Hernieuwbare energie haalt steenkool voor het eerst wereldwijd in

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool. Zonne-, wind- en waterkrachtenergie waren goed voor 33,8 procent van de wereldwijde stroom, ofwel 10.730TWh.

Ter vergelijking: in 2025 werd nog 33 procent van de elektriciteit opgewekt met steenkool. Dat is grofweg 10.476TWh aan stroom, aldus denktank Ember. Die stijging zou vooral te danken zijn aan de toename van zonnestroom.

De vraag naar stroom steeg namelijk met 849TWh, waarvan 75 procent door extra zonnepanelen werd opgevangen. De overige extra elektriciteitsbehoefte werd door nieuwe windmolens gecompenseerd. Ember rekent voor deze vergelijking andere energiebronnen, zoals nucleaire energie, bio-energie en geothermische energie, ook tot deze categorie, al hebben die bronnen een zeer klein aandeel in het geheel van de groei voor extra stroombehoefte.

In 2025 haalden zonne-energie en windenergie ondanks de zeer sterke groei nog net niet nucleaire energie in. Deze drie energiebronnen waren ieder goed voor tussen de 2700 en 2800TWh. Vanwege de sterke groei van zonne- en windstroom is het vrijwel zeker dat die twee bronnen nucleaire energie in 2026 inhalen.

Steenkoolgebruik is uit

Tegelijkertijd daalde de hoeveelheid met fossiele brandstoffen opgewekte stroom met een klein beetje, namelijk 38TWh, ofwel 0,2 procent. Dat getal daalde voor het eerst sinds de pandemie in 2020 en voor de vijfde keer deze eeuw.

Specifiek zijn China en India vooral verantwoordelijk voor de daling van de vraag naar fossiele brandstoffen. Voor de eerste keer deze eeuw ging in deze landen de vraag naar deze brandstoffen omlaag. Dat haalde de totale vraag naar stroom uit fossiele brandstoffen naar beneden.

Alleen in 1919 was hernieuwbare energie vanwege waterkrachtcentrales eenmalig belangrijker dan steenkool.

Reacties (81)

[xelagbs84]

China en India voorop met hernieuwbare bronnen lijkt het. Klopt wel bij het beeld wat vrienden van mij schetsen bij bezoeken aan deze regio's (lees: rijstvelden plaats gemaakt voor zonnepanelen). Hele straat van Hormuz verhaal gaat hierbij waarschijnlijk alleen maar helpen. Op naar onafhankelijkheid van de US, Rusland en het midden oosten.

[Polshoogte]

Valt vies tegen. Men is overal nogal lovend over China en wat ze allemaal doen op gebied van elektrificatie maar kijk ook even naar https://www.michelalle.eu/nl/landen-en-continenten/china-en-steenkool/.

Daarin ziet je vooral dat de productie op kolen, olie en gas toeneemt. Hernieuwbaar is daar niet in plaats van fossiel, maar en en. De motieven van de Chinese overheid zijn ook weinig altruïstisch, ze wenden gewoon alle beschikbare technieken aan om de energiehonger te stillen.

[Gwaihir]

Doet de rest van de wereld het veel beter dan?

De percentages hernieuwbaar komen inderdaad omhoog, maar de absolute getallen niet-hernieuwbaar zijn pas voor het eerst gelijk gebleven. We stillen hernieuwbaar de honger naar nog meer energie, maar verminderen de uitstoot nog niet.

[Reactie gewijzigd door Gwaihir op 21 april 2026 12:40]

[knokki]

Het is op zich een trieste constatering, maar 'ja, de rest van de wereld doet het veel beter'. Het trieste van de constatering is dat China zo'n groot aandeel heeft in de wereldemissies en dat dat aandeel sinds 1990 dramatisch is toegenomen (1990 11,5% van mondiale GHG emissies; 2024 29,2% van de mondiale emissies)

In het kader van klimaatverandering zijn natuurlijk alleen de emissies in absolute zin van belang en je voelt hem al aankomen: daar presteert China bovengemiddeld goed (NOT). 2024 tov 1990 +>300% toename in emissies.

Er zijn meer landen die minder goed scoren, maar China is meest bepalend voor de (toename in) mondiale uitstoot. Inderdaad, ondanks 'de electrische revolutie'.

Wat het daarnaast verdrietig maakt is dat bv NL en de EU het wel goed doen. EU27 -35% in 2024 tov 1990 en 6% van de mondiale uitstoot in 2024 (15% in 1990). Hoewel ik klimaatonderzoeker ben / was en daardoor beter dan wie dan ook op de hoogte ben van wat er komen gaat, kijk ik altijd met wat gemengde gevoelens naar acties van XR en naar het klimaatbeleid van NL / EU. XR bv zou niet de A12 moeten blokkeren, maar de G4 in China, want hier valt echt niks te halen, getuige de data.

Zie voor de data: https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2025

Helemaal eens met @polshoogte dus!

PS Als klimaatonderzoeker ben ik gewend op lange termijn te kijken en dat roept de vraag op wat de meest recente data zeggen. Mij zeggen de meest recente data dat de uitstoot in China in 2024 tov 2023 met 1% is toegenomen en in 2024 tov 2005 met 95%. Data voor 2025 zijn er (voor mij) nog niet, want ik gebruik als referentie de data van het JRC (die overigens zijn verder gegaan met het werk dat door het RIVM i.c. Jos Olivier gestart is).

[Reactie gewijzigd door knokki op 21 april 2026 12:54]

[Gwaihir]

Wat het daarnaast verdrietig maakt is dat bv NL en de EU het wel goed doen. EU27 -35% in 2024 tov 1990 en 6% van de mondiale uitstoot in 2024 (15% in 1990).

Omdat wij alle productie(groei) over die periode aan China hebben uitbesteed?

(Ik bedoelde dan ook 2025 t.o.v. 2024.)


Heeft iemand trouwens gespot of eigen gebruik meegenomen is, of dat het onderzoek alléén kijkt naar wat er over het net gaat?

[knokki]

##Omdat wij alle productie(groei) over die periode aan China hebben uitbesteed?##
Dat is een zeer legitieme vraag en het is mij nog nooit gelukt hier data over te achterhalen.

[dmantione]

Uiteindelijk kijkt iedereen die moet investeren naar het financiële plaatje, dat is hier niet anders dan in China. Het belangrijkste verschil is dat de spelregels hier net iets anders zijn, waardoor Europa net iets groener is, maar uiteindelijk zijn het in beide gebieden ondernemers die de keuzes moeten maken.

Duurzame energie en dan met name zonne-energie is in veel gevallen gewoon economisch zinnig. Ook in China heeft men daken waar vrij makkelijk zonnepanelen op gelegd kunnen worden en omdat ze daar gemaakt worden, wordt dat ook vaak gedaan.

Maar als kolen zinniger zijn, zetten ze in China nog gewoon een nieuwe kolencentrale neer. Dat doen wij niet meer, elders gebeurt dat nog wel.

[bilgy_no1]

Het artikel dat je linkt heeft geen data over 2025. Wat uit dit artikel op Tweakers volgt is dat China en India in 2025 een lager verbruik hadden van fossiele energie. Wat je ook mee kunt rekenen is dat een groot deel van de Chinese emissies in feite emissies zijn voor de rest van de wereld, omdat die goederen worden geëxporteerd.

China had sowieso als doel om hun CO2 emissiepiek voor 2030 te bereiken en daarna in 2060 net-zero te zijn. Dat eerste doel lijkt nu iets eerder te lukken.

Maar ik zie eigenlijk nooit iemand vol lof beargumenteren dat China het lichtend voorbeeld is. Wel zie ik heel vaak de stelling "wij hoeven niets te doen, want China doet ook niets", waarop dan vaak wat meer genuanceerde informatie wordt beantwoord. Zoals dat China in het jaar 2024 meer PV installeerde dan de VS in de hele geschiedenis. Of dat nu al meer dan de helft van alle nieuwe auto's elektrisch is. Maar niemand is blind voor het feit dat er ook nog enorm veel fossiel wordt verstookt.

[gamezfreak]

Daarin ziet je vooral dat de productie op kolen, olie en gas toeneemt. Hernieuwbaar is daar niet in plaats van fossiel, maar en en.

Kortgezegd, omdat je niet genoeg energie kan uithalen met alleen hernieuwbare bronnen (zonne- en windenergie), tenzij je black-outs voor lief neemt omdat er niet genoeg capaciteit is. Andere optie is om meer nucleaire energie te gebruiken, maar blijkbaar denken mensen dat een ramp zoals Tsjernobyl vaak voor gaat komen. Ja, de kernafval is wel een ding, maar hopelijk kunnen ze nog iets mee doen dat ze de afval tegen elkaar laten botsen en daar nog energie uithalen.

Funfact: Nederland heeft een monopolie op medische isotopen, dat komt omdat Nederland héél stabiele isotopen kan maken t.o.v. andere isotoop producenten. Nederland heeft een marktaandeel tussen 30%-46% afhankelijk van welke isotopen er gebruikt worden, zie hier voor meer info.

Ik heb het eerder geroepen en blijf het nog roepen: als wij een stabiele energie toevoer willen hebben én voldoende capaciteit willen hebben om alles elektrisch te doen, dan moet Nederland 4 kerncentrales bouwen; 3 kleine en 1 grote voor redundantie / vervanging. Op het moment dat een centrale in onderhoud gaat, kan de grote centrale de klap opvangen en de gevraagde capaciteit leveren.

Wij kunnen niet alleen van zonne- en windenergie leven, ook niet i.c.m. thuisaccu's. Dus het alternatief is tegelijkertijd fossiele brandstof gebruiken, of nu volop inzetten op kern energie.

[watercoolertje]

Groen is weldegelijk ipv grijs, zonder groen hadden ze hetzelfde verbruik maar dan grijs, dus elke groene joule vervangt een grijze joule...

En ja dat kan dus ook beide groeien.

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 21 april 2026 13:10]

[david-v]

China en India willen, net zoals wij in de EU, zelf energie kunnen opwekken ipv aan het infuus van de olieproducerende landen te hangen. Nucleaire installaties in China worden in record tempo uit de grond gestampt. Dat voordeel hebben ze nog steeds tov de EU waar dat echt heel langzaam gaat.

De gebeten honden zijn dan de VS, drill baby drill, waarmee ze binnen nu en 20 jaar hopeloos achter zullen lopen vergeleken met de rest van de wereld, en Rusland, die voor meer dan de helft van de inkomsten afhankelijk is van de export van olie.

[wildhagen]

China en India willen, net zoals wij in de EU, zelf energie kunnen opwekken ipv aan het infuus van de olieproducerende landen te hangen. Nucleaire installaties in China worden in record tempo uit de grond gestampt. Dat voordeel hebben ze nog steeds tov de EU waar dat echt heel langzaam gaat.

Klopt, maar ook op zonne-energie scoort met name China (India in iets mindere mate) extreem hoog. Kijk eens naar dit soort zaken van vorig jaar:

Afgelopen week bleek uit cijfers van databureau Global Energy Monitor dat China wereldwijd goed is voor ongeveer driekwart van de nieuwe capaciteit aan wind- en zonne-energie die momenteel wordt gebouwd. Op een totaal van 689 gigawatt aan nieuwe zonnepanelen en windmolens komt 510 gigawatt voor rekening van China. Dit is verdeeld over 287 gigawatt aan zonne-energie en 223 gigawatt aan windcapaciteit.

Het lastig om je iets voor te stellen bij dergelijke grote getallen zonder wat meer context. Zo is de extra capaciteit voor stroom uit wind en zon die China nu realiseert, bijna gelijk aan het totale opgestelde vermogen in de Europese Unie. Dat lag in 2024 op 531 gigawatt.

Voor het idee: Nederland had begin 2024 ruim 24 gigawatt aan opgesteld vermogen van zonnestroom en bijna 12 gigawatt aan capaciteit voor windenergie.

Bron en meer info, inclusief grafiekjes, is te vinden op Opmerkelijk: 5 grafieken die laten zien hoe China iedereen voorbij snelt met zonne- en windenergie

Ze pakken het in China best ambitieus aan en in extreem hoog tempo om hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zo snel mogelijk af te bouwen.

De rest van de wereld (inclusief de EU) zouden daar best nog wel iets van kunnen leren imho. We lopen nu al erg achter, dat wordt op deze manier alleen maar erger.

[david-v]

Dat had ik ook al gezien van de zonnepanelen in China, echt bizar. Dat is wel inherent aan de manier van regeren daar. Elk nadeel heeft zijn voordeel .

Binnen de EU zouden we dat ook beter moeten aanpakken door veel samen te werken. Zonnepanelen vooral in de landen rond de Middellandse Zee, wind energie daar waar het veel en regelmatig waait. Waterkracht centrales waar veel bergen zijn enz.

[himlims_]

maar we hebben wel hippe dopjes op onze drankjes zitten! dat heeft de EU toch mooi voor elkaar gekregen

[david-v]

Weet je nog op het strand vroeger? Die lipjes van de cola blikjes. Ze lagen overal, met roest en al. Kom je die nog tegen? Hetzelfde met die flesdoppen.

Wat kom je nog nog steeds veel tegen op het strand? Bierdopjes. Heerlijk voor jezelf of kinderen die dan weer met een sneewond behandeld moeten worden. Ik zit nog te wachten op de oplossing daarvoor.

De hoeveelheid plastic flesjes en blikjes op straat is aanzienlijk minder geworden in Nederland. Allemaal van die vervelende regeltjes, ik weet het. Maar ze werken wel, want de producenten zijn blijkbaar niet in staat om het probleem zelf op te lossen. Dus dan maar zo. Ik heb geen moeite met dit soort regels, het wordt er voor mij en mijn kinderen een stuk schoner door.

[meowmofo]

China heeft al lang geleden de strategische voordelen gezien van eigen energievoorziening. Niet alleen de straat van Hormuz, want voor hun ligt er rondom Singapore nog zo'n choke point.

[BlaDeKke]

Dat chokepoint is voor de wereld. Er passeert in Singapore meer olie dan in hormuz. En daar passeren ook massaal veel containerschepen. De impact zou nog een pak groter zijn dan wat we nu ervaren met hormuz.

[jongetje]

Ik zag juist vorige week op tv een item over dat China juist door de straat van Hormuz zijn kolencentrales op volle kracht heeft draaien.

[Pietopdeheuvel]

Heel mooi. Is alleen een beetje een issue mee. Hoe meer stroom uit hernieuwbaar komt hoe inefficienter de stroom productie uit gas en kolen. Immers, deze moeten steeds minder "bijspringen". De centrale staat steeds vaker in standby, dus per geproduceerde KWh is hij erg duur. Uitzetten en afbreken gaat niet, want dan heb je geen stroom tijdens een "Dunkelflaute" . Je hebt immers nog steeds (en steeds meer) stroom nodig als het een weekje donker en windstil is in de winter.

Plaatsen we meer windmolens en zonnepanelen, en is het windig en zonnig weer dan is er een enorme productie, veel meer dan de vraag. De prijs gaat omlaag,wordt zelfs negatief. Eigenaren van stuwmeren kunnen dat beperkt opvangen door hun meren vol te pompen, maar die capaciteit is beperkt. Je kan de productie ook stoppen, door de windmolens uit de wind te draaien, maar hoe meer windmolens je neerzet op de capaciteit groter te maken, hoe vaker je ze ook uit de wind moet draaien om de overproductie te beperken of weg te nemen. Dit maakt de windenergie ook weer duurder en inefficient.

[JurGor]

Dus Europese energieopslag en -distributie, want er is nooit in heel Europa Dunkelflaute en er is nooit in heel Europa energieoverschot.

[Pietopdeheuvel]

Zelfs als dat zo zou zijn, wat je eerst maar eens hard moet maken, vereist dat een nog veel grotere netuitbouw dan waar we nu al mee te kampen hebben. Vereist dat ook een veel grotere investering in zonnepanelen en windmolens om de stroom te produceren om de andere regios op te vangen, wat weer leidt tot meer inefficientie bij mooi windig weer aan overproductie. En dan het transport, koper is de laatste 25 jaar enorm in prijs gestegen

Copper Prices (1959-2026)

Opslag vergroten? Klinkt leuk op papier, maar hoe wil je dat doen? Hoeveel stuwmeren ga je waar bouwen? Accu's zijn leuk voor fluctuaties, maar zeker geen oplossing voor deze problematiek. Waterstof? Heel erg inefficient.

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 21 april 2026 12:22]

[GoodGuy]

Dat is niet helemaal waar. Door in een groter gebied zon en wind uit te wisselen, worden de schommelingen relatief gezien kleiner. Immers als het hier hard waait zal dat in omringende landen minder extreem zijn. Als er hier wolken zijn, is het in andere landen misschien zonnig. De weergebieden zijn kwa schaal kleiner dan europa, maar groter dan een individueel land als Nederland, dus er is zeker winst te behalen door over een groter gebied samen te werken.

Daarnaast het je opslag ook maar af en toe nodig, door opslag te delen tussen landen heb je in totaal ook minder nodig.

Bij opslag moet je niet denken aan seizoensopslag, dat is vrij kansloos en veel te duur. De balans zon/wint moet structureel goed zijn. In de winter waait het gemiddeld meer, dus dat vangt bij de juiste balans het wegvallen van zon en het hogere gebruik (warmtepompen) op.

De opslag is dan alleen nog nodig voor dag/nacht en windstille periode (die nooit over gebieden als heel Europa optreden). Je hebt dan voor ongeveer 2 dagen volledig gebruik aan opslag nodig om een robuust netwerk te maken.

2 dagen opslag is best veel maar met de extreem snel dalende prijs voor opslag is dit in de toekomst prima te doen. En accu's is wel het antwoord. Die zijn nu al lucratief tegen de huidige piek dal tarieven op de stroommarkt. Daarnaast groeit de opslagcapaciteit in EV's die aan het net gekoppelt is de komende decennia natuurlijk ook enorm. Dat is niet alleen in de vorm van terug leveren aan het net, maar ook gewoon beperken van de vraag als de stroom prijs duur is. Als je een EV hebt met een grote batterij, zijn er genoeg mensen die alleen in het weekend hoeven te laden en dat doen ze dan in de uurtjes dat er voldoende aanbod is. Is het windstil, dan laad je hem de volgende dag op. Wind is prima een paar dagen vooruit te voorspellen.

[AOC]

Vind vooral zandbatterijen interessant waar ze in Finland mee aan de slag gaan. Ziet eruit als winwin, maar krijgt buiten Finland maar weinig tractie wat ik bijzonder vind

[curkey]

Plus het feit dat je met stuwmeren dus bewust landbouw- en natuurgebieden sloopt door het onder water te zetten, dat is ook niet echt duurzaam beleid.

[supersnathan94]

Ja het beeld is ook ontzettend vertekenend want dit wordt met de procentpunt erger.


Bij ~80% “wiebelstroom” zitten we al tegen break even van een hedendaagse set kerncentrales aan en boven de 90 gaan we daar met het 5-voudige overheen. Total system costs gaat dan ook door het dak vanwege de bizarre infra eisen.

[Wozmro]

Maar dan hebben we op veel momenten ook een bizarre hoeveelheid energie tot onze beschikking om allemaal leuke dingen mee te doen.

Zon/wind/opslag dimensioneren op de slechtst mogelijke situatie gecombineerd met tijdsafhankelijk sturen waar mogelijk en streven naar efficiënt is ook niet verboden natuurlijk.

In de zomer maak je dan maar een openlucht skipiste of ijsbaan met al dat 'teveel' aan energie.

Ik was vroeger ook nogal van zuinig zuinig. Tot ik besefte dat je energieverbruik los moet zien van milieuvervuiling, iets waar we pakweg de afgelopen 100 jaar mee opgevoed zijn.

Er is iets mis met veel energie verbruiken als je daarbij niet uitstoot. En we zullen nog heel erg veel energie nodig hebben om al onze rommel uit het verleden op te kuisen.

[Reactie gewijzigd door Wozmro op 21 april 2026 12:46]

[supersnathan94]

Maar dan hebben we op veel momenten ook een bizarre hoeveelheid energie tot onze beschikking om allemaal leuke dingen mee te doen.

Het probleem is dus dat die pieken dusdanig groot zijn dat je er weinig "leuke" dingen extra bij kunt verzinnen en omdat je dan gewoon rustig 3x je piekload hebt op een moment dat niemand er op zit te wachten (namelijk midden op de dag).

In de zomer maak je dan maar een openlucht skipiste of ijsbaan met al dat 'teveel' aan energie.

Nee je bouwt maar wat kerncentrales om je basisload op te vangen. Dit is echt geen oplossing voor dat probleem.

[Snow_King]

Maar wat zeg je nu precies? Dat het nog niet perfect is? Nee, dat klopt helemaal. We zullen ook nog steeds meer opslag (in welke vorm dan ook) moeten hebben om het nog beter te regelen.

[Pietopdeheuvel]

Ik zeg dat hoe meer hernieuwbaar je gaat bouwen, hoe inefficiënter en duurder het geheel wordt. Meer opslag roepen, is maar wat roepen omdat je de problematiek niet begrijpt of niet wilt begrijpen. Waar ga je de stuwmeren bouwen die daarvoor nodig zijn? Accu's zijn leuk voor fluctuaties, maar zeker geen oplossing voor deze problematiek. Waterstof? Heel erg inefficient.

[Snow_King]

Fijn dat je mij direct afschrijft als iemand die de problematiek niet wil begrijpen of begrijpt. Jij stelt een hele hoop dingen, maar komt met geen oplossing of voorstel. Voor mij leest het als: We moeten dit vooral niet doen, want het levert problemen op! Laten we maar houden wat we nu hebben.

We zijn als mensheid gewoon ontzettend verwend met olie en gas, maar nu blijkt dat allemaal toch niet zo handig te zijn. Samen moeten we dus creatief gaan zijn.

En geld? Dat is iets wat we zelf verzonnen hebben samen. De aarde geeft helemaal niets om ons economische systeem. Wij denken een eindeloos groeiende economie te hebben op een planeet met gelimiteerde bronnen, die twee kloppen niet helemaal samen.

Opslag in diverse vormen gaat zeker wel een deel van de oplossing zijn. Het is niet of/of, het is en/en. We zullen creatiever met energie om moeten gaan.

[Pietopdeheuvel]

Ik geef aan wat de problematiek en de consequenties zijn. Jij wilt die duidelijk niet horen.

oplossing? Duidelijk meer kerncentrales, incl Thorium centrales

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 21 april 2026 12:53]

[KoningSlakkie]

Waterstof heb je alleen nodig in de 3 donkere wintermaanden. En dan hier en daar een baseload in de nachten. Ik denk dat er echt wel een use case is voor waterstof door het overschot door het jaar heen te gebruiken voor waterstof productie en in de winter weer electriciteit van te maken.

Ja het zal niet goedkoop zijn. Maar ik heb een getal gehoord van Auke Hoekstra dat het over het jaar gezien de prijs gemiddeld 3 cent/kWh hoger wordt voor electriciteit als je waterstof gaat gebruiken als seizoensoplag om de winter te overbruggen. Dat is een lagere prijsstijging dan wat het kost als er oorlog is (elke ~5 jaar).

Nationaal gezien moet je toch jezelf beschermen tegen politiek waar je zelf niets mee te maken hebt. Ik denk dat seizoensopslag op provinciale schaal via waterstof een noodzaak is.

[Pietopdeheuvel]

Inefficient en duur.

[KoningSlakkie]

Goedkoper dan een kerncentrale die je echt maar 3 maanden per jaar nodig hebt.

[Pietopdeheuvel]

Die kerncentrale kan het hele jaar zonder CO2 heel veel stroom maken, zonder overal windmolens neer te zetten, zonder enorme fluctiaties in het stroomnet en een eenvoudiger netwerk en zonder waterstof te moeten maken en opslaan met enorme verliezen.

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 21 april 2026 13:16]

[supersnathan94]

Auke Hoekstra heeft het hart in principe op de goede plek zitten, maar hij focust zich te veel op markt trends (en misschien wel hypes) en minder op echte structurele oplossingen. Hij heeft met een aantal zaken wel gelijk:

https://www.nvde.nl/auke-hoekstra-met-twintig-miljard-euro-voor-opslag-bespaar-je-100-miljard-aan-netverzwaring/

hij stelt daarin dat een kleine thuisaccu bij iedereen een hele grote kostenpost voor verzwaring weg zal nemen, maar dat is puur en alleen korte termijn (als in komende 5-10 jaar) een oplossing. Voor de lange termijn zal er gekeken moeten worden naar een stabiel schaalbaar apparaat wat niet leunt op het weer.

Zelfs op de noordzee zijn windmolens maar 50% efficient. dus leuk zo'n park van 50GW, hij levert, gemiddeld genomen slechts 25GW. Nameplate capacity is iets anders dan de daadwerkelijke capaciteit.

De totale kostenplaat aan maatregelen als we het aan Auke over zouden moeten laten zou ongeveer5 keer zo duur worden bij 95% dekking, dan een aantal kerncentrales. Die data hebben we beschikbaar. Heb ik hier ook al vaker over geschreven. Het is belangrijk om voor de lange termijn, nu al inschattingen te gaan maken voor de LFSCOE. Alleen dan kunnen we goed gaan plannen waar we heen willen.

[Reactie gewijzigd door supersnathan94 op 21 april 2026 13:14]

[japie06]

hoe inefficiënter en duurder het geheel wordt.

Nou en? Ik vind dit als nog beter dan het alternatief: doorgaan met fossiele brandstoffen.

[NoTechSupport]

Accounts door elkaar gehaald 😃?

Er zijn verschillende factoren waar rekening mee gehouden wordt. Je hebt kostprijs over levensduur, afhankelijkheid van onfrisse regimes, risico's, ...

Als je de maatschappelijke totaalkost correct berekent zijn eigenlijk alleen hernieuwbaar en nucleair een optie, met een beetje fossiel om langdurige tekorten op te vangen. Waarbij de vraag voor nucleair vooral is in welke mate we ons kunnen verzekeren tegen de (weliswaar lage) kans dat er eens een serieus incident gebeurt (die wel een grote impact heeft). En de kostprijs van de opslag van onverwerkbaar langdurig afval.

[supersnathan94]

We zullen ook nog steeds meer opslag (in welke vorm dan ook) moeten hebben om het nog beter te regelen.

Daarmee ga je het alleen maar slechter regelen en duurder maken. Opslag is geen oplossing. andere type opwek wel.

Kernenergie is oprecht een stuk techniek waar we NU meer mee moeten doen.

Opslag maakt het geheel alleen maar duurder.

[Kloppendlid]

Procentueel gezien natuurlijk mooie cijfers maar hoe het er in absolute getallen uit ziet kun je hier niet uithalen. Het verbruik van steenkool kan in aantallen nog steeds omhoog gegaan zijn, juist ook omdat er steeds meer energie nodig is.
Het zou mooi zijn als je deze cijfers ook in deze context kan plaatsen.

[pagani]

"omdat er steeds meer energie nodig is"

Sinds 2013 gaat het energieverbruik per inwoner in Nederland juist omlaag. Ook het totale energieverbruik per sector daalt gestaag.

[supersnathan94]

Da zal best, maar er komen ook mensen bij.

Ik geloof er trouwens niks van dat het verbruik omlaag is gegaan nu met al die extra EVs, warmtepompen en inductieplaten.

anders zouden we ook geen congestie hebben op het net.

edit:
ik doe het wel weven zo:

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool.

Ik haal hier niet dingen door elkaar, het gaat hier alleen om elekriciteit.

[Reactie gewijzigd door supersnathan94 op 21 april 2026 12:42]

[pagani]

Een benzinewagen verbruikt ook energie... (en zelfs veel meer dan een EV, benzinemotoren in auto's zijn slechts 28-33% efficient, waar een EV-motor 85-95% efficient is) En dan hebben we het nog nieteens over het energieverbruik om de olie te winnen, transporteren, raffineren, transporten en in je auto te krijgen.

[Reactie gewijzigd door pagani op 21 april 2026 12:09]

[supersnathan94]

Ja dat verhaal ken ik. Alleen is dat niet waar deze data over gaat natuurlijk. Dit gaat om elektrische energie voor industrie en huishouden. En die is sinds die tijd alleen maar groter geworden,

[pagani]

Dat is ook niet waar. In 2013 verbruikten Nederlandse woningen nog 84 Petajoule elektriciteit, dat was in 2020 nog 79.1 (bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/statistische-trends/2023/ruim-tweehonderd-jaar-energieverbruik-in-nederland?onepage=true )

[supersnathan94]

Nog steeds scheef, want dan reken je dus elektra voor de auto niet mee. Again. het plaatje is echt anders als je de categorische verplaatsingen meeneemt. Het artikel gaat over elektrische energie, dan moet je ook alle elektrische energie meenemen en niet alleen de dingen die je uitkomen.

Bron 4.2.1 is energieverbruik per drager IN de woning. Dat is dus wel een kookplaat en airco en andere warmtepompen, maar geen elektrisch vervoer en dat is nu juist de grootste stroomvreter rondom het huishouden

edit:
misschien moet ik het anders verwoorden. In deze data (artikel) zul je nooit de energiebehoefte zien van ICE wagens, want het gaat om elektriciteit. Je zult echter wel de energiebehoefte zien van BEV's en PHEVS enzo, want elektriciteit. Als je dus praat over "ja maar het energieverbruik per huishouden gaat naar beneden" dan is dat alleen mogelijk als je daar dan ook die categorische verplaatsing meeneemt van die auto die ineens wél bij elektra hoort.

per inwoner gaat de vraag naar elektrische energie significant omhoog ALS je wel thuisladen meerekent.

[Reactie gewijzigd door supersnathan94 op 21 april 2026 13:17]

[Sissors]

Het energieverbruik kan omlaag gaan, terwijl het elektriciteitsverbruik omhoog gaat. Eg een warmtepomp is natuurlijk efficienter dan een CV ketel, en een EV ook als een auto met verbrandingsmotor.

Maar je hebt natuurlijk gelijk dat per inwoner kijken beperkt nut heeft zolang het aantal inwoners blijft stijgen (wat zeer waarschijnlijk komende decennia blijft gebeuren). Daarnaast is het ook makkelijk te kijken naar alleen Nederland: We willen liever geen industrie hier, dus halen het uit het buitenland. We willen liever geen gasboringen in bijvoorbeeld de Noordzee, dus halen we het uit het buitenland, etc. Ja zo kan ik ook energieverbruik hier verminderen.

[supersnathan94]

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool.

het gaat hier ook om elektra verbruik.

Dat gaat natuurlijk omhoog als die andere dingen naar beneden gaan (gas, benzine).

[Sissors]

Het artikel gaat over elektriciteit uiteraard. Maar de persoon waar jij op reageerde, had het specifiek over energie verbruik, en dat die naar beneden gaat.

[supersnathan94]

Ja, maar dat is weer niet relevant vanwege het feit dat diegene daarboven het bedoelde in de context van het artikel.

Het zou mooi zijn als je deze cijfers ook in deze context kan plaatsen.

Dan moet je niet met de verkeerde data aankomen en de categorische fout maken om te kijken naar de unit "huishouden" zonder het filter elektra.

EV moet je nu dan ook rekenen tot elektraverbruik van het huishouden, omdat deze vaak ook grotendels thuis wordt opgeladen en in ieder geval is aangesloten op het elektranet. Pagani rekent met de verkeerde cijfers om een correcte conclusie te trekken.

[Arthur Tromp]

Sinds wanneer valt elektriciteitsverbruik niet onder energieverbruik? En volgens mij is een warmtepomp ook helemaal niet efficiënter dan een CV ketel. Je moet niet voor niets je huis goed isoleren voor dat ding rendabel is en je je huis warm krijgt. En zelfs dat laatste is helemaal geen zekerheid in een strenge winter. Je hebt voor een warmtepomp veel elektriciteit nodig en dat kan natuurlijk van zonnepanelen en windenergie komen, maar dat maakt dat ding enkel schoner ten opzichte van een CV ketel, maar bepaald niet efficiënter.

[Sissors]

Alle paarden zijn zoogdieren, maar niet alle zoogdieren zijn paarden. Zo is het ook met elektriciteitsverbruik en energieverbruik. Uiteraard valt elektricitietsverbruik daar onder, maar er valt nog meer onder, waardoor het prima mogelijk is dat energieverbruik naarbeneden gaat, maar elektricitietisverbruik omhoog.

En volgens mij is een warmtepomp ook helemaal niet efficiënter dan een CV ketel.

Een CV ketel is een ~100% efficient. Zo goed als alle warmte van gas in de fik zetten wordt gebruikt om jouw huis op te warmen. Een warmtepomp is, afhankelijk van de omstandigheden, een ~400% efficient. Dat klinkt als een onmogelijk iets, maar warmtepompen maken geen warmte, wat een CV ketel wel doet, maar ze verplaatsen warmte, van buiten naar binnen in de winter, of van binnen naar buiten in de zomer. En daardoor kan je met 1kWh elektriciteit bijvoorbeeld 4kWh warmte in je kamer maken. En de missende 3kWh is van buiten gehaald.

Warmtepompen zijn daar alleen wel het beste in bij kleine temperatuurverschillen. Daarom worden ze helaas minder efficient als het heel koud is buiten (al nog steeds ver boven de 100%), en daardoor wil je ook liever niet dat ze het water van je verwarming heel heet moeten stoken. Ze zijn een stuk beter dat water naar een 40 graden te verwarmen, dan naar een 70 graden wat je CV ketel probleemloos doet. En daarom werkt het het beste met bijvoorbeeld vloerverwarming. En ook met meer isolatie hoef je minder warm water door je radiatoren te sturen, en werkt een warmtepomp efficienter.

Maar onder de streep zijn warmtepompen veel efficienter dan een CV ketel. Komt jouw elektriciteit bij een gascentrale vandaan, dan moet je meenemen dat die ook geen 100% efficientie heeft, maar ruim 50%. Dus dan alsnog kom je uit op 400% * 50% = 200% efficientie, terwijl je CV ketel niet voorbij de 100% komt.

[qless]

Vebruik kan dan juist omlaag, doordat EV's en warmtepompen zuiniger zijn dan (oudere) gas en brandstof stokers. Dat heeft niks te maken met congestie op het net, minder gas meer stroom kan nog steeds lager verbruik zijn, maar wel congestie op het net, terwijl het gasnet bijvoorbeeld steeds minder gebruikt wordt.

[Trestry]

Energieverbruik is wat anders dan elektriciteitsverbruik. Het elektriciteitsverbruik zal inderdaad flink gestegen zijn in Nederland, terwijl het totale energieverbruik (aardgas, benzine, kerosine, elektriciteit etc.) aan het dalen is.

[KoningSlakkie]

Je haalt twee dingen door elkaar totaal energie verbruik en elektrisch verbruik. Dus ja, wat jij beschrijft is precies waarom het verbruik omlaag is gegaan. Met minder petajoules/jaar voldoe je aan dezelfde levensbehoefte dankzij EV, warmtepompen en inductieplaten. Want een EV, WP en inductiekoken is veel efficienter dan ICE, gas-ketel en een gasfornuis.

Waar jij aan denkt is de toenname van elektriciteitsverbruik. Ja dat klopt ook inderdaad. Gas en olie verbruik (verwarming, koken en mobiliteit) wordt vervangen door elektriciteit d.m.v. zon, wind, water (en ook gas en steenkolen uiteraard. En omdat het verbruik via fossiel verplaatst naar verbruik via elektriciteit heb je steeds vaker een afname congestie.

[supersnathan94]

Je haalt twee dingen door elkaar totaal energie verbruik en elektrisch verbruik. Dus ja, wat jij beschrijft is precies waarom het verbruik omlaag is gegaan. Met minder petajoules/jaar voldoe je aan dezelfde levensbehoefte dankzij EV, warmtepompen en inductieplaten. Want een EV, WP en inductiekoken is veel efficienter dan ICE, gas-ketel en een gasfornuis.

Nee jij haalt hier dingen door elkaar.

Het gaat in dit artikel juist alleen om de elektriciteit op het stroomnet:

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool.

Waar jij aan denkt is de toenname van elektriciteitsverbruik.

Ja, dat zeg ik. het gaat immers om elektrische energie.

[TIGER79]

In Nederland jah, maar Nederland vertegenwoordigd natuurlijk niet de wereld-markt of wereld-trend.

[peewee.]

Maar dewereld is een stuk groter dan Nederland. Elektrificatie van het platteland gaat nu op alle werelddelen snel.

[pagani]

Zoals al eerder aangegeven geeft elektrificatie op energieniveau (dus vergeleken met zeg een dieseltraktor) een besparing. Ja, elektrisch wordt er meer verbruikt, maar de totale energiebalans wordt er beter van.

[peewee.]

Mijn reactie was op jouw inperking van de wereld met de opmerking dat het energieverbruik in Nederland omlaag is gegaan.
Van jouw opmerking "Zoals al eerder aangegeven geeft elektrificatie op energieniveau (dus vergeleken met zeg een dieseltraktor) een besparing. Ja, elektrisch wordt er meer verbruikt, maar de totale energiebalans wordt er beter van." kan ik helemaal niets maken, ik begrijp hem niet en ik weet niet waar dat eerer is aangegeven.

[Daoka]

Toch denk ik niet dat mensen zuiniger zijn. Ik denk dat we het vooral aan apparatuur te danken hebben. Wat ik heb juist het gevoel dat we juist steeds meer gebruiken. Nee ik zeg niet dat we meer verbruiken alleen vanuit mijn standpunt lijkt het zo.

Dan denk ik bijvoorbeeld aan dat er tegenwoordig meer datacenters zijn. Maar ook meer mensen op de wereld die ouder zijn en meer verbruiken (vooral dus toen kinderen die nu meer verbruiken zoals eigen computers of mensen die zelfstandig zijn gaan wonen). Ook als consument dat we grotere tv's hebben, dat een hoop mensen van een ps4 naar een ps5 (of xbox series s/x) gegaan zijn of een betere pc / laptop hebben die meer zou kunnen verbruiken. Meer mensen die in een slimme huis wonen. In veel meer apparatuur sier ledjes zitten (dan bedoel ik dus niet functionele ledjes zoals staat een apparaat aan) zoals dat je de meeste computer onderdelen / hardware kan kopen met een ledje. Maar we ook meer elektrische auto hebben en meer elektrisch koken.

Daartegen denk ik wel dat telefoons een gedeelte de taken van een computer overnemen (emails, social media bekijken, ect) wat wel minder zal verbruiken dan achter een pc of laptop zitten maar we dus niet minder scherm tijd hebben (waarschijnlijk wel meer dan voorheen). Ik verwacht ook niet dat onze lampen minder branden maar wel zuinigere lampen gebruiken. Apparatuur zoals een wasmachine die ze zuiniger hebben gemaakt maar we dus niet minder wassen.

[Robby517]

Heb je het artikel gelezen? Het staat namelijk vol met absolute getallen. Enkel het totaal in TWh voor steenkool staat er niet afzonderlijk in. Maar het totaal aan fossiele brandstoffen kan je wel snel uitrekenen, de bron is ook vermeld dus een beetje opzoekwerk bij een specifiek vraag zou moeten lukken

Tegelijkertijd daalde de hoeveelheid met fossiele brandstoffen opgewekte stroom met een klein beetje, namelijk 38TWh, ofwel 0,2 procent.

[Reactie gewijzigd door Robby517 op 21 april 2026 11:58]

[icecreamfarmer]

In 2025 haalden zonne-energie en windenergie ondanks de zeer sterke groei nog net niet nucleaire energie in. Deze drie energiebronnen waren ieder goed voor tussen de 2700 en 2800TWh. Vanwege de sterke groei van zonne- en windstroom is het vrijwel zeker dat die twee bronnen nucleaire energie in 2026 inhalen.


Ligt het aan mij of laat de grafiek iets totaal anders zien?

[Bunkerface]

Renewables zijn meer dan alleen Zon en Wind energie, ook Hydro en innovatieve methodes vallen hieronder. Een beetje onduidelijke met de grafiek erbij maar het kan wel kloppen.

[icecreamfarmer]

Dit is het winnende antwoord idd.

[RRRobert]

In 2025 haalden zonne-energie en windenergie ondanks de zeer sterke groei nog net niet nucleaire energie in. Deze drie energiebronnen waren ieder goed voor tussen de 2700 en 2800TWh. Vanwege de sterke groei van zonne- en windstroom is het vrijwel zeker dat die twee bronnen nucleaire energie in 2026 inhalen.


Ligt het aan mij of laat de grafiek iets totaal anders zien?

De grafiek laat enkel de opgewekte energie zien van steenkool en die van hernieuwbare bronnen. Nucleaire energie wordt hierin inderdaad niet getoond.

[icecreamfarmer]

Nee nucleair staat er ook bij.

[ChielScape]

Helaas niet als onderdeel van renewables, wat het wel zou moeten zijn.

[wildhagen]

Kenenergie in de huidige vorm wordt doorgaans niet tot de renewable energie gerekend. Dit omdat de huidige vormen van commercieel bruikbare kernenergie allemaal uranium vereisen, en dat is eindig qua (praktische) voorraad (in tegenstelling tot zonlicht en wind).

Wellicht dat dit in de toekomst, als er andere vormen van kenenergie komen waarbij de source wel herbruikbaar is, verandert. Maar op dit moment wordt het in veel rapporten om bovengenoemde reden vaak niet als duurzaam / renewable beschouwd.

Uiteraard is kenenergie wél (fors) minder vervuilend (qua uitstoot) dan fossiele brandstoffen, maar dat alleen maakt het nog niet meteen renewable.

[Umbrah]

Nee, tot op heden is Nucleair niet renewable. Het stoot geen CO2 uit in de eindfase van de keten (er is een hoop voorbereiding nodig tot je "fuel" hebt), maar de hoeveelheid fuel is eindig: Uranium wordt maar op een paar plekken in de wereld gevonden, en de enige manier om nieuw Uranium te maken is een supernova.

Nucleair kan ook met andere middelen, denk aan waterstof (dan heb je het over fusie in plaats van kernsplijting), en dat is in principe wel renewable.

Renewable is in feite het concept dat je:

1. Niet afhankelijk bent van uitputbare grondstoffen
2. In principe na eerste installatie/aanschaf geen afval hebt
3. In principe met goed onderhoud/materiaal eindeloos kan opwekken.

Zon en wind zijn een goed eind die weg op, immers, windenergie is óók zonne energie (maar indirect) wat totdat de zon een rode reus wordt eigenlijk door zal gaan. Er zit wat elektronenverval/slijtage in de keten (alleen een silicium paneel kan je recyclen, zeker als het duurzaam geproduceerd is, en hetzelfde voor de grondstoffen van een windmolen). Maar doorgaans geld: zodra het ding er staat, doet het z'n werk tot het einde der tijden.

Uranium... moet je steeds in plekken als Kazachstan op gaan graven, waarbij een of andere despoot kan zeggen: "ik gooi de supply chain dicht", waardoor na een paar maanden je kerncentrale gewoon uitvalt. Waterstof voor kernfusie zal in principe slimmer zijn, itt tot waterstof in fuel cells heb je relatief weinig nodig, waardoor electrolyse netto positief effect heeft IPV negatief. Je enige afval product? Doorgaans helium. En wat ionenen naturlijk die wat dingen doen met de isolatie van je tokomak maar netto... Helium.

[Reactie gewijzigd door Umbrah op 21 april 2026 12:52]

[lenwar]

Hoe zie je nucleair als 'hernieuwbaar?' Wanneer die uranium eenmaal volledig is uitgewerkt moet het toch effectief 'voor altijd' worden opgeslagen/weggestopt? Er komt geen CO₂ uit een nucleaire centrale, maar dat is natuurlijk heel wat anders.

Ik weet overigens niet hoeveel CO₂ er vrijkomt bij de productie van de brandstof.
Volgens een AI-model heb je tussen de 5000 tot 20000 m³ uranium erts nodig om brandstof te maken voor één gangbare nucleaire reactor (17 bij 17 PWR-centrale met 264 staven). Het ligt er dus aan hoe geconcentreerd de erts is, en dat moet dus dan gezuiverd/opgewerkt/en weet ik het allemaal mee gebeuren voordat het de centrale in kan.)

N.B. Ik ben nadrukkelijk niet tegen nucleaire energie (Sterker nog. Ik vind het in de huidige tijd zelfs een goed idee.) maar ik zou het in elk geval niet onder het kopje 'hernieuwbare energie' stoppen. Het is in die context een beetje een vreemde één in de byte.

[Ascathon]

Wel, het grijze lijntje. Maar reactie van @Bunkerface is wel relevant.

Zie ook PDF op bronsite. Daar staat de gezochte grafiek in. (waar dan weer andere bronnen in missen maarja, net het verhaal wat je wilt vertellen)

[wildhagen]

Specifiek zijn China en India vooral verantwoordelijk voor de daling van de vraag naar fossiele brandstoffen. Voor de eerste keer deze eeuw ging in deze landen de vraag naar deze brandstoffen omlaag.

Logisch, zowel India als China (en dan vooral de laatste) zetten extreem hard op renewable energie in, met name met zonne energie maken die de laatste jaren echt gigantische sprongen. Het is extreem indrukwekkend hoeveel zonneparken van gigantische omvang met name China elk jaar wegzetten.

Goede ontwikkeling, hiermee gaat hopelijk de uitstoot van allerlei ongewenste stoffen ook flink omlaag.

[Pietopdeheuvel]

India en China kijken verder, niet alleen investeren ze in kerncentrales, ze zijn hard bezit met Thoriumcentales, want Uranium is waarschijnlijk eerder op dan aardgas of kolen.

[Chromebooks.nl]

Vroeger op het jeugdjournaal was China altijd de vijand en ze gingen niet zo goed om met mensenrechten. Is dat echt veranderd of is onze media gewoon transparanter over zowel China als onze bondgenoten geworden?

Dit had ik ook nooit gedacht bij China denk je toch aan steenkolencentrales en smog en vervuiling en afval

[curkey]

Ik denk niet dat de media transparanter is geworden, maar er zit toch altijd een politieke agenda achter het juist wel of het juist niet benoemen van dingen.

Zo kun je kijken naar wat men aan het doen is, zoals de happy path van bouwen aan duurzame oplossingen, maar kun je verzuimen om te vertellen hoe men daar precies komt en waar het ten koste van gaat.

Objectiviteit is niet altijd het doel van de media.

[Jop]

mensenrechten is nog steeds een drama.

Maar China manier van besturen heeft soms ook voordelen. De overheid zegt gewoon vanaf nu alles elektrisch en dan heeft niemand daar iets tegenin te brengen. Ik stond afgelopen week op een druk kruispunt in Shanghai. De lucht was schoon en je hoorde gewoon mensen praten en vogeltjes fluiten. Alle bussen auto's en motoren/scooters zijn namelijk elektrisch, en vooral als ze langzaam rijden hoor je dus bijna niks meer van het verkeer. Het was echt een verademing

[svenk91]

Hernieuwbare energie haalt steenkool voor het eerst wereldwijd in

De titel is wat misleidend. Het gaat alleen om de opwek van stroom in het artikel. Ander kolen gebruik, voornamelijk in industriele processen, is hierin niet meegenomen. Dat is nog altijd het merendeel van kolen gebruik, maar zo'n 20% wordt gebruikt om stroom op te wekken.

[TEAser_]

Dit is goed nieuws, alleen dit is alleen maar Stroom en Stroom is maar een klein stukje van de totale energie vraag. We hebben een lange weg te gaan als we ook die andere energie verbruikers willen overzetten en Kernenergie zal daar een belangrijke rol in spelen.

[Geekomatic]

Dit soort positieve berichten focust altijd selectief op een bepaalde energiesoort (electriciteit) of een bepaald gebruik (huishuidelijk) of vergelijkt het met een bepaalde fossiele brandstof (steenkool).

Voor het realisme blijft het goed om te weten dat het aandeel van hernieuwbare energie wereldwijd op 13,5 % ligt (in NL 19,8 %). En daarbij wordt het vebranden van biomassa ook meegeteld, wat mi.i. niet houdbaar is voor de langere termijn en onwenselijk ontbost.

En ook de absolute totale vraag wordt niet meegenomen, en die is nog flink stijgend.
Een relatief aandeel hernieuwbaar is natuurlijk fijn, maar voor milieu effecten telt de absolute hoeveelheid.
https://solarmagazine.nl/nieuws-zonne-energie/i40081/wereldwijd-energieverbruik-stijgt-naar-recordhoogte-meer-dan-2-terawatt-zonnepanelen-operationeel

[Reactie gewijzigd door Geekomatic op 21 april 2026 12:44]