Eerste Nederlandse televisie-uitzending vond 75 jaar geleden plaats

De eerste nationale televisie-uitzending die in Nederland te zien was, vond precies 75 jaar geleden plaats. Toen was op zo'n vijfhonderd televisietoestellen in het land een live-uitzending te zien met een staatssecretaris, een reportage over klokken en een toneelstuk.

De uitzending begon om 20.15 uur op 2 oktober 1951. Anderhalf uur lang kon iedereen die een toestel had naar een televisieprogramma kijken. Om veel mensen ging het niet: er waren toen naar schatting vijfhonderd Nederlandse huishoudens met een televisietoestel. Volgens de NOS keek onder meer de koninklijke familie naar de uitzending.

De Amsterdamse Jeanne Roos presenteerde de eerste uitzending. Twee uur lang konden kijkers een uitzending zien die de toenmalige staatssecretaris Jo Cals en de voorzitter van de Nederlandse Televisie Stichting openden. De uitzending zelf was niet heel denderend: er waren onder andere een reportage over het maken van beiaardklokken en een korte geschiedenis van de televisie te zien. Het hoogtepunt was het toneelspel De Toverspiegel.

Al die beelden waren live te zien. In de beginjaren van de televisie was het nog niet mogelijk om beelden op te nemen.

Philips was, hoe kan het ook anders, een grote aanjager van televisie in Nederland. Het bedrijf was pleitbezorger van massaproductie van televisietoestellen en wist ook de regering enthousiast te maken om televisie als medium te promoten.

Het was ook Philips dat de eerste studio uitbaatte. Studio Irene had onder andere een zendmast, ook door Philips gemaakt. Dat was de eerste operationele studio voor landelijke uitzendingen, maar Philips was al langer bezig met televisie. Het bedrijf begon in 1948 al met de eerste uitzendingen vanuit zijn eigen laboratoria. Zo'n vierhonderd mensen bekeken die toen. Inmiddels heeft de gemiddelde TikTok-video meer kijkers.

Door Tijs Hofmans

Nieuwscoördinator

02-10-2026 • 20:15

52

Reacties (52)

Sorteer op:

Weergave:

Tjonge, ook alweer 75tig jaar geleden.

Ik kan mij nog wel goed herinneren dat wij onze 1ste toen nog zwart/wit tv kochten, wat dan denk ik ergens eind jaren 60tig zal zijn geweest. Niet geheel verbazend dat dit een Philips toestel was maar wij toch al zo rond 1975 onze eerste kleuren-tv kochten. Maar het was toen wel nog heel normaal dat je b.v. in de nacht geen tv kon kijken en je dan testbeeld had.
Philips was, hoe kan het ook anders, een grote aanjager van televisie in Nederland. Het bedrijf was pleitbezorger van massaproductie van televisietoestellen en wist ook de regering enthousiast te maken om televisie als medium te promoten.
In mijn jeugd toen ik nog in mijn geboorteplaats woonde was Philips nog een van de grootste werkgevers in de omstreken. Leuk detail hierbij is dat Philips in 1947 de 1ste fabriek buiten Eindhoven in Sittard bouwde ( naast mijn geboorteplaats ). Hier werden toen radio en televisieonderdelen, elektronica en halfgeleiders geproduceerd.

Niet verwonderlijk dan ook dat je later bij veel huishoudens hoofdzakelijk Philips tv's zag staan en Philips audio apparatuur.
In de nacht geen TV?

Wat denk je van overdag?

In mijn lagere school tijd eind jaren ‘70 had iedereen op woensdagmiddag vrij en toen begon de TV voor kinderen dus al om 15:30.Op andere doordeweekse dagen was dat pas ‘s avonds.
Heerlijk. De bereboot en een klein stukje Kuifje. Geweldig.

Een tijdje later zeiken dat je Battlestar Galactica niet mocht zien omdat je om 20:00 naar bed moest

Beter dan al die instant gratification shit die je nu hebt

bemoedigend is dan er wel dat zoon lief, nu 23, heerlijk met de scouts rondom het kampvuur liedjes zitten te zingen. De kids zeiken niet eens, maar vinden het geweldig.

