Prijzen ssd's stijgen ook flink: hoeveel duurder zijn ze nu en worden ze nog?

Singlepager

De bijna ongekende prijsstijgingen van geheugen, ofwel ram, zijn inmiddels breed uitgemeten. En terecht: de prijzen zijn inmiddels al minstens verdrievoudigd en we lijken nog niet bij de piek aanbeland.

De term 'ram' is breed en is niet beperkt tot kitjes DDR5-werkgeheugen voor je volgende build. Het lijkt een sneeuwbaleffect te hebben op onder meer ouder DDR4-geheugen, het GDDRx-geheugen van videokaarten en geavanceerder werkgeheugen als HBM voor AI-toepassingen. We zien al aankondigingen van laptops die met minder geheugen uitgeleverd gaan worden en voor smartphones is het nog even wachten wat de ramprijzen met de telefoonprijzen zullen doen. De gestegen ramprijzen kunnen ook effect hebben op andere productgroepen die helemaal geen gebruik maken van dram.

Dram en nand

Een van die andere productgroepen die vaak gekoppeld is aan geheugen, is nand. Nandchips zijn het hoofdbestanddeel van ssd's en omdat veel geheugenfabrikanten ook nandchips maken, is de koppeling snel gelegd. Fabrikanten zouden volgens sommige redenaties liever dram voor veel geld maken dan nand met een lage marge. Dat zou mede mogelijk zijn doordat de productie van nand vroeger veel leek op die van dram: het zijn beide vrij eenvoudige, herhalende transistorverzamelingen. Een productielijn zou veel overeenkomstige apparaten hebben en zo 'makkelijk' omgezet kunnen worden.

Met de overgang van 'plat' nand naar het veel complexere 3d-nand van tegenwoordig is die overstap niet zo eenvoudig meer als vroeger. Volgens sommige fabrikanten zou het meer dan een jaar kunnen duren om een lijn over te zetten: in die tijd zou je ook een nieuwe productielijn kunnen opschalen als je fabriek de capaciteit heeft. Toch zou Samsung precies dat volgens (onbevestigde) geruchten van plan zijn met tenminste een deel van zijn productielijnen.

Als de verschuiving van nandproductie naar dram-productie dan niet de (belangrijkste) reden is voor de prijsstijgingen van ssd's, wat dan wel? En om wat voor stijgingen gaat het eigenlijk? Voor dat laatste dook ik in de historische prijsdata van onze Pricewatch en voor het antwoord op de eerste vraag moeten we weer naar datacenters kijken.

AI

De wereld draait momenteel immers op AI en alles wat AI heet, is hot. Net zoals dram-chips eerder naar datacenters gaan, waar de fabrikant een veel hogere prijs kan vragen voor een chip dan op de consumentenmarkt, kunnen nandfabrikanten hun chips lucratiever slijten aan de enterprisemarkt om te voldoen aan de vraag naar opslag van AI-datacenters. Een server moet immers niet alleen een stel dikke acceleratorkaarten hebben, maar ook een processor en een bak geheugen en opslag. De techreuzen hebben aanzienlijk diepere zakken dan jij en ik en betalen veel meer voor een paar chips dan die op de consumentenmarkt opleveren.

Daarnaast zijn de nandprijzen de eerste helft van dit jaar enorm laag geweest en bij lage prijzen schroeven fabrikanten hun productie in de regel omlaag. Voordat je dat merkt in de markt, gaan er altijd wat maanden overheen: er zitten altijd een hoop chips in de pijplijn, zowel in de productiepijplijn in de fabs als bij de verwerkende industrie die van losse chips ssd's maakt, en bij de transporteurs en importeurs. Met andere woorden: de beschikbaarheid en productie zijn nooit volledig gesynchroniseerd, maar de ene loopt altijd wat achter op de andere.

Prijshistorie

Hoe laag zijn die prijzen geweest dan? Om het antwoord daarop te vinden heb ik gekeken naar de prijzen van alle PCIe Gen4- en Gen5-M.2-ssd's in de Pricewatch. Dat zijn in totaal iets meer dan 500 ssd's in het M.2-2280-formaat, waarvan 116 drives voorzien zijn van de Gen5-interface en de overige bijna 400 zijn Gen4-drives. Het laatste peilmoment daarbij was medio december, maar in de data neem ik ook Black Friday mee. Dat zou in theorie immers het moment moeten zijn waarop je het minst betaalt voor je ssd. De prijzen zijn omgerekend naar de prijzen per TB.

Ondanks die 'laagste prijzen' bij Black Friday stemt de werkelijkheid niet bepaald hoopvol. Van de 116 Gen5-drives zijn er slechts 32 die hun laagste prijs van dit jaar bereikten op Black Friday en als ik de dagen ervoor meereken, stijgt dat aantal tot 37 drives. Dat betekent dat 84 drives (of 79, als je royaal bent), ofwel twee derde van de drives, hun dieptepunt in prijs eerder dit jaar bereikten.

Bij de Gen4-drives is het nog minder gunstig. Daar waren maar 35 van de 385 ssd's op hun laagste punt op 28 november. De overige negentig procent was eerder dit jaar goedkoper. Met andere woorden: alle aanbiedingen rond Black Friday waren leuk meegenomen, maar daarmee betaalde je voor de meeste drives nog altijd meer dan je eerder dit jaar betaalde.

En hoe verder?

Dat gaat niet beter worden. Waar we in de loop van dit jaar al een licht stijgende lijn zien, die nauwelijks door de Black Friday-aanbiedingen gecompenseerd werd, gaan we nu pas de effecten van de productierem merken. Net zoals de zogeheten spotprijzen van dram-chips eerst omhoog gingen, gaan inmiddels ook de nandprijzen omhoog. In de grafiek hierboven is mooi te zien hoe de gemiddelde Gen5-prijzen na Black Friday flink stijgen. Een gemiddeld bijna 10 procent hogere prijs bovenop het BF-gemiddelde is nu al zichtbaar en vergeleken met het laagste punt in juli is de prijs twintig procent gestegen.

