XFX AMD Radeon HD 6950

Na ruim een jaar gespeeld te hebben met een systeem op basis van een HD5870, werd het weer tijd voor iets nieuws. Met de lancering van de HD6k serie bracht AMD de nodige verwarring maar ook de improvements over de HD5k serie. Cayman is de opvolger van Cypress, en daarover een review.


Intel Core i5-750 w/ Prolimatech Megahalems @ 3.9 GHz
MSI Big Bang Trinergy P55
4GB GEIL DDR3-1333CL7 RAM w/ Arctic Cooling RC
XFX Radeon HD6950 - 2GB (Catalyst 11.3)
XFX GeForce 9800GTX (PhysX)
OCZ Vertex 2 2.5" 60GB
Samsung Spinpoint F3 1TB
Corsair HX-750W
Samsung Syncmaster T200HD (1680 x 1050)
Microsoft Windows Se7en Ultimate 64-bits UK


Alles wat al bij de inleiding verteld is valt ook hieronder. Echter zijn er nog wat kleine dingen toe te voegen: De HD6950 zal getest worden in het PCI-e slot 1 terwijl de 9800GTX 3 sloten lager zit. Dus is er 1 slot open ruimte voor de fan van de HD6950 om frisse lucht aan te zuigen. Zodoende zullen de meetresultaten van de temperatuur wellicht anders uitvallen dan bij de meesten het geval is, maar enorm veel zal het niet schelen. Over Catalyst komt in eerste instantie geen beoordeling, dat werkt gewoon uitstekend en ziet er prima uit. Er zal met name nadruk worden gelegd op de nodige game benchmarks en de settings van de games worden per game opgegeven.


Bij gebrek aan fatsoenlijke foto's van het unboxen zelf zal ik een aantal afbeeldingen van het internet ter illustratie gebruiken:


De XFX HD6950 - 2GB


Boxed Content: Driver-CD, CrossFire bridge, de nodige manuals en een leuke deurhanger voor tijdens het gamen. Nou moet ik wel zeggen dat die vrijwel niet gebruikt wordt.


De 2 bruikbare CrossFire headers en de welbekende BIOS-switch. Op het gebruik daarvan zal ik later nog terugkomen.


En de 2 PCI-e 6-pins power connect headers.

De lengte van de kaart zou voor menigeen een probleem kunnen vormen, maar hier gelukkig niet. Na de ervaring met Cypress en met de worklog van Cabless was alles zó ontworpen dat een kaart van maarliefst 26,5 cm makkelijk gehuisvest kon worden. Ter vergelijking: dat komt vrijwel naadloos overeen met de 9800GTX die voor PhysX gebruikt wordt. Vrijwel perfecte match zou je kunnen zeggen.


Iets dat natuurlijk niet over het hoofd gezien mag worden. AMD heeft voor Cayman besloten om van de VLIW5-architectuur af te stappen en terug te vallen op de VLIW4-architectuur. Zodoende kon de die-size wat ingekrompen worden maar kon Cypress alsnog overtroffen worden op prestaties, met een beperkte marge.


Radeon HD6950 Specs


Normaal gesproken gaan we kwa benaming altijd omhoog voor betere prestaties, maar in dit geval niet. Om het even kort te houden en te beperken van herhaling, zal ik alleen even 2 shots laten zien ter vergelijking. De rest van de info over VLIW4 is hier te lezen.


VLIW5 - Gezien in Cypress en Barts


VLIW4 - Te zien in Cayman


AMD's nieuwe MLAA filtering is al langer bekend en was ook al uit met de release van Barts. Het is een post-processing vorm van AA, in plaats van standaard AA dat tijdens het renderen ook verwerkt wordt. Het kost wat minder moeite voor de videokaarten om MLAA te verwerken dan reguliere AA, maar teksten en dergelijken willen nog wel eens blurry worden met deze methode.



De kopie van nVidia's CSAA volgens de kenners. Wat EQAA doet, is het beste uit te leggen met behulp van deze slide en de uitleg op deze site:





Simpel gezegd is 4x EQAA gelijk aan 8x MSAA, tegen een lagere performance hit.


Want dat is het hogere doel van deze review. In eerste instantie wil ik beginnen met een aantal in-game benchmarks, waarna ik vervolgens nog even aandacht schenk aan een paar synthetische benchmarks en de temperatuur van de kaart ga loggen. Waardes in FPS zullen afgerond worden om zo de tabellen nog een beetje overzichtelijk te houden. In-game werden resultaten gelogged met Fraps en sommige titels werden dubbel getest met een ingebouwde benchmark om daarna een op te geven waarde te bepalen.

