Klopt, maar.....

[tvtech]

Microsoft roept ook iedere keer over hun soevereine cloud, maar het blijft een Amerikaans bedrijf dat aan de Amerikaanse wetten zal moeten voldoen. Ik denk dat het ICC ook de Microsoft soevereine cloud niet mag gebruiken, afgezien van of ze dat nog zouden willen.

[c-nan]

Ik weet niet of het er tegenwoordig in zit, maar voorheen had je geen multi-tenancy support. Proxmox is dan leuk voor 1 afdeling, maar als je meerdere afdelingen op dezelfde cluster wilt hebben, dan was het een no-go. Het was namelijk niet makkelijk om de afdelingen van elkaar te isoleren. Is dat tegenwoordig anders?

[CAPSLOCK2000]

Ik heb al lang het idee ( of droom) dat we storage en applicaties helemaal los koppelen en dat het normaal wordt om storage in eigen beheer* te hebben als deel van je (smart)home. Vrijwel iedereen heeft al een "modem" van z'n provider staan en vaak ook nog wat extra kastjes wifi of TV. Steeds meer huizen hebben overal wifi, slimme lampen, videodeurbellen en andere domotica. Een hoop van die apparaten hebben toch al een stukje storage nodig, en het kastje bij je TV heeft waarschijnlijk al redelijk wat storage aan boord.

Het is eigenlijk gewoon het oude idee van "een server in je meterkast" maar dan een beetje gemoderniseerd. Het hoeft niet letterlijk een server te zijn en het hoeft niet letterlijk in de meterkast te staan, al lijkt mij dat de logische plek.

Een apparaat als Homey zou een prima basis kunnen zijn.

* eigen beheer hoeft niet te betekenen dat je het zélf doet, net zoals ik een monteur laat komen als de verwarming stuk is.

[Reactie gewijzigd door CAPSLOCK2000 op 6 oktober 2026 12:29]

[bun00b]

Ja, iets van een soort NAS dat automatisch op MAC-adres basis mappen maakt zodat elk toestel gewoon settings kan opslaan op lokaal netwerkniveau, en dan in (semi-)common space app/domain level storage zodat meerdere toestellen die tot dezelfde app/groep behoren toegang hebben tot een gedeelde map (zoals bv slimme lampen, of je wastoestellen etc).

Het hoeft echt niet allemaal op de cloud, en als je toestel kapot gaat, zou je de drive er uit moeten kunnen halen en in een ander toestel steken, zodat al je netwerktoestellen blijven werken. De modulariteit die we in sci-fi en dergelijke zien is ver zoeken, veelal omdat de bedrijven puur op winst werken (is normaal) en in sci-fi werken ze op de verbeelding en wat allemaal zou kunnen. Maar de bedrijven doen wel echt hun best om alles ook zo ver van modulariteit en eigen beheer weg te houden. Ze zijn weer alles mooi aan het bundelen en aan elkaar aan het koppelen zoals in de oude hardware tijden, zodat een leek (iemand die geen software kan bewerken, zoals de gemiddelde persoon vroeger niet zomaar aan hun spullen kon sleutelen) er niets aan kan doen en vast zit aan de producent/fabrikant.

[r2504]

en het kastje bij je TV heeft waarschijnlijk al redelijk wat storage aan boord.

Dat kastje heeft al geruime tijd geen storage meer... TV programma's worden hier (oa. Proximus, Telenet, ...) gewoon in de cloud opgenomen (zodat mensen ook niet meer zeuren als hun decoder stuk is en ze alle opnames kwijt zijn).

Ik denk dat je er ook wat te eenvoudig tegenaan kijkt... eigen "storage" is leuk voor eenvoudige bestanden zoals foto's en documenten, maar de database van je mailserver is waardeloos zonder de server software. Trouwens wie gaat je eigen storage backuppen ?

Nee, cloud is echt wel handig/zinvol... het probleem is de partij, niet de technologie.

[killah]

Er is wordt maar 1 stream opgenomen. En je "opname" wijst gewoon naar een tijd in deze opname. Dus kunnen ze met 1 opname per kanaal iedereen voorzien van hun opname. Zeer kosten besparend. Soort migratie van lineair naar on demand.

[mbbs1024]

De week dat ze mijn digicorder met lokale opslag vervangen hebben door het nieuwe kastje zonder opslag, heb ik mijn TV abonnement opgezegd, omdat het een achteruitgang is.
Geen reclame meer kunnen doorspoelen, en opnames zijn maar 2 maanden meer beschikbaar.
Geen zin om te betalen om die eindeloze stroom van ergerlijke reclame.

[CivLord]

Ziggo heeft ook de storage van opgenomen programma's in de cloud. Maar daar worden de programma's een jaar lang bewaard.

[r2504]

Geen reclame meer kunnen doorspoelen was hier ook al toen we nog lokale storage hadden... dat is geen beperking van het cloud gebeuren maar gewoon hun strategie (eigenlijk die van de zenders die het opleggen aan de kabelmaatschappij).

[mbbs1024]

Bij mijn Orange digicorder kon je wel nog alle reclame doorspoelen.
Nadat hij defect gegaan was, had ik gevraagd om hem te vervangen door hetzelfde model, en erbij gezegd dat ik mijn abonnement ging opzeggen als ze me dat nieuwe cloud type zouden geven, wat ik dan ook gedaan heb, nadat ze me toch het nieuwe cloud based type geinstalleerd hadden.

[tweakuwe]

Ik wil vooral dat je makkelijk van data bron/doel kan wisselen.

Je lokale opslag is kaduuk? Er wordt instant naar je cloud back-up geswitched en je kan naadloos verder.

Je wisselt van cloud provider? Nieuwe endpoint en credentials invoeren en je kan door.

En dan het liefst met iets als HA die dat centraal regelt voor vrijwel alles in huis. En dat HA naadloos over kan op de back-up instance in een docker ergens als je servertje waar het draait ermee ophoud.

[JeGoBE]

Met een tweedehands Dell desktop pc en Proxmox geraak je al ver! Samen met Mikrotik apparatur.

[hdpaddy]

* eigen beheer hoeft niet te betekenen dat je het zélf doet, net zoals ik een monteur laat komen als de verwarming stuk is.

Niet tegenstaande dat ik dit een goed idee vind, bekruipt mij toch wel het bekende situatie als 'Hey broer, waar is die storage"

[rjtuijnman]

Haha... Heerlijk... Precies wat ik een jaar of tien geleden al voorspelde: de wal zal het schip wel keren. Data in eigen huis, een voorzichtige terugkeer naar on-premise dataopslag.
Kiezen voor de cloud is het uit handen geven van je data-autonomie en in sommige branches zelfs de complete bedrijfsvoering. Langzaam maar zeker daalt het besef in dat de cloudhype een wolf in schaapskleren is, een paard van Troje...
Let wel: uiteraard zijn er zeker situaties denkbaar waarin de cloud een perfecte oplossing biedt...

