Tweede Kamer wil recht op end-to-endencryptie wettelijk vastleggen

De Tweede Kamer heeft gisteren een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht om op te komen voor het recht op end-to-endencryptie. De Kamer wil dat dit recht ook wordt opgenomen in de relevante nationale en Europese regelgeving.

De motie werd ingediend door GroenLinks-PvdA-Kamerlid Barbara Kathmann en JA21-Kamerlid Daniël van den Berg. In de motie verzoekt de Tweede Kamer de regering om 'ondubbelzinnig' op te komen voor het recht op end-to-endencryptie en online privacy. Dit moet ook als uitgangspunt dienen in 'alle relevante
nationale en Europese beleids- en wetgevingstrajecten'. Alleen SGP, ChristenUnie en CDA stemden tegen de motie.

Tijdens het wetgevingsoverleg benadrukte Kathmann het belang van databescherming en end-to-endencryptie: "Goede databescherming is de allerbeste manier om cyberveilig te zijn. Als je dat goed wil doen, moet je dus actief opkomen voor privacy en je altijd verzetten tegen massasurveillance. In nationale wetten, in ons beleid en ook in onderhandelingen over Europese regels moet Nederland knokken voor maximale cyberveiligheid."

"De Kamer heeft dit al bevestigd door keer op keer te stemmen voor het recht op end-to-endencryptie en te zeggen dat deze niet omzeild mag worden, en door het kabinet de opdracht te geven om in Europa kritisch te zijn op wetten die onze privacy kapotmaken", vervolgde zij. "Ik wil als Kamerlid zeker weten dat dit ook het uitgangspunt blijft van het kabinet."

De Europese Unie is al jaren bezig met een 'chatcontrolewet' die politie en Justitie de mogelijkheid geeft om privéberichten te scannen op illegale inhoud. Door die wetgeving zouden chatapps hun end-to-endencryptie moeten afzwakken. Tweakers schreef in november nog een uitgebreid artikel over deze wetgeving en de risico's.

Bron: Phattharachai Rattanachaiwong/iStock/Getty Images

Reacties (151)

[Llopigat]

Okee, de end to end encryptie blijft veilig. Maar, blijven we ook de controle houden over onze endpoints zoals de telefoon?

Wat ik heb gezien is dat de focus van de chatcontrol voorstanders aan het verschuiven is. In plaats van achterdeurtjes bij whatsapp en signal willen ze nu gewoon een achterdeurtje direct in onze apparaten. Slim van ze, want op die manier hoeven ze ten eerste geen E2EE meer te doorbreken, ten tweede hoeven ze niet met elk chat netwerk in discussie, en ten derde pakken ze alle content op onze apparaten, niet alleen die via chatapps gecommuniceerd wordt.

Daarbij komt ook verplichte leeftijdscontrole dat onze apparaten moeten gaan bijhouden. Waarbij ze dus ook onze identeit moeten weten. Is in diverse staten in de VS en landen als Brazilie al realiteit gemaakt in de wetgeving (alleen nog niet overal in effect gegaan)

Uiteraard is onderdeel daarvan dat ons de controle ontnomen wordt over onze eigen apparaten. Anders kan je dit omzeilen. We kunnen nog steeds custom ROM's doen, maar dan mogen we nergens meer aan meedoen. Geen banking, geen social media, niks. Want dan ben je niet 'trusted'. Je kan zelfs al twee jaar geen McDonald's app meer installeren als je niet de google play store gebruikt maar iets als Aurora Store.

Dusja, ze kunnen mooi doen met: "We beschermen end to end encryptie" maar als alles wat uiteindelijk aan de gebruiker getoond wordt over de schouder meegekeken kan worden dan hoef je inderdaad geen end to end encryptie meer te doorbreken. Op die manier kan je politiek een winnetje halen bij de privacyvoorvechter die niet te ver doordenkt terwijl je toch lekker hard doorzet op de panopticon maatschappij.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 11 maart 2026 20:19]

[cnieuweboer]

Daarbij komt ook verplichte leeftijdscontrole dat onze apparaten moeten gaan bijhouden. Waarbij ze dus ook onze identeit moeten weten

Nee dat hoeft niet. Als de digital wallet van de EU goed wordt geimplementeerd, kun je aantonen dat je >X jaar oud ben, waarbij je alleen dat feit vrijgeeft.

[Llopigat]

Ja maar die app weet nog steeds je identiteit. En hoe ver die te vertrouwen is, is steeds lastiger na te gaan omdat we steeds meer de controle over onze eigen apparatuur verliezen.

En er zullen ook beperkingen komen dat je je op 20 telefoons of accounts aanmeldt met dezelfde identiteit. Anders kan 1 iemand simpel een heleboel kinderen van een 18+ credential voorzien met een enkele identiteit.

En verder, die beperking geldt voor dat specifieke doel: die 18+ check. Dat is maar een heel klein deel van het doel. Dat is het inkoppertje om het proces geaccepteerd te krijgen. Want iedereen is voor de arme kindertjes. Daarna krijgt die app meer mogelijkheden. "Want je bank moet toch wel je identiteit kunnen valideren". Dat zie je ook al omdat de EU werkt aan digitale ID bewijzen. Vanaf daar is het vereisen daarvan een simpel stapje verder.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 11 maart 2026 20:17]

[cnieuweboer]

De app is per land, gebaseerd op het protocol van de EU wallet. Eigenlijk gewoon een Nederlandse app voor ons, van de Nederlandse regering. En die weten al wie je bent. Het ontwerp van de digital wallet is bedoeld om alleen de specifieke informatie door te geven waar je toestemming voor geeft.

Een bank kan dus inderdaad veel meer informatie krijgen dan alleen je leeftijd, als je daar zelf expliciet toestemming voor geeft. Als blijkt dat veel diensten veel meer informatie vragen dan noodzakelijk moet daar wel iets mee worden. Geen idee of dat al verboden is, maar dat zou het wel moeten zijn. En de AP moet veel beter gefinancierd worden.

En geen idee of er een 20 telefoons limiet is. Maar ik zie ook niet waarom dat een probleem zou zijn.

[Llopigat]

De app is per land, gebaseerd op het protocol van de EU wallet. Eigenlijk gewoon een Nederlandse app voor ons, van de Nederlandse regering. En die weten al wie je bent. Het ontwerp van de digital wallet is bedoeld om alleen de specifieke informatie door te geven waar je toestemming voor geeft.

Ja maar op dit moment weet mijn telefoon helemaal niet wie ik ben. Ik heb niet eens een Google account. Dat is ook niet nodig op Android.

Het weet dat ik een Instagram account heb (aangemaakt met een protonmail puppet) en dat zit afgeschermd in een work profile om datamining tegen te gaan. Ook heb ik een discord account met weer een andere puppet naam. Het weet dat ik een mail adres heb en welke provider. Het weet dat ik een WhatsApp account heb met mijn telefoonnummer.

Maar een centraal inzicht op mijn identiteit heeft mijn telefoon niet, en dat wil ik ook zo houden. "Toestemming" vind ik een slap excuus want als je zonder toestemming niks kan dan heb je er ook niks aan. Net zoals het nu met custom rom telefoons al steeds lastiger gemaakt wordt.

[cnieuweboer]

De meeste mensen hebben ook een digid app op hun telefoon, waar je allerlei privacy gevoelige gegevens mee kan bekijken. De betekend niet dat hun telefoon alle privacy gevoelige informatie "weet" waar je met die app bij kan komen.

En meer informatie vragen dan noodzakelijk is niet een probleem specifiek van de digital wallet. Nu eisen sommige bedrijven een foto van je ID bewijs voordat ze bepaalde dingen voor je willen doen. Dat is veel erger dan een digitale bevestig van je identiteit. Als het goed ontworpen is, kan zo'n digitale bevestiging niet hergebruikt worden als de dienst gehacked wordt.

Dus ja, er moet iets gedaan worden tegen diensten die meer persoon informatie vragen dan nodig is. Maar is geen argument tegen de digital wallet.

[Reactie gewijzigd door cnieuweboer op 11 maart 2026 21:04]

[morphje]

Maar je zegt het goed: ALS het goed wordt geimplementeert. ALS. Daar zit de eerste crux.

Commerciele partij, gehost op een vreemde cloud, koppelingen met derden voor analyse doeleinden, etc etc. Zelfs als het aan de voorkant volledig veilig wordt geimplementeerd, dan kan de informatie nog steeds lekken en/of misbruikt worden, zelfs volledig legaal.

En er komen dan ook steeds minder plekken waar die informatie centraal staat, dus effectief interessanter als doelwit voor hackers of vreemde vermogendheden die de informatie opeisen. Immers hebben we al diverse vormen van automatische informatieuitwisseling op het moment dat je het ESTA formulier invult.

[Hazalnootpuur]

Als je zo bang bent voor privacyschendingen zou ik toch als eerste Whats-app van je mobiel halen.

[Triblade_8472]

Maar de regering weet nu niet welke sites ik bezoek/wie de aanvragen doet. Met zo'n krijgen ze dat wèl te weten.

Stel dat er ooit een check komt voor alle sites, zoals https of een cookie banner ongeveer standaard is, krijgen ze wel echt heel veel PII.

[cnieuweboer]

Nee dat kunnen ze niet. Die koppeling wordt op je eigen apparaat gemaakt.

[Triblade_8472]

Het is dus onmogelijk dat de koppeling (met site namen) vanuit die app naar overheids servers gestuurd worden?

[r2504]

Net zoals iedere Android app zowat alle rechten vraagt en het overgrote deel van de gebruikers gewoon accepteert.

[beeldbuijs]

Een app van de Nederlandse overheid vertrouw je niet, maar wel een ‘custom’ rom? De Android Play Store, iOS app store vertrouw je niet maar een andere store wel?

Als je persoonlijke data wil beschermen, zoals bij een bankrekening, heb je een veilig communicatiesysteem nodig, inclusief een veilige computer. Want ja, endpoint is gewoon een ander woord voor een smartphone, tablet, laptop of desktop oftewel persoonlijke computer. Ik heb juist graag dat de bank goed controleert dat ik het wel echt ben, die geld overmaakt.

Iedereen zal het er intussen wel mee eens zijn dat we maar beter onafhankelijk van buitenlandse big tech kunnen worden, maar er zal toch IETS voor in de plaats moeten komen en aangezien de overheid zelf geen OS / smartphone gaat bouwen – dat zouden de privacy-voorvechters trouwens ook weer niet vertrouwen – wordt het toch weer een commercieel bedrijf, alleen dan Europees.

100% privacy is vragen om problemen. Je wil geen massa-surveillance, maar de politie moet wel in kunnen grijpen in extreme gevallen. Af en toe een verkeerscontrole vinden we een gezonde zaak, we verwachten dat de politie de daders snel pakt als iemand als Peter R de Vries vermoord wordt in opdracht van een zware crimineel, maar tegelijkertijd mag de politie niemand controleren, want privacy is heilig. Criminelen maken uiteraard optimaal gebruik van moderne technieken, maar de politie is met handen en voeten gebonden. Er zal toch iets van controle mogelijk moeten blijven, wil je criminaliteit nog een beetje kunnen aanpakken.

[Llopigat]

Een app van de Nederlandse overheid vertrouw je niet, maar wel een ‘custom’ rom? De Android Play Store, iOS app store vertrouw je niet maar een andere store wel?

Klopt. De NL overheid vertrouw ik zeker niet. Nota bene zat tot voor kort de PVV zelfs in het kabinet. F-Droid vertrouw ik veel meer dan de officiële stores want zij hebben principes.

Bovendien kan je ook onterecht aangemerkt worden als verdachte. Zie bijvoorbeeld de toeslag affaire.

Als je persoonlijke data wil beschermen, zoals bij een bankrekening, heb je een veilig communicatiesysteem nodig, inclusief een veilige computer. Want ja, endpoint is gewoon een ander woord voor een smartphone, tablet, laptop of desktop oftewel persoonlijke computer. Ik heb juist graag dat de bank goed controleert dat ik het wel echt ben, die geld overmaakt.

Ja veilig tegen anderen. Niet tegen mij, de eigenaar. En daar hadden ze van die hardware tokens voor. Dat werkte prima.

Juist omdat mijn telefoon zoveel van me weet moet ik die zelf goed kunnen doorgronden. Dat is juist belangrijker dan bij een computer.

Er zal toch iets van controle mogelijk moeten blijven, wil je criminaliteit nog een beetje kunnen aanpakken.

Dat is er ook. Dat heet politiewerk. Achterdeurtjes horen daar niet bij.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 12 maart 2026 01:11]

[beeldbuijs]

Politiewerk, zoals het hacken van crypto-telefoon-netwerken, het kraken van smartphones van verdachten of het simpelweg ontfutselen van hun telefoon op het moment dat ze hem geopend hebben, bedoel je?

[Triblade_8472]

Je kan natuurlijk politiewerk vervangen met een politiestaat, Noord-Korea stijl. Is dat beter? Of is politiewerk toch meer gewenst?

Wat Llopigat bedoeld (en ik het mee eens ben) is dat de mate van politiewerk VS permanente digitale controle tè scheef komt te liggen.

[beeldbuijs]

Alsof heel de wereld in een politiestaat óf in een vrijstaat leeft. Dat zijn de extremen, niet de doorsnee. Dat zwart/wit denken is ironisch genoeg een overeenkomst tussen privacy-voorvechters en totalitaire idealogie.

cc @Llopigat

Ik denk dat er een te romantisch beeld van politiewerk bestaat, a la Hill Street Blues, Der Alte en Baantjer. Ik werkelijkheid is de recherche dagen, zo niet weken, soms maanden bezig met het doornemen van alle appjes, mail, foto’s en andere sporen op telefoons en laptops van verdachten, op zoek naar afdoende bewijs voor wat men eigenlijk al weet, maar lastig ‘overtuigend’ te bewijzen is.

Het leven speelt zich meer dan ooit online af. Vrijwel alle data, administraties, foto’s, video staat in digitale vorm op telefoons en andere persoonlijke computers. Telefoons en communicatie gaan steeds meer richting onkraakbaar. Ga dan maar eens bewijzen verzamelen. Dat is niet alleen voor denkbeeldige totalitaire staten maar ook voor onschuldige slachtoffers, nu in het Nederland wat echt bestaat, een probleem.

[Triblade_8472]

Ik snap dat het een schaal is.

Maar wat ze willen is van de nu 20/80 naar een 70/30 gaan.

[Llopigat]

Nee niet echt. De communicatie is maar een deel van het verhaal. De meeste strafbare handelingen zijn niet de communicatie zelf. Maar zaken die mensen doen in eigen persoon.

Voor kraken heb ik trouwens wel meer begrip, maar voor het voorinstalleren van backdoors niet.

[blinchik]

Toch vreemd dat men een bankapp op een custom rom niet toe laat, maar je wel op eender welke computer, met eender welke browser de site van de bank wel mag raadplegen.

[beeldbuijs]

Met een computer kun je niet hetzelfde als met een smartphone.

Inloggen bij de site van een bank via een browser op een computer kan alleen na inloggen met… alsnog een niet-custom-rom smartphone. Of een ander extra-controlemiddel, zoals de Rabobank Random Reader, maar dat type beveiliging is de laatste jaren stukje bij beetje afgeschaft.

[blinchik]

Via computer kan je inloggen met een digipass, of een thirdparty device of iets zoals itsme (wel via smartphone). Maar het blijf een feit dat je dan op een niet beveiligde computer zit, waar eventueel een virus zou kunnen opzitten. imho onveiliger dan een custom rom die door velen gebruikt wordt....

[beeldbuijs]

Want… een custom rom van een onbekend bedrijf of groep vrijwilligers zal minder snel malware bevatten dan macOS of Windows?

Daarnaast zijn custom roms in de praktijk juist relatief zeldzaam. Maar weinig mensen gebruiken die echt en al helemaal weinig op hun dagelijkse telefoon. De aanname dat malware vanzelf wel ontdekt zou worden vanwege het vele gebruik is, met alle respect, nergens op gebaseerd. Zwakheden in desktops bleven in het verleden jaren onder de radar, en die worden juist door miljarden mensen gebruikt.