Call of Duty: Black Ops Black Ops is de zoveelste shooter uit de Call of Duty reeks welke ook een enorm succes kent onder de fans. Anders dan MW2 werd Black Ops veel beter ontvangen en zijn er bepaalde delen stukken beter uitgewerkt. Er mist echter wel de mogelijkheid voor het opzetten van Parties in de multiplayer, wat toch wel een gemis is. Voor het benchen van deze game werden een aantal multiplayer potjes gespeeld, want dat is toch wel waar je CoD titels voor koopt.

Crysis 2 Crysis 2 is het vervolg op deel 1 en Warhead. Ditmaal speelt het zich af in de stad, correctie, de verwoeste stad New York en net als het eerste deel is ook Crysis 2 weer een grafisch hoogstandje. Echter geld er nog een overeenkomst tussen deel 1 en 2: Crysis 2 is voorlopig alleen nog in DirectX 9 te spelen, in plaats van de verwachte versie 11. Crytek heeft beloofd dat dit nog gepatched wordt, dus verdere uitspraken reserveer ik even tot dan.

Just Cause 2 Just Cause 2 is, voor mij, een fantastische sandbox-achtige game met een lekkere gameplay erachter. In tegenstelling tot GTA IV, welke straks ook volgt, is Just Cause 2 een stabielere port van de console versies. Dit is, samen met GTA IV, de game die ook een ingebouwde benchmark kent. In dit geval werd daarvoor Concrete Jungle gekozen, samen met een in-game logje.

Homefront Homefront mag wat mij betreft wel gezien worden als weer een titel waarvan men heel veel had verwacht, maar eentje die in ieder geval naar mijn mening behoorlijk teleurstelt. Gameplay is stroef en de AI is in veel gevallen ronduit stupide. Kort gezegd, zat elementen die beter uitgewerkt hadden moeten worden. Elke shooter heeft wel zijn goeie en slechte punten, waar THQ de sfeer in de game heel goed weet neer te zetten. Tegenval zullen we maar wijten aan het feit dat dit weer een nieuwe speler op de markt is.

Stalker: Call of Pripyat Post-apocaliptische rpg met een beetje een FallOut / Oblivion setting. Opzich niets vreemds als we naar de maker kijken: Bethesda. In mijn ogen zet Stalker steeds wel fraaie plaatjes neer, maar verliest het echt punten in de combat en met de wat stroeve AI. Zo is lipsync nog niet altijd even goed in orde en jaagt de terugslag op je wapens je crosshair vrij snel de lucht in. Sterk spel, sterke settings. Zijn de score's ook nog een beetje sterk? Slide2

GTA IV De tweede game welke een dubbele benchronde bevat. Zo werd voor het testen van de nieuwste GTA gebruik gemaakt van de ingebouwde benchmark maar werd ter controle ook in-game nog even getest. De resultaten waren opvallend: waar de ingebouwde bench prima uit de voeten kon met alle settings op Very High resulteerde dat ingame op onspeelbare framerates. Conclusie: die bench is niet 100% betrouwbaar.

Battlefield: Bad Company 2 Het is niet mijn favoriete game, maar naast de CoD serie wel de grootste tegenhanger in het multiplayer veld. Bad Company 2 kenmerkt zich door de prachtig ontworpen FrostBite Engine, waarbij vrijwel alles plat kan en door de uitstekende geluidskwaliteit. Het is en blijft een nVidia-favoring game, maar ook met AMD kan het prima uit de voeten.

Metro 2033 Het ligt maar net aan welke settings je gebruikt en hoeveel vrijheid daarin is, maar in mijn geval bleek Metro 2033 de zwaarste game uit de reeks. Deze game legt namelijk heel sterk (te sterk misschien wel) de nadruk op de beschikbare DX11 features en neemt hiermee eigenlijk de leiding op de DX11-games-markt. Inmiddels is er ook al een vervolg aangekondigd, dus we zullen daar wel gaan zien hoe optimaal alles dan draait.

Mafia II Fantastische RPG met een minder sandbox-ontwerp dan GTA en Just Cause 2. De facial expressions vormen de kern van deze game en ook de machtig mooi ontworpen omgeving mag niet vergeten worden. De uitzondering bij deze game is dat er gebenched kon worden mét een Dedicated PhysX kaartje in de vorm van een 9800GTX, wat in ieder geval aan gameplay behoorlijk veel toevoegde. Resultaten zonder PhysX kaart kunnen anders uitvallen, maar die zijn niet gemeten.

Brink De nieuwe game van uitgever Bethesda, ontwikkeld door Splash Damage. De engine die voor Brink gebruikt is zou volgens de makers moeten resulteren in vloeiende, snelle gameplay. Daarnaast zou het ook een nogal tactische shooter worden. Wat ze goed hebben weten neer te zetten is een wat futuristische setting, maar de gameplay is niet bepaald vloeiend te noemen. Grote beloftes, maar het nakomen daarvan is enigzins tegengevallen.

DiRT 3 De opvolger van het succesvolle DiRT 2. Het team achter DiRT3 heeft zijn best gedaan om in de game te stoppen wat er nog niet was en wat echt miste. Zo zijn er nu races in de sneeuw, in de regen en zelfs 's nachts en zet Gymkhana haar eerste stappen in het derde deel van DiRT. Dit keer met een minimalistische UI, maar ook dat zetten ze toch wel leuk neer. Slide 2, Slide 3

Aliens versus Predators Demo Benchmark Eigenlijk zegt het al genoeg. Meer dan een demo werd er niet gedraaid. Echter laat deze demo ook wel wat leuke DX11-items in de game zien en worden we agressief aangekeken door een Predator. Jup, de Aliens ontbreken hier. Inhoudelijk weet ik dus ook niets te vertellen...

Bulletstorm Fantastisch epische shooter / actie RPG. Bulletstorm speelt zich af in de verre toekomst en de hele setting is puur fictief. Je vergaart door middel van het maken van kills en/of combo's bepaalde hoeveelheden skillpoints waarmee je upgrades voor je wapen en leach kunt kopen. Grafisch is het dan ook wat flitsend en kleuren zijn in vergelijking met andere games soms wel een beetje overdone, maar dat hoort bij het thema imo.

The Witcher 2 Het vervolg op de award-winnende titel The Witcher. Hack 'n Slash is het thema en het speelt zich af in een wel fantasierijk verleden. Ook staat de serie er wereldwijd om bekend om de beste in-game nude scenes te bevatten. De omgeving is fraai, maar niet de mooiste van alle RPG's. Toch staat hier wel een grote titel.

Alle benchmarkresultaten werden verzameld en verwerkt in een (imo) fraaie en klikbare tabel:


Benchmark Resultaten HD6950 - Klikbaar


Dat is dus 1 van die leuke extra features die ik noemde in de inleiding. AMD heeft het met de launch van de HD6900 serie mogelijk gemaakt om 2 verschillende BIOS-en te flashen op je kaart. Het nut ervan leek in eerste instantie wat ver te zoeken, maar na een tijdje kwamen verschillende sites erachter dat, met een beetje geluk, deze kaart te flashen was tot een bijna volwaardige HD6970. Dat wil dus zeggen dat je gratis en voor niets gemiddeld 70 euro extra performance kan unlocken. Er bestaat wel een zekere veiligheid voor de Tweaker. Dat wil zeggen, Dual Bios, waarbij setting 2 beveiligd is voor bewerking:



AMD heeft het al eerder weten laten gebeuren met hun Phenom II X2-555BE en lijkt de diehard consument nu opnieuw een groot plezier te willen doen. Ik heb er ook een poging aan gewaagd en die bleek succesvol te zijn:



Na het flashen zou de performance vrijwel naadloos moeten matchen aan die van een standaard HD6970, met als enige verschil het ontbreken van een 8-pins power header. Maar we weten allemaal dat dat alleen maar extra ground is en dat het niets toevoegt kwa maximaal leverbare power. Men is al jaren bezig om die extra 2 pins gewoon te bridgen zodat het alsnog werkt met een 6-pins kabel, en met succes.


Radeon HD6970 Specs

En om ze nog even naast elkaar te zetten:



Lees het artikel @ TPU voor de how-to en de nodige info omtrent het flashen. Alle hiervoor genoemde games mochten nogmaals hun opwachting maken voor een nieuwe testronde en de resultaten waren als volgt:


Benchmark Resultaten HD6970 Flash - Klikbaar


Medetweaker Tyranium was zo vriendelijk om mij een coupon van 3DMark 11 op te willen sturen die hij overhad bij zijn tweede HD6950 van MSI. Helemaal top dus en hartstikke bedankt!

Plus, ja, statistische benchmarks horen er nou eenmaal bij Naast 3DMark 11 werd ook 3DMark Vantage (P-settings) gedraaid en de resultaten waren als volgt:


3DMark11 HD6950 - Klikbaar


3DMark11 HD6970 Flash - Klikbaar


3DMark Vantage HD6950 - Klikbaar


3DMark Vantage HD6970 Flash - Klikbaar

Uiteraard kan dat ook netjes in een overzichtstabel, met bijpassende kleurenthema:




Naast statistische benchmarks hoort eigenlijk ook Heaven. Maar Heaven alleen vond ik zelf wat saai, dus ging ik op zoek naar meer benches van Unigine. Die vond ik, dus hieronder volgen Tropics-Sanctuary-Heaven.


Unigine Benchmarks HD6950 - Klikbaar


Unigine Benchmarks HD6970 Flash - Klikbaar




Iemand vroeg in het Radeon Nieuwsdiscussietopic of Cinebench ook gedraaid kon worden en welke score's er behaald werden met de HD6900 series kaarten. Zodoende ook gedraaid en nu ook toegevoegd:


Cinebench R11.5 - 1. HD6970 Flash 2. HD6950


Dat was het laatste puntje van aandacht. Er werden 3 scenario's getest waarin een meting werd gedaan. Allereerst een meting na een uur lang idlen. Daarna werd er in-game ook nog een log bijgehouden en vervolgens werd het maximale eruit geperst met een stressrondje Furmark. De resultaten zijn hier te zien:


* ART = Average Room Temp


AMD beweerde volgens deze slider dat de Tesselation performance behoorlijk zou zijn toegenomen tov. Cypress / HD5870. Als we daar ook nog een benchlog van G3D bij zetten, krijg je:


Tesselation Performance Increase tov. HD5870 - beloofd


Tesselation Performance Increase tov. HD5870 - TessMark

Wat we dus zien is dat de Tess.P er eigenlijk op achteruit is gegaan in de benchmark. Nou moet wel gezegd worden dat dit geen ingame resultaat zijn, dus dat kan varieren. Maar je zou de lijn van beloftes best door mogen trekken in TessMark lijkt mij zo. Als we daar dan zien dat er bij 2 van de 3 scores achteruitgang is, klopt er iets niet. Oke, games van tegenwoordig gebruiken nog echt niet zoveel Tesselation, dus de scores van de nVidia tegenhangers zijn niet zo erg interessant.


PowerTune is weer een ander nuttig item wat AMD ter sprake heeft gebracht. Het is een manier van het varieren van clockspeeds bij hogere workloads om zo de temperaturen van de chip en het gehele PCB netjes binnen de perken te houden in bijvoorbeeld Furmark. Dit is wat AMD erover zegt:



En dit is hoe dat zich uit in Furmark:



Te zien is de varierende clockspeeds van de HD6970 tov. de statische clockspeeds van de GTX580. Naar verwachting zal laatstgenoemde zich dus veel sneller warm laten worden dan de HD6970 als PowerTune daar staat ingeschakeld. PowerTune werkt omgekeerd ook. Dat wil zeggen, er staat een bepaald TDP vast. Games zullen, zoals te zien was bij Temperatuur, een GPU nagenoeg nooit 100% belasten. Wat PowerTune dan doet, is het verhogen van de clockspeeds zodat een vastgestelde TDP wel gehaald kan worden. Notitie aan de kantlijn: als jouw GPU dergelijke clockspeeds niet aankan bestaat er een risico dat het systeem vastloopt.


Om daar even heel kort over te zijn. Objectief kan ik de geluidsproductie van de stock koeler bestempelen als tolereerbaar. In-game is het naar mijn mening vaak wel storend aanwezig, maar daarvoor volgt een nieuwe review waarin ik Prolimatech's MK-13 het vuur aan de schenen ga leggen. Mede vanwege deze reden wil ik me ook niet wagen aan het overclocken onder de stock koeler en kan ik de modbaarheid als goed bestempelen dankzij de mogelijkheid tot het flashen.


Al met al kan ik zeggen: heel wat performance in huis voor de prijs. Deze HD6950 doet zonder flash zeker niet onder voor een HD5870 maar heeft als voordeel de doorontwikkelde efficiëntie van de 40 nm architectuur. In eigenlijk alle opzichten is Cayman dus een krachtige vervanger van Cypress, met als bijkomend meevallertje de flashbaarheid. De stock koeler gaat binnen nu en twee weken vervangen worden door een Mk-13 die hier klaar ligt voor een review, want met dit geluid ga ik niet blijven werken. Gemiddeld krijgt deze kaart dan ook de dikverdiende 5 sterren vanwege zijn uitstekende prijs-performance ratio.


Dit is echter pas mijn tweede grafische kaart sinds ik begonnen ben als hobbyist en Tweaker-in-opleiding. Dit is dan ook mijn eerste review op het gebied van GPU's en videokaarten, dus alle tips zijn welkom!

Blue out!


02-05-2011: Toevoeging van afbeeldingen aan games
07-05-2011: Update Gamebenches + Unigine Benches + Cinebench
14-05-2011: Toevoeging Cayman specs + Tesselation + PowerTune + Dual Bios + VLIW4 en VLIW5 + MLAA + EQAA + Vervangen headers + Settings cursief
04-06-2011: Downgrade Game Benches, Slides vernieuwd en settings zijn nu klikbaar vanaf Game Headers, Games nu min/avg/max
19-07-2011: Grafieken nu upsized naar ~ 1500 x 800

* Trots: in de top 10 te staan van best gewaardeerde reviews


Prolimatech Megahalems Review
Prolimatech MK-13 Review
Antec Kuhler 920 Review
Corsair H70 Review
Antec Lanboy Air Blue Review