[himlims_]

Vergeet niet dat ooit “goedkoop” was om cloud te gebruiken (lees; mooie marketing term voor, computer van de buurman)

Inmiddels gaan die prijzen zo hard omhoog, dat ook financieel niet meer aantrekkelijk maakt.

Ik ben nooi voorstander van geweest om jouw vertrouwelijke en bedrijfskritische data bij een ander te parkeren.

Dit jaar al meer on-prem weggezet dan afgelopen 5jr

[Decile]

Komende februari worden VM’s en Storage in Azure 9% duurder in de regio West Europe. De reden: onvoldoende capaciteit. De vraag is nog altijd groter dan de capaciteit die ze kunnen bijbouwen.

[Psycho_Mantis]

Ze hebben echt geen capaciteit inderdaad. Ik probeerde vorige week toevallig een azure VM te maken in mijn eigen oefen tenant. Het lukte gewoon niet omdat er nergens capaciteit is. Na 4 regio's te proberen wel gelukt in Noorwegen.
Dus er is nog steeds meer dan genoeg vraag naar Cloud.

[GeroldM]

Ze hebben echt geen capaciteit inderdaad. Ik probeerde vorige week toevallig een azure VM te maken in mijn eigen oefen tenant. Het lukte gewoon niet omdat er nergens capaciteit is. Na 4 regio's te proberen wel gelukt in Noorwegen.
Dus er is nog steeds meer dan genoeg vraag naar Cloud.

Dat is inderdaad een conclusie die je kan trekken. Hier is een andere conclusie waarvan ik denk dat deze dichter bij de waarheid ligt.

Elk datacenter heeft een vermogensbudget. hun aansluiting op het grid is begrensd door de (on)mogelijkheden van hun ontwerp en die tijdens hun constructie zijn opgetreden.

Dit budget zorgt ervoor dat er een gelimiteerd aantal datacenter-racks in passen, welke onder elke (SLA) toestand van genoeg stroom en koeling kunnen worden voorzien. Dat limiteert het aantal servers wat er in 1 datacenter-rack past.

AI capaciteit heeft zich flink uit moeten breiden. Ja er zijn nieuwe datacenters bijgbouwd, maar bij lange na niet zoveel als men nodig denkt te hebben. De publieke en daardoor politieke weerstand tegen datacenters is gegroeid.

Hoe het ook zij, er is behoorlijk wat tijd nodig om een datacenter te bouwen. Aan de buitenkant lijken dit soort gebouwen heel simpel zijn qua constructie. Aan de binnenkant is dat een heel ander verhaal, vandaar dat het al gauw een jaar of 2 tot 3 kost om een redelijk groot datacenter online te krijgen. En dan moet alles qua constructie op rolletjes lopen. Als dat niet het het geval is, dan kun je makkelijk een jaar of 4 kwijt zijn aan constructietijd.

Alles liep en loopt dus niet op rolletjes en de hyperscalers (Microsoft Azure, Amazon AWS, Google en Oracle) moeten roeien met de riemen die ze hebben, terwijl zij werken aan meer van de spreekwoordelijke riemen. AI wordt dus uitgebreid in hun modernere datacenters omdat hun andere datacenters niet genoeg vermogensbudget hebben.

1 Datacenter-rack gevuld met 4 tot 5 AI servers vraagt namelijk nogal wat van de interne electrische distributie. 1 Datacenter rack, gevuld met AI servers van de Blackwell-generatie, heeft 200 KW aan energie nodig om te functioneren. Als je datacenter is ontworpen om maximaal 50 KW per datacenter-rack te leveren (en te koelen!), dan is het niet moeilijk om je voor te stellen dat je 4 datacenter-racks bijeen moet voegen om 1 datacenter-rack met AI-servers van genoeg stroom en koeling kan voorzien.

De opvolger van Blackwell heet Rubin. AI servers van de Rubin generatie zijn een stuk krachtiger en kunnen flink wat meer gebruikers per server aan. En daardoor lijkt het zo dat de Rubin AI-servers een zeer gunstige 'token per watt'-verhouding hebben. Alleen ligt hun verbruik zo veel hoger dan de Blackwell AI-servers. Dat is bij Rubin gestegen naar 500 KW per datacenter-rack.

Rubin AI-servers moeten dus wel in datacenters worden geplaatst die voor dat vermogensbudget zijn ontworpen, want je geeft veel te veel toe in datacenters met een lager vermogensbudget (per datacenter-rack). Maar men moet wel, want OpenAI en Anthropic hebben contracten afgesloten voor meer AI-capaciteit.

Dus is men gaan snijden in hun vermogensbudgetten voor andere clouddiensten om aan hun AI contracten te voldoen. En wat niet herverdeelt kan worden, dat merk je nu in aanbod van beschikbare cloud-diensten Azure, AWS, Google, Oracle enz.

En omdat het aanbod karig is, is de vraag hoger, wat dus tot hogere prijzen voor alle andere cloud-diensten zal lijden. Want de AI-contracten zijn nu eenmaal vastgelegd. Helaas voor de hyperscalers, er bestaan terechte flinke twijfels over de winstgevendheid van zowel OpenAI en Anthropic op de korte, middellange en lange termijn.

Hyperscalers zijn daarom ook wat terughoudender geworden met de aanbouw van nieuwe datacenters, want een datacenter van formaat kost enkele miljarden, tussen de 2 en 4 jaar aan tijd en 70% tot 80% van al die nieuwe datacenter capaciteit is nodig voor de AI van OpenAI en Anthropic. 2 Klanten dus. 2 Twijfelachtige klanten. Die nieuwe datacenters gaan dus voor flinke afschrijvingen bij de hyperscalers zorgen.

Vooral nu dat de Chinese LLMs grote efficientieslagen aan het maken zijn. Naast een enorme efficientie-slag van Jev. Al de nieuwe en gerealiseerde datacenters zorgen nu al voor alsmaar groter wordende afschrijvingen voor hyperscalers. Wat er ook voor heeft gezorgd dat aandelen van hyperscalers tot bijna 'junk'-status hebben verlaagd.

Hyperscalers moeten wel geld lenen om nieuwe datacenters te bouwen en met bijna-'junk'-status zijn de voorwaarden niet gunstig voor de hyperscalers. Waardoor zij zich opnieuw genoegen gaan doen om maandprijzen van al hun andere cloud-diensten nog een keer omhoog te schroeven. En men kan dat, omdat het zo vervelend is om van cloud-aanbieder te wisselen.

Er is zeker vraag naar meer cloud. Cloud-AI drukt die pret nogal. Lokale AI en/of AI bij een VPS aanbieder, daar zal het op uitdraaien, want je hebt nu eenmaal meer aan kleinere specialistische LLMs dan aan de generalistische LLMs van OpenAI en Anthropic.

Deze "generalisten" zijn flink duurder in gebruik dan wat je er nu voor betaalt en bederven het aanbod en de prijzen van alle andere cloud-diensten bij elke hyperscaler.