[blinchik]

LineageOS is bv open source, je kan alles zelf controleren en builden (ja, al gedaan) en er zijn echt veel ontwikkelaars wereldwijd. Hoe meer ogen, hoe beter - niet gebruik, maar ontwikkeling. En het vertrekt van AOSP.

Ook Linux wordt door de bankwereld toegelaten, en daar zijn ook honderden distributies van die door ontwikkelaars wereldwijd worden onderhouden. Software komt quasi altijd uit repositories die door de ontwikkelaar worden gebuild, de kans dat er een random binary op draait is zeer klein.

Daarentegen wordt Windows echt heel actief aangevallen door scammers - virussen, keyloggers worden voornamelijk voor dat OS gemaakt. Het zit vol met onbekende programma's (want daarvoor is het net gemaakt, dat de gebruiker er random binaries kan op installeren), dus je bent ook helemaal niet zeker wat er op draait.

Dus ja, wel wat meer vertrouwen in open source (niet "zomaar" een random binary rom) dan een pakket waarop onbekende software (niet microsoft) draait en dat als attackvector in de hele wereld vanboven in de top staat.

[Stijnvi]

Ja maar die app weet nog steeds je identiteit. En hoe ver die te vertrouwen is, is steeds lastiger na te gaan omdat we steeds meer de controle over onze eigen apparatuur verliezen.

Die app is wel te vertrouwen, want het hele ontwerp en de source code zijn gewoon openbaar: https://ageverification.dev/

[Daoka]

Ik blijf het grappig vinden dat open source altijd als veilig gezien wordt. Ik verwacht zeker wel dat genoeg mensen dit nu volgen en gaan controleren, mede omdat het een project is van de overheid en zeker ook omdat het over een serieuze onderwerp gaat. Maar na bijvoorbeeld 100 updates of over 10 jaar? Ik verwacht dat de meeste het controleren ondertussen wel opgegeven hebben. Daarnaast tegen die tijd hebben we waarschijnlijk wel een andere regering die misschien andere ideeën hebben of misschien wetten vanuit de EU die dingen bepalen. Misschien moet de app dan wel doorgeven aan de overheid welke sites je bezoekt die dus toestemming nodig hebben. De huidige veiligheid bied zeker geen garantie voor de toekomst.

[StefanJanssen]

Ik zou niet zeggen dat het als "veilig" gezien wordt maar als "veiliger".

Als ik moet kiezen tussen mijn gegevens in een volledige zwarte dichtgetapete doos te stoppen of in een doos waar miljoenen mensen het deksel van af kunnen halen en zien wat er gebeurt is het een snelle keuze voor mij.

In het ergste geval kijkt niemand naar de code en is er nul verschil. In een beter geval, kijk ik naar de code en zie ik geen gekke dingen. In het beste geval kijken meerdere experts naar de code.
Bij overheidssystemen zal dat laaste zeker gebeuren. Bij Minecraft plugins en mods scan ik de code even door om te weten dat er geen rare netwerk requests gebeuren.

[Llopigat]

Met een backdoor in het OS natuurlijk niet. En dat is precies wat ze nu proberen.

[FreezeXJ]

De opvragende app ziet inderdaad alleen de leeftijd, maar jij zult je toch moeten authenticeren bij de wallet en/of EU wederpartij, en dat vereist een stuk meer gegevens.

[cnieuweboer]

Dat wordt een app van de Nederlandse regering. Als je niet wil dat de Nederlandse regering weet wie jij (jij als echt persoon, niet jij als gebruikers op tweakers.net) bent, zijn er betere dingen om je zorgen over te maken dan de app op je telefoon.

[baseoa]

Er is een verschil tussen geen admin meer mogen zijn op je eigen computer en van de overheid geheim houden dat je bestaat

[FreezeXJ]

Het gaat me niet om de app, maar de telefoon zelf moet volledig inzichtelijk/beheerd zijn door Google, Apple of een andere grote naam. Anders is ie 'rooted' en daarmee dus per definitie 'onveilig'. Jij hebt zelf al geen toegang meer tot de secure enclave op je toestel, of je nou hoog of laag springt. Dat mag alleen een 'trusted party' en nee, dat ben jij niet. De overheid misschien, als ze lief zijn voor Google. Mag jij raden waar de verplichting tot scannen op stoute dingen gaat landen (en wat voor leuks je met al die toegang kunt doen).
En ja, als je dus die prima overheids-app wilt gebruiken moet die data dus je telefoon in. Toegankelijk voor het OS.

[Reactie gewijzigd door FreezeXJ op 11 maart 2026 21:52]

[beeldbuijs]

Mag jij raden waar de verplichting tot scannen op stoute dingen gaat landen (en wat voor leuks je met al die toegang kunt doen).

Kun je dit iets verduidelijken? Wie gaat wat verplicht worden en wat zijn de stoute dingen? Ik probeer het te begrijpen maar dit kan ik oprecht niet meer volgen.

[Llopigat]

Dit soort dingen dus: Wikipedia: Snowden disclosures

Eerst beginnen ze met terrorisme, CSAM enzo en uiteindelijk wordt het overal voor gebruikt.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 12 maart 2026 01:13]

[Daoka]

Ik denk dat er bedoeld wordt het scannen op kinder porno. Maar dat bijvoorbeeld naakt foto's van jezelf / filmpjes waar je sex hebt kunnen lekken en in verkeerde handen vallen.

[Stoney3K]

En hoe wil je dan gaan aantonen dat jij de enige bent die jouw device vast houdt en op het scherm kijkt?

[cnieuweboer]

Als je er zelf niet bij ben. Dan heb je een vorm van bescherming op je telefoon nodig, waardoor je kinderen niet zomaar overal bij kunnen. Pin, face id, etc. En als je er zelf wel bij ben, dan is het onder toezicht van een volwassen persoon. Dus geen probleem.

[Stoney3K]

"Volwassen" is niet altijd "verantwoordelijk".

Denk aan het 18-jarige jochie wat zijn 16-jarige vriendjes op zijn telefoon alcohol laat bestellen of porno laat kijken.

Bij een ouder en een kind kun je dat argument misschien maken onder het mom van ouderlijk toezicht, maar dat wordt een ander geval als het gaat om bijna-leeftijdgenoten.

[cnieuweboer]

Zo gaat dat met regels. Er wordt ergens een lijn getrokken, en als je de grens op gaat zoeken vind je vaak "waarom wel dit maar niet dat".

En daarnaast vind ik het echt geen probleem als een tiener van 16 jaar een keer wat blote dames ziet. Wellicht kun je zelfs een website opzetten met minder expliciet erotisch materiaal voor 16 jarigen. Zodat de overgang tussen "erotisch content is verboden" en "nu heb je toegang tot alle hardcore bdsm porno" iets kleiner wordt.

[InfiniteSpaze]

Het probleem is dat wanneer services kunnen verifiëren hoe oud je bent, ze een gebruiker makkelijker kunnen identificeren zonder dat ze ergens ingelogd zijn. Let op dat (Amerikaanse) politici dit altijd proberen te pushen onder het mom van het beschermen van kinderen op het internet. Maar als ik dieper kijk waar dit vandaan komt, dan is Meta degene die politici financieel steunt. Dus de hele age-verification beweging komt puur omdat ze online marketing nog beter willen pushen. Als de Amerikaanse overheid echt om de veiligheid van onze kinderen zou geven, dan hadden ze wel wat mensen opgepakt die met dat eiland te maken hebben.

[rko4u]

Okee, de end to end encryptie blijft veilig.

Natuurlijk helpt het niets als Nederland dat recht in zijn eentje invoert. Als die wetgeving van de EU feit wordt moet die encryptie namelijk alsnog afgezwakt en dan is Nederland de enige die daar geen gebruik van mag maken. Ook bijvoorbeeld niet bij vermeend terrorisme. Dus dan zijn we op meerdere fronten onveilig.

[baseoa]

Goed voorbeeld doet goed volgen

Momenteel zijn leeftijdsminima hot, maar constant zijn er voorbeelden te vinden waar een land iets 'afkijkt' van een ander land of daarop itereert

[Skit3000]

In plaats van achterdeurtjes bij whatsapp en signal willen ze nu gewoon een achterdeurtje direct in onze apparaten.

Dus als je echt veilig berichten wilt versturen moet je op zoek naar een afgedankte Enigma of M-209 zodat je een fysiek apparaat hebt dat niet herprogrammeerbaar is?

[Guru Evi]

Inderdaad, daarnaast met DSA, GDPR, eID en een reeks andere wetgeving die leeftijdsattestatie en controle vereist, willen ze niet alleen de sleutels verkrijgen voor de data en de diensten die je gebruikt maar ook controle en bewijs over wie het apparaat gebruikt. Je mag dan wel E2EE hebben op de lijn helpt niet veel als niets anoniem is.

[IamGrimm]

Of gewoon allebei? Dit is geen verkeerd voorstel en je post doet vermoeden dat het wel zo is.

E2EE wettelijk vastleggen en voorkom privacyschending op de end points.

[davekok]

Tja, lijden voor vrijheid is van alle eeuwen. Wil je vrijheid dan zul je bewust moeten kiezen om bepaalde dingen te laten, of genoegen moeten nemen met minder. Welkom bij volwassenheid.

[NLblabla]

En degenen die kwaad willen, zorgen ondertussen ervoor dat ze twee apparaten hebben. Eentje met oude hardware/besturingssystemen/custom roms and custom software waarmee ze alles kunnen doen wat verboden is, en een voor de legale zaken.

[Tarique]

Hoewel privacy en encryptie belangrijk zijn, kan een wettelijk absoluut recht op end-to-endencryptie ook nadelen hebben. Het maakt het voor politie en justitie namelijk veel moeilijker om ernstige criminaliteit op te sporen, zoals terrorisme, georganiseerde misdaad. Als berichten volledig versleuteld zijn, kunnen opsporingsdiensten zelfs met een gerechtelijk bevel vaak niet bij de inhoud. De discussie draait daarom vooral om de balans tussen privacybescherming en de mogelijkheid om criminaliteit effectief te bestrijden.

[Blokker_1999]

Denk je nu echt dat criminelen zich er ook maar iets van zouden aantrekken wanneer E2E encryptie verboden zou worden? Als zij E2E willen gebruiken, dan doen ze dat gewoon, ondanks wat de wetgeving wel of niet toestaat.

Door het recht op E2E wettelijk te verankeren zorgen we er evenwel voor dat wij, als brave burgers die graag binnen de lijntjes van de wet blijven, dat ook kunnen doen en dat het net moeilijker tot onmogelijk wordt om bedrijven te verplichten van E2E encryptie onmogelijik te maken of te doorbreken.

[Reactie gewijzigd door Blokker_1999 op 11 maart 2026 20:50]

[WhatsappHack]

Denk je nu echt dat criminelen zich er ook maar iets van zouden aantrekken wanneer E2E encryptie verboden zou worden?

Afpersen, geld witwassen, drugshandel, moord; maar illegaal een versleuteld berichtje sturen gaat zelfs de doorgewinterde crimineel een stap te ver.

[Reactie gewijzigd door WhatsappHack op 11 maart 2026 21:52]

[The Chosen One]

Niet dat ze er allemaal slim genoeg voor zijn. Zie genoeg criminelen die via SMS of snapchat of Discord met elkaar communiceren over moordplannen e.d. langskomen met interrogation/bodycam footage op YT.

[Enjoyer]

Klopt, maar dat houd niet in dat we daarom maar al onze privacy moeten opgeven (en ik zeg niet dat jij dat beweert). Ik denk dat absoluut recht op privacy wel degelijk mogelijk is. Maar daar kunnen wettelijk gezien kanttekeningen aan gehangen worden. Als er bewijslast is dat een persoon criminele activiteiten beoefend, zou hier wellicht anders mee omgegaan kunnen worden, hoe dit "anders" er dan uitziet, is onderwerp van discussie.

Maar als je ziet hoe erg de tech bedrijven en verschillende overheden wereldwijd, de privacy in gevaar beginnen te brengen, is er wel een strenge pro-privacy wetgeving nodig. Want als de privacy weg valt, is de democratie verdwenen.

Het wordt daarom ook tijd dat overheden wetten gaan maken dat tech bedrijven (en in principe alle bedrijven en personen) geen data mogen verzamelen van mensen. Dus de hele data business modellen van bijvoorbeeld Meta, Google, etc. Vallen dan om, maar de privacy wordt wel gewaarborgd en de cyberveiligheid gaat daarmee drastisch omhoog.

[Reactie gewijzigd door Enjoyer op 11 maart 2026 21:12]

[biomechanical]

Willen we onze privacy opgeven omdat er zoveel bezuinigt is dat er amper politie is om de groote criminaliteit aan te pakken? Ik iig niet.

Ik wil mijn privacy niet opgeven omdat dit goedkoper is dan een fatsoenlijk politie apparaat.

Er is geen enkele reden te bedenken om de privacy van iedere burger op een hoop te gooien omdat dit beter zou zijn voor het aanpakken van een crimineel.

[mjtdevries]

Dat we in de wet geregeld hebben dat er omstandigheden zijn waarin de politie je huis mag doorzoeken je telefoongesprekken mag afluisteren etc etc. Geeft juist aan dat er wel degelijk valide redenen te bedenken zijn waarin de privacy van een burger minder belangrijk is dan het aanpakken van een crimineel.

En daarbij is er dan een rechter die bepaalt dat onder bepaalde voorwaarden alleen de privacy van een verdachte wordt geschonden.
Dus de afweging dat privacy altijd belangrijker is dan het aanpakken van criminaliteit klopt niet.
Maar het probleem is dat we dit niet om een vergelijkbare manier kunnen regelen bij electronische communicatie. Want als je een achterdeur inbouwt in end-to-end dan schendt je de privacy van iedereen.

Maar het is onjuist om te suggereren dat dit komt omdat er zoveel bezuinigd is op de politie, want dat heeft er eigenlijk niks mee te maken.

Het punt is dat encryptie tegenwoordig zo makkelijk is met electronische communicatie. Bij papieren brieven kun je ook encryptie gebruiken, maar dat is zo lastig dat niemand het doet. Idem bij telefoontjes.
Vandaar dat huiszoekingen of aftappen resultaten opleveren.

[Floris4970]

Omdat als het criminelen verboden wordt doen ze het niet meer...

[ByteArray]

Zelfde logica die de wappenlobby in de VS gebruikt.

Misschien niet helemaal vergelijkbaar, en ik zie de voordelen van E2E. Maar ik vraag me af of de meeste criminelen slim genoeg zijn om een goed alternatief te vinden als het niet een simpel appje betreft uit een app-winkel. Sommige misschien wel, maar dat geldt ook voor vuurwapens.

[Guru Evi]

Georganiseerde misdaad zijn grote bedrijven compleet met ITers, beveiligingsexperts etc in dienst en ze betalen ook meestal belasting, licentiekosten, advocaten etc.

Inderdaad de tweaker in je buurt kan zijn mond niet dicht houden als hij opgepakt wordt, maar de dealers en hun bazen, die zijn gewoon professionelen.

De angst om slachtoffer te worden van misdaad of zelfs om door geweld te sterven is vaak niet volledig rationeel. Veel vrouwen voelen zich tegenwoordig onveiliger dan ooit, terwijl statistieken in de meeste landen laten zien dat de samenleving in het algemeen juist veiliger is geworden (met uitzondering van de meeste grote Europese steden).

Daarnaast hebben de criminelen in de EU evengoed vuurwapens, net zoals in de grootste steden en staten in de VS praktisch gezien geen vuurwapens toegestaan zijn. Het grote verschil tussen de VS en de EU zijn de statistieken, er is geen centraal systeem dat statistieken verzameld op Europees niveau over vuurwapens (zoek maar naar een database), georganiseerde misdaad of zware misdrijven zoals de FBI dit doet in de VS, dat is een van de grootste problemen in onderzoek is dat de EU grotendeels afhankelijk is van soms regionale of lokale definities en statistieken. In grote steden in Europa hoor je evengoed schoten in het midden van de nacht, nooit sirenes, dus rapportages zeggen dat er 0 vuurwapenmisdrijven zijn, terwijl in de VS sommige steden hebben een microfoon op elke hoek hebben die kan trianguleren waar een schot (of een auto met een slechte knalpot) vandaan komt, in minuten zwermt het met politie - als je 10x meer mensen oppakt, verandert dit de statistieken. Daarnaast zijn er ook verschillen in wat misdaad is, tot 500 euro in Duitsland stelen is geen misdrijf, het is 300 of 400 bijna overal in de EU, probeer dat echter niet in de VS, zelfs 50 euro kan als een zwaar misdrijf geklasseerd worden als je voordien al eens veroordeeld bent voor diefstal, dus de statistieken worden zo ook vertrokken.

Dus wat wij denken dat een of ander is “slechter” of “beter” is grotendeels een informatie probleem. Mensen zijn mensen, er is een vast percentage dat crimineel of psychopatisch aangelegd zijn. Vast percentage kindermisbruikers wereldwijd. Verschillen in de statistieken tonen meestal aan hoe efficiënt we zijn als samenleving om die dingen aan te pakken.

[ByteArray]

De moordcijfers in de VS zijn toch schrikbarend hoger dan in Europa. Schietpartijen op scholem komen toch echt veel minder voor hier. En dat zijn geen zaken die je makkelijk over het hoofd ziet.

[Martinspire]

Dat je recht hebt op encryptie betekent niet dat de politie die encryptie niet mag verbreken. Het is vooral bedoelt om te zorgen dat het niet verboden is om dingen te encrypten waar niks illegaals mee gebeurt en je moet het vergelijken met briefgeheim. Het is niet alsof de politie geen brieven mag inzien, maar daar moeten ze dan wel een gerechtelijk bevel voor hebben. Ik ga er vanuit dat in deze wet ook wel iets dergelijks zal worden verwerkt.

[GeeBee]

Met dat verschil dat een brief eenvoudig te openen is, en encryptie lastig te kraken.
Als de wet voorziet in een verplichting om voor mijn berichten de encryptie op te heffen, is er dus geen end-ro-end encryptie.

[mexicanburribo]

Dan gaan ze naar een andere dienst. Zo had je jaren terug bijvoorbeeld dat encrochat. De gewone burger gebruikte dat niet, maar sommige criminelen wel. En wie heb je er dan wel mee, als E2EE verboden zou worden? Juist, de gewone burger

[JBVisual]

Er zijn genoeg voorbeelden voor veilige communicatie, en dat buiten de gebruikelijke diensten om.
Het bedrijf waar ik voor werk heeft een tak dat zich richt op veilige communicatie voor officiële instanties (op een goedgekeurde lijst van de overheid).

Ik kan alleen zeggen dat het een zeer goed en veilig product is, maar dat als wij dit soort dingen kunnen maken, dat een ander het ook kan.
Ja we hebben ook legale concurrentie, maar ik doel vooral op de minder wet-gezinde ondernemers.

[jeroen3]

Ja precies. We zijn geen politiestaat.

[hackerhater]

Niks houd justitie tegen om de apparaten te proberen te hacken.

[mac1987]

Je denkt dat Al Qaeda geen bezwaren heeft tegen ontvoering, mishandeling, verkrachting, moord en andere vormen van terrorisme, maar de grens trekt bij het overtreden van regels rondom encryptie? Dat de Russische maffia in Nederland maling heeft aan elke wet en regel, maar vervolgens de regel rondom encryptie netjes zal naleven? Dat er geen illegale apps zijn die tegen wetgeving ingaan?
Zo ja, dan heb ik nog een mooie brug te koop staan voor je.

[hanev001]

Ik moest lachen toen ik dit las. Niet omdat ik het er niet mee eens ben maar omdat dit exact het tegenovergestelde is van de wensen om controles mogelijk te maken op het gebruik van Sociale Media en het bezoeken van specifieke websties.

Misschien is het een goed idee voor de politieke wereld om eerst te bedenken wat ze nu eigenlijk willen.

[Llopigat]

Het is simpel: Ze weten precies wat ze willen. Massa surveillance.

Alleen het doorbreken van end to end encryptie is nu niet meer de focus. Het meekijken op de apparatuur is dat nu. Achterdeurtjes in je telefoon, niet in whatsapp. Dus kan je nu mooi politiek de glans pakken en zeggen dat je tegen inbreuk op E2EE bent. Logisch want dat is sowieso een gepasseerd station. Het doel is nu nog veel ingrijpender. Straks moet je telefoon bij elke aanmelding netjes bewijzen dat je 18+ bent, online braafjes meepraat volgens de gewenste verhaallijnen, en de mogelijkheid heeft voor inspectie indien gewenst (chatcontrol / AI inspectie van wat je allemaal doet). Voor computers wordt hier ook aan gewerkt. Met E2EE heeft dit technisch niets meer te maken.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 11 maart 2026 20:01]

[Enjoyer]

Ik denk dat er verdeeldheid is met betrekking tot aanpak. Maar privacy heeft verder niks te maken met wat ze willen. Privacy moet altijd voorop staan.

Het wordt tijd dat ouders verantwoordelijkheid nemen, en parental control opties op smartphones en social media diensten eens gaan gebruiken en monitoren. Dan hoeven de overheden daaar ook geen discussie over te starten en privacy schending te forceren omdat er bepaalde kwaadwillende figuren graag data verzameling en profilering willen forceren, om zo de absolute macht in handen te krijgen, en de democratie wereldwijd uit te bannen.

[Martinspire]

Ik denk dat dit juist zichtbaar maakt dat de partijen hier haaks tegenover elkaar staan.

[Dlsruptor]

Doet de overheid eindelijk eens iets goed! Doorzetten die handel!

[ShadLink]

D66 wil verder af van het Europees Veto-recht. Dus dit gaat geheel en compleet en volledig en totaal niets opleveren.

Een motie voor de Bühne, maar wanneer het puntje bij het paaltje komt dan "moet het van de EU" en dan gebeurt het alsnog.

[Reactie gewijzigd door ShadLink op 11 maart 2026 20:30]

[R_Zwart]

Het vetorecht zorgt voor de stroperigheid van de EU, dus prima dat die wordt afgeschaft. De gemeente Schubbekutteveen heeft ook geen vetorecht over nationale besluiten.

[baseoa]

Er is wel een verschil tussen een hiërarchische machtstructuur en een samenwerkingsverband tussen gelijken. We hebben geen zeggenschap over elkaars grondgebied, maar streven wel naar goede afspraken op punten waar we het eens kunnen worden of compromissen kunnen sluiten om daar samen voordeel uit te halen. Als het gebruikelijk wordt dat een meerderheid van afgevaardigden simpelweg de rest overrule't, verandert het fundamentele karakter van het verband en kun je het net zo goed verenigde staten gaan noemen met een federale overheid in (wat we nu bestempelen als) het buitenland

Ik snap niet zo goed wat het probleem is met een verdrag tekenen tussen de landen die iets wél willen. Als Hongarije bijvoorbeeld geen end-to-end encryptie wil en zoiets binnen de EU veto't, nou veel succes ermee, hoezo moet de rest zich daarvan laten afhouden dan? Ik sla het teveel plat als ik zeg "email een conceptwet rond", maar uiteindelijk is een wet als deze niks anders dan een lap tekst in een boek. Er hoeft geen agentschap ter toezicht opgericht te worden, bijvoorbeeld

Lastiger wordt het wanneer je bijvoorbeeld PFAS wil verbieden op de markt terwijl er een "one market strategy" geldt. Dan zul je natuurlijk overeenstemming moeten bereiken, en ja, dan kan dat niet altijd zomaar als je wilt dat elk land een land blijft en niet zo ondergeschikt als een kleine gemeente wordt

Ik ben helemaal voor internationale samenwerking en het overgrote merendeel van wat de EU doet, maar er is ook voordeel van proeven op beperkte schaal. Je staat veel verder van de burger als er in Brussel iets voor Roemenië wordt afgesproken dan wanneer de Roemeense overheid zelf bekijkt wat voor hun economie het beste past. Vooral qua buitenlandpolitiek is het handig om krachten te bundelen, niet zozeer de binnenlandse zaken van elke staat. Ik heb dit vak niet gestudeerd of zo, dus ik kan er best naastzitten, maar dit is hoe de wereld tot dusver op me overkomt

[stefanhendriks]

Met aantal landen wat de EU nu is is unanimiteit bereiken zeer lastig en maakt de EU een stuk minder daadkrachtig.


Wat is er mis met de meerderheid beslist?

[mjtdevries]

Dat de meerderheid de belangen van lokale minderheden totaal kan negeren.
In Europa willen we niet dat bv Frankrijk en Duitsland samen alles bepalen omdat ze zulke grote bevolkingen hebben. Want die hebben echt niet het belang van Nederland of de EU als geheel voorop staan. Die hebben hun eigen belangen voorop staan.

In Nederland zie je al dat mensen vinden dat de randstad alles beslist en de belangen van andere provincies negeert.
Hoe groter het gebied word waarover een meerderheid beslist, hoe groter dat probleem ook word.

[stefanhendriks]

duitsland en frankrijk samen is toch geen meerderheid?

Wat als we zeggen, max x aantal lidstaten mogen nee zeggen tot het echt een nee is. In dit geval is x = 1. Maar we kunnen het oprekken, bijv bij 3 stemmen tegen doen we het niet? Nu kan 1 land de (ruime) meerderheid juist overrulen. Dat lijkt me ook niet de bedoeling.

[StefanJanssen]

Zover ik weet is E2EE ingebouwd in applicaties, die doorverschillende grote landen word afgebouwd. Dit is buitenlandpolitiek.

[Hell-Slave]

Uiteraard vinden ze E2E prima zolang ze de sleutels maar in handen hebben.

[Mit-46]

De smiley doet vermoeden dat je wat cynisch bent, maar ik vind jouw opmerking zo gek nog niet.

Om het wat genuanceerder te verwoorden;
Wat zijn de haken en ogen mbt dit voorstel, want er zijn altijd haken en ogen?

Ze brengen het mooi, maar ik ben wel benieuwd naar het hele verhaal. Ik heb de motie gelezen en die is erg kort door de bocht en moet natuurlijk in de praktijk uitgewerkt gaan worden.

Wat mij betreft wil ik eerst zien wat ervan komt en dan pas beoordelen.

[Reactie gewijzigd door Mit-46 op 11 maart 2026 20:02]

[Cobiwan]

Mooi voor de bühne. Als Europa niet meewerkt heb je niets aan een dergelijke motie.

[Annihilism]

Niks doen is volgens jou een beter alternatief?

[baseoa]

Ondertussen zie je een hele golf van landen die opeens tegelijk besluiten minimumleeftijden in te voeren voor (a)sociale media. Bij de invoer van GDPR kwamen opeens allerlei gebieden met varianten daarvan. Landen nemen goede ideeën van elkaar over. Soms in het geheel, soms een variant die hun beter lijkt of die bij hun cultuur of economie beter past. Ik vind het prima om als "conceptland" voorop te lopen. Mocht het ons belemmeren kun je er natuurlijk ook altijd weer vanaf

[VOODOO_WILLIE]

Wat een totale fopspeen is dit nou weer zeg. Uiteraard is het op zich goed maar client side scanning/chatcontrol is dan weer geen enkel probleem. Blijkbaar is privacy weer totaal niet belangrijk als het gaat om surveillance door de Staat of door bedrijven in opdracht van de Staat.

[mjtdevries]

Waar zie jij dat client side scanning geen enkel probleem is? De kamer heeft daar ook al tegen gestemd.

[VOODOO_WILLIE]

Jij denkt dat dat definitief van de baan is? Het plannetje is even op de plank gezet vanwege alle aandacht en weerstand. Bij een volgende ronde (en een "nieuwe" regering) wordt er gewoon alsnog mee ingestemd. Dat truukje kennen we inmiddels wel.

[mjtdevries]

Jij suggereert dat het voor de kamer geen probleem is terwijl de kamer er continue tegen heeft gestemd.

De Europese Commisie probeert dat continu door te drukken, maar het is erg oneerlijk om te doen alsof de kamer dat probeert. (Of je hebt niet in de gaten dat de Europese Commissie en de tweede kamer twee totaal verschillende entiteiten zijn)

[VOODOO_WILLIE]

Het doet er niet toe wat "de kamer" wil:

https://www.security.nl/posting/814913/

En dat heeft van Huffelen trouwens ook al opzichtig laten zien. De regels worden niet bepaald door "de kamer" en ik heb dus ook geen zin om dat toneelstukje in stand te houden door er aan mee te blijven doen. Sorry.

[mjtdevries]

Als het er niet toe doet wat de kamer wil, dan moet je dat als reactie geven. Maar dan moet je niet een reactie geven waarin je suggereert dat het kamer die client side scanning geen enkel probleem vind.
Dan ben je desinformatie aan het verspreiden.

[VOODOO_WILLIE]

Dan ben je desinformatie aan het verspreiden.

Alsjeblieft zeg ... gaan we nu op die tour?

Puur "technische gezien" heb je gelijk hoor en ik pas normaal echt goed op m'n woorden maar in het grote geheel van deze poppenkast is dat wat minder relevant en was ik daar wat lakser in.

[mjtdevries]

Ja, probeer je er maar onderuit te kletsen door te doen alsof het maar "puur technisch gezien" geneuzel is.

Die mensen doen in de kamer hun uiterste best om er voor te zorgen dat die client side scanning er niet komt en dat de end-to-end encryptie niet ondermijnt wordt.
Maar jij zegt dat het die kamerleden geen zier interesseert.

Dat is niet een kwestie van iets lakser zijn in je communicatie.

[VOODOO_WILLIE]

Die mensen doen in de kamer hun uiterste best om er voor te zorgen dat die client side scanning er niet komt en dat de end-to-end encryptie niet ondermijnt wordt.
Maar jij zegt dat het die kamerleden geen zier interesseert.

Er zit een enorme discrepantie tussen wat kamerleden zeggen en hoe ze stemmen. En ook binnen de eigen gelederen wanneer de kamer/regering weer eens van plek wisselen. Dat is inmiddels wat lastig samen te vatten met concrete voorbeelden maar het is, wat mij betreft, niks anders dan illusies wekken voor het volk.

Dat er best nog een paar mensen zitten die oprecht hun werk doen wil ik nog wel geloven maar dit soort toneelstukjes wordt vaker opgevoerd dus dáár geloof ik niet meer in. Dat de "volksvertegenwoordiging" op alle lagen een innig verweven poppenkast is heb ik inmiddels zo vaak gezegd dat het een soort vanzelfsprekendheid is (voor mezelf).

Maar de "onzorgvuldigheid" in mijn woordkeuze is dus een fuckup en daar probeer ik me niet uit te kletsen.

[VOODOO_WILLIE]

nieuws: Dm's op Instagram worden straks niet meer versleuteld vanwege kindveiligheid

Dit soort grapjes vallen dus ook onder wat ik bedoel. Je kan er wel "recht op hebben" maar daar heb je niet zoveel aan als het via andere machtswegen (stapje voor stapje) afgeschaft wordt.

[mjtdevries]

En wat heeft de tweede kamer daar mee te maken?
Want daar ging het over; Dat jij de tweede kamer ervan beschuldigd dat ze dit allemaal niet interessant vinden.

[VOODOO_WILLIE]

Als je weet dat het via een andere weg alsnog omzeild gaat of kan worden dan kan je prima de schijn ophouden dat het je allemaal vreselijk aan het hart gaat.

Dat gebeurt met stemmingen ook maar al te vaak. Als ze weten dat een stemming er zonder de steun van een partij toch wel doorheen komt dan kan die partij voor de bühne prima tegen stemmen.

Maar goed. Als je dan focust op een specifieke opmerking zonder het in de grotere context te willen zien (wat ik al uitlegde) dan heeft het niet zoveel zin om je er op te wijzen. Hopelijk ga je de patronen een keer zien ...

[mjtdevries]

Je blijft maar gewoon ongefundeerde beschuldigingen naar partijen in de tweede kamer doen.
Als je over de grotere context wil praten, dan moet je daarover in eerste instantie beginnen. Niet als afleiding manouvre als iemand je er op wijst dat je allerlei valse beschuldigingen doet naar de tweede kamer.
Maar er is niemand meer die dit leest en jij bent toch niet voor rede vatbaar. Dus dit is de laatste reactie die ik geef.

[VOODOO_WILLIE]

Prettige dag nog verder!

[Uchy]

Nederland is een van de landen die niet voor CSS is. En bovendien, verschillende lagen van bestuur, het één wordt in onze 2e kamer besloten, de ander door afgevaardigden in de EC (ofzo)

[VOODOO_WILLIE]

Als de EU (EC) dit doordrukt dan hebben we hier helemaal niks te vertellen

[honey]

Alleen SGP, ChristenUnie en CDA stemden tegen de motie.

Veelzeggend. Van christelijke partijen heb ik zelden goed beleid zien komen.

[Waah]

Die krijgen mijn stem dus niet. Dat is duidelijk. Wel opvallend dat het de drie christelijke partijen zijn die inzage/controle willen over de kiezer. Zal bij de doctrine van de kerk horen denk ik.

Verder hebben die partijen soms best goede punten, maar op een aantal punten, waaronder deze, staat het toch wel haaks op mijn punten.

[Robbierut4]

Die krijgen mijn stem dus niet. Dat is duidelijk. Wel opvallend dat het de drie christelijke partijen zijn die inzage/controle willen over de kiezer. Zal bij de doctrine van de kerk horen denk ik.

Ik kan het mis hebben maar kerken hebben ook nog steeds toegang tot de basisregistratie persoonsgegevens toch? Als enige niet overheids organisatie.

Ondanks pogingen in 2018 om daar vanaf te komen en een advies van het AP in 2022 die zegt dat dit niet oke is.

[lDDQD]

Kerken kunnen niet zelf bij de BRP. Wel kunnen ze via een stichting (SILA) informatie krijgen over hun eigen leden en eventuele wijzigingen over die gegevens.

Het idee is dat ze hiermee hun ledenadministratie beter kunnen bijhouden. Waarom de overheid dit faciliteert weet ik ook niet, dat zouden ze zelf maar moeten oplossen wat mij betreft.

[Robbierut4]

Opzich goede toevoeging, maar dat het via een omweg gaat betekent alsnog dat ze erbij kunnen.

Verder zijn ze nogal breed met het begrip "eigen leden". Als 1 van je ouders gedoopt is sta jij als kind automatisch ingeschreven als lid. Ookal heb je nog nooit een voet in een kerk gezet.

[Shinji]

Dat verschilt per kerk en valt niet zo generiek te zeggen.

[Commendatore]

Het is eerder een soort paternalisme. In Bijvoorbeeld Spanje en Frankrijk zie je dat op dit terrein nog veel sterker in de politiek, ook buiten christelijke partijen.

[Bas_f]

Ja, dat zal er wel mee te maken hebben dat god alziend is. En dat zouden zij dus ook wel graag willen?

[adje123]

Dat zullen ze uiteraard nooit voor elkaar krijgen om net als De Heere alwetend te zijn. Denk ook niet dat dat hun doel is. Houd er wel rekening mee dat criminelen dit dan ook gaan gebruiken, en of dat zo gunstig is.....

[D11]

Want criminelen gebruiken alleen maar de oplossingen die mogen?

[baseoa]

Bij het lezen van het artikel grapte ik dit ook richting mijn partner, maar ik denk toch niet serieus dat ze zichzelf zo willen verheffen, hoe'n grappige gedachte het ook mag zijn

[Enjoyer]

Religieuze partijen willen absolute controle.

[Uchy]

Nee, dat is echt BS. Helaas is dat wel hoe dat bijvoorbeeld in de VS wordt geprofileerd, maar wat veel minder in het nieuws komt is dat er steeds meer christenen/predikanten daar zijn die zich tegen Trump uitspreken.
Ja, een deel wel, maar ik vind het een onjuiste framing dat alle religieuze partijen absolute controle willen.

Maar, het stelt me idd wel teleur dat er zo gestemd is, dat wil ik - tenminste van CDA en CU eigenlijk wel weten waarom, dat ga ik ze nog vragen

[Enjoyer]

Ja je hebt gelijk, mijn reactie is te kort door de bocht. Ik ben te snel geneigd om "religie" met "controle" te associëren. En als dan tegen zo'n wet gestemd wordt, triggert mij dat een beetje.

[Uchy]

Ik sta daar anders in, ik vind veel sociaal beleid van de CU bijvoorbeeld best goed.

Maar op dit punt vind ik het - zeker van cda en cu - wel raar. Ik heb ze daar eerder al eens een mailtje over gestuurd. Dat ga ik binnenkort nog maar eens doen, want dit is wel echt anders dan mijn principes.

[honey]

Dat ze zelden voor de goede dingen kiezen, als het niet in hun narratief past. Er is veel beleid wat door christelijke partijen wordt tegengehouden of ter discussie wordt gesteld, terwijl al lang is aangetoond wat de beste keuze is. Ik heb daar moeite mee als zorgverlener.

Dit is ook weer illustratief op een ander vlak.

[sapphire]

Het zijn alle drie protestants Christelijke partijen, ‘de kerk’ die hun achterban is bestaat uit een enorme verzameling gemeenten die veelal hun eigen beleid hebben dus er is geen centrale ‘kerk’ met een doctrine

was bedoeld als bericht op @Waah

[Reactie gewijzigd door sapphire op 11 maart 2026 19:56]

[ahbart]

Pardon protestants? Het CDA komt ook voort uit de Katholieke Volkspartij (KVP).

[sapphire]

Ja daar heb je gelijk in, I stand corrected!

[MaDMaRTiGaN648]

Uit een fusie met o.a. de protestants-christelijke CHU-partij.

[adje123]

Welkom in de politiek. Politieke partijen verwerpen best vaak dingen die niet in hun eigen politieke belang is, of ze ruilen het uit tegen iets anders. Ik moet mij nog even verdiepen in waarom ze het verwerpen maar doorgaans ben ik pro SGP, ik ben hierin dus ook benieuwd naar hun redenen.

[honey]

Misschien ben ik te simpel en zeker ongeschikt voor de politiek.

... maar, als experts en wetenschappelijke onderzoeken duidelijk aangegeven dat een bepaald beleid de juiste is, dan kan ik niet begrijpen dat je als politieke partij zoiets naast je neer kunt leggen. Je kiest toch voor het beste, ook al past het niet bij je eigen denkwereld?

Als ik denk dat beleid A het beste is, maar ik wordt geconfronteerd met wetenschappelijke argumenten die duidelijk wijzen op beleid B, dan zou ik voor B gaan. Als medisch specialist heb ik vaak genoeg mijn beleid aangepast.

[Baardmeester]

Ik heb nog nooit gezien dat er maar een bepaald beleid de juiste zou zijn. Wetenschappelijke onderzoeken doen sowieso aan afkadering en houden geen rekening met het volledige beleid. En de meeste wetenschappelijke onderzoeken alleen constateringen. Enige advies wat ze geven is dat er vervolg onderzoek nodig is. Experts geven wel eens advies in de media, maar dat is meestal erg gekleurd. Werkend beleid is sowieso ook nog afhankelijk van de situatie waar een maatschappelijk in zit. Bijvoorbeeld high trust en low trust maatschapheien hebben hele andere soorten oplossingen nodig. Ik ben dus erg benieuwd naar voorbeelden waar volgens jou er duidelijk een soort beleid het beste zou zijn.

[honey]

Ik ben dus erg benieuwd naar voorbeelden waar volgens jou er duidelijk een soort beleid het beste zou zijn.

Toevallig gisteren met een vriendin en arts over een aansprekend onderwerp gesproken. Zij is gespecialiseerd in seksuele gezondheid. Er is al decennia bekend wat er nodig is voor een beter beleid onder sekswerkers. Dit is onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek en ervaringsdeskundigen van zorgmedewerkers en sekswerkers zelf. Al decennia wordt goed beleid bewust tegengehouden door christelijke partijen, omdat zij stellen dat elke vrouw gedwongen wordt om dit werk te doen. Dat is onzin, maar ze ontkennen de waarheid, omdat het niet past in hun christelijk wereldbeeld. Sterker nog, ze doen er alles aan om het juist moeilijker en gevaarlijker te maken, zodat er meer ellende te verwachten is.

Zo zijn er meer voorbeelden, abortusrecht, euthanasie, etc, maar dit is een mooi voorbeeld.

[joker1977]

Je noemt nou juist voorbeelden op waarvan ik denk.. jaja wetenschap. Wetenschap vereist een falsifieerbare hypothese volgens de Karl Popper en de (geldende) wetenschappelijke inzichten. Dat is niet alleen verdomd lastig als je het wilt inzetten in wetgeving, maar vaak ook onethisch.

Het aangehaalde voorbeeld over prostitutie en sekswerkers is misschien wel duidelijk voor jou - en wij snappen beide best dat niet alle vrouwen gedowngen worden dit werk te doen. Maar er zijn wel degelijk vrouwen waar dat wel voor geldt. Hoe ga je wetgeving maken die "beter" is, als je je realiseert dat de wetgeving vermoedelijk voor beide vrouwen anders zou moeten zijn om "beter" te zijn ?

Je hebt allerlei zaken die wetenschappelijk klip en klaar zijn. Alcohol is ongezond, drugs zijn ongezond. Maar verbied je het, dan duw je het in de illegale sector, wat dan (vaak) gepaard gaat met nog meer criminaliteit - wat misschien nog onwenselijker is. En hoe gaat de wetenschap uitspraken doen over wat wenselijker is? Is een maatschappelijk-functionerende cocaine verslaafde "erger" dan een niet-functionerende alcoholist? Onmogelijk om daar antwoord op te geven. Daarin maken we "dus" keuzes op basis van eigen voorkeur. Et voilla, de cirkel is weer rond.

[Baardmeester]

Is dat dan niet puur vanuit de sekswerker bekeken en totaal de effecten op de maatschappij niet in oog genomen. Volgens mij zijn er rondom sekswerkers namelijk een hele hoop keuzes die samen een pakket moeten vormen en dan nog eens moeten werken in de huidige maatschappij. En daarnaast ook een bepaalde invloed hebben op die maatschappij.

Neem gewoon al zoiets simpels als het legaliseren van sekswerk heeft voor de sekswerker positieve kanten, maar heeft ook hele hoop effecten voor andere aspecten in de maatschappij en niet simpel weg de sekswerker. De christelijke partijen zetten dan juist weer de maatschappij voorop met weinig oog voor de sekswerker. Volgens mij pakt bijna elk land dit weer anders aan en heeft weer andere problemen rondom sekswerk. Ik denk dat de meeste mensen een beleid willen wat ergens er tussen in zit. Maar hoe ver dat gaat richting de sekswerker of de maatschappelijke gevolgen is helemaal niet zo duidelijk.

En juist abortus en euthanasie zijn onderwerpen die erg op morele standpunten leunen die per persoon zullen verschillen. Wanneer is een embryo volgroeid dat je het een kind kan noemen? Wanneer heeft de maatschappij iemand volledig geholpen om euthanasie te voorkomen? Dat zijn enorme schalen qua morele overtuigingen.

[honey]

Ik heb geen tijd om een heel betoog te schrijven (ben aan het werk), maar twee korte opmerkingen.

Ten eerste, sekswerk is gewoon legaal in Nederland.

Ten tweede kun je veel inhoudelijke argumenten van experts en zorginstellingen lezen bij de consultatie Nota van wijziging WRS hier. Mocht je interesse hebben.

[Baardmeester]

Ik weet dat het in Nederland legaal is. Ook al is dat weer in een andere mate dan Belgie die een arbeidswet heeft. Mijn argument gaat om dat beleid om te crimininaliseren, een vorm van semi legaliseren of legaliseren allemaal een effect heeft voor de sekswerker zelf maar ook voor de maatschappij. Wat het dus een veel complexer vraagstuk maakt.

Ik probeer je niet van een standpunt op sekswerk te overtuigen, maar te overtuigen dat andere mensen andere standpunten op beleid kunnen hebben met legitieme reden. Omdat je beleid niet kunt afkaderen, maar in de gehele context van de maatschappij moet zien. Er wordt tegenwoordig te veel zwart wit gedacht in politieke vraagstukken.

Bijvoorbeeld zo ook in de nota wordt alleen naar de gevolgen van de positie van de sekswerker gekeken. Er wordt niet gekeken naar welke gevolgen dit heeft voor de maatschappij. Bijvoorbeeld een stijging in pornoverslaving welke weer zorgt voor meer alleenstaande dat weer zorgt voor huizen tekort en lage geboortecijfers. Zo zou je als je alleen al uit zorgveleningsoogpunt zou kijken al een conflict kunnen hebben tussen beleid voor het welzijn van sekswerkers en pornoverslaafden.

[honey]

Ik merk in je antwoorden dat er veel aannames en vooroordelen doorklinken. Een mooi voorbeeld van waarom het belangrijk is om te luisteren naar experts op het gebied van sekswerk, zodat beleid niet wordt gestuurd door gevoelens, aannames, vooroordelen of religieuze overtuigingen, maar door kennis en ervaring.

[Baardmeester]

Mooie ad hominem. Veel succes als jij denkt dat experts niet geleid worden door gevoelens, aannames, vooroordelen of religieuze overtuigingen en volledig objectief zijn. Ik kan je vertellen dat iedereen in een bepaalde mate hierdoor gestuurd wordt. Jij geeft in je eerdere reacties aan dat je gewoonweg blind vertrouwt op de experts, als een soort religie, en de aanname doet dat deze experts ook altijd goede beleidsmakers zijn.

[honey]

Mocht je al gelijk hebben, dan is het opvolgen van adviezen van inhoudelijk deskundigen wel de ‘beste keuze’. Het alternatief is vertrouwen op influencers, part-time experts, en andere leken met een mening.

[joker1977]

Ik weet niet of je te simpel bent, maar je denkt nu vanuit een sterk technocratisch standpunt.

Maar, er zijn talloze beleidsbeslissingen te bedenken die niet zo hard en eenduidig zijn als jij stelt. En al helemaal niet als die wetenschappelijke argumenten haaks staan op dogma's, opvattingen of regels die haaks staan op (bijvoorbeeld) gods woord.

Daarnaast zijn talloze beleidsbeslissingen helemaal niet een kwestie van goed, beter, best - maar simpelweg een afweging van voor- en nadelen. En daarin een keus maken. De meeste zaken in de politiek zijn niet zo keihard zwart/wit.

[CivLord]

Je ziet juist bij de meer principiële partijen dat die principes boven (wetenschappelijke) feiten gaan.

Dat zie je bij religieuze partijen, maar ook bij nationalistische partijen aan de rechterkant en rode/ groene partijen aan de linkerkant. Er zijn maar weinig partijen die hun principes niet leidend laten zijn. Met als grote uitzondering D66, die in het verleden al meermaals heeft laten zien hun meest dierbare principes zondermeeer overboord te zetten om deel te kunnen nemen aan een coalitie.

De eigen beperkte denkwereld van de kiezer bepaalt het beperkte/ bekrompen beleid van de partij.
Soms komt dat vanuit de achterban van de partij, die daarmee de keors van de partij bepaalt. Soms komt dat vanuit de top van de partij, die daarmee een achterban verzamelt om aan voldoende stemmen te komen.

[R_Zwart]

Betekent dit dan ook dat telecom operators voice en text end-to-end voortaan mogen gaan encrypten zodat de informatie niet meer getapt kan worden? Nu zijn ze wettelijk verplicht om het aan te leveren.

[dcts]

Zolang er geen eisen worden gesteld aan de key size en of je de sleutel zelf mag bedenken of dat het platform dat doet (zoals signal nu met hun E2E cloud backup) vind ik deze wet leiden tot scheinveiligheid.

[baseoa]

Zo kun je nog een tijdje doorgaan (bijv.: wel 256-bit specificeren, maar niet het algoritme en dus kunnen ze iets onveiligs verplichten), maar wetten zijn zelden zo letterlijk. Als er in de wet staat dat de versleuteling een recht is, dan kan je dat moeilijk lezen als "tot 56-bit sleutels". Dat is dan niet de bedoeling van de wetgever. Als je dan een rechtszaak gaat voeren, neemt de rechter dat mee