Als ik alleen de data van de vijftig populairste drives neem voor de Gen4- en Gen5-drives, en inzoom op de laatste helft van dit jaar, worden de stijgingen duidelijker. Gen5-drives zijn in de periode na Black Friday gemiddeld tien procent per TB in prijs gestegen, van 116 euro naar 131 euro. Bij de Gen4-drives is de stijging al iets langer gaande en zien we van het laagste punt, 69 euro in augustus, een stijging naar 103 euro; dat is bijna vijftig procent.

Trendforce

Volgens marktonderzoeker Trendforce ligt dat deels aan de vraag vanuit datacenters (AI- en andere servers) en komt het deels doordat oudere productielijnen, waar nand volgens oudere procedés gemaakt werd, snel uitgefaseerd werden. Dat legde in november zoveel druk op het aanbod, dat inkoopprijzen met twintig tot zestig procent stegen.

Volgens Trendforce zijn het vooral de 1Tb-tlc-chips die richting enterprise gaan en daardoor duurder worden, en worden de 512Gb-chips schaarser door het wegvallen van oudere productielijnen en door de grote vraag. Ook qlc-chips stegen sterk in prijs, wederom aangedreven door de vraag naar opslagcapaciteit in de servermarkt.

Micron/Crucial

De ironie wil dat tijdens het schrijven van dit artikel Micron besloot zijn consumentenmerk Crucial aan de wilgen te hangen. Dat heeft het bedrijf, dat zelf de dram- en nandchips voor geheugen en ssd's maakt, vooral besloten wegens de ontwikkelingen in de geheugenmarkt. Desondanks zal het wegvallen van een fabrikant voor ons consumenten nog meer druk op de ketel – en prijzen – zetten. Even gingen geruchten dat ook Samsung uit de nandbusiness zou stappen, maar dat werd door het bedrijf ontkracht. Wel zou Samsung zich meer richten op dram-productie, wellicht ten koste van nand en HBM.

Tot slot

Het lijkt daarom voor de hand te liggen dat met indicatoren als de tegenvallende aantallen Black Friday-aanbiedingen, de langzaam stijgende prijzen van ssd's in de afgelopen maanden en de veel hogere prijzen voor de inkoop van nandchips, we de komende maanden nog forse prijsstijgingen voor ssd's kunnen verwachten. Of die stijgingen zo extreem zullen zijn als die van geheugen, is afwachten. Dat geldt ook voor prijsstijgingen in andere sectoren van de pc-markt, maar het lijkt erop dat het beste moment om een nieuwe pc te bouwen ofwel gisteren was, of over een hele tijd.

_{Redactie: Willem de Moor • Eindredactie: Marger Verschuur}

Reacties (118)

[Sissors]

Eigenlijk stel je dus hiermee dat de AI hype, en vooral de bijbehorende inkopen van eg OpenAI, niet bestaan. Het is niet dat die enorm veel DRAM primair, maar ook andere zaken bestellen, nee het is een samenzwering waarbij fabrikanten samen werken om de prijzen op te drijven.

Gezien we gewoon weten wat OpenAI heeft gekocht, moet je met verrekt goede argumenten aankomen daarvoor. En nee, een linkdrop naar een GN filmpje die ook vooral clicks willen valt daar niet onder. Maar we gaan het zien, als in hun volgende kwartaalcijfers blijkt dat de verkoop van geheugen is ingestort voor deze fabrikanten, er fabrieken leeg staan, etc, dan heb je gelijk dat het een samenzwering is van de fabrikanten om prijzen omhoog te gooien, waardoor minder geheugen wordt gekocht van ze uiteraard. Blijkt dat ze alles wat ze produceren alsnog zo verkopen, dan is het geen samenzwering maar gewoon marktwerking met een enorme vraag naar hun producten.

[TD-er]

Eigenlijk stel je dus hiermee dat de AI hype, en vooral de bijbehorende inkopen van eg OpenAI, niet bestaan. Het is niet dat die enorm veel DRAM primair, maar ook andere zaken bestellen, nee het is een samenzwering waarbij fabrikanten samen werken om de prijzen op te drijven.

Nou nee, dat stel je daarmee dus niet.

Heel simpel voorbeeld. De AI ontwikkelingen gaan zo snel, dat het spul al haast achterhaald is voor het uberhaupt in het rack hangt. Oftewel wat er in 't rack hangt is dus eigenlijk al in principe 'oud' en 'afgeschreven'. Door heel veel orders te plaatsen, stijgt de prijs van componenten en dus ook de waarde van wat er in de AI-datacentra hangt. Hierdoor krijg je dat op papier de waarde van de AI bedrijven hoger lijkt.

Want op dit moment komt er van betalende klanten volgens mij nog niet zoveel binnen. Het overgrote deel is -volgens mij- betaald door investeerders die de boot niet willen missen. En die kijken vooral naar de cijfertjes van hoeveel geld erin gaat en hoeveel meer het waard is geworden. Als je hardware op papier alleen al meer waard is geworden doordat de prijzen gestegen zijn, heb je op papier een mooi resultaat geboekt. Ookal heb je daarvoor niets hoeven doen.

Hierdoor krijg je eigenlijk dat er met hardware gespeculeerd kan worden. Tuurlijk zal er enorm veel nodig zijn voor alle AI servers en services, maar ik heb zo'n donkerbruin vermoeden dat ze inmiddels zo groot geworden zijn dat ze de hele markt kunnen verstoren door strategisch orders te plaatsen. Als 1 order zo groot is dat alle volgende orders maanden vertraging opleveren, dan schiet de prijs omhoog. Dat kun je zelfs plannen zodat de prijs hoog genoeg is op het moment dat de jaarcijfers vastgelegd worden. Het voordeel is dat die grote order gedaan is voordat de prijzen stijgen, dus zelfs als je het niet kunt gebruiken, heb je een voorraad die je rustig zou kunnen verkopen, die alleen maar meer waard is geworden. Vrijwel risico-loos speculeren op hardware-prijzen.

