Test Phenom II X6 1090T: AMD's nieuwe six-shooter

In november bracht AMD de C3-stepping van zijn Phenom-quadcores uit. Het high-end model van die serie AM3-cpu's was de op 3,4GHz geklokte Phenom II X4 965. Deze cpu kreeg dankzij de nieuwe stepping een tdp van 125W in plaats van 140W en bleek bovendien goed overklokbaar.

Inmiddels heeft AMD de volgende stap op het AM3-pad gezet met de nieuwe Thuban-hexacores. Deze chips worden gemaakt met een 45nm-soi-procedé en AMD gebruikt daarbij low-k-materiaal om de isolatie tussen de transistors te verbeteren. Door de reductie van lekstromen kon de tdp op 125W gehandhaafd blijven. Net als de C3's heeft de Thuban een L3-cache van 6MB en 512kB L2-cache per core, wat uiteraard betekent dat de totale hoeveelheid L2-cache van 2MB naar 3MB is gestegen.

AMD vernieuwde voor de nieuwe zeskleppers zijn Cool'n'Quiet-technologie. Voor elk van de zes cores kunnen de kloksnelheid, de multiplier en de Vcore individueel ingesteld worden. Om hogere kloksnelheden mogelijk te maken werd de maximale spanning hierbij opgevoerd van 1,3V naar 1,475V.

De grootste vernieuwing van de Thuban-processors is echter de nieuwe turbo-modus. Afhankelijk van het model kunnen de afzonderlijke cores 400MHz tot 500MHz harder lopen. Hiertoe kan de multiplier van een Thuban-core van 16 worden opgehoogd tot 17 of 18, in stappen van 0,5. Daarbij worden de overgeklokte cores automatisch zo geselecteerd dat de thermische last zo goed mogelijk over alle zes de kernen wordt verspreid.

Een andere vernieuwing van de Thuban is dat losse cores in theorie volledig uitgeschakeld kunnen worden. De oude Phenoms moesten hun L2-cache nog permanent onder spanning houden, maar de nieuwere cores kunnen de inhoud van hun cache naar de gedeelde L3-cache wegschrijven, zodat de core stilgelegd kan worden. Of AMD dit systeem al helemaal af heeft, is niet duidelijk: driverondersteuning ontbreekt vooralsnog volledig en we hebben de theorie dan ook niet aan de praktijk kunnen toetsen.

Overigens brengt AMD ook quadcore-processors op basis van de nieuwe Thuban-chips uit. Deze zogeheten Zosma-cpu's zijn, zoals ondertussen gebruikelijk is, identiek aan de Thuban-cpu's, maar er zijn twee cores uitgeschakeld. Zo kunnen chips met een of twee defecte cores alsnog verkocht worden, maar een gelukkige koper kan ook een quadcore-cpu met zes onbeschadigde cores treffen. Diverse fabrikanten leveren moederborden die kunnen proberen om deze uitgeschakelde cores weer in te schakelen, zodat van een quadcore een hexacore gemaakt kan worden.