Hernieuwbare energie haalt steenkool voor het eerst wereldwijd in

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool. Zonne-, wind- en waterkrachtenergie waren goed voor 33,8 procent van de wereldwijde stroom, ofwel 10.730TWh.

Ter vergelijking: in 2025 werd nog 33 procent van de elektriciteit opgewekt met steenkool. Dat is grofweg 10.476TWh aan stroom, aldus denktank Ember. Die stijging zou vooral te danken zijn aan de toename van zonnestroom.

De vraag naar stroom steeg namelijk met 849TWh, waarvan 75 procent door extra zonnepanelen werd opgevangen. De overige extra elektriciteitsbehoefte werd door nieuwe windmolens gecompenseerd. Ember rekent voor deze vergelijking andere energiebronnen, zoals nucleaire energie, bio-energie en geothermische energie, ook tot deze categorie, al hebben die bronnen een zeer klein aandeel in het geheel van de groei voor extra stroombehoefte.

In 2025 haalden zonne-energie en windenergie ondanks de zeer sterke groei nog net niet nucleaire energie in. Deze drie energiebronnen waren ieder goed voor tussen de 2700 en 2800TWh. Vanwege de sterke groei van zonne- en windstroom is het vrijwel zeker dat die twee bronnen nucleaire energie in 2026 inhalen.

Steenkoolgebruik is uit

Tegelijkertijd daalde de hoeveelheid met fossiele brandstoffen opgewekte stroom met een klein beetje, namelijk 38TWh, ofwel 0,2 procent. Dat getal daalde voor het eerst sinds de pandemie in 2020 en voor de vijfde keer deze eeuw.

Specifiek zijn China en India vooral verantwoordelijk voor de daling van de vraag naar fossiele brandstoffen. Voor de eerste keer deze eeuw ging in deze landen de vraag naar deze brandstoffen omlaag. Dat haalde de totale vraag naar stroom uit fossiele brandstoffen naar beneden.

Alleen in 1919 was hernieuwbare energie vanwege waterkrachtcentrales eenmalig belangrijker dan steenkool.

Reacties (177)

[xelagbs84]

China en India voorop met hernieuwbare bronnen lijkt het. Klopt wel bij het beeld wat vrienden van mij schetsen bij bezoeken aan deze regio's (lees: rijstvelden plaats gemaakt voor zonnepanelen). Hele straat van Hormuz verhaal gaat hierbij waarschijnlijk alleen maar helpen. Op naar onafhankelijkheid van de US, Rusland en het midden oosten.

[Polshoogte]

Valt vies tegen. Men is overal nogal lovend over China en wat ze allemaal doen op gebied van elektrificatie maar kijk ook even naar https://www.michelalle.eu/nl/landen-en-continenten/china-en-steenkool/.

Daarin ziet je vooral dat de productie op kolen, olie en gas toeneemt. Hernieuwbaar is daar niet in plaats van fossiel, maar en en. De motieven van de Chinese overheid zijn ook weinig altruïstisch, ze wenden gewoon alle beschikbare technieken aan om de energiehonger te stillen.

[smartsys]

China heeft als een van de weinige landen WEL een lange termijn visie neergelegd. Die snappen wel dat je met alleen zonnepanelen en windmolens geen stabiele betrouwbare energievoorziening kunt realiseren. Die weten ook dat de bouw van kerncentrales relatief lang duurt en dat ze een kolencentrale binnen 2 jaar operationeel hebben. Wat ze dus hebben gedaan is starten met de bouw van grootschalige wind en zon. Om dat te ondersteunen als het minder waait of donker is, zijn er kolen en gascentrales bijgebouwd. Die kunnen ze snel bijschakelen en afschakelen. Ondertussen wordt niet ver van de kolencentrales vaak gewerkt aan grote kerncentrales. Die duren een jaar of 7 tot 10 om af te ronden, maar zodra die aangaan, breken ze de kolen centrales weer af. Ze recyclen wat kan voor nieuwe kolen centrales op andere plekken en herhalen dit totdat ze met kernenergie, wind en zon met nog wat gas/kolen centrales als backup hun CO2 uitstoot en hun afhankelijkheid nagenoeg afgebouwd hebben.

Dit werkt alleen in een land waar inspraak van burgers niet zo veel te betekenen heeft. De overheid bepaald en het volk, volgt.
Voor Europa zou dit ook een ideale weg naar klimaatneutraal zijn, maar hier is de inspraak en de doemdenkerij vanuit Links veel te groot om kernenergie zo'n prominente plaats te geven.

Er wordt nu wel veel afgegeven op China, maar dat is wéér korte termijn denken. Dat land heeft gewoon een agenda tot 2050 en ze werken netjes hun puntjes af. Dat daardoor enige tijd méér CO2 uitgestoten moet worden, moet dan maar. Dat betekend niet dat ze hun afspraken niet nakomen.
Ik voorzien straks in 2050 een China dat met een vingertje naar de rest van de wereld wijst en zegt: He waar zijn jullie nou met jullie praatjes. Wij hebben ons aan de afspraak gehouden en jullie hebben nog niet eens de helft gerealiseerd.

[Reactie gewijzigd door smartsys op 21 april 2026 14:24]

[Ablaze]

Prima verhaal, behalve dat polariserende "links heeft het gedaan".