[Reactie gewijzigd door fenrirs op 3 oktober 2026 20:05]

Woensdagmiddag: Kinderbios
Mijn favoriete tekenfilmseries uit die tijd: Reis naar het middelpunt der aarde, Strijd der Planeten, Er was eens... De Ruimte, Alleen op de wereld en Schateiland.
Jazeker elke woensdag middag tv kijken bij mijn vriendje want die hadden al een tv eerder als ons, en joepie! en zijn moeder die dan zelf patatjes bakte voor ons.. voordeuren stonden open of er hing een touwtje uit de brievenbus, je liep bij elkaar binnen zonder sleutel, en nu…..
Wat denk je van overdag?
Klopt, aantal uren tv was inderdaad vaak maar beperkt tot de late na-middag en avond. Je plande dat dan ook echt in dat op een bepaalde tijd dan een programma op tv was. Pas later kon je dan met een videorecorder programma's opnemen en later dan bekijken. En ja na de videorecorder kwam de dvd-recorder, ook nog lange tijd gebruikt.
Ben nu 72.. Als kleuter gekekn bij de buren naar '4-veren Waterval'
YouTube: Vier Veren Waterval

We keken in die tijd ' van Testbeeld tot Testbeeld' Altijd gek geweest op Cowboy-films (en boeken, Arendsoog), Rawhide toen de wereld nog goed was en de US het beloofde land... Clint Eastwood is 100 nu en leeft nog...

YouTube: Frankie Laine - Rawhide (theme song)

Intussen ben ikzelf ook wel te vinden, ergens op de ' Schatkamer' https://schatkamer.beeldengeluid.nl/? iedereen krijgt eens wel zijn ' 5 minutes of Fame'..

[Reactie gewijzigd door jwk54 op 4 oktober 2026 16:53]

Ook leuk om te vermelden is dat de televisietoestellen van toen niet zelden als opstapje werden gebruikt om ergens bij te kunnen. Ook herinner ik me die heerlijke taktiele indrukknoppen voor de zenderkeuze. Als je er daarvan vijf had, dan had je een hele stoere TV. Later kwamen ook tiptoetsen, waarbij je het idee had dat je daadwerkelijk twee elektrische circuits met je vinger aan het verbinden was. En dan die heerlijke "BOING", als je zo'n toestel aanzette.
Ha, die 'Boing' had je ook in de latere Vette Computer-kleurenmonitoren..30 KiloVolt...

En in die tijd had je maar 3 knoppen nodig... Ned1, Ned 2 en later nog het 'Rem-eiland' als piraat met uitzendingen over "War at Sea' die uizendingen vrat ik ook.. en ook 3 antennes hiervoor.. De mensen bij de grens konden ook nog Belgie en Duistand ontvangen, onze buurman hier in het westen, had een speciale Antennenmast hiervoor laten oprchten.. en op m'n 23ste woonde ik in een 30m hoge Flat, waar ook antennes op het dak op Duitsland en Belgie stonden... (CAI, centr. Antenne inrichting)
Misschien heel even een testbeeld maar daarna ging de zender uit zodat je enkel sneeuw en ruis had. Peter Koelewijn zingt er nog over in Je wordt ouder papa.
De YoutTube video die op deze pagina staat is niet uit Bussum, maar vanuit Eindhoven. Daar stond al voor Bussum bij Philips een testopstelling, waarvandaan voor zo'n 400 ontvangers in de regio uitzendingen werden verzorgd. Pas ná dat experiment werd Bussum officieel in gebruik genomen.

Opmerking over het artikel: de studiokerk Irene had geen eigen zendmast, wel stond in de buurt een hoge, metalen constructie waarmee straalverbindingen met de zenders elders in het land werden gemaakt. In Irene zelf was in de toren een opgehoogd deel, waarin twee schotelantennes (toen ook al) waren opgesteld. Eveneens voor straalverbindingen door de PTT.
Lineair TV kijken (wanneer de uitzending daadwerkelijk is) is ook al jaren aan het terug lopen.
Niet zo heel raar aangezien er tot niet zo lang geleden nog geen goed alternatief was (toen nog niet iedereen internet had en/of te langzaam om content op te bekijken).

Ik ben persoonlijk wel nog een tv kijker, vooral van actualiteitenprogramma's en talkshows (als ik de gastenlijst goed genoeg vind).
Al begrijp ik goed dat dit voor de meeste mensen de afgelopen jaren een stuk minder interessant is geworden omdat de echte 'nieuwsgasten van de dag' tegenwoordig hun eigen online kanalen hebben waar ze zonder 'gedoe' en weerwoord hun riedeltje kunnen vertellen.