[Tha Render_2]

De grote cloud providers blijven groeien dankzij AI, ze liggen dus niet wakker van die paar losses die geen impact hebben op de algemene cijfers.

[SirQuack]

Met projecten als DAWO richt de Nederlandse overheid (gemeenten én het rijk) zich echt wel op eigen infra, en kunnen op den duur gemeenten en overheden zich terugtrekken uit de (VS-) cloud. Aangezien gemeenten zo'n 185 miljoen euro uitgeven per jaar aan die partij, en de Rijksoverheid ook echt nog wel een flinke duit bij die zak doet, zal dit echt wel iets betekenen voor de cloud-leveranciers.

Ik verwacht prima dat Microsoft wel achter de oren krabt als er weer een Europese overheid wegloopt bij hun software. Dit zet namelijk ook een "het kan wel" precedent waar een grootbank als de ING of Rabobank ook naar kan handelen, waarmee dan hopelijk wel echt het hek van de dam is.

Maar alles hypothetisch, er wordt genoeg gelobbyd door MS en andere louche techboeren.

[invic]

De Nederlandse overheid is nog steeds afhankelijk van grote Amerikaanse leveranciers. De meeste gemeentelijke applicaties en ook de centrale overheid draaien nog steeds op Oracle, MS Office365 en met rapportage tools zoals Cognos en PowerBI in combinatie Fabric. Idem bij Rabo en ING. ING gebruik o.a. ook Google cloud. Zolang niet voor alle dominante applicaties en dataopslag methoden zoals van Oracle, Microsoft, AWS, IBM, Snowflake en DBT blijven NL maar ook EU bedrijven afhankelijk van Amerikaanse leveranciers...

[leendt]

Reken er maar op dat ze alles op alles zetten om dit te frustreren. Dat hebben ze in het verleden ook met succes gedaan, bekendste voorbeeld: Wikipedia: LiMux .
Zulke bedrijven zijn maar om één reden succesvol: ze zorgen er voor dat je er eigenlijk niet om ze heen kunt. Als dat wegvalt is het klaar en dat weten ze heel goed.

[GigaHenk]

De tijden zijn nu wel iets anders dan toen. De meeste software draait nu in Linux/Cloud en je hebt enkel een browser nodig om het te bedienen. Dus maakt niet zoveel uit of je op Windows/OSX of Linux zit als gebruiker. Daarnaast is met AI softwareontwikkeling een stuk goedkoper geworden.

[leendt]

Maar het 'niet om ze heen kunnen' trucje blijft hetzelfde. Android = Linux maar je komt praktisch niet om Google heen. MS heeft heel veel opgekocht en bieden een platform aan waar je heel makkelijk in vast zit (en je partners dan ook).

Het zit nu vooral in de diensten. Echter lijken ook onze overheden het heel langzaam aan aan niet meer te steunen of zelfs te niet meer te pikken en dat is fijn. Technisch is het niet makkelijker of moeilijker geworden dan 20 jaar geleden denk ik maar tegen enkele reuzen opboksen die ook nog eens je overheid aan hun zijde hebben deed je simpelweg helemaal niets.

[GigaHenk]

Technisch is het niet makkelijker of moeilijker geworden dan 20 jaar geleden denk ik maar tegen enkele reuzen opboksen die ook nog eens je overheid aan hun zijde hebben deed je simpelweg helemaal niets.

Geld regeert, en dat zal wel zo blijven. Een belangrijke nieuwe factor is geworden, is dat het lastig is te concureren tegen gratis. En dat Linux heel modulair is, dus zo te configureren voor light, middle en heavy use. Tot drie jaar geleden hadden al onze klanten tenminste 4 Windows servers nodig voor hun telefonie oplossing; productie omgeving, nu geen één. En doe dat maar maal 50 en maal 2 (Dev omgeving). Dus alleen al 800 Windows server licenties minder verkocht. En dat is niet alleen bij onze oplossing. Kortom er komt minder geld binnen bij MS, om hun Windows Server te onderhouden en door te ontwikkelen. Of ze moeten meer geld gaan rekenen voor hun licenties, of ze zullen meer op Linux moeten gaan leunen.

[ALittleTooLate]

In sommige diensten zit misschien niet veel geld, maar zijn wel een voet tussen de deur. Als jij dienst A en B afneemt bij een partij, dan waarschijnlijk ook dienst C en D. En in die diensten C en D hebben die providers miljarden geinvesteerd die op een of andere manier weer terug moeten worden verdient.

[Tha Render_2]

Nogmaals, ze liggen er niet wakker van: "Microsoft Cloud groeide in het vierde kwartaal van boekjaar 2026 met 27% naar $59,3 miljard omzet. Omzet uit Azure steeg onlangs met 43% op jaarbasis in het vierde kwartaal van het boekjaar."

[PV85]

Microsoft is niet dom en staart zich echt niet blind op die algemene cijfers, maar kijkt echt wel waar de omzet groei precies vandaan komt en of dat duurzaam is, en zal dus ook kijken naar andere KPI's zoals het aantal klanten per regio. En als het ziet dat daar is mis gaat, zal het er alles aan doen om dat te voorkomen mits ze dat belangrijk vinden.

[Reactie gewijzigd door PV85 op 7 oktober 2026 11:25]

[ALittleTooLate]

Als ze de EU kwijt raken, en er ineens een heel continent aan concurentie bijkomt, dan slapen ze geen nacht meer.

Beetje het Xerox verhaal. Daar kwam ook geld binnen als water totdat er ineens alternatieven waren.

[Reactie gewijzigd door ALittleTooLate op 7 oktober 2026 12:20]

[asing]

Ze zullen vast onderkennen dat de politieke koers die hun regering vaart niet goed is voor de internationale relaties en het onderlinge vertrouwen. Echter, Trump heeft nog iets meer dan 2 jaar en dan is er een nieuwe president. En aan onze kant, we kunnen wel weg willen, maar waarnaartoe? Je ziet diverse alternatieven ontstaan maar er is nog geen cohesie en het alternatief biedt meestal geen complete dekking van het Microsoft portfolio.

Daar komt bij dat switchen van OS, Office en cloud opslag een ontzettende investering is. Je moet tijd en diepe zakken hebben.

Met andere woorden, het zal zo'n vaart niet lopen.

[invic]

Klopt, maar als je niet durft te investeren en te switchen blijf je voor altijd afhankelijk van de grote Amerikaanse bedrijven... De EU moet investeren in gemeenschappelijke IT basis applicaties zoals office, database, etl tooling, LLM, visualisatie tool etc... om de Amerikaanse afhankelijkheid te verminderen en eisen dat de lidstaten verplicht worden om gebruik te maken van open source en in de in EU ontwikkelde software.

[OriginalFlyingdutchman]

Klopt, maar de business-case is lastig te maken. Je gaat investeren in zelfstandigheid, maar dat vertaalt zich niet in meer omzet etc. Dus, je moet het echt doen voor de onafhankelijkheid. De meeste aandeelhouders in ons kapitalistische stelsel zal dat een biet zijn, die zien gewoon "x investering" 0-return. Dus dat gaan we niet doen.

