OK, Ik wil hier toch even op reageren, want er zijn echt een aantal dingen die te kort door de bocht zijn en ook niet relevant. Voor een +3 aangemerkte post is die factcheck denk ik wel belangrijk.
“zonder smartphone met de app kun je niet meer mee.”
“Door geen gratis alternatief te bieden en een extra toeslag te rekenen aan de balie…”
Dit klopt niet zoals geformuleerd. Ryanair schrijft zelf in de FAQ dat wie al online heeft ingecheckt bij verlies/geen telefoon “
will receive a free of charge boarding pass at the airport”. Voor enkele routes (o.a. vanuit Marokko) is papier zelfs vereist en wordt het ook verstrekt. Dat is geen “absolute app-plicht” maar een
default met fallback. Inchecken kan al dagen van tevoren en dat hoef niet met een smartphone, maar kan via de website.
Ryanair zegt juist dat
“boarding pass re-issue fees will disappear as long as you have checked-in online prior to arriving at the airport.” Met andere woorden: geen heruitgifte-fee als je vooraf online incheckt; bij verlies/geen telefoon krijg je aan de balie een papieren BP.
Daarnaast; de Digital Services Act (Verordening (EU) 2022/2065) versterkt dat principe: digitale toegang tot een dienst mag niet afhankelijk worden gemaakt van onnodige digitale middelen of voorafgaande registratie tenzij strikt noodzakelijk. Ryanair stelt de app niet alleen verplicht maar koppelt er ook functies aan die niets met het inchecken zelf te maken hebben zoals Order to Seat en commerciële notificaties. Dat maakt het nog moeilijker te verdedigen dat de app “noodzakelijk” zou zijn.
De DSA richt zich op
intermediaire onlinediensten (host providers, marktplaatsen, sociale netwerken). Een luchtvaartmaatschappij die
eigen check-in/boarding voor haar
eigen vervoer organiseert via haar app, valt niet onder die intermediaire-categorie. De Commissie beschrijft de DSA juist als kader voor “
digital services acting as intermediaries”. Dat maakt dit argument juridisch zwak, want dit is geen digital platform van een tussenpersoon (waar tweakers dat bijvoorbeeld wel is met het forum)
Bij zulke marktdominantie speelt de Digital Markets Act (DMA) … een rol.
Dit stel je verderop in een thread en daar heb ik er ook al op gereageerd. De DMA geldt voor
gatekeepers die
core platform services leveren (appstores, zoekmachines, social, etc.). De door de EC aangewezen gatekeepers zijn o.a. Alphabet, Apple, Meta, Microsoft,
geen luchtvaartmaatschappijen. Een airline-boardingapp is geen CPS; de DMA is hier dus
niet het juiste instrument.
Daarnaast druist dit in tegen het recht op toegankelijkheid, dat wordt beschermd door de European Accessibility Act (Richtlijn (EU) 2019/882). Die verplicht luchtvaartmaatschappijen en andere dienstverleners om hun diensten toegankelijk te houden voor mensen met een beperking of zonder digitale middelen. Door geen gratis alternatief te bieden en een extra toeslag te rekenen aan de balie sluit Ryanair feitelijk een deel van het publiek uit. Dat kan worden aangemerkt als indirecte discriminatie onder artikel 21 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie.
De EAA stelt toegankelijkheidseisen aan digitale diensten, maar verbiedt
niet dat een aanbieder een
digitale default kiest, zolang er redelijke toegankelijkheid en informatievoorziening is. Officiële EAA-uitleg spreekt over harmonisatie van eisen, niet over een plicht tot papieren proces. Dat Ryanair online-check-in op
website én app toestaat en bij de balie kan afdrukken, biedt juist speelruimte binnen de EAA-systematiek. Of operationele keuzes toelaatbaar zijn, hangt van de
concrete implementatie (redelijke alternatieven, duidelijke communicatie) af, geen automatisme van onrechtmatigheid.
Ook vanuit privacyoogpunt is dit problematisch omdat de AVG bepaalt in artikel 6 dat persoonsgegevens alleen mogen worden verwerkt als dat noodzakelijk is voor de uitvoering van een overeenkomst of als er sprake is van vrije en geïnformeerde toestemming (artikel 7 AVG). Vrij betekent dat de gebruiker de dienst ook mag weigeren zonder nadelige gevolgen. Bij Ryanair is dat niet het geval want zonder app geen vlucht. Dat maakt de toestemming niet vrij, en dus juridisch ongeldig.
Voor uitvoering van de overeenkomst (art. 6(1)(b) AVG) is toestemming doorgaans niet de grondslag. Een airline mag noodzakelijke persoonsgegevens verwerken om te vervoeren (reservering, check-in, veiligheidscontroles). De AVG-toets wordt dan:
noodzakelijkheid & dataminimalisatie. Of de app
meer verzamelt dan nodig is, is een
feitelijke vraag per versie/instelling (en dus handhaafbaar door DPC/EDPB), maar dat maakt het proces
niet per se onrechtmatig. (Hier is dus ruimte, geen automatisch verbod.) De data heb je al afgestaan aan Ryanair voor het kunnen verwerken van de vlucht. NAW en Paspoort is gewoon verplicht. Waar wel wat over te zeggen valt is tracking en dergelijke in de app, maar daar zullen ze hoe dan ook wel een melding voor moeten geven.
Dan het milieuargument. Ryanair claimt dat het verdwijnen van papieren boardingpassen jaarlijks 300 ton papier bespaart. Dat lijkt veel, maar bij meer dan 200 miljoen passagiers per jaar gaat het om gemiddeld 1,4 gram papier per reiziger. Dat is minder dan een half vel A4. Ter vergelijking: 1 enkele retourvlucht Dublin–Barcelona stoot ruim 250 kilo CO₂ per passagier uit. De zogenaamde "groene winst" van het afschaffen van papier weegt dus letterlijk niets. Sterker nog: meer appgebruik betekent meer dataverkeer, servercapaciteit en energieverbruik; allemaal met hun eigen milieu-impact.
Dat Ryanair het
marketing-matig aanzet, is een valide kritiek. Maar zelfs kritische berichtgeving erkent tegelijk dat: (a) 80% van de reizigers al digitaal vliegt, (b) papieren BP’s in een aantal gevallen verdwijnen
zonder dat reizigers die offline incheckten geheel buitenspel staan, en (c) uitzonderingen (Marokko, Tirana UK) papier vereisen. Dat wijst op
operationele en
juridische speelruimte, niet op een ‘ban op papier in alle gevallen’.
Jouw zorgen over
toegankelijkheid, transparantie en data-minimalisatie zijn legitiem om scherp op te volgen, maar de stelling dat dit met DSA/DMA “niet zou mogen” en dat “zonder smartphone met de app je niet meer mee kunt” gaat te ver. De officiële Ryanair documentatie biedt juist
fallbacks (gratis balie-BP als je online hebt ingecheckt, papieren plicht op specifieke routes). Juridisch ligt de toets vooral bij
EAA-toegankelijkheid en
UCPD/AVG-proportionaliteit en daar bestaat ruimte mits transparant ingericht.
Praktisch advies aan Ryanair/sector dat wél veel frictie wegneemt: bied standaard PKPASS/Wallet naast de app. Dat voldoet aan dynamische updates en is breed ondersteund, zonder vendor-lock-in in één airline-app.