Met name de talkshows hebben hier last van: waar het vroeger hét programma was dat je die avond moest zien (bijvoorbeeld Sonja Barend, Pauw en Witteman of Barend en van Dorp) met spraakmakende gasten, zijn het tegenwoordig shows geworden met opiniemakers en moet je aanhoren wat persoon A van persoon of onderwerp B vindt (vooral talkshow VI leunt voor 99% op dit concept).

Meer dan 20 jaar geleden keek je voor het laatste nieuws of weerbericht ook vaak naar de tv op teletekst, tegenwoordig krijg je een pushbericht op je telefoon zodra er iets ernstigs of iets gebeurd wat de maatschappij (mogelijk) ontwricht.

TV zal denk ik (net zoals radio) blijven bestaan naast de huidige mogelijkheden om content tot je te nemen, maar TV moeten we denk ik zien als een bereik en iets dat je kunt aanbieden naast de huidige online content.
RTL heeft 'videoland' als steamingplatform en de publieke omroep 'NPO start', de enige grote Nederlandse zendergroep die achterloopt is Talpa (SBS6) die zich vooral nog op lineaire tv richt en de dienst 'kijk' heeft waar vrijwel niemand van heeft gehoord en weinig extra's biedt.
Voor deze laatste is er dus wat werk aan de winkel.
Lineair TV kijken zal waarschijnlijk alleen nog echt gebruikt worden voor sport en nieuws zenders als er echt wat wereldschokkends aan de hand is.
Hoezo? iets als Wie is de Mol of De Slimste mens trekken nog steeds 1-2 miljoen live kijkers per aflevering. De winnaar staat de volgende ochtend in de krant, dus later terugkijken is niet ideaal. Ik zie dat niet snel compleet verdwijnen.
ik kijk alles achteraf: slimste mens, de mol, zelfs F1. Zeer zelfden ken ik het resultaat al op voorhand. Als het gebeurt is het omdat ik andere mensen erover hoor spreken . Mijn directe omgeving is op de hoogte hahaha.

Ik lees/kjk buiten tweakers dan ook bijna geen ander nieuws . Wordt je niet vrolijk van. Als het belangrijk genoeg is kom ik het wel te weten. Ons brein is niet gemaakt om alles te weten.
Lineaire TV was altijd redelijk invasief in je dagschema. Je móést op een bepaalde tijd achter het scherm zitten, of je nou tijd had of niet. Dat werd later beter met de videorecorder, een concept wat weer gedeeltelijk de nek omgedraaid was met digitale TV, waarbij je afhankelijk bent van de goodwill van de aanbieder om later terugkijken te ondersteunen, al dan niet tegen betaling.

Maar waar lineaire TV voor mij echt heeft afgedaan is de overdaad aan reclame. In de jaren 90 konden we niet anders, toen was er niks beters (afgezien van dure DVD's kopen, en de videorecorder, waarmee je de reclames kon doorspoelen), maar reclame was altijd al irritant, en na jaren streaming zonder reclame kan ik echt geen lineaire TV meer kijken zonder roodgloeiend te worden. Radio heeft hetzelfde probleem. In de jaren 90 was het m'n voornaamste bron voor nieuwe muziek (en alles gelijk opnemen op cassettes), maar ik kan daar ook al zeker 20 jaar echt niet meer naar luisteren. En streaming zijn ze nu langzaam ook kapot aan het maken met reclame. Het begint met de goedkoopste abo's, en zal zich steeds verder uitbreiden. Want de zucht naar meer inkomsten van bedrijven kent geen grenzen. Jammer hoe een hoop in de basis goede concepten door marketingteams kapot worden gemaakt. Het internet zou zonder adblockers hetzelfde lot al zijn ondergaan...
"Inmiddels heeft de gemiddelde TikTok-video meer kijkers." is natuurlijk een slotzin die er met de haren bijgesleept is en als een tang op een varken slaat.

Toen was TV een beginnend medium en had je speciale apparatuur nodig om te kunnen kijken. Nu is TikTok al een paar jaar gevestigd en het maakt al sinds aanvang gebruik van een medium waar bijna elke persoon ter wereld toegang toe heeft - internet.
Ik vind het wel een passende vergelijking over bereik. Net als dat de gemiddelde moderne smartphone bijna net zon groot scherm heeft als die eerste televisies.
Om een vergelijking van de vergelijking te maken: het is alsof je concludeert dat een 16 jarige anno 2026 beter een auto kan besturen door alle videogames dan dat een 4 jarige dat in 1926 kon.