Overheden zullen het voortouw moeten nemen door zelf onafhankelijk te worden, en daarnaast bij het bedrijfsleven afdwingen door regels e.d. Anders gaat er echt niet veel gebeuren.

[Cergorach]

Dat zal wellicht veranderen wanneer anderen al over zijn, de gaten in de open source stack zijn gevuld en er wat white papers rondvliegen. Nu is het een absoluut wilde gok wat haast niet te verkopen is aan management van een commerciële partij. Zeker niet als een aantal van die beslissers juist de laatste jaren hun kop op het blok hebben gelegd om over te gaan naar 'betere' clouddiensten.

[Trivmvirate2]

Het gaat niet om een "business case". Het gaat om data soevereiniteit.

[NoTechSupport]

Dat is één verhaal, toch bewijzen de voorbeelden uit het artikel dat het kan. Het hoeft geen fortuin te kosten. Alles hangt van de eisen af, die door diegene die al hun kennis in het MS-ecosysteem hebben gestopt steevast opgeblazen worden (we moeten deze ene feature van MS echt hebben). In de praktijk klopt daar natuurlijk zeer weinig van.

[Bigs]

Ik zie juist alleen maar meer naar big tech clouds gaan: hele ERP systemen (Business Central 365), elektronische patiënten dossiers (HiX 365), en de doorlopende Exchange -> MS365 migraties. De kennis om on premise datacenters, netwerken, en servers te beheren is tegelijkertijd in rap tempo aan het verdwijnen dus de weg terug is niet voor elk bedrijf zomaar beschikbaar.

[MonoKid]

Ook mijn ervaring in de FinTech. Alles is erg Windows-gebaseerd en diep verwoven in Office integraties daarrond.

Men huivert daar als het ware om terug on-prem te gaan werken. Ze beseffen dat cloud een duurdere kost is, maar ze kopen onderhoud, beveiliging, updates, uptime, etc. graag af.

*edit: ik bepleit niet pro of contra, ik stel enkel wat ik zie

[Reactie gewijzigd door MonoKid op 6 oktober 2026 18:56]

[GameNympho]

Oftewel, verantwoording afschuiven en gaat het mis, gelijk wijzen.

[asing]

en @Bigs

Het probleem met Exchange is dat Microsoft bezig is om de on premises versies te laten uitsterven. Eigenlijk heb je alleen nog de Exchange Management Tools nodig om de adressen in je AD te beheren. Exchange 2016 en 2019 zijn reeds EOL. Je kan op 2 manieren nog op een ondersteunde versie landen. De eerste is dat je al je mailboxen in de cloud zet en dan krijg je van Microsoft een licentie om je on premises servers nog in leven te houden. De tweede optie is Exchange SE aanschaffen (SE=Subscription Edition). Er komt geen Exchange 2026 meer, of 2027. Het pad loopt dood.

Nu zijn er wel alteratieven, bijvoorbeeld Open-XChange. Het is een mooi initiatief maar op zichzelf is het niet echt de oplossing. Er zal iets geïntegreerd moeten worden wat Office kan vervangen en dan moet er nog een OS onder.

[Libbz]

Genoeg markt dus voor een europees / Nederlands alternatief die precies dat doet.

[GertMenkel]

Helaas hebben best veel grote bedrijven een behoorlijke afhankelijkheid van hun cloudprovider opgebouwd. Migreren is duur, dus het wordt uitgesteld tot de risico's tegen de kosten opwegen.

Hoe groter het bedrijf, hoe langer het duurt voor ze uit zichzelf overstappen. Als er toch al een migratie gepland was, kost het een stuk minder om een andere partij te kiezen (want je had de kosten voor overstappen hoe dan ook, ze zullen misschien iets hoger of lager uitvallen bij de nieuwe partij). Maar: zolang alles goed zit en blijft draaien, moet het risico wel heel hoog zijn eer een migratie wordt voorbereid.

Dat er alsnog grote partijen zijn die toch al overstappen, laat toch zien hoe erg de VS het verpest heeft, maar het zal nog wel even duren voor de grote overstap plaatsvindt.

[pixeled]

Dat zal wellicht zo zijn, maar de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen lijken me niet bepaald kleine organisaties. Dat zulke giganten nu al bewegen richting NL/EU cloud/servers is imho veelzeggend.

Er zijn vast cijfers van welke (grote) Nederlandse of Europese bedrijven nog draaien in de Amerikaanse cloud, die zou ik wel eens willen zien. Benieuwd hoe het er nu echt voor staat

[CivLord]

Het scheelt ook dat de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen nog maar net begonnen waren met de migratie van een deel van de medewerkers naar de cloud (M365). De rest draait nog gewoon in-house. Ze hoeven zich er dus ook niet van los te weken.

Veel van de systemen waarmee ze draaien zijn nu EOL, dus ze moeten iets anders. Maar in wezen is elke richting nog open. (Behalve dus de richting van M365, die ze in wilden gaan.)

[david-v]

ik hoor vrijwel niemand over dat ze nog willen blijven bij de cloudpartijen van de VS

Ik heb daar nog vrij weinig van gemerkt, tenzij je het alleen over collaboratie diensten hebt, ofwel SAAS oplossingen, concreet Office 365. Daar heeft MS namelijk een enorme fout gemaakt door persoonsaccounts specifiek onder druk van de VS het leven onmogelijk gemaakt. PAAS oplossingen in de cloud zijn echter niet geschikt om per persoon te beperken dus daar speelt dit veel minder denk ik. Je kan wel hele organisaties verbannen, maar de economische impact daarvan is vele malen groter voor de cloudaanbieders. Ik moet het nog zien dat ze dat gaan doen, want dan volgt er wel een exodus uit Amerikaanse cloud. We zullen wel zien hoe heet de soep gegeten wordt.

[Blokker_1999]

Moet je eens gaan kijken bij bedrijven die volop inzetten op de cloud. Die klagen steen en been dat de cloud vol zit en het zoeken is naar capaciteit voor het opstarten van hun workloads.

[david-v]

Azure west europe (Amsterdam) zit inderdaad redelijk vol en je wordt naar Frankfurt verwezen. Er komt extra capaciteit aan in West Europa, daar zie je hier regelmatig berichten van en ook het geklaag over het alsmaar blijven uitbreiden van datacenters.

[segil]

nee joh, hoe kom je daarbij.... ik heb enkele overheidsinstanties gesproken en die gaan voorlopig nog niet weg. Sterker nog, bij een club waar ik nu zit, is alles110% geIntegreerd en ze zijn er erg blij mee.

[Keypunchie]

Het is op dit moment nog allemaal "op papier".

Dit soort trajecten is geen kwestie van knippen met de vingers. niet alleen domweg de technische aspecten, maar ook hebben Azure en AWS een aantal heel belangrijke zaken met betrekking tot compliance en auditing heel goed op orde, terwijl dat voor de Europese Cloud providers nog onbegaan gebied is.