Wij hebben in Nederland al 24 jaar lang een centrumrechts kabinet en al die tijd is er niets bereikt op het gebied van kerncentrales. Sterker nog, het beleid was terughoudend en de financiële steun voor bestaande nucleaire reactors werd beperkt in die tijd.

Heel West Europa heeft het dit millennium nog niet gepresteerd om één kerncentrale af te krijgen. Ik denk toch wel dat dat probleem iets meer voeten in de aarde heeft dan het vervangen van een paar poppetjes in Den Haag. Laten we ons hier niet zo intolerant en oppervlakkig gaan opstellen als de Amerikanen.

[smartsys]

Je heb zeker een punt dat het veranderen van een paar poppetjes niet zomaar gaat helpen. Je kunt echt niet ontkennen dat de EU jarenlang een links klimaatbeleid heeft gevoerd met Frans Timmermans voorop. Die hebben het zelfs gepresteerd om kernenergie niet als "groen" te bestempelen en biomassa wel.

Daarnaast zijn het in Nederland voornamelijk Linkse partijen geweest die constant blijven hameren op de onveiligheid en het onoplosbare probleem van kernenergie. Ook worden steevast de te hoge kosten genoemd, wat ze alleen niet noemen is dat er constant wetten worden ingeschoten vanuit Linkse hoek die de spelregels rondom kernenergie veranderen. Hierdoor moeten procedures opnieuw met nieuwe regels, moeten ontwerpen aangepast worden en duurt het allemaal jaren langer. Die tijd alleen al zorgt voor enorme kosten stijging vanwege de aanhoudende inflatie. Inflatie die onder andere zo hoog ligt omdat we te weinig constante betrouwbare schone energie voorhanden hebben!

Oftewel. De mindset moet om. Kernenergie is de uitweg uit een hele zooi problemen. Het is misschien niet zaligmakend, maar het is technisch veruit de meest geschikte energiebron die we kunnen toepassen om én aan klimaat doelen te voldoen én om de energiezekerheid stabiel te houden én om de afhankelijkheid van buitenlanden te verminderen.

Eigenlijk zou vanuit de EU gewoon een wet uitgesproken moeten worden die landen verplicht om minimaal 50% van hun energiebehoefte uit kernenergie gehaald moet worden. Dat zou de kernenergie industrie in Europa een enorme boost geven waardoor véél meer gebouwd kan worden en dus de kosten enorm gedrukt kunnen worden.
Als Nederland ipv 2 of 4 kerncentrales 15 kerncentrales zou laten bouwen de komende 30 jaar. Dan zouden de eerste 2 rond de 15 miljard kosten. De 3 t/m 6e rond de 3 tot 5 miljard minder en de rest zou structureel rond de 7 miljard euro zitten per centrale. Waarom? Omdat je na de 2e een standaard ontwerp hebt wat je gaat herhalen. Tijdens die 3e en 6e ga je trucs ontwikkelen om zaken efficiënter te bouwen. Misschien een grote centrale bouwplaats in Nederland waar je onderdelen in elkaar zet je je daarna transporteert en op locatie in elkaar zet. Je hoeft niet meer opnieuw het wiel uit te vinden. Daarna is het een soort serieproductie geworden. Als het op EU niveau met buurlanden samen gebeurd kan het mogelijk nog sneller en efficiënter met stabielere kosten tot gevolg.

[air2]

Heel jammer, dat je er een flamebate van probeert te maken, door "De doemdenkerij vanuit Links" erbij te betrekken. Dat slaat in deze context natuurlijk helemaal nergens op.

Maar goed het is tegenwoordig heel hip om links de schuld van het falende beleid van de centrum tot radicaal rechtse regering te geven. Het is gewoon makkelijk en kortzichtig.

Ieder weldenkend mens weet gewoon dat kerncentrales niet zo makkelijk te realiseren zijn, er zitten grote financiële risico's aan. Die we met z'n allen moeten dragen. Tot nu toe blijkt zonne- en windenergie gewoon veel veel veel goedkoper te realiseren. Maar het is natuurlijk makkelijk om dat maar af te schuiven op links, dan hoef je zelf daar ook niet zo over na te denken, dan heb je de zondebok.

[smartsys]

Het is de realiteit. Links heeft niets met kernenergie. Iedere mogelijke reden die ze kunnen bedenken om het kernproject te saboteren wordt aangegrepen en dat is gewoon op feiten te checken. Het niet mogen benoemen van het beestje is eigenlijk erger.

Al die regeringen die er de afgelopen jaren hebben gezeten hebben klimaat beleid veelal aan de linkse partijen overgelaten. Die hebben vanuit de EU al laten regelen dat kernenergie niet op de lijst van groene energiebronnen stond. Laten de wetten in NL nou net zo zijn geformuleerd dat alleen nog "groene" energiebronnen toegepast mochten worden. Kun je wel blijven beweren dat Links hier niet mee te maken had, maar dat is dus wel het geval.