Het klinkt als een leuke vergelijking, totdat je je realiseert dat je behalve het verschil in medium ook een verschil in levensfase en in beschikbaarheid van techniek hebt. Dat maakt dat de hele vergelijking compleet mank gaat.
Ik vind het wel grappig om te lezen dat nota bene de eerste uitzending op televisie onder andere over de geschiedenis van televisie ging.
Waarschijnlijk niet het langste onderdeel. :)
Voor de liefhebbers: Op de website van de Schatkamer van Beeld & Geluid is nog een artikel te vinden over het 75-jarig bestaan van de Nederlandse televisie :)

https://schatkamer.beeldengeluid.nl/verhaal/verwachtingen-tv-1951
Lezers van het AD hebben Swiebertje verkozen tot beste serie ooit (in die 75 jaar). Een logische keuze, maar het zegt wel iets over de gemiddelde leeftijd van AD-lezers. ;)

Je kan afleveringen en ander materiaal van Swiebertje vinden in de Schatkamer.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 2 oktober 2026 20:30]

Ik heb in mijn jeugd ook nog wel naar Swiebertje gekeken wat toen wel een populaire serie was. Vond het zeker een leuke serie maar of dit dan nu de beste serie was die ik ooit gezien heb, mwah. Denk dat dit ook wel is doordat ik in Zuid-Limburg woon en wij toen der tijds ook al vrij veel Duitse zenders ontvingen en keken.

Eh, trouwens ik lees geen AD maar ja, bijna valt het wel te raden, ik lees het LD ( Limburgs Dagblad, nu de Limburger ).
Mijn ouders begonnen precies om die reden al vroeg Duits te leren doordat ze hoofdzakelijk Duitse zenders keken (en nog steeds kijken). Terwijl ik met een jaar of 7 een GB Color met Pokémon Yellow kreeg van een neef van me die er uitgespeeld mee was (ik ben even oud als die game zelf :+ ) en dat zorgde er voor mij juist voor dat ik mijn eerste woordjes Engels leerde. Een van de grappigste momenten was nog altijd een paar jaar later toen ik Pokémon Ruby speelde, op de bank naast mijn ouders die Mythbusters aan het kijken waren. Ik kwam een woord tegen dat ik nog niet kende, maar notabene precies op dát moment werd het op TV genoemd dus ik keek direct naar de ondertiteling en toen had ik mijn antwoord :D Blijf het eigenlijk wel een mooi verschil vinden. Mijn Duits wordt ondertussen wel beter, maar zal nauwelijks beter zijn dan het Engels van mijn ouders.
Herkenbaar, zo keek ik in de jaren 90 naar Star Trek TNG op de BBC met Engelse ondertiteling (pagina 888?). Aan het begin van het seizoen kon ik het moeilijk volgen maar aan het eind van het seizoen ging het prima.

Bij mijn dochter zie ik nu iets vergelijkbaars gebeuren. Ze speelt Roblox en kijkt naar YouTube shorts (op beide genoeg aan te merken en het wordt dan ook wel beperkt) en ze steekt daardoor heel snel wat Engels op.
Mijn ouders begonnen precies om die reden al vroeg Duits te leren doordat ze hoofdzakelijk Duitse zenders keken (en nog steeds kijken).
Ten dele had dat ook toen met de ligging van Limburg te maken en het soms zelfs zo was dat we Duitse zenders beter konden ontvangen dan NL zenders. Maar wat ik van tegenwoordig ook het voordeel van nationale Duitse zenders vind is dat die minder commercieel zijn. Eigenlijk zelden tot nooit dat je midden in een programma reclame ziet en ja via de mediateek kan je bijna alles gratis zonder copyrights downloaden.
Mijn Duits wordt ondertussen wel beter, maar zal nauwelijks beter zijn dan het Engels van mijn ouders.
In het Limburgs dialect zitten veel Duitse woorden dus ja Duits is voor mij gemakkelijk en ik vaak geeneens meer vanuit het Duits naar NL vertaal. Dus ja in die zin is Duits eigenlijk als het ware een 2de taal voor mij geworden. Engels ben ik ook wel gewend omdat ik al heel vroeg op Engelse chatboxen zat en nu de laatste jaren dan ook veel kijk naar Engelse en Amerikaanse Youtube kanalen.
op de https://schatkamer.beeldengeluid.nl/? Staan ook alle Teleac-lessen Duits, engels, spaans etc..
In zekere zin wel eerlijk om mensen van die leeftijd te vragen, zij hebben immers wel het grootste deel van de televisiegeschiedenis mee kunnen kijken 😋.
Toch schokkend dat politiek en geloof zoveel invloed hadden.
75 jaar later zijn we nog niet veel wijzer.
Dat filmpje voelt zo ontzettend gedateerd. De intonatie, het overdreven ABN, maar ook "Onze eigen Katholieke Radio Omroep...".