Op dit moment zit ik wel volop in de PoCs en pilots, maar het echte overstappen is nog niet begonnen, vanuit mijn perspectief.

[Nyarlathotep]

Soevereine cloud is een beetje het toverwoord nu.
Bedrijven in deze sectoren zoeken nu inderdaad naar Europese alternatieven. Of in ieder geval een tweede omgeving om direct naar over te kunnen schakelen, als ze aan de andere kant van de oceaan de stekker er uit trekken.
Makkelijker gezegd dan gedaan; maar je kan het je niet meer veroorloven vandaag de dag om alles bij één provider te hosten, en dan zeker geen Amerikaanse.

[david-v]

Het is eigenlijk een eindeloze put. Vanuit Amerika kunnen ze ook de verkoop van (netwerk)apparatuur voor data centers aan EU landen aan banden leggen. Vervolgens leggen wij beperkingen op aan landen die ASML apparatuur gebruikt voor leveringen aan Amerika... En zo blijf je steeds dieper en dieper graven in die put.

[Reactie gewijzigd door david-v op 6 oktober 2026 14:33]

[r2504]

Soevereine cloud is een beetje het toverwoord nu.
Of in ieder geval een tweede omgeving om direct naar over te kunnen schakelen, als ze aan de andere kant van de oceaan de stekker er uit trekken.
Makkelijker gezegd dan gedaan; maar je kan het je niet meer veroorloven vandaag de dag om alles bij één provider te hosten, en dan zeker geen Amerikaanse.

Gemakkelijker geschreven dan gedaan... ik hoor van diverse projecten dat het provider onafhankelijk maken van hun cloud oplossing meerdere jaren in beslag zou nemen met allerlei gevolgen qua functionliteit... "direct" overschakelen is dus wishfull thinking.

En wordt nu veel geroepen maar ik zie maar weinig bewegen (behalve op papier) en als we binnen enkele jaren terug een normale president hebben is iedereen het al vergeten en doen we rustig verder.

[GeroldM]

Nog iets van een maand ofzo en dan zullen we zien of de republikeinen er genoeg in geslaagd zijn hun meerderheid in de senaat en het huis van afgevaardigen te handhaven om daarna de VS officieel te hernoemen naar Trumpistan met als logisch gevolg dat Trump de eerste president voor het leven word benoemd en dat zijn kinderen hem op zullen volgen, zodra hij het tegenwoordige voor het eeuwige inwisselt.

(Ja, ik weet dat er een aantal woorden in deze post met hoofdletter geschreven dienen te worden, maar de huidige personen in die posities hebben mijn respect allang verloren, dus "vergeet" ik de hoofdletters)

[Simon Weel]

De grote tech bedrijven hebben momenteel alleen oog voor AI.

En bovendien. Alles gaat in cirkels. Vroeger waren computers groot en duur. Mainframes hadden een aantal 'domme' terminals en daar moest je het mee doen. Kwa beheer lekker makkelijk. Maar de boel kromp en werd goedkoper. Toen kreeg iedereen zijn eigen pc. Kwa beheer een ramp. En die werden in een netwerk geschakeld en had je min of meer de 'oude' situatie maar in plaats van domme terminals, waren het slimme terminals. Beheer werd weer wat makkelijker. Vervolgens werd dat principe opgeschaald naar wat we nu 'cloud' noemen. Beheer werd daarmee over de schutting gegooid; de droom van elke 'cfo' - geen dure beheerders die niet bijdroegen (dacht men) aan de 'core business' op de loonlijst. Maar toen kwam het besef dat alle eieren in 1 mandje toch ook niet zo'n goed plan is. En die kosten van beheer - waren die eigenlijk wel zo hoog? Eens in de zoveel jaar een nieuwe 'mainframe' neerzetten is natuurlijk een forse uitgave in 1 keer, maar die abonnementen, die niet van die grote uitgaves lijken op de balans, die tikken in de loop der tijd toch wel aan. En dus gaan we het wiel weer opnieuw uitvinden; wordt lokale opslag / rekencapaciteit als geweldige oplossing aangedragen. Enzovoort.

Zolang 'we' niet leren van de geschiedenis zullen we die blijven herhalen.

[lenwar]

Zoals met kleding No size fits all.
Outsourcen kan een prima oplossing zijn en alles in huis houden kan een prima oplossing. De mate waarin verschilt heel erg per situatie, per bedrijf, enz. Er is niet één beste antwoord. Gevoelsmatig is voor mij voor veel dingen een hybride oplossing het beste.

[gamezfreak]

Hele datacenters die leegstonden worden weer gevuld. Dit moet een AWS of Azure toch ook wel merken toch?

Dat merken ze wel, maar zolang iedereen afwachtend is en niemand de eerste stap durft te zetten naar Microsoft vrije of open source alternatieven, blijft dit zo. Zowat 90% van de wereld heeft Windows en Office als KA staan en dat zal ook niet veranderen. Daarnaast zal Microsoft / AWS / andere US dienst niet veel merken als Nederland met hun producten stopt, het overgrote deel van de wereld draait er nog op.

De reden dat eigen beheer verdween had vooral te maken dat cloud goedkoper was dan eigen beheer, waardoor je minder mensen nodig had voor het dagelijks beheer en je het geld weer kon gebruiken voor nog meer onnodige management functies.
Bedrijven komen nu achter dat het toch verstandiger was om eigen regie en beheer te hebben over de bedrijfsgegevens dan alles z.s.m. in de cloud te drukken en nu met de gevolgen te zitten van de onrust in de wereld.

Zoals met veel dingen loopt de EU en Nederland achter, omdat dit soort dingen véél geld kosten en dat hebben bedrijven nou weer nét niet.
Dit soort dingen heb ik ook wel gemerkt met hardware, want waarom vervangen als het nog doet? Gelukkig zijn we dat station al gepasseerd en zien bedrijven er nu wel de noodzaak om de boel up-to-date te houden.

[MaZo]

Dat ervaar ik toch echt anders bij grote bedrijven in het buitenland (20-150k seats). Die zitten of al in de public cloud, of migreren er naartoe. Met hooguit een SMB server of iets dat wettelijk lokaal moet draaien nog on-prem.

[Scriptkid]

Wel 1 hele grote uitdaging,

Onprem werkt AI niet, en als je eigen AI in gaat bouwen via API dan moet je heeel veel overhead toevoegen , (kom je uit op 500-800 users per exchange server bijvoorbeeld) Dus worden je kosten extreem hoog,

48000 medewerkers kom je dan op 5 clusters van totaal 80 Exchange servers voor mail.
8 Miljoen aan hardware servers alleen al (met huidige memory prijzen alleen memory is al 40K voor 256Gb.).

