De inzet van scanauto's om foutparkeerders op te sporen, levert jaarlijks 500.000 onterechte parkeerboetes op, schrijft de Nederlandse Autoriteit Persoonsgegevens. Jaarlijks geven gemeenten 3 tot 5 miljoen boetes op basis van scans. Meer dan 10 procent daarvan is volgens de AP onterecht.
De scanauto's worden volgens de toezichthouder in minimaal veertig grotere Nederlandse gemeenten ingezet, schrijft de AP op basis van data van gemeenten. Deze auto's registreren met camera's kentekens van geparkeerde auto's en controleren met algoritmes en AI of de auto goed geparkeerd staat.
De auto's zijn samen goed voor 250 tot 375 miljoen scans per jaar. Mensen die bezwaar maken tegen een parkeerboete op basis van een scan van een scanauto, krijgen in 40 tot 62 procent van de gevallen gelijk. Volgens de AP komt dat onder meer doordat een scanauto blind is voor de context.
Zo kan zo'n auto niet vaststellen of iemand aan het laden en lossen is. Ook gehandicaptenkaarten, die achter de voorruit worden geplaatst, worden vaak niet goed geregistreerd. Dergelijke fouten kunnen worden voorkomen met menselijke controle, maar volgens de AP maakt 'een beperkt aantal gemeenten' nog gebruik van deze controlestap. Er volgt wel altijd een menselijke controle, maar die vindt meestal alleen op afstand plaats.
Sneller boetes uitschrijven
Door de scanauto's kunnen gemeenten volgens de AP sneller boetes opleggen. In de afhandeling schieten gemeenten volgens de organisatie echter vaak tekort. Zo gaat de communicatie langzamer, omdat mensen pas weten dat zij een boete hebben gehad als deze via de post binnenkomt. Daardoor zijn ze, in tegenstelling tot boetes onder de ruitenwisser, niet dezelfde dag te ontdekken. Zo is het mogelijk dat mensen meerdere boetes ontvangen, zonder dat zij weten dat zij in overtreding zijn. Bovendien krijgen mensen de boete soms alleen digitaal via MijnOverheid. In dat geval gaat ook de eerste herinnering digitaal en volgt daarna pas een herinneringsbrief per post.
Ook ziet de AP dat gemeenten korte betaaltermijnen hanteren, terwijl handhaving met scanauto's foutgevoeliger is dan menselijke handhaving. Bovendien schorten zij de betaalplicht niet altijd op als mensen bezwaar maken. Dit kan leiden tot financiële problemen, vooral als mensen meerdere boetes hebben gekregen.
Geen risicobeoordeling
Voordat gemeentes scanauto's mogen gebruiken, moeten zij eerst een data protection impact assessment doen. Met zo'n dpia worden de privacyrisico's van gegevensverwerking in kaart gebracht. De AP schrijft dat niet elke gemeente een dpia heeft uitgevoerd. Ook besteden zij onderdelen van het handhavingsproces, zoals het opleggen van boetes en de afhandeling van bezwaar- en beroepsschriften, uit aan parkeerdienstverleners. Daardoor raken zij deels de controle over beheersingsmaatregelen kwijt, terwijl de gemeente juridisch verantwoordelijk blijft voor het opleggen van de boete.