Ik weet wat ik weet en hoef jou niks te bewijzen. Jij hoeft niks te verwachten, maar als fotojournalist met accreditatie voor.... moeizame gebieden heb ik vrij recentelijk nog onderzoek gedaan met rondreizen door Jordanië (2022), Libanon en Syrië (2023) en Irak (okt. 2025) en staan Afghanistan en Iran op de planning voor resp volgend jaar en het jaar erop...
Ik kan je vertellen dat dit soort maatregelen inderdaad de realiteit is die wij in het westen kennen maar dat de situatie op de grond vaak danig anders is. Het regime maakt veelvuldig van zware intimidatie door klikspanen weldegelijk compleet ongecensureerd internet toegang te geven waardoor zij in de praktijk wél op sociale media kunnen en alles kunnen en mogen schrijven. Echter zit hier een strategie achter.
Een van de meest gezochte oppositieleidsters en uitgesproken tegenstanders is ondergedoken in Turkije bijvoorbeeld. Over haar wordt actief geblogd vanuit Iran. Doel met de klikspanen is om haar uit de tent te lokken en mensen in het buitenland aan te zetten om haar aan te geven of haar verblijfplaats kenbaar te maken.
Journalisten in het land zijn vorig jaar zo'n meneer tegen het lijf gelopen die weldegelijk een telefoon had met ongebreidelde internet toegang die hen vertelden "dat het helemaal niet waar was dat Iraniërs geen internet toegang hadden en dat dat verzinsels waren van de buitenlandse westerse media." waarop hij hen prompt zijn telefoon liet zien en ermee op Instagram, TikTok en Facebook ging. Vervolgens maakte hij een selfie met hen (na hen toestemming gevraagd te hebben), zei hij wat in Farsi wat de journalisten niet verstonden en gingen ze weg.
Eenmaal in Turkije hebben ze via via de dissidente opgezocht en werd er vertaald wat er gezegd werd in de video door de man met zijn telefoon. Dat bleek heel eng en daaruit kwam naar voren dat hij gewoon in zijn eigen taal, live op TikTok opriep "om deze journalisten in de gaten te houden, te volgen en hen aan te geven".
Dit is hoe ver het Iraanse regime gaat. Internettoegang voor de gewone mensen is idd zeer gelimiteerd, echter zijn er een hele batterij aan informanten die gewoon op het internet kunnen zonder een enkele restrictie. Puur met het doel om het regime van ogen en oren te voorzien in het hele land én, enger, in het buitenland. En ja, die zitten ook in Nederland en ja, dat rijkt ook tot in Nederland. (En verder).
Het is allemaal lang niet zo zwart wit als een droog stukje op Tweakers, waaronder een hele hoop mensen reageren op vrij klinische toon zonder de daadwerkelijke situatie op de grond daadwerkelijk te kennen.
In Irak ben ik afgelopen oktober nog in de regio geweest grenzend aan Iran, vanwaaruit nu aanvallen zijn gedaan op Iran en andersom op Irak. Strijders in dat gebied rond de stad Halabja (zoek dat vooral op) bijv. hebben een heftig en geweldadig verleden met het buurland en met hun eigen dictator die er pas recentelijk uitligt: mr. Saddam Hoessein.
In dat gebied heb ik zat mensen gesproken die heel veel hebben te melden over de repressie waarmee Iran en hun eigen land tekeer ging, de doden die vielen en hoe letterlijk elke Irakees wel een familielid heeft waarvan ze niet weten waar dat hij of zij is en dat die ook nooit meer thuis gaat komen. Zij vertelden maar wat graag over hoe dat in zijn werk gaat en dat zo'n digitale blokkade feitelijk een gatenkaas is. Een selectieve gatenkaas. Waarbij een klein, maar aanzienlijk percentage van de bevolking weldegelijk 100% toegang heeft tot internet net zoals wij hier in Nederland. Dat stukje wordt echter hier vergeten. Het is niet zo zwart wit als "aan en uit", als of het een knopje is wat het regime even inschakelt en straks weer vrolijk uitzet.
Ze weten precies wie ze wel en niet toegang geven.... Het is best eng om te bedenken dat informanten van het regime, klikspanen (de feitelijke NSBers) gewoon overal bij kunnen. Dat zijn gewoon je buren of die verkoper in de straat waarbij wel het licht brandt en die wel stroom heeft als het in de rest van de buurt uitvalt...
Door mijn reizen in die landen weet ik inmiddels heel goed hoe, waar en wanneer ik mijn telefoon moet gebruiken in zulke landen. En specifieker: wanneer niet. Wat er wel op kan en wat niet en met welke netwerken je kunt verbinden of wat niet. Het lijken primitievelingen maar ze weten precies waar je bent, wat je doet en als je je niet goed voorbereid... wat je zegt.
Aangehouden worden in het midden van Koerdistan, omdat je een beeld van de stichter van Koerdistan aan het fotograferen bent in een park in de Noord Irakese stad Suleimanya, waarna er een grote groep om je heen vormt en mensen ineens bellen met onbekenden, je visa en paspoort wordrn gecheckt en bewust in gebrekkig Engels (geloof me ze kunnen prima Engels) gevraagd wordt wat je doet en waarom, is vrij... intens. En dat was afgelopen oktober. In een regio die een maand later ontplofte en alle remmen los gingen...
Nee, blokkade van digitale zaken is zelden een muur. Het is een gatenkaas en de mensen aan de knoppen weten heel goed wie ze in moeten zetten, gijzelen, martelen, ontvoeren, weg moeten stoppen.... of juist toegang moeten geven om positieve filmpjes te maken en buurtbewoners en landgenoten aan te sporen onwelvallige gedragingen aan te geven... En dat doen ze met filmpjes en hippe shit op, jawel, westerse sociale media, vaak met tienduizenden of honderdduizend volgers in zowel het binnen- en buitenland. Influencer zijn heeft daar een hele andere taak...