[demianmonteverd]

We zitten inderdaad nu in een fase waarin de benodigde hardware en aanverwante zaken (storage, geheugen, GPU, stroomvoorziening, water, etc.), allemaal schaars/duur zijn. Als dat na een paar jaar anders ligt dan is het zaak opnieuw te kijken. Voor wat betreft de overheid, de risico kant is gewoon niet te negeren, dus dat daar een andere keuze gemaakt kan worden is wellicht niet een grote verrassing.


Wat ik weet van exchange dat het qua I/O lijkt op een database en dan is 800 gebruikers echt vrij slecht voor een mailserver. Of is dat wellicht omdat je nu iets extra's doet in combinatie met AI op de exchange omgeving?

[Scriptkid]

exchange is scale out not up,

Je gebruikt relatief goedkope kleine servers maar door de mem prijzen zijn deze enorm duur geworden.

Daarnaast is de hoeveelheid data die een gebruiker verwerkt sterk gegroeit als mede het aantal connected devices,

Als ik in mijn mailbox kijk zit ik aan de 100-200 mails per dag.

Als je dan de API ook nog constant AI searches laat verwerken gaan ze het druk krijgen.

[Reactie gewijzigd door Scriptkid op 6 oktober 2026 13:59]

[Bender]

Ik vraag me af of ze het merken, overheden zoals die van Nederland zijn echt niet zo significant voor hun omzet.

[MichielHimself]

Die zijn veel te druk met het volrammen van hun datacenters met AI GPU's en memory. Van wiens geld, dat gaan ze nog uitzoeken....

[Tozz]

Denk dat het tegen valt. Wij zien nog steeds een migratie naar SaaS diensten.

Ik denk dat er een verschil zit in waar we het over hebben. Dingen als Sharepoint (Fileserver), Email en dergelijke kan ik mij voorstellen dat je dat weer lokaal wil doen.

Maar veel diensten (bv. urenregistratie, ticketsystemen, boekhoudsystemen, etc) zie ik nog altijd veel naar de cloud migreren. Dat zijn allemaal extern ingekochte services.

[Cergorach]

Ik zie dat (grote) bedrijven kijken naar alternatieven, maar daar blijft het meestal bij. Zodra mensen met kennis in de meuk duiken rakelen die zaken op als men de hele stack over wil zetten, daarnaast zit men nu ook niet op de torenhoge hardware kosten te wachten als het niet absoluut noodzakelijk is, nog maar niet te spreken over de migratiekosten. Voor overheden ligt dat natuurlijk anders.

Door de brede adoptie van AI/LLM in veel grote organisaties maakt het ontvlechten van de zooi het nog lastiger, waardoor men ook moet gaan kijken naar lokale AI oplossingen en dat maakt het nog lastiger en duurder.

Veel bedrijven maken bij de keuze tussen AI/LLM of soevereiniteit liever de keuze voor AI/LLM. En dat is niet heel vreemd, het bewind van de oranje clown zal nog slechts minder dan 2.5 jaar duren, dat is korter dan wat een grote migratie zal duren. Daarnaast is de vervangende open source stack ook nog niet helemaal klaar...

Persoonlijk kijk ik er eerder naar vanuit het oogpunt van disasterrecovery en dan geen natuurramp maar een politieke ramp...

Ik vind de kat uit de boom kijken en afwachten hoe andere het implementeren ook geen verkeerde gedachte voor bedrijven. Voor overheid blijft het een heel ander verhaal, daar zijn we een punt gepasseerd waarbij ze het nu echt wel zelf moeten gaan doen.

[themadone]

oh dit merken ze wel hoor, zie ook de recente koersdaling van hubspot bijvoorbeeld omdat de nieuwe aanmeldingen terug beginnen te lopen. Aan de andere kant schuift microsoft eventueel vrijgekomen capaciteit natuurlijk zo ergens anders heen en is nederland natuurlijk verre van een grote speler als het gaat om dit soort dingen.

Zelfs als iedereen zou switchen zullen ze het vervelend vinden maar zich niet direct zorgen maken is mijn verwachting. En niet iedereen gaat switchen want je zit inmiddels met een nieuwe generatie beheerders die alleen nog maar in een web interface kan klikken en geen clue meer heeft hoe dingen echt werken. Tijdje terug nog eentje die 5 vm's wilde gaan installeren op 3 stuks onderliggende hardware ivm de redundancy, ik ben de meeting uitgelopen lol.

[Quintiemero]

Praten? Of daadwerkelijk actie ondernemen of ondertussen gewoon contracten en licenties verlengen?

[Tha Render_2]

Merken? Haha, juist tegenovergestelde: "Omzet uit Azure steeg onlangs met 43% op jaarbasis in het vierde kwartaal van het boekjaar 2026."

[SpitfireNL]

Microsoft had een uitstekend software model waarbij data op gebruikers eigen harddrives opgeslagen bleef staan ipv in de cloud. Beter om daarnaar terug te gaan dan kunnen toch nog de MS Office apps lokaal worden gebruikt.

Linux is namelijk niet heel gebruiksvriendelijk voor een leek (a.k.a. gemiddelde administratief medewerker)

[_Peter2_]

Waarop baseer je dit?

Linux op de desktop kan voor de eindgebruiker net zo gebruiksvriendelijk zijn als Windows.
De crux zit in de beschikbaarheid van de applicaties die worden gebruikt.

Maar deze move gaat niet over de desktops, maar over de "servers". Dus weg van 365 in de cloud en terug naar eigen mailservers en storage.

Als dit goed wordt ingericht heeft dit voor de eindgebruiker veel minder impact.

[computer1_up]

Laten we wel wezen, voor ons als Tweakers is het nagenoeg onmogelijk om een systeem op dezelfde manier te ervaren als niet-technisch onderlegde eindgebruikers. Zelfs wanneer we iets compleet nieuws voor de eerste keer gebruiken, kunnen wij meestal relatief snel instinctief eraan gewend raken. Dat is voor Jan/Janine/Jay met de Pet gewoon niet zo.

Ik probeer wel vaker in te schatten hoe gebruiksvriendelijk iets is voor techleken, en ik kom eigenlijk nooit iets tegen waarvan ik zou zeggen “ja, dit zou nog wel eens een goede kans hebben voor gemiddelde eindgebruikers”, en zelfs dan zou ik waarschijnlijk nog genoeg zaken over het hoofd zien waar de gemiddelde eindgebruiker niet aan kan wennen t.o.v. Windows.

Dat alles gezegd hebbende, is het nu heel erg de vraag of we die luxe van het gebruik van Windows nog wel kunnen blijven hebben (of macOS). Open source software voor overheidsinstellingen blijft maar belangrijker worden voor onze eigen veiligheid, van ons als samenleving én van ons als individu. Dus wellicht komen we straks op een punt waarbij Linux op ambtenaren PC’s niet meer omheen te komen is. Maar wellicht is dat juist wel wat ervoor kan zorgen dat er geld geïnvesteerd wordt om het wél gebruiksvriendelijker te maken. Zoals de overheid bijvoorbeeld nu al doet met Mastodon o.a.