Nou komen we weer bij de kern van de zaak. Het droombeeld dat zonne- en windenergie véél goedkoper zouden zijn. Dit is dus ook een totale fabel. Je moet het sommetje wel eerlijk maken en daar schort het echt veel te vaak aan. Voor iedere MegaWatt opgesteld vermogen in zon en wind moet je namelijk ook een MegaWatt traditioneel vermogen achter de hand houden. Toevallig is het iedere nacht donker en produceert 100% van de zonnepanelen NIETS. Dan hebben we ook nog bewolkte dagen waarbij het vermogen de hele dag door slingert. Dit moet allemaal opgevangen worden en daar is van te voren wel voor gewaarschuwd, maar is niets mee gedaan. Met wind energie idem. Het waait ook wel eens niet of minder hard. Moet allemaal heel veel aan geregeld worden om te voorkomen dat bij ons in huis het licht uitgaat.
DIT wordt in de kosten berekeningen voor wind en zonnestroom parken niet meegenomen. Ook de mega duren aansluitingen van windparken op zee zijn niet in de kostenplaatjes voor de windparken meegenomen. Ook de kortere levensduur dan ooit geschets, namelijk 15 tot 20 jaar ipv 30 jaar, en de véél hogere onderhoudskosten met miljoenen liters OLIE zijn niet opgenomen in de berekeningen.

Nu gaan we batterijparken neerzetten om de momenten dat het niet waait of dat de zon niet schijnt op te vangen. Ook weer een enorm fantasie idee.
Enig idee hoeveel dagen we zonder voldoende wind en zon hebben gezeten in de afgelopen 5 jaar? 10 aaneengesloten dagen met géén betekenisvolle productie van wind- en zonne-energie.
Enig idee hoe groot het accupakket moet zijn om deze 5 dagen op te vangen met gemiddelde dag verbruik van de BV NL in 2025? De benodigde accu capaciteit zou overeenkomen met dan van 56 miljoen Tesla Model 3 Long Range auto's. Als je het in containers zou oplossen, wat nu gebeurd, praat je over 1,1miljoen containers. Je zou ongeveer 2x het totale bebouwde oppervlakte van de stad Amsterdam nodig hebben om dit accu "parkje" te huisvesten. Snap je nu wat ik bedoel met DROOM beelden. Het wordt tijd dat realisten beleid gaan bepalen.

Als je alles optelt en dus een appel met een appel gaat vergelijken blijkt kernenergie helemaal niet zo duur te zijn. Het is niet goedkoop, maar het hoeft niet zo duur te zijn als men nu doet voorkomen. Dit kan vrij eenvoudig door wetten aan te nemen die de spelregels voor de komende 50 jaar vastleggen en als je de schaal waarop je het toepast vergroot.
Dit doen we met zonne- en windenergie ook. Daar zitten we niet met het plaatsen van 10miljoen zonnepanelen of 150.000 windmolens. Die laatste 1.000 molens zullen een fractie kosten van wat de eerste 1.000 molens hebben gekost. Simpelweg omdat je steeds beter wordt in ieder wat je vaker doet.
Dat is met kerncentrales ook zo, alleen rekenen we daar met de prijs van 1 centrale en tellen dat door tot 2 of hooguit 4. Waar is dan het schaal voordeel? Ook met kernenergie moet je het gewoon goed doen. Je zet 15 grote centrales door heel Nederland verspreid. De eerste en 2e zullen het duurste zijn, daarna neemt de prijs af en vanaf de 5e a 6e zal deze stabiliseren. Je zult ruim 50 jaar nodig hebben om 15 van die centrales te bouwen, maar regeren is vooruitzien. ALLE politieke partijen moeten eens verder kijken dan hun eigen ego's en gaan kijken waar Nederland de komende 10, 20, 30 en 50 jaar behoefte aan heeft en zich daaraan committeren. Dat betekend dus dat je nu tekent voor 15 centrales en dan dus niet na nieuwe verkiezingen de boel weer stillegt. Daar heeft Nederland geen baat bij. Als de Paarse kabinetten hier al voor gekozen hadden, hadden we nu géén crisis met gas en en overvolle energienetten. Het werd toen al geroepen door verschillende experts. Echter was Biomassa de weg naar een klimaatneutraal Nederland. Ieder weldenkend mens had toen al kunnen bedenken dat dat NIET zo zou zijn. Daarna kwam het zonnepaneel. Iedere Nederlander moest zonnepanelen op het dak. Nu er een hele zooi liggen worden diezelfde mensen gestraft met "boetes". Vervolgens hebben we nog de Windmolen, de warmtepomp en de elektrische auto.

[air2]

Goh wat is links toch kut he.

[smartsys]

Nee hoor dat zeg ik niet. Ik zeg alleen dat Links vaak een onrealistische kijk heeft op wereld problemen. Je kunt een heel mooi theoretisch streven hebben, maar wat totaal onrealistisch is. Zie de investering van 63milard euro om 0,000036 graden opwarming tegen te gaan. Daarvan kun je 2 complete kerncentrales neerzetten en bespaar je echt.

[VincentWie]

Kernergie kost kapitalen. We zullen in NL nooit de schaalvoordelen behalen die je noemt. 15 grote kerncentrales in NL.. onmogelijk. Om alle stroom te leveren heb je er maximaal 10 nodig, en dan kun je dus verder alles uitzetten, wat niet gaat gebeuren. Voor onze eigen stroom is dus 5-6 ruimschoots genoeg, voor zover de schaalvoordelen..

Als je kijkt naar de kerncentrale in Engeland, Hinkley Ponit C, Hinkley Point C costs approach £49bn as project faces M&E delays - Construction Wave, dan zou dit het faillissement van NL betekenen, het bouwen van 10 kerncentrales.