Dit was slechts vijfentwintig jaar voor mijn geboorte 8)7

Mensen, ik word echt oud. Heel erg oud. Echt heel erg oud. Wat zei ik nou?
Ik vind het wel mooi die intonatie. Tegenwoordig zijn mensen nauwelijks te verstaan, zeggen ze "bèl" in plaats van gewoon "bijl" en laten ze alle (samengestelde) klinkers hetzelfde klinken. Er is een verschil tussen "oe", "ui" en "eu" mensen!

[Reactie gewijzigd door Wilfred86 op 3 oktober 2026 10:04]

Het is lang niet zo erg als in het Engels waar bijna iedere onbeklemtoonde klinker als uh wordt uitgesproken. Ze spellen in het algemeen dan ook veel slechter dan wij.
Ik hoop het voor je dat je heel erg (gezond) oud mag worden.
Ha ha, dat is lief. Dankjewel. Uiteraard wens ik jou en iedereen hier, hetzelfde toe.
Ik ben wel benieuwd waarom 500 mensen al een tv hadden, voordat de 1e uitzending er was..
Goeie vraag en ik was ook benieuwd. Hier op mijn werk kan ik helaas alleen google search gebruiken:
Why the Sets Existed
  • Philips experiments: The Dutch electronics giant Philips conducted extensive research and hundreds of test transmissions starting in the 1930s and leading up to 1951.
  • Limited test broadcasts: Engineers and early adopters in areas near laboratories (such as Eindhoven or around experimental transmitters) bought or built sets to watch these unauthorized or trial signals.
  • Status symbol / anticipation: Wealthy citizens, technicians, and venues purchased sets as luxury items or technical novelties ahead of the official public rollout, even though a television cost roughly 785 guilders—about a third of an average annual salary.
Eentje stond bij koningin Juliana op Soestdijk... 785 Gulden moest je destijds ca.3mnd voor werken.. De meeste mensen keken in Etalages bij Winkels en zo.. en werden door de Politie weer weggebonjourd, omdat ze opstoppingen in het verkeer veroorzaakten..
Dat was volgens mij een test van Philips onder het personeel.

Maar om dat precies te weten moet ik een oude arbeider van Philips een keer aan zijn mouw trekken, of naar het museum in de stad gaan om te vragen.
Bor Coördinator Frontpage Admins / FP Powermod @Habana • 3 oktober 2026 16:53
Niet verifieerbare Ai output helpt ons niet verder helaas. Volgens mij klopt het ook niet helemaal. Ik ken verhalen van niet bij de ontwikkeling betrokken mensen die al een tv aanschaften voor de eerste publieke uitzending. Helaas is het zo lang geleden dat zelfs dergelijke verhalen niet meer (goed) te verifiëren zijn.

[Reactie gewijzigd door Bor op 3 oktober 2026 19:30]

Best wel, kijk maar naar een uizending van ' Andere tijden' over het begin van de Televisie.. https://anderetijden.nl/artikel/2247/65-jaar-tv-in-nederland-een-reconstructie-van-de-eerste-uitzending

en https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/hoezo-75-jaar-televisie-in-nederland~b3b9c6887/

Wat ik sterk vindt, is dat we tot op vandaag de dag nog steeds Teletext gebruiken, (nwe Versie intussen, want de oude werd niet meer ondersteund), evenals nog de Duitsers en Arte.... handig voor op je mobiel en als je een slechte,langzame Internetverbinding hebt. De schermen zijn maar ca. 2K groot, snel en actueel

[Reactie gewijzigd door jwk54 op 4 oktober 2026 17:54]


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn