Cookies op Tweakers

Tweakers is onderdeel van DPG Media en maakt gebruik van cookies, JavaScript en vergelijkbare technologie om je onder andere een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kan Tweakers hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Cookies accepteren' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt? Bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Arnoud Wokke

Nieuwsredacteur

Klikken voor een shotje dopamine

De verslavende werking van apps

De truc: net als gokken

Hoe bouw je een app die verslavend is? Het antwoord daarop lijkt ingewikkeld, maar is het niet. Het belangrijkste is dat je ervoor zorgt dat de wil om een app opnieuw te openen tussen de oren gaat zitten, zo betoogt de Amerikaanse marketeer Nir Eyal in zijn boek Hooked. De trigger moet van binnen komen; je moet een kriebel krijgen dat je de app moet openen. Dat doe je door eerst constant beloningen uit te delen, iets waardoor we ons goed voelen en onze hersenen de stof dopamine aanmaken. Vervolgens ga je variëren met beloningen; voor dezelfde acties krijg je soms een grote beloning, soms een kleine en soms helemaal niets.

Dat heeft hij niet zelf bedacht; casino's kennen dit principe al decennialang en alle gokkasten en andere spelletjes in een casino werken volgens hetzelfde principe. De variabele beloning heeft tot gevolg dat we steeds doorgaan met proberen, omdat de volgende poging wellicht een grote klapper oplevert.

Degene die dit principe ontdekte, is psycholoog Burhus Skinner. Hij experimenteerde met ratten die op een hefboom moesten drukken om een beloning te krijgen. Toen ze dit eenmaal gewend waren, bleken ratten die een variabele beloning kregen, veel fanatieker op de hefboom te drukken dan ratten die altijd dezelfde beloning kregen.

Dat effect schrijven wetenschappers toe aan dopamine, het stofje dat je aanmaakt bij het krijgen van een beloning en dat ervoor zorgt dat je je goed voelt. Het starten van Facebook of Twitter heeft waarschijnlijk hetzelfde effect als de hefboom op Skinners ratten; het zou zomaar kunnen dat je weer een aantal likes of reacties hebt. Of niet, natuurlijk.

Het is makkelijk te zien waarom variabele beloningen werken. Als je bij een gokkast altijd verliest, raak je gefrustreerd en stop je met spelen. Als je altijd wint, wordt het voorspelbaar en geeft winst niet langer een euforisch gevoel. Het is de kans op een verlies die de winst zijn glans geeft. Zo werkt het ook bij apps; je kunt ze openen voor niets, maar je kunt ook een belangrijk bericht of een pareltje van een post tegenkomen.

Er zijn verschillende soorten beloningen, betoogt Eyal. Likes krijgen voelt aan als een bevestiging van hoe belangrijk je bent in een groep en die noemt hij dan ook groepsbeloningen. Er zijn ook beloningen die alleen met jezelf te maken hebben, zoals inbox zero halen als je na je vakantie een stapel mail hebt binnengekregen. Tot slot zijn er beloningen die te maken hebben met de jacht. Dan voel je je goed omdat je een gadget met forse korting hebt kunnen kopen bij een aanbieding of een schaars product te pakken hebt gekregen, zoals een iPhone of Nintendo Switch op de dag dat die uitkwam.

Die beloningen zijn de reden waarom notificaties op smartphones zo belangrijk zijn. Ze laten je weten dat er een beloning op je wacht in een app. Een secundaire reden is dat veel mensen het niet kunnen hebben als er een ongelezen melding op de notificatiebalk staat of, op telefoons die dat ondersteunen, een badge met een cijfer bij de app. Ook het opruimen van je notificaties, net als van je huis, levert een shot dopamine op. Ik ben goed bezig, denk je dan.

Wie wil die irritante badge met '1' bij het Snapchat-icoon nu niet wegwerken?

De bedoeling van appmakers is dat het openen van de meldingen en van de app een gewoonte wordt. Uiteindelijk krijg je elke keer bij het openen van Facebook een shot dopamine, omdat je hersenen het associëren met toen je veel likes of reacties kreeg op een foto of post. Die dopamine is fijn en omdat je die wilt voelen, open je de app keer op keer, ook als je de dienst in kwestie helemaal niet leuk vindt of er geen waarde meer in ziet.

Want, zoals enkele vooraanstaande onderzoekers in de jaren negentig betoogden, iets willen en iets leuk vinden zijn totaal verschillende dingen. Sterker nog, de kern van een verslaving is dat je hetgeen waaraan je verslaafd bent niet leuk meer vindt, maar er desondanks niet mee kunt stoppen. Als dat gebeurt, hebben makers van dergelijke apps hun zin. Hoe vervelend je het ook vindt en hoeveel tijd je er ook voor opgeeft, je opent de app toch steeds weer, tegen je eigen wil in.

Wat vind je van dit artikel?

Geef je mening in het Geachte Redactie-forum.

Nintendo Switch (OLED model) Apple iPhone 13 LG G1 Google Pixel 6 Call of Duty: Vanguard Samsung Galaxy S21 5G Apple iPad Pro (2021) 11" Wi-Fi, 8GB ram Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2021 Hosting door True