Samenvatting (kort)

• Hinkley Point C kost ~£48–49 miljard (€55–57 mld)
• Dat is voor 2 reactoren
• Per reactor: ~£24–25 mld
• Eén van de duurste energieprojecten ooit in Europa

Zelf verwacht ik niet dat NL het veel beter gaat doen dan Engeland mochten we aan deze oefening beginnen. We hebben geen kennis, geen kunde, en geen mensen beschikbaar. Wat we wel hebben is veel regels en bezwaarmogelijkheden. Laat Frankrijk gewoon doen waar ze goed in zijn (kernenergie) dan doen wij (NL) wel wind (op water) en zon.


Maar goed, die hele discussie over kernenergie is een afleiding door de fossiele lobby, om investeringen in hernieuwbaar te dwarsbomen. In NL is er geen bedrijf zover te krijgen om in kernenergie te investeren vanwege de risico's, dus vadertje staat (de belastingbetaler) zal moeten lappen.

[smartsys]

De hele discussie over kernenergie moet eens serieus gevoerd worden. Het maakt je als land een stuk minder afhankelijk van de olie/gas prijs, draagt bij aan het verlagen van je CO2 footprint en zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en stabiele energievoorziening.

Je neemt weer die bekende centrale in het VK als voorbeeld. Heb je gekeken waarom die centrale zo duur is geworden. Puur door politieke keuzes en de bureaucratie. Je moet niet een begroting maken en dan 7 jaar later starten met bouwen en dan ook nog tijdens het bouwen het ontwerp een paar keer aanpassen. Dan gaat het langer en langer duren en alleen al door inflatie wordt het veel duurder.

10 grote centrales van 1500MW dekken ongeveer 2/3 van onze basislast. 15 centrales benaderen de 100%. Daar heb je nog steeds zon en wind bij nodig om duurzaam je pieken op te slaan. Je hebt alleen dan niet 300.000 windmolens en honderd miljoen zonnepanelen. Je kunt het met veel minder af en dan heb je ook veel minder accubuffers nodig om die stroom stabiel te houden.

Door in 1 keer 15 centrales te bouwen over 30 jaar kun je 1x de vergunningsprocedure voeren. Die duurt in onze overgereguleerde samenleving ongeveer 7 jaar. Daarna is het ongeveer 10 tot 15jaar bouwen en de eerste centrale is klaar. Na een jaar start je de bouw van centrale 2 en zo door. De bouwploegen voor bepaalde delen schuiven zo door NL heen. Als je dan kiest voor een bewezen ontwerp, en dus geen nieuw design zoals Hinckley Point, en je ook aan je plan houdt en niet tussendoor regels gaat aanpassen, dan moet je de eerste centrale voor <20miljard kunnen realiseren en de laatste zou dan tegen de huidige kosten tussen de 10 en 15 miljard uit moeten kunnen komen.

Het zou een van de grootste logistieke en operationele bouw projecten zijn die Nederland ooit heeft uitgevoerd, maar dan zijn we wel de komende 75-100jaar van energie voorzien.

De kosten van dit verhaal kan Nederland makkelijk dragen. We dragen nu ook de kosten voor asiel en Statushouders. Die kosten lopen ook op 12 miljard per jaar. Dat is ongeveer een kerncentrale. Zet het zo eens in perspectief. Het is allemaal politiek. Zet 15 jaar de grens 100% dicht en je hebt je kernenergie project gefinancierd. Nou is 100% de asielkraan dicht ook onrealistisch, maar dit zou wel een hoek kunnen zijn waar je geld kunt vinden, mits je daar politiek toe bereid bent.

[Gwaihir]

Doet de rest van de wereld het veel beter dan?

De percentages hernieuwbaar komen inderdaad omhoog, maar de absolute getallen niet-hernieuwbaar zijn pas voor het eerst gelijk gebleven. We stillen hernieuwbaar de honger naar nog meer energie, maar verminderen de uitstoot nog niet.

[Reactie gewijzigd door Gwaihir op 21 april 2026 12:40]

[knokki]

Het is op zich een trieste constatering, maar 'ja, de rest van de wereld doet het veel beter'. Het trieste van de constatering is dat China zo'n groot aandeel heeft in de wereldemissies en dat dat aandeel sinds 1990 dramatisch is toegenomen (1990 11,5% van mondiale GHG emissies; 2024 29,2% van de mondiale emissies)

In het kader van klimaatverandering zijn natuurlijk alleen de emissies in absolute zin van belang en je voelt hem al aankomen: daar presteert China bovengemiddeld goed (NOT). 2024 tov 1990 +>300% toename in emissies.

Er zijn meer landen die minder goed scoren, maar China is meest bepalend voor de (toename in) mondiale uitstoot. Inderdaad, ondanks 'de electrische revolutie'.

Wat het daarnaast verdrietig maakt is dat bv NL en de EU het wel goed doen. EU27 -35% in 2024 tov 1990 en 6% van de mondiale uitstoot in 2024 (15% in 1990). Hoewel ik klimaatonderzoeker ben / was en daardoor beter dan wie dan ook op de hoogte ben van wat er komen gaat, kijk ik altijd met wat gemengde gevoelens naar acties van XR en naar het klimaatbeleid van NL / EU. XR bv zou niet de A12 moeten blokkeren, maar de G4 in China, want hier valt echt niks te halen, getuige de data.

Zie voor de data: https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2025

Helemaal eens met @polshoogte dus!