Daarvoor hoeven bedrijven niet eens samen te werken. Als er een groot genoeg is, kan je dat in je eentje doen. Dan is dat in principe een gevalletje marktwerking, maar wel eentje onder de paraplu van het verhullen van de AI-hype of AI-bubbel of hoe je het ook maar wilt noemen.

En alle investeerders die hier in zitten, zitten er met zoveel geld in dat ze er alle belang bij hebben om die bubbel zo lang mogelijk in tact te houden.

Zo pompt men ook enorme hoeveelheden geld rond waardoor de omzet van die bedrijven op papier er erg rooskleurig uitziet. Maar als ik jou 100 euro betaal en jij betaalt mij 100 euro, zijn wij er dan echt beter op geworden? Onze beider omzet is wel gestegen, dus op papier zou je dat wel zeggen.

[Sissors]

Heel simpel voorbeeld. De AI ontwikkelingen gaan zo snel, dat het spul al haast achterhaald is voor het uberhaupt in het rack hangt.

Even los ervan dat ik het idee iig heb dat de AI ontwikkelingen echt aan het afvlakken zijn, zulke grote deltas zijn er niet met nieuwe versies meer, maar dit gaat puur over de software. De hardware is niet achterhaald als het in het rack hangt, HBM geheugen heeft natuurlijk ook nieuwe generaties, maar zo snel gaat dat ook weer niet. En het gaat zeker niet sneller door AI.

De stelling was daarnaast dat de prijzen hoog zijn door kartelvorming. Oftewel dat geheugen nu 3x is gegaan doordat de geheugenfabrikanten samenwerken om de prijs kunstmatig hoog te houden. Uiteraard wordt er minder geheugen gekocht door mensen en bedrijven met deze prijs, dus als er geen gigantische orders zouden zijn voor AI, moeten dus de fabrieken stil staan, of moeten ze gigantische voorraadden opbouwen. Dat zijn niet bepaald dingen die je onder de pet kan houden, en dus kunnen ze of gigantische boetes vanwege kartelvorming in hun toekomst zien, en aandelenkoersen die compleet instorten, of er is wel een hele grote vraag vanuit AI bedrijven zoals OpenAI.

Vrijwel risico-loos speculeren op hardware-prijzen.

Hoewel dit in theorie zou kunnen, zou ik 40% van de wereldproductie aan geheugen opkopen niet vrijwel risicoloos noemen...

[TD-er]

[...]

Hoewel dit in theorie zou kunnen, zou ik 40% van de wereldproductie aan geheugen opkopen niet vrijwel risicoloos noemen...

Zoals ook al door anderen hier genoemd, is op de een of andere manier OpenAI zo groot geworden dat ze 'op de pof' kunnen inkopen.
In hoeverre dat waar is weet ik niet, maar het zou het plaatje van "geld rondpompen" wel compleet maken.

In elk geval is het een kleiner risico dan blind investeren in iets wat hopelijk in de toekomst 'de beste AI' zal zijn en dus het meeste rendement zal opleveren. Wat ze namelijk inkopen is iets wat min of meer waarde blijft houden en als je het maar gecontroleerd genoeg door zou verkopen (als dat nodig zou zijn), kan je als 1 partij de schaarste bijsturen.

Ook de fabrikanten hebben ze eigenlijk klem, want als de prijs te hoog is voor de gewone consument, zakt die vraag in en zijn ze dus nog meer afhankelijk van de groot-afnemers. Dat zou kunnen verklaren waarom ze 'op de pof' zouden kunnen inkopen. Ik vermoed dat die veel hogere prijs niet volledig bij de fabrikant terecht komt, maar dat er een behoorlijk deel van blijft hangen bij de partijen tussen fabrikant en eindgebruiker die dankbaar gebruik maken van het sentiment "ohhh het is per minuut duurder, laat ik nu maar inslaan"

Als je groot genoeg bent om 40% van de wereldproductie van wat dan ook kunt opkopen of claimen, dan kan je eigenlijk in je eentje de hele markt naar je hand zetten.

Het duurt namelijk best wel lang voordat andere fabrikanten zover zijn dat ze ook (high-end) geheugen kunnen produceren in voldoende volumes en als ze bijna zo ver zijn, zou je met je voorraden die partij ook vrijwel meteen weg kunnen concurreren. Er zijn dus waarschijnlijk weinig investeerders die daar in mee willen gaan en dan versterk je die positie alleen maar.

[William_H]

Sterker nog, recent werden er nog "investeringen" bekend gemaakt door Nvidea en OpenAI, waarbij er hardware werd ingekocht voor miljarden tegen aandelen. Qua omzet doe je het dan niet verkeerd, maar in feite is er geen transactie, als in, als je kijkt naar de geldkas.

[TD-er]

Precies, het is gewoon rondpompen van "geld" of eigenlijk cijfertjes, want geld is het niet.

[GerritGekke]

Precies wat jij schetst. Het is wel erg doorzichtig. Er zit te veel geld in en men wil goede cijfers! Als je maar een goed gevulde oorlogskas hebt, dan kan je dit soort acties uitvoeren. En goed gevuld is het zeker::

Overzicht investeringen in OpenAI (hoofdlijnen):
• 2015 – Oprichting: ± $1 mrd toegezegd door o.a. Sam Altman, Elon Musk, Peter Thiel
• 2019 – Microsoft investeert ± $1 mrd (strategisch partnerschap)
• 2021–2022 – Verdere Microsoft-investeringen (cloud & compute, miljarden)
• 2023 – Microsoft investeert ± $10 mrd
• 2024 – Grote ronde: ± $6,6 mrd (o.a. Thrive, SoftBank, Dragoneer)
• 2025 – Megaronde: ± $40 mrd geleid door SoftBank
• Totaal opgehaald: > $60 mrd (schatting)
Belangrijkste investeerders: Microsoft, SoftBank, Thrive Capital, Dragoneer, Fidelity, T. Rowe Price

bron: hun eigen LLM!