Overigens is Linux gebruiksvriendelijkheid bij lange na niet alleen “alles zit ongeveer op dezelfde plaats en ziet er min of meer hetzelfde uit”. Want het is niet éxact hetzelfde, dus zal een eindgebruiker die onder Windows al moeite heeft te vinden waar die ene knop ook alweer zat (die ze wel al eens gebruikt hebben) onder eender welke Linux DE al helemaal de weg kwijt zijn. Een gebruiksvriendelijke interface wijst gebruikers op een natuurlijke manier de weg om het zo intuïtief mogelijk zelf te vinden. Microsoft en Apple gooien hier zo ongelofelijk veel geld tegenaan en dan nog is het niet altijd makkelijk (ook voordat enshittification begon toe te nemen). Voor veel Linux distro’s en DE’s is het absoluut niet zo vanzelfsprekend dat er een hele lading mensen wordt ingehuurd puur voor UX design, en ik ga ervan uit dat zelfs de grotere (commerciële) Linux clubs zoals Redhat en Cannonical bij lange na niet zoveel mensen daarvoor in dienst hebben als MS en Apple. Totdat dit verandert, zal Linux inherent minder gebruiksvriendelijk zijn dan Windows en macOS die al niet optimaal zijn ondanks een gigantische investering in UX.

In ieder geval wat gaming betreft geeft Valve dan ten minste nog het goede voorbeeld. Nu de rest nog.

[Reactie gewijzigd door computer1_up op 6 oktober 2026 15:46]

[Blue_Airplane]

Microsoft had een uitstekend software model waarbij data op gebruikers eigen harddrives opgeslagen bleef staan ipv in de cloud. Beter om daarnaar terug te gaan dan kunnen toch nog de MS Office apps lokaal worden gebruikt.

Linux is namelijk niet heel gebruiksvriendelijk voor een leek (a.k.a. gemiddelde administratief medewerker)

Je bedoelt waarschijnlijk het X systeem wat er gebruikt wordt bovenop de Linux-kernel.
KDE is een prima grafische vervanging voor Microsoft Windows. Alles wat een leek gebruikt zit op dezelfde plaats.

Daarbij zijn de meeste applicaties die administratieve medewerkers tegenwoordig gebruiken webapps. Ergo, ze gebruiken een browser om hun werk te doen.

Die zijn ook voor elk besturingssysteem beschikbaar en de layout daarvan is identiek.

Maar als je bedoelt, een barebones Linux kernel met enkel een CLI, ja dan zal de gemiddelde leek er weinig mee kunnen.

[Reactie gewijzigd door Blue_Airplane op 6 oktober 2026 12:59]

[masterfragger]

Microsoft had een uitstekend software model waarbij data op gebruikers eigen harddrives opgeslagen bleef staan ipv in de cloud. Beter om daarnaar terug te gaan dan kunnen toch nog de MS Office apps lokaal worden gebruikt.

Linux is namelijk niet heel gebruiksvriendelijk voor een leek (a.k.a. gemiddelde administratief medewerker)

Ik draai sinds 7 jaar Ubuntu thuis. Volledig grafische interface, installeert alle printers, monitoren etc out-of-the-box. Voelt hetzelfde als Windows, hooguit wat opgeruimder en snappier.

LibreOffice (spreadsheet, wordprocessor, powerpoint ,...) doet het prima maar interface voelt wel wat jaren 90. Daar mag wel een nieuw sausje overheen.

Wat mij betreft mag de EU daar wel een paar miljoen aan innovatie-subsidiëren om de user experience wat op te poetsen.

[ErikT738]

Hulde voor het maken van de juiste beslissing! De sancties bij het ICC hadden ons al eerder wakker moeten maken.

[kujinshi]

Nu volhouden voor de overheid. We hebben genoeg Europese datacenters buiten MS om.

Ik vind zelf dat de overheid ook wel een 3 tal (synch van elkaar) datacenters in NL mag hebben. Al vanwege de privacy.

[Schway]

Volgens mij hebben ze al een aantal. ODC noord hoor ik wel eens voorbijkomen, en als je specifiek noord benoemd, zou je er vanuit kunnen gaan dat er ook andere regios zijn.

[killah]

Dit is een lijstje van de bekende datacenters.

• ODC-Noord
• ODC Haaglanden
• ODC Belastingdienst
• ODC Rijkswaterstaat en Justitiële Informatievoorziening Organisatie

[GigaHenk]

Dat de meeste mensen nog niet weten wie de baas is in de wereld.... Mijn vader zei altijd al, al je wil weten wie de baas is in de wereld, dat is die gene die je niet mag beledigen.

Ik vind het juist heel erg kortzichtig en onnozel van ICC. In het juiste klimaat had dit geweldige mogelijkheden op kunnen leveren. Maar met stoppen van goedkope gas uit Rusland, sluiten van grootste gasveld van Europa (Groningen/Drenthe) en vol inzetten op electrificering, staan we moraal gezien misschien op een 10, maar economisch gezien aan de vooravond van de grootste crisis voor Europa ooit.

Als voorbeeld: de totale beurswaarde van alle Duits beursgenoteerde bedrijven bij elkaar is op dit moment maar 52% van de waarde van één amerikaans bedrijf genaamd: Nvidia

[masterfragger]

Mooi. Moedig en juist besluit. Klinkt ook naar een doordacht plan, stap voor stap grip op data en vertrouwelijkheid.

Schept ook een mooi precedent voor Overheid IT beslissers, die wel willen maar misschien nog niet zo goed kunnen of durven.

Ik ben benieuwd wanneer de Universiteiten overstappen en hun digitale schatkamers met wetenschappelijk onderzoek niet meer in real-time op amerikaanse servers plaatsen.

[MartSB]

De universiteit waar ik voor werk heeft in elk geval haar eigen datacenters, met daarnaast ook uitgebreide MS diensten waaronder OneDrive en Sharepoint Online. Er is de laatste jaren wel een heel sterke impuls geweest naar bewust plannen van data management waaronder ook het kiezen van de opslaglocatie van data belangrijk is.

Sowieso is een tijdje geleden er een sterke reductie (8x tot 25x!) geweest van wat MS aanbood qua cloud opslag per licentie, waardoor on prem storage plots weer veel interessanter werd.

Maak je trouwens niet te veel illusies over de kostbaarheid van losse data. Bij gebrek aan goede databases/ELN (onbetaalbaar voor universiteiten) wordt de meeste documentatie en metadata in Word en Excel bestanden heel versnipperd opgeslagen. Ruwe data zijn nog veel te vaak afhankelijk van vendor-specifieke software voor analyse, en analyseresultaten zijn vaak een allegaartje van PDF, CSV, XLS(X), TIFF, etc. Veel onderzoekers raken 5 jaar later zelf niet meer helemaal wijs uit hun oude data; straffe AI die wat kan maken van de shitload onsamenhangende bestanden die van een volledige universiteit binnenkomen. Zoveel verschillende onderzoeksdomeinen, van fundamenteel onderzoek tot humane wetenschappen...het is bijna security by obscurity.

[Alfa Novanta]

Ik vraag het mij af,
bedrijven schieten nu (terecht) in de stress of willen een statement maken (kijk ons eens!) en kiezen voor een anti-VS "strategie" (eerder een paniek reactie) ... binnenkort komen de midterm elections in de VS en met wat mazzel is er met 2 jaar weer een normale president in de VS. Die software trajecten om van 365 en andere Amerikaanse software af te stappen neemt geheid een jaar misschien wel 2 in beslag .. met onze trage besluitvorming en cultuur van eindeloos wikken en wegen, ieder dubbeltje 3x omdraaien, zie ik het wel gebeuren dat er nu met veel bombarie een project wordt gestart, maar dat -of hij niet tijdig gereed komt -of wordt afgeblazen en we gaan weer pro-VS verder met 365 migraties want de wereld is weer veilig/normaal ..

Er zijn al "vele" gemeenten e.d. geweest die wel even zouden overstappen op Linux/OpenOffice, maar zodra de werknemers ook maar een snufje niet-Microsoft proeven zetten ze massaal de hakken in het zand, dit is anders, dat doet het niet ... persoonlijk meegemaakt toen we na een faillissement wel even van Microsoft af zouden .. dus niet hé

En nog recentelijker weer meegemaakt, de baas was helemaal Apple fanboy en pro-Microsoft! Lang leve 365 en de cloud! Zo handig joh! Ik als systeembeheerder (en mens) ben wat voorzichtiger en heb onze data liever on-premise met een degelijke uitwijklocatie/backup dan alle knowhow maar even in Amerika (of elders) stallen. Dat gaf tot op de dag van vandaag wrijving, maar ik ben weg, veel succes verder.

En de VS is uiteraard niet de enige twijfelachtige club, China de duidelijke andere dreiging en er zullen er wel meer zijn. Persoonlijk juich ik de Europa-first mentaliteit van harte toe, maar of dit zal doorzetten? Misschien dat deze crisis nou nét het setje is wat we nodig hebben om al die projecten eens dóór te zetten en nu met alternatieve producten op de proppen te komen, dat maakt het uiteraard ook makkelijker om over te stappen. Als ze op den duur dan maar niet in Amerikaanse/Chinese handen komen te vallen zoals met DigiD dreigde te gebeuren

We gaan het meemaken .. voor nu, Go-Europe !

[Reactie gewijzigd door Alfa Novanta op 6 oktober 2026 16:08]

[XethaX]

Ik denk dat je hier precies het belangrijkste punt raakt: het zou zonde zijn als “Europa-first” wordt gereduceerd tot een tijdelijke anti-VS-reactie.

Voor mij gaat het veel minder om Amerika of Microsoft op zichzelf, en veel meer om afhankelijkheid. Als je voor je kantoorsoftware, cloud, identity, dataopslag en infrastructuur grotendeels afhankelijk bent van een paar buitenlandse leveranciers, dan heb je gewoon weinig strategische ruimte als de geopolitieke situatie verandert.

En ja, een migratie van 365 naar iets anders is niet iets wat je even in een paar maanden doet. Het gaat niet alleen om software installeren, maar om processen, koppelingen, medewerkers, beheer, data, compliance en vooral draagvlak. Linux/OpenOffice-trajecten uit het verleden laten inderdaad zien dat “technisch mogelijk” iets heel anders is dan “organisatorisch haalbaar”.

Maar misschien is dát juist de les: je moet niet wachten tot er een crisis is om alternatieven serieus op te bouwen. Open standaarden, interoperabiliteit, Europese cloud- en softwareleveranciers en waar mogelijk open source maken het veel makkelijker om later van leverancier te wisselen.

En wat mij betreft hoeft dat ook helemaal niet te betekenen dat we Microsoft, Apple, Google, AWS of wie dan ook per definitie moeten uitsluiten. Het zou vooral mooi zijn als “we kunnen niet zonder hen” verandert in “we kiezen bewust voor hen, omdat ze op dat moment de beste optie zijn”.

Dat is voor mij het verschil tussen een paniekreactie en echte digitale autonomie. Als Europa nu eindelijk structureel investeert in die keuzevrijheid, dan is deze discussie in ieder geval ergens goed voor.

[Nightscope]

Ik vind dit een stap in de goede richting.

[himlims_]

mooi initatief, hopelijk wordt niet terug gedraaid door gebrek aan training en acceptatie bij personeel. Dat heb zelf mogen ervaren, maar ook bijv. duitseoverheid. Alles valt of staat met scholing, training en acceptatie.

[Sylves]

Hèhè, eindelijk eens een goede beslissing die weloverwogen is. Nu nog de uitvoering..

[lenwar]

Als ze een weloverwogen beslissing hebben genomen om nog nog dieper in Microsoft/Amazon te gaan, had je het dan ook goed gevonden, of vind je het alleen goed omdat je het er mee eens bent?

(Ik vind het persoonlijk ook een goede zaak hoor. Open Source maakt me niet zoveel uit, maar naar Europese bedrijven gaan wel.)

[Sylves]

Ik ben met je eens dat mijn reactie niet volledig objectief is en wellicht zelfs een mening is

[JohanNL]

Nou kijk eens aan wat een positieve ontwikkeling! Het was toch al een gekke actie van de BD dat ze wouden migreren naar Microsoft 365, terwijl het toen al duidelijk was dat iemand daar in Amerika met één druk op de knop alles kan blokkeren als hij daar zin in had.

[Killemov]

Wouden? Noord-Brabants?

Het echte probleem is dat de overheid in het verleden bijna alle kennis heeft geprivatiseerd en/of verkocht. De BD was ooit de beste IT-werkgever van Nederland. En als je toch alles wil uitbesteden, dan zou M365 een goedkope oplossing kunnen zijn. Als Trump niet in het Witte Huis had gezeten maar bijvoorbeeld een democraat, dan was het waarschijnlijk wel doorgegaan. De VS zijn gewoon niet meer de stabiele bondgenoot waar we altijd op konden bouwen, dus moeten we het zelf maar weer doen.

[CivLord]

Nou kijk eens aan wat een positieve ontwikkeling! Het was toch al een gekke actie van de BD dat ze wouden migreren naar Microsoft 365, terwijl het toen al duidelijk was dat iemand daar in Amerika met één druk op de knop alles kan blokkeren als hij daar zin in had.

Ze zijn niet begonnen met plannen maken om te migreren op het moment dat diegene in de VS lastig begon te doen. Ze waren op dat moment klaar om de migratie te starten, na een jarenlang voortraject van aanbesteden, selecteren, plannen en voorbereiden.
En nu kunnen ze daar opnieuw mee beginnen, terwijl de huidige systemen al EOL zijn en de medewerkers met houtje-touwtje oplosingen moeten werken.
(Het is nog steeds een goed idee, maar de timing is een beetje rottig.)