PS Als klimaatonderzoeker ben ik gewend op lange termijn te kijken en dat roept de vraag op wat de meest recente data zeggen. Mij zeggen de meest recente data dat de uitstoot in China in 2024 tov 2023 met 1% is toegenomen en in 2024 tov 2005 met 95%. Data voor 2025 zijn er (voor mij) nog niet, want ik gebruik als referentie de data van het JRC (die overigens zijn verder gegaan met het werk dat door het RIVM i.c. Jos Olivier gestart is).

[Reactie gewijzigd door knokki op 21 april 2026 12:54]

[VincentWie]

Knokki vergelijkt hier een land dat in 1990 op een bijna nulpunt stond qua inwoner/verbruik met een land dat gigantisch aan de bovenkant zat in 1990. Ik mag hopen dat iedereen inziet dat dit een onzinnige vergelijking is.

Als je gigantisch veel uitstoot per inwoner is het makkelijker minder uit te stoten dan als je helemaal niets uitstoot. Inderdaad, ze willen ook een airo ed in India en China.

Zie deze link met recente info:
China’s energy fortress was built to withstand just this type of oil shock | CNN

China is dominating global wind and solar power

The world’s second-largest economy operates three times more wind and solar than the United States and India combined.

Countries with the largest operating solar and wind power capacity, in gigawatts

Land SolarOnshore & offshore wind
China 1063 543
Verenigde Staten 211 158
India 124 39
Duitsland 103 51
Brazil 63 36


Source: Global Energy Monitor’s Global Wind Power Tracker and Global Solar Power TrackerGraphic: Simone McCarthy, CNN

Dit zegt copilot:
Toename hernieuwbare elektriciteit per land in 2025 (TWh)

Opwekking (niet capaciteit), jaar‑op‑jaar verandering

Land / regio Toename hernieuwbare elektriciteit 2025 (TWh) Aandeel wereldtotaal
China≈ 561 TWh~63%
India≈ 98 TWh~11%
Verenigde Staten≈ 80–90 TWh~9–10%
EU‑27≈ 70–80 TWh~8–9%
Overige landen≈ 50–70 TWh~7–8%


Knokki vergelijkt appels met peren. NL en EU doen het helemaal niet goed, helemaal niet met de 45 miljard aan NL subsidies voor fossiel.

Deze opmerking van knokki: "Het is op zich een trieste constatering, maar 'ja, de rest van de wereld doet het veel beter'." is feitelijk onjuist.

"Hoewel ik klimaatonderzoeker ben / was en daardoor beter dan wie dan ook op de hoogte ben van wat er komen gaat"

Mooi man, beter dan wie ook op de hoogte van wat er komen gaat, Ik zou willen dat ik dit kon zeggen :-)

[knokki]

"Het punt is natuurlijk dat China +>300% verder is sinds 1990 en dat ze per capita in 2024 op bijna 11 ton CO2 eq / jr zitten tegen de EU27 ruim 7 ton CO2 eq / jr (je leest het goed: geen schrijfvaut). Dus per capita een 50% hogere CO2 uitstoot in China in 2024 dan in de EU27. Nu jij weer."

##Mooi man, beter dan wie ook op de hoogte van wat er komen gaat, Ik zou willen dat ik dit kon zeggen :-)##
Gezien je reactie - die ik overigens goed begrijp - zal je het niet zeggen, ook al zou je het kunnen zeggen. Maar het is natuurlijk ook niet een zin die ik uit zal spreken als ik op het KNMI of het IMAU rondwandel, maar ik denk dat ik redelijk ver kom met het onderbouwen van mijn stelling bij gebruik buiten de hardere klimaatwereld.

[Reactie gewijzigd door knokki op 21 april 2026 18:30]

[VincentWie]

Knokki, probeer nu gewoon de juiste statistieken te gebruiken. Net ook al aan je uitgelegd hoe dat van die 300% toename in China werkt. Als iemand van 1 kWH naar 3 kWH gaat is dit een toename van 300%, en diegene die van 100 kWH naar 70 kWH gaat bezuinigd 30 kWH. Volgens jou redenatie is die met 300% toename slechter bezig... Dit is natuurlijk flauwekul. Zo kun je alle statistieken wel naar een bepaald resultaat toe praten (Mark Twain: "There are three kinds of lies: lies, damned lies and statistics"..)

Goed, dan weer die 7 ton vs 11 ton van de EU vs China. Ook een foute vergelijking, je kijkt naar uitstoot en niet naar verbruik per persoon, China importeert inderdaad ons verbruik. Hieronder meer realistische cijfers (bron, copilot, Per capita consumption-based CO₂ emissions, 2023):


📊 Consumptiegebaseerde CO₂‑uitstoot per persoon

(ton CO₂ per persoon per jaar, fossiel & industrie, excl. landgebruik/LULUCF)

Laatste volledige cijfers (2023)

Regio Consumptie‑gebaseerd Ter vergelijking: productie‑gebaseerd (jou cijfers)
EU‑27 ≈ 7,0–7,5 t ≈5,6 t
China ≈ 6,5–7,0 t ≈ 8,9 t
Verenigde Staten ≈ 14,5–15,5 t ≈ 14,0 t

Consumptie = productie − emissies in export + emissies in import

Goed, als je dan ook nog meeneemt dat China nu vol aan het industrialiseren is, ze bouwen daar gigantisch veel (oa heel veel hernieuwbare energie), dan kost dit ook heel veel CO2 emmissie. Ja, het bouwen van windmolens en zonneparken (zie cijfers in oa CNN artikel) kost nu veel CO2 verbruik maar levert later een besparing op. Ook het produceren van een EV auto (dit doen ze dus heel veel daar) kost op korte termijn meer CO2 maar verdiend zich later in ruime mate terug.