[Tom Paris]

Het is toch geen geheim dat AI geld rondpompt die, op papier, omzet genereert, terwijl dat geld er helemaal niet is. @Devil N heeft het hieronder goed beschreven.

[komododraak]

Gewoon marktwerking: een party die voor miljarden besteld krijgt voorrang, zo simpel is het.

Overigens kan je al 20 jaar opslag en compute huren, dat is niet nieuw

[Devil N]

Het probleem is dat die party die nu voor miljarden heeft besteld, niet daadwerkelijk het geld bezit om die aankoop te kunnen doen. Als ik dat probeer, dan krijg ik op z'n minst van de fabrikant en/of de bank de vraag hoe ik van plan om dat te gaan betalen. Bij OpenAI gebeurt dat nu niet; zij hebben de wereld er van weten te overtuigen dat de vraag naar AI zó groot gaat zijn, dat iedereen in de rij staat om hun bij de vleet krediet te verstrekken.

Ik ben het er ook niet mee eens dat dit opzettelijke kartelwerking is, of een samenzwering om ons allemaal aan de cloud services te helpen. Maar het is wel een hoop corruptie, marktmanipulatie en speculatieve investeringen die deze situatie teweeg hebben gebracht, en geen enkele regulator die ingrijpt en de markt tot de orde roept. Wat dat betreft is het slechts een kwestie van tijd voordat we weer een 2008-achtige situatie op handen hebben, wanneer blijkt dat de enorme berg aan opgebouwde schulden niet afbetaald kunnen worden.

[markoverklift]

Exact. Het is een hype-inflatie die aan alle kanten de voor de rest legitieme bedrijven opdrijven in prijs. De openstaande orders zorgen ervoor dat een bedrijf als NVIDIA 5 Biljard Dollar+ boekwaarde is. De eigenaar van Oracle stuivertje wist met Elon Musk. Dat Elon Musk 1 Biljard Dollar+ boekwaarde waard gaat zijn. En het instigeert alleen maar meer investeringen in de rabbit hole. Ondertussen is een miljoen ruwweg 400.000 euro waard. Succes met je pensioen en de restwaarde van je huis.

[JanvD]

Volgens mij zit je er wat naast. Volgens mij gaat het om biljoen en niet om biljard.

[ZeTaCy]

Dat is een grootse claim. Dat behoeft groots bewijs.


Persoonlijk zou ik nog mijn externe hdd disk willen vervangen, maar voorlopig wacht ik wel.

[RadYeon]

YouTube: WTF Just Happened? | The Corrupt Memory Industry & Micron

Volg GN de komende tijd, 2026 gaat een wilde achtbaan rit worden voor de economie en de IT. OpenAI wankelt nu ook al.

[Bjorn89]

Zijn we net uit de onzin met crypto videokaarten krijg je dit weer. Nou, maar weer verder wachten tot ik een nieuwe pc koop.

[Andros]

Tegen dan is er weer een nieuwe dure chip en gaan er weer andere onderdelen tekorten kennen. Niet eeuwig blijven wachten, dat schiet niet op.

[arbraxas]

Normaal ben ik het met je eens, maar dit is nog veel gekker als tijdens de corona / crypto crisis.
Toen waren het eigenlijk alleen de videokaarten die lastig te krijgen en duur waren.
EN de fabrikanten hebben een poging gedaan om kaarten op de markt te brengen die niet meer geschikt waren voor mining.
Nu zie je het tegenovergestelde gebeuren, alles en iedereen beweegt richting AI. En alle componenten waar geheugenchips in zitten worden geraakt. Dus videokaart, SSD en RAM.

3 maand geleden net een upgrade gedaan en achteraf net op het goede moment. CPU/MOBO/RAM en voeding samen 950. Nu doet alleen het Ram setje al 900 euro.
Als je echt een volledig nieuw systeem wil/moet dan hoop ik voor je dat je nog 2 nieren hebt. Want dat word echt onbetaalbaar.

Mijn broertje wou ook een upgrade doen maar die stelt het maar even uit. De 3950X / DDR4 en een 3080 kunnen nog wel even door. Intussen kijk ik hier op tweakers wel voor een 5700/5800X3D.
Maar verrassing, verrassing. Die zijn natuurlijk retepopulair nu. Hoop echt dat AMD die productie weer aanslingert.

[BarnET]

heb je goed gedaan 👍🏻.

ik was achteraf misschien net te vroeg met m’n gpu (7900GRE) dat had pak en beet 7 maanden later een 9070 (XT) kunnen zijn.

[arbraxas]

Gewoon toeval hoor. Niemand zag rammaggedon aankomen.
Oktober november 50% prijsverhoging. Van november naar december 300% halverwege december 425%.
voor het setje ram wat ik gekocht heb. Slaat echt helemaal nergens op.

Dat vind ik toch een net iets ander verhaal als een nieuwe generatie grafische kaarten. Vooral omdat de pre-orders voor die kaarten al in januari waren.
En die kaarten hebben ook een normaal prijsverloop, namelijk steeds goedkoper naarmate de tijd dat ze beschikbaar zijn. Dat had je kunnen zien aankomen.
Of je zolang wil / kunt wachten is een persoonlijke afweging.

Maar voor iedereen die een grafische kaart nodig is zou ik m wel nu kopen. Zolang rammaggeddon nog niet echt invloed op de prijs van de kaarten heeft. Maar dat gaat niet heel lang meer duren.

[BarnET]

Same ik heb 124 euro betaald voor mijn setje. Exact dezelfde modules koste vorige week 449,- bij dezelfde winkel in Raalte. Maar er zijn mensen die het aan zagen komen. Bijvoorbeeld de inkopers van Sony’s PlayStation divisie.