Als de EU nu ook vol aan de slag zou gaan met hernieuwbaar dan mag dit op korte temijn best iets CO2 verbruik kosten, dit verdiend zich later terug.

Vraag me af of nog meer mensen bij het KNMI en het IMAU foute statistieken gebruiken, belooft niet veel goeds..

[Jan1337]

Hoewel ik klimaatonderzoeker ben / was en daardoor beter dan wie dan ook op de hoogte ben van wat er komen gaat [...]

Mij zeggen de meest recente data dat de uitstoot in China in 2024 tov 2023 met 1% is toegenomen en in 2024 tov 2005 met 95%.

Geen bescheiden claim dit. Maar zie je in jouw data ook een verschuiving van de trend rond het jaar 2015? Dat er een enorme toename in uitstoot in China tussen 2005 en nu is, zal voor niemand een verrassing zijn, het land heeft de productie van talloze producten voor vrijwel de hele wereld op zich genomen. Toch zou de groei van uitstoot vanaf ~2015 kunnen afvlakken sinds China de productie van zonnepanelen toen flink ging opschroeven. Aangezien het grootste deel van deze uitstoot komt door gebruik van electriciteit en warmte, zouden zonnepanelen en warmtepompen dit in principe makkelijk omlaag moeten kunnen krijgen.

[knokki]

Wat een beetje jammer is, is dat in de JRC rapporten niet de complete reeks is weergegeven (die zijn overigens wel te downloaden via de gegeven link). In de voorloper van het RIVM later PBL (emissies 1990 t/m 2020 = laatste jaar van uitgave) stonden wel alle jaar-op-jaar data.

En inderdaad zie je sinds 2011 een afvlakking, maar ook dan is per saldo nog steeds sprake van een stijging. Als je de moeite had genomen het rapport in te zien, dan had je gezien dat de emissies in China in 2024 tov 2015 - het door jou genoemde jaar - 20% hoger zijn (EU 2024 tov 2015 -30%!). Daar mag je zelf een oordeel over vellen, maar het punt van @polshoogte was dat ondanks de 'electrische revolutie" (mijn woorden) de CO2 emissies blijven stijgen en dat klopt dus.

Ook ik zie vaak mensen uit China terugkomen die in klimaatperspectief hoopvol zijn op basis van wat ze hebben gezien en / of wat ze in de kranten hebben gelezen tav de toename van opgesteld vermogen in China e.d. Ik reageer dan vaak met de stelling dat het klimaat zich geen bal aantrekt van wat er duurzaam gebeurt, dat is alleen maar geïnteresseerd in GHG emissions en in China stijgen die (nog steeds).

PS Geen bescheiden claim inderdaad en wat er de afgelopen tijd aan nieuwe kennis is gegenereerd baart inmiddels ook grote zorgen voor de kortere termijn.

[Reactie gewijzigd door knokki op 21 april 2026 18:21]

[artslart]

Een beetje off-topic, maar je zegt dat je kiimaatonderzoeker bent, dus ik ben benieuwd naar hoe je tegen het volgende aankijkt. Het klimaatbeleid in de EU is gericht op het voorkomen dat de gemiddelde wereldtemperatuursafwijking 1,5 ⁰C overschrijdt. Alleen is temperatuur een intensieve grootheid. Je kunt temperaturen wel optellen, aftrekken en met een getal vermenigvuldigen en delen, maar de uitkomst daarvan heeft geen fysische betekenis.

Voorbeeld: alls ik twee gelijke volumes droge lucht bij 1 atmosfeer, waarbij het ene volume 0 ⁰C en het andere volume 20 ⁰C is, bij elkaar breng en zonder invloed van buitenaf laat vemengen, dan is de resulterede temperatuur niet het rekenkundige gemiddelde van die twee tempeaturen, oftewel 10 ⁰C. De werkelijke waarde is om en nabij 9,65 ⁰C. Dat is nogal een verschil als de "gemiddelde afwijking van de wereldtemperatuur" in honderdsten van graden gerapporteerd wordt. Is de klimaatwetenschap dan niet fundamenteel verkeerd bezig als zulke basale principes als het niet middelen van intensieve grootheden met voeten getreden worden?

[Argantonis]

Dat zij zo ontzettend veel zijn toegenomen dat wil natuurlijk weinig zeggen want ze begonnen ook op praktisch niks qua uitstoot per capita. Ja het is een land met veel inwoners dus hoe dan ook hebben ze meer invloed op de wereld dan Nederland. Maar eerst als ontwikkelde wereld lekker een voorsprong nemen en vervolgens met het vingertje gaan wijzen (terwijl klimaatverandering al lang bekend was) is wat mij betreft zeer terecht iets waar landen als China vraagtekens bij mogen zetten. Uiteraard heeft iedereen elkaar ermee als ze niet het maximale doen dus ook China zou dat idealiter moeten doen. Maar in Nederland en de EU had het echt allemaal wel wat sneller gekund, en nog steeds. Los van idd dat China braafjes wereldfabriek heeft gespeeld en dat nog steeds doet. Als we die attributie zouden verplaatsen naar de consument ziet het er ook weer anders uit, zeker per capita.

[knokki]

##Maar in Nederland en de EU had het echt allemaal wel wat sneller gekund, en nog steeds.##

Natuurlijk is het waar dat China groot is en dat per capita etc. Het argument dat ik vaak hoorde in beleidskringen is dat iedereen daar ook een koelkast wil en die kan je ze natuurlijk niet ontzeggen. En tegen die achtergrond stapte in in 1990 het beleidscircus in. Het punt is natuurlijk dat China +>300% verder is en dat ze per capita in 2024 op bijna 11 ton CO2 eq / jr zitten tegen de EU27 ruim 7 ton CO2 eq / jr (je leest het goed: geen schrijfvaut). Dus per capita een 50% hogere CO2 uitstoot in China in 2024 dan in de EU27. Nu jij weer.

De EU27 en Nederland zitten zoals hierboven geschreven in 2024 op een ruime -30% tov 1990. Ik vind dat echt ongekend en ik had daar nooit mijn geld op ingezet. Mede daarom ben ik ook benieuwd in welke mate 'onze emissies' zijn verplaatst naar China.

Kortom, de stelling dat het allemaal wat sneller had gekund vind ik persoonlijk nogal gratuit.

[Gwaihir]

Wat het daarnaast verdrietig maakt is dat bv NL en de EU het wel goed doen. EU27 -35% in 2024 tov 1990 en 6% van de mondiale uitstoot in 2024 (15% in 1990).

Omdat wij alle productie(groei) over die periode aan China hebben uitbesteed?

(Ik bedoelde dan ook 2025 t.o.v. 2024.)


Heeft iemand trouwens gespot of eigen gebruik meegenomen is, of dat het onderzoek alléén kijkt naar wat er over het net gaat?

[knokki]

##Omdat wij alle productie(groei) over die periode aan China hebben uitbesteed?##
Dat is een zeer legitieme vraag en het is mij nog nooit gelukt hier data over te achterhalen.

[emeralda]

China en India representeren 2 miljard mensen op deze planeet en die willen ook een airco en koelkast. How dare they!

[Andros]

Bijna 2,9 miljard intussen, in die twee landen alleen al woont dik een derde van de wereldbevolking. Dat gegeven is soms wat lastig te bevatten in ons collectief westers wereldbeeld .

[knokki]

In zijn algemeenheid is het moeilijk een gevoel te krijgen bij zaken die qua schaalgrootte ordes van grootte overheersend zijn (kon even geen betere zin verzinnen). Ik weet nog dat ik vanuit het beleid ergens in de jaren negentig betrokken was bij een discussie over hoe mensen in de spits vanuit de auto de trein in te krijgen. Toen was er een techneut van de AVV die zei dat als maar 1% van de automobilisten de overstap zou maken, het treinnet al volledig overbelast zou raken. Die capaciteit was er gewoon niet. Einde discussie en wel een eye opener.

Met CO2 speelt een beetje hetzelfde. Het is heel moeilijk een voorstelling te maken van hoeveel je in CO2 terug moet om te stabiliseren op de huidige concentratie. Als je naar de CO2-scenarios kijkt van het IPCC mbt het beperken van temperatuurstijging tot 1,5 graad, dan impliceren die dat we decennia lang mondiaal gezien meer CO2 aan de atmosfeer moeten onttrekken dan we eraan mogen toevoegen (dat is dus meer - eh ik bedoel minder - dan 'net zero'). Klinkt leuk, maar probeer je er een voorstelling bij te maken. Het is niet slechts 0 uitstoot (daar kan ik me al moeilijk een voorstelling bij maken), het is 'negatieve' uitstoot. Graag je suggesties!

[Reactie gewijzigd door knokki op 21 april 2026 19:11]

[Andros]

Dat is ook zo'n leuke ja. Een bekend cijfertje is dat de NS in Nederland gemiddeld 1,1 miljoen reizigers per dag vervoert. Dit is inclusief toeristen, op weekdagen met forenzen zal het iets meer zijn, in weekenden wat minder en binnenkort met Koningsdag zetten ze weer extra lange treinen in want dan puilen ze weer uit met volk. En dan hebben we de nevenlijntjes van Arriva, Connexxion etc nog niet meegeteld...

Nu is niet elke verplaatsing met een trein te vervangen, de cijfers voor busvervoer zullen ook wel ergens op te zoeken zijn maar in een land van 18 miljoen mensen zijn er een dikke 10 miljoen actief werkend (de rest zit in de luiers, op school, werkloos thuis, stinkend rijk thuis, op pensioen, in de ziektewet of in de bak) en een flink deel daarvan reist dagelijks naar en van het werk. Dan rijst de vraag, hoe telt de NS die reizigers, is dat per reis of per retour? Als het per reis is zal een groot deel van die reizigers dubbel geteld worden. Even de thuiswerkers daargelaten en deeltijdwerkers tellen ook maar half mee (of minder etc) maar dan spreken we nog over rustig 4-6 miljoen mensen dat op een andere manier gaat werken (te voet, fiets, auto, liftend etc) waarvan een groot deel waarschijnlijk op de weg. Als je het dan over 1% hebt kom je op 40k, 60k extra reizigers, dat zijn zomaar 50-100 treinen extra. Er vanuit gaande dat die mensen net zoals de rest in de spits reizen en dan geloof ik best dat er een probleem ontstaat. Eventjes wat afgedwaald maar in veel maatschappelijke discussies komen er veel zinnige en onzinnige argumenten voorbij. Even beginnen met de kale cijfers is vaak best verhelderend .

[knokki]

"Het punt is natuurlijk dat China +>300% verder is sinds 1990 en dat ze per capita in 2024 op bijna 11 ton CO2 eq / jr zitten tegen de EU27 ruim 7 ton CO2 eq / jr (je leest het goed: geen schrijfvaut). Dus per capita een 50% hogere CO2 uitstoot in China in 2024 dan in de EU27. Nu jij weer."

[CrazyBernie]

En die per capita getallen gaan waarschijnlijk ook nog uit van de officiele chineese cijfers over de bevolkings omvang. Terwijl er steeds meer rapporten zijn dat China op basis van de beschikare openbare data eerder tussen de 400 miljoen en 800 miljoen inwoners inzit dan de 1.4 miljard die ze claimen. Neem je dat mee dan zitten ze helemaal op een mega uitstoot per hoofd van de bevolking.

Een ander argument waarom China het beter zou moeten dan Europa ipv slechter is dat de infrastructuur allemaal relatief veel nieuwer is en dus efficienter moeten zijn dan de europese.

[Rixos]

Bijna alles wat we hier aan industriële goederen consumeren wordt in China gemaakt. Die uitstoot en energievraag hebben we dus grotendeels geëxporteerd.

Daarnaast was die hele energietransitie die we hier nu aan het maken zijn richting zonnestroom en wind nooit zo hard gegaan als ze die technologieën niet helemaal kapot gesubsidieerd hadden in China.

Uiteraard goed om ook kritisch te blijven op China maar dit zijn wel dingen om in het achterhoofd te houden als we ons hier op de schouders kloppen dat we het zo goed doen.

[knokki]

##Die uitstoot en energievraag hebben we dus grotendeels geëxporteerd.##
Graag je onderbouwing met data, want ik kan ze niet vinden.

[david-v]

Je maakt er best wel een negatief verhaal van terwijl ik het toch wel positief zie. We zijn er nog lang niet, maar ik heb liever dit soort berichten dan alles wat maar duurzaam ruikt woke noemen en maar drill baby drill roepen. Kritisch blijven is altijd goed.

[knokki]

Vanuit het perspectief van @polshoogte (waar ik het mee eens ben) is het wat moeilijk positief te blijven, zeker als je ziet wat ons in klimaattechnische zin te wachten staat. Als je zegt "we zijn er nog lang niet", dan stel ik dat dat precies het punt is. Want de tijd is er gewoon niet meer - dat kan je ook positief zien: het maakt inmiddels niet heel veel meer uit wat we doen qua uitstoot omdat die 2 graden niet meer gehaald kunnen worden - en dan stemt het feit dat China steenkolencentrales blijft openen niet hoopvol.

Zoals je zegt, kritisch biijven is altijd goed

[FalconerHG]

Dan ben ik wel benieuwd naar jouw opinie in deze:

Het is oneerlijk om de CO2 die China "veroorzaakt" bij het maken van producten die wij hier gebruiken ook mee te rekenen op hun CO2 saldo.

Het is een jaar of wat geleden dat ik me hier in verdiepte, maar toentertijd ging ongeveer 15% van alle productie in China naar het buitenland. Mijns inziens zou de CO2 uitstoot van die 15% moeten worden verdeeld over de importerende landen. Waarschijnlijk de CO2 voor transport ook.

Eenzelfde berekening zou je moeten maken voor landbouw in Nederland (deel van onze CO2 op rekening van de importerende landen).

[knokki]

Daar ben ik het mee eens, maar het punt is dat ik dit soort argumenten inmiddels als wat 'academisch' beschouw omdat die (mondiale) uitstoot terug moet en dat gaat-ie niet en dan is die verdelingsvraag in mijn ogen tijdverspilling. Dan liever dijken bouwen.

[Reactie gewijzigd door knokki op 21 april 2026 18:32]

[Mattias.Campe]

Als klimaatonderzoeker ben ik gewend op lange termijn te kijken en dat roept de vraag op wat de meest recente data zeggen. Mij zeggen de meest recente data dat de uitstoot in China in 2024 tov 2023 met 1% is toegenomen en in 2024 tov 2005 met 95%.

Als je op lange termijn wil kijken, dan zal je ook https://ourworldindata.org/co2-emissions interessant vinden. Zeker de grafieken bij "Cumulative CO₂ emissions" van 1750 tot 2024. Alhoewel de uitstoot in China nl. recent veel sneller steeg dan in de Westerse wereld, mogen we de historische uitstoot van het Westen niet vergeten. Als je daar Noord-Amerika en Europa samenneemt, dan lijken andere historisch gezien heel erg klein.

Je vindt misschien ook https://solar.lowtechmagazine.com/nl/2018/01/how-much-energy-do-we-need/ interessant: "Doelstellingen voor het reduceren van koolstofemissies worden steevast uitgedrukt in termen van nationale of internationale percentages. Zo heeft de Europese Unie zich als doel gesteld om de emissies tegen 2050 met 80% te verminderen. Maar het energieverbruik (en dus ook de koolstofuitstoot) per hoofd van de bevolking varieert enorm, zowel tussen verschillende landen onderling als binnen de grenzen van een land." In een grafiek vind je dan Europa op 3207 kgoe (kg of oil equivalents) en China op 2237 kgoe (weliswaar met data van 2014, redelijk oud dus).

[dmantione]

Uiteindelijk kijkt iedereen die moet investeren naar het financiële plaatje, dat is hier niet anders dan in China. Het belangrijkste