[AOC]

Crypto, scalpers/bots, corona, boot, water/zand. Om de paar jaar is er weer andere stok om mee te slaan

[Dekar]

Scalpers zijn niet een primair probleem, maar een gevolg van een groot onbalans tussen productie en vraag. Zodra de vraag afneemt of het aanbod toeneemt verdwijnen de scalpers.

We hebben een aantal maanden een gouden periode gehad inderdaad. Het wordt nu weer uitzitten tot 2027 voor betere deals, zo lijkt het nu.

Voor de PC gamers met een kleiner budget stel ik voor om een tweedehands systeem te nemen op AM4 of LGA 1700. Dat is doorgaans nog goed betaalbaar vanwege DDR4 geheugen en amper langzamer voor de meeste games.

En als het echt goedkoop moet kan je altijd een PC nemen met een iGPU als de 3200G. Dan heb je voor 100 euro een PC en kan je nog steeds veel leuke oudere games of Indie titels spelen.

[kujinshi]

Scalpers zijn altijd een turbo effect. Ze zwengelen het probleem extra aan, maken het erger, zodra er een probleem is.

[Hansie9999]

net hetzelfde hier, upgrade was gepland net toen de corona crap de videokaarten de lucht in jaagde,

Maar 2027 wordt normaal wel echt mijn jaar van de upgrade (samen met witcher 4) ik hoop dat tegen dan die debiele AI bubble serieus in die gasten hun gezicht ontploft is en als ze heel braaf zijn mogen ze dan aan mij een CPU en GPU verkopen :)

[Mathijs Kok]

Met een warrige YouTube video bewijs je je gelijk niet. Natuurlijk willen veel tweakers in een samenzwering geloven, dat bekt lekker en je kan losgaan met commentaar. Maar alles wat nu gaande is, gaat gewoon zoals de studie economie dat voorspelt. ASML en SK Hynix (nu de 'chokepoints') willen allebei niets liever dan zo veel mogelijk produceren en verkopen. De prijs die ze krijgen hebben ze maar voor een deel in de hand. Zonder de vraag voor AI zou de prijs voor geheugen op een record laagte punt zijn omdat een een fors overschot in de markt was. Dat is ecomomie, geen samenzwering.

Een klein aantal spelers in een exploderende markt is nooit goed en geeft de 'problemen' die we nu zien. Dat is alles. Jij maakt er iets sinisters van zonder dat daar enig bewijs voor is.

[Joe]

HDD schijven worden ook alsmaar duurder helaas, ik wil juist gaan utibreiden met HDD's...

[kujinshi]

Ik had ook een mooie HDD op het oog voor 200 euro, maar in 2-3 maanden is hij nu 300 euro. Ik wacht wel even.

[ErikX1]

Vandaag nog een simpele Seagate Ironwolf NAS drive van 4TB hoppa 20 euro erbij van ca 130 naar 150 euro bij alle webshops tegelijk. In september was het nog minder dan 100.

[steeben009]

Je kan altijd refurbished kopen. Maar die maken veel lawaai. Misschien is tweedehands iets.

[Cyrick]

Lijkt me toch wel duidelijk dat vrijwel alles op cloud gaat gebeuren in de toekomst.

[TD-er]

Nou nee, het lijkt mij duidelijk dat _men_ dat zou willen.
Maar IMHO is dat nu juist iets wat je niet zou moeten willen om zo veel redenen.

Wat er nu in de VS gebeurt met de compleet corrupte overheid en tech-giganten die maar wat graag meedoen alleen al zou genoeg reden moeten zijn om je nog eens goed achter de oren te krabben of je dat zou moeten willen gebruiken.

En het is niet beperkt tot de VS. Neem bijv. wat er laatst in Zuid-Korea gebeurde in een datacenter waar de data stond van de apps die overal in de overheid gebruikt moesten worden... gevolgd door technici die werkten aan de datarestore die plots overleden.

IMHO zijn cloud-diensten de nieuwe aanvalsvectoren om controle uit te oefenen op grote groepen mensen. Niet alleen vanuit het oogpunt van een "corrupte overheid", maar ook bijv. "de Russen" die hier ook mensen tegenover elkaar willen zetten. (Social media valt ook onder een cloud dienst)

[Cyrick]

Dat moeten we ook niet willen maar de massa wil dat wel (of gaat het willen). "Wij" houden dat niet tegen. Het is straks goedkoop, makkelijk, "velig" en overal beschikbaar.

[TomPé]

Ik denk dat die grote partijen als Microsoft, AWS, Google en ook OpenAI als de dood zijn dat alles weer uit de cloud gaat. Geloof maar dat dat over vergaderd wordt hoor.

En dat kan zomaar gebeuren om diverse redenen.

Niet meer afhankelijk zijn
Zelf Security regelen
Wetgeving
Enz

[arjankoole]

Lijkt me toch wel duidelijk dat vrijwel alles op cloud gaat gebeuren in de toekomst.

Hell no. Je ziet momenteel een omgekeerde beweging zelfs. Of in elk geval niet op een amerikaanse cloud.

[Myri]

Maar is dat ook zo? Ik zie ook wel wat passeren van Europa dit en Europa dat en data-sovereignty, maar ik merk dat dat in de business nou niet bepaald een topic is waar men zich druk over maakt. Het lijkt me dus een beetje heel hard roepen in de marge, maar uiteindelijk verandert er niet zo heel veel.

Feel free to prove me wrong though..

[arjankoole]

Als je al jaren in de sovereign cloud biz zit, dan wordt je op dit moment bestookt met vragen, verzoeken and what not.

het leeft enorm.

[xzaz]

Het grootste probleem is dat er gewoonweg geen concurrentie is.

[Satangel]

Je gaat mij niet wijsmaken dat met deze Trump administratie, een nieuwe fabriek op poten zetten langer dan 3j duurt.

De vraag is hoog, die is er ook altijd & wordt gedreven door de grootste bedrijven ter wereld. Die hebben gigantisch veel cash dus als zij effectief contract aangaan om bvb tot 2028 zoveel chips nodig te hebben, dan kan je op je beide oren slapen dat dat gaat gebeuren.

Dus waarom wordt de aanbodzijde dan niet uitgebreid? Vreemd

[Mathijs Kok]

Je gaat mij niet wijsmaken dat met deze Trump administratie, een nieuwe fabriek op poten zetten langer dan 3j duurt.

Ik wil je niets wijsmaken, maar je snapt gewoon niet dat het je niet in drie jaar lukt. Nog afgezien van de logistieken problemen, je hebt de machientjes van ASML nodig en die zijn eenvoudig niet leverbaar in de komende drie jaar. Daar kan zelfs de oranje clown niets aaan doen.

Het is echt allemaal niet zo ingewikkeld als veel mensen denken.

[TD-er]

Die fabrieken in de VS zijn ze al wat langer mee bezig en op dit moment is het echt nog niet veel anders dan het verwerken van kant-en-klare wafers die van elders komen.

Je kunt niet zomaar de blauwdruk van een fabriek uit Azie toepassen op een stukje grond in de VS.

Er komt zo ongelooflijk veel specifieke zaken bij kijken, zoals zelfs de samenstelling van 't water en de lucht.

Anastasi in tech heeft er laatst een erg duidelijke video over gemaakt: YouTube: America’s New Chip Factory — $50B Disaster

[SJCE]

Omdat het de Trump regering is kijkt iedereen wel uit. Waarom zou je het risico willen lopen om in de VS te gaan produceren? Iedereen weet dat het Trump niet om feiten gaat, dus kun je rustig vertellen dat je heel veel geld in de VS investeert, en tegelijkertijd zo hard mogelijk op de rem gaan staan met alles waar je echt geld aan moet uitgeven. Dan kun je rustig kijken of de VS verder afglijdt naar white power fascisme of dat het weer een democratische bondgenoot wordt. Fascisten zijn incompetent en corrupt, en je loopt het risico dat je gedwongen wordt je investering aan een vriendje van Trump te verkopen. Je ziet dus ook dat die nieuwe fabrieken er voorlopig niet komen

[stylezzz]

Ik zat er al op de wachten. Bij prijsstijgingen roept er altijd wel iemand kartelvorming. Bij prijsdalingen is het allemaal bedrijfsrisico...

Graag onderbouwing voor deze exorbitante claim.

[willieverhoef]

Tja, onderbouwing en bewijs is altijd lastig en is er misschien niet. Maar bij markten waar weinig leveranciers zijn zie je dit wel gebeuren. Je zou het ook marktwerking kunnen noemen, maar dan is de oorzaak is een verzadigde markt. Als er 2 of 3 partijen zijn, zie je de prijzen altijd bij alle drie de partijen elkaar volgen. Omhoog of omlaag. Niet dat er afspraken zijn, maar er is geen harde concurrentie meer. Meer een verdeling van de markt. Dit zie je bij telecom, tankstations (onderverdeeld in snelweg en buiten), en natuurlijk bij computer en onderdelen. Bij gebrek aan partijen die de markt opnieuw betreden en dus willen groeien, zie je een status onstaan dat ze elkaar volgen. Ze zijn niet hard aan het concurreren, maar willen marktaandeel behouden. Tegen een goede prijs en winstmarge. Dit zie je ook bij supermarkten. Waarom elkaar concurreren als we nog groter worden worden we aangepakt, dus nu is het winst maximaliseren.

[whiner]

Als je het kan bewijzen dan kunnen ze ook aangepakt worden.

[Moortn]

Ik heb de video van GN niet gezien en ik heb ze wel hoog zitten, maar dit lijkt me grotendeels een schoolvoorbeeld van vraag en aanbod. Natuurlijk gaan bedrijven in zo'n geval vragen wat ze kunnen en met een beperkt aantal fabrikanten is het makkelijk elkaar te "volgen". Maar gezien de AI-hype, de hoeveelheden die nvidia verkoopt en hoeveel geheugen daarvoor nodig is, geloof ik niet dat het OPEC-style een beperking van het aanbod is.

Je gaat geen fabrieken bouwen als de vraag er niet is. Als de vraag dan explosief stijgt, zal dat voor hogere prijzen zorgen. Ik hoop vooral dat dit zorgt voor meer investeringen voor fabrieken in Europa. De terugverdientijd wordt hiermee een stuk lager.

[kujinshi]

Ik denk ook dat dit simpel berust op vraag en aanbod.

Mooi zou zijn als er meerdere fabrieken gebouwd gaan worden om dit te tackelen. Of langzaam meer producenten gaan opstaan. Dat is ook hoe de markt werkt. Meer mensen duiken erop.

[eonflux]

Krijgen we weer zo’n opgeklopt verhaal van GN? Het is simpel: er is gewoon enorm veel vraag naar geheugen, en fabrikanten kiezen er nu voor om te schuiven naar de segmenten waar meer marge te behalen valt. Opschalen gaat niemand doen, want dat kost te veel, duurt te lang en dan zit je straks met overstock. AI is here to stay, maar de bubble waar we nu in zitten knapt echt wel een keer.

[bantoo]

Leuk altijd die complot theorieën in de comments hier van willekeurige YouTubers.

[Mortov Molotov]

Ik zou de mannen GN nu niet meteen willekeurige Youtubers noemen.

[kujinshi]

Ook hij zit er weleens naast of overdrijft het verhaal. Zijn kanaal leeft ook van overal tegenaan schoppen. Dan komt er ook altijd wat los. Ik ben het zeker niet altijd eens geweest met GN.

[bantoo]

Need klopt, ze maken daar structureel extreem sterke claims voor views.

[sapphire]

En nog erger ze onderzoeken en onderbouwen de claims ook nog, waanzin


/s

[simplicidad]

Het gaat om partijen die in het verleden al zijn betrapt op kartelvorming. Het enige verschil is dat ze nu geen onderlinge prijsafspraken hoeven te maken om de prijzen op te drijven, maar simpelweg schaarste kunnen creëren, waarbij AI als handig argument wordt gebruikt.

Daarnaast vind ik het vreemd om te lezen dat er nu al tekorten zouden zijn, terwijl de datacentra waar dat geheugen voor zou dienen nog niet eens zijn gebouwd. Je zou je zelf vragen kunnen stellen bij de miljarden die OpenAI hiervoor uitgeeft (40% van de wereldwijde productie) terwijl het een fractie ophaalt… Die producenten zijn niet achterlijk, als OpenAI valt dan gaan ze gewoon mee.

[Reactie gewijzigd door simplicidad op 22 december 2025 09:47]

[Unbound2147]

Blij dat jij geplust wordt want toen ik dit een week of 2 geleden zei was het volgens de meeste echt niet zo.

[TomPé]

Kartelvorming heet het als je prijsafspraken maakt en dat mag inderdaad niet.

Maar men maakt helemaal geen prijsafspraken maar productieafspraken. Zoals ook de OPEC+ doet.

[Orky Rulez]

...en daarom noemen we OPEC dus een kartel

[R_Zwart]

Heb je een bron voor de kartels?

[whiner]

Heb jij een bron dat bewijst dat het niet zo is?

[WillySis]

Er zijn slechts weinig NAND-chip producenten, maar van opzettelijke kartelvorming is bij mijn weten geen sprake. Als je er bewijzen hebt, dan houd ik me aanbevolen.

Fabrikanten denken gewoon anders dan jij als consument. Investeren willen ze echt wel, maar dan moet er wel een grote mate van zekerheid zijn dat die investering binnen een redelijke termijn terugverdient kan worden en winst op gaat leveren.

Ik ken een aantal mensen bij Samsung en ik weet zeker dat die niets met andere fabrikanten afspreken. De kartelvorming lijkt zo omdat het bouwen van een dergelijke fabriek drie jaar duurt en het vergunningen traject wat daaraan voorafgaat duurt ook nog één à twee jaar. Het gaat ook nog eens om investeringen van honderden miljoenen. De vraag is nu naar ongekende hoogte gestegen, maar de vraag om (NAND) geheugen is wisselend. De komende twee tot drie jaar zal de vraag hoog liggen, maar op het moment dat een nieuwe fabriek in gebruik genomen kan worden zal die vraag weer gezakt zijn. Een nieuwe fabriek zal dan alleen overproductie genereren, wat de prijzen onder druk zal zetten. De investering zal dan moeilijk terug te verdienen zijn.

De markt voor (NAND) geheugen beweegt gewoon veel sneller op en neer dan men met het bouwen van fabrieken bij kan houden.

[kabelmannetje]

Graag hoor ik van jou bewijs dat tekorten ontstaan door de enorme toegenomen vraag tbv AI, niet bestaat. En, bewijs dat dat allemaal bijeen gelogen is.

[DigitalExorcist]

Iets minder op Facebook rondhangen en iets meer in de échte wereld. Dank. Complotjes moet je aan die verwarde oom overlaten en smakelijk weglachen met het kerstdiner morgen.

[TiSneu]

Gewoon stoppen met kopen - Tweakers zouden in staat moeten zijn om "oude" hardware nieuw leven in te blazen.

[DLSS]

Dat gaat helaas niet echt met SSDs. Na een bepaalde periode zijn ze simpelweg niet meer betrouwbaar. Zie ook de onderzoeken van blackblaze

[TiSneu]

In je link zie ik 2 van de 13 modellen die vrij snel onbetrouwbaar worden.

Dat kan je toch niet veralgemenen?

[DLSS]

Ja inderdaad, maar mijn reply ging niet per se over het vrij snel onbetrouwbaar worden.

Als ik aan 'oude' hardware denk dan zou ik denken aan minimaal 5 jaar oud maar waarschijnlijk ouder. Er zit niet veel leven meer in een SSD van 5 jaar oud, laat staan 7 of 10 jaar. In die zin kan je niet echt nieuw leven in dat soort gebruikt onderdelen blazen. Ik zou er zeker niet aan beginnen.

(Onderdelen zoals CPU's zijn natuurlijk een ander verhaal)

[Djerique]

Gelden er ook prijsstijgingen voor oude HDD’s met een draaiende harde schijf?

[DLSS]

Op basis van een vluchtige blik op pricewatch lijkt dat het geval te zijn.

[jeroen3]

Er geen zit ook een DRAM chip op harde schijven, dus dat moet wel iets omhoog gaan.

[Reactie gewijzigd door jeroen3 op 23 december 2025 13:50]

[DigitalExorcist]

Was het niet specifiek GDDR5 of zo dat zo duur werd? Geen idee of cache van 'draaiende schijven' daarmee verband houdt.

[jeroen3]

Ik gok dat er een DDR2 of DDR3 chip op zit, die moeten ook gemaakt worden.

[Finraziel]

Ik heb zo te zien nog net op tijd een 4 TB crucial p3 gekocht voor mijn Xbox Ally X voor €225 2 weken geleden. Ondertussen is die 300 en zie ik alleen nog maar mij onbekende merken onder de 300 (en alsnog niet in de buurt van die 225)...

Dat is overigens maar een gen 3 drive maar zeker in zo'n handheld maakt dat volgens mij niet echt uit (en hij kwam wel heel zuinig uit de test). Zelfs op mijn desktop gaming pc merkte ik eigenlijk helemaal niks toen ik van een gen 3 naar 4 ging.

[Burns]

De vraag is wel wat dit gaat doen met de introductie van nieuwe processoren en moederborden. Worden deze uitgesteld, omdat andere componenten zo duur zijn, dat de vraag naar nieuwe processoren ook lager is? Denk aan 9000g en ZEN6 het voelt niet het juiste moment om die snel naar de markt te brengen. En hoe groot is de groep van Windows 10 gebruikers nog, die nog willen/moeten updaten?

[kujinshi]

Omdat meer mensen wachten, gaan processor en moederbord prijzen wellicht omlaag. Het aanbod overstijgt de vraag. En dan kunnen mensen wel weer gaan kopen omdat het geheel (processor-mb-geheugen) wel weer betaalbaar wordt dan.

Geheugen 100 euro duurder, mb 50 euro goedkoper, processor 50 euro goedkoper en je kan prima kopen.

[Lord Anubis]

wat ik dus ook dacht en hoop. Heb nog wat ram liggen wat weliswaar wat langzamer is maar zal toch met alle slotjes vol 16GB halen. kan later wel vervangen.
Wilde net beginnen met verzamelen van wat HW voor HA.

[mr_evil08]

Of fabrikanten schalen hun productie omlaag...
Is niet de eerste keer.

[whiner]

Zou mooi zijn. Maar dat denk ik niet. Ik denk eerlijk gezegt dat alles lekker mee steigt.

[kondamin]

SMIC heeft al een aanzienlijke daling in bestellingen voor chips gemerkt.
Zij vermoeden dat dit is door de hoge prijzen van ram en nand.

Ik denk dat Intel en AMD en nog een reeks andere elektronica producenten hun initiële productie runs gewoon laag zal houden, omdat ze weten dat er niet gekocht zal worden door de hoge prijzen.

[Scriptkid]

Wat ik niet snap is dat je ook leest dat datacenters veel hardware op voorraad hebben staan die ze niet aan kunnen sluiten omdat er stroom te kort is voor de snel stijgende vraag.

Daarnaast ram alleen werkt niet dus zou je verwachten dat het gepaard gaat met video kaarten en processors maar daar is blijkbaar geen schaarste.?

Als zij niks aan kunnen sluiten en processors GPU kunnen wel geleverd worden, dan zullen ze toch ergens iets raars of "prijs" afspraken gemaakt wordt.

Wel creatief op 50%capaciteit 400% winst maken. Doet het goed bij aandeelhouders.

En dan hebben we nog paar bedrijven die gestopt zijn die kunnen toch beter meteen opstarten met 2jaar garantie en 400% winst slinger je toch meteen weer aan.

[Reactie gewijzigd door Scriptkid op 22 december 2025 08:07]

[westlym]

Ik zie dit als een goed moment om niks meer te halen wb it spullen. Mijn Am4 machines doen het prima, ik kon dit jaar een nieuwe am5 halen, en dat was onnodig. Als wij minderen met onze inkopen komen de prijzen binnen no time omlaag. Als wij minder op sociale media zitten, komen de prijzen sowieso omlaag. Meer sociale momenten met anderen (beter voor onze gezondheid), face to face, komen de prijzen omlaag. Effe iets minder online klikken op links, telefoon wegleggen, niet de nieuwste telefoon halen, komen de prijzen omlaag.

Voor wie is al deze ai gebeuren? Voor ons als consument. Al die datacentra die heel veel energie slurpen? Voor ons als consument. Andere manier van leven, tevreden zijn met wat je hebt. En ik ben niet tegen ai. Kijk maar naar kankeronderzoek en ai. Top. Goed bezig. Maar om mijn gedrag te analyseren zodat sommige bedrijven meer geld binnenkrijgen via advertenties...dan houden wij dit hele gebeuren in stand.

[craymour]

Agree ! Al die stroomslurpers inderdaad. Hou het beperkt tot waar het echt noodzakelijk is zoals de medische wetenschap. We hebben straks meer datacenters dan boeren echter van een datacenter kun je niet eten.

[Scriptkid]

Maar dat data center kan wel alle rampen voorspellen en opbrengst optimaliseren zodat je met 50% minder boeren af kan. Of een ramp kunt opvangen in een ander gebied

[kujinshi]

Mensen moeten meer Noscript (FF) en adblockers runnen, en O&O shutup installeren. De telemetry wereld bevechten helpt wel.

[whiner]

A.i. is niet voor de consument. Het is de nieuwe atoom race.

[jb044]

Zie hetzelfde bij ouderwetse hdd's, toevallig een failure in mijn zfs array dus een nieuwe nodig. +/- 3 jaar geleden waren ze < 300, voor het weekend +/- 400, ietsje minder nog. Vandaag de goedkoopste 411. Als ik de luxe had zou ik zeggen ff wachten, nu maar gedaan Maar wtf! Boze kartels en andere conspiracy bs geloof ik wel, denk dat dit gewoon markwerking is, sdd's stijgen dus kan je ook meer vragen voor een alternatief, zoiets?

[kujinshi]

Een extra reden voor ook hoge prijzen, waar ik nog niemand over hoor, is dat het nu ook kerst is. Sowieso niet de goedkoopste tijd van het jaar. Mensen kopen een hoop op het moment. Het geld is er.

Wellicht wachten tot half januari met aankopen. Dan is een stukje storm zeker voorbij.

[dimitrios007]

Als jullie nou met zijn allen blijven kopen, blijven wij dit soort wanpraktijken houden. Dan maar een jaar of 2 extra doen met je huidige laptop, pc enz.

[aquinox]

precies!! consuminderen.

[DLSS]

Denk niet dat dat veel impact heeft gezien een groot deel van de huidige prijsstijgingen veroorzaakt worden door AI servers.

[Olympus user]

Klopt wat consumenten spul betreft.
Ik heb nog een I5-4570 met 16 Gb en HD 1Tb en SSD 12 Gb. Draait als een zonnetje op Linux MInt. Gamen doe ik niet, wel fotografie.
Dacht binnenkort eens te upgraden, maar ik wacht wel tot na de bubbel.

[Cobb]

Het duurt niet heel erg lang meer en de VS economie implodeert volledig onder de Altman bubble. Ben benieuwd wat dat gaat doen met de HW prijzen (maar vooral ook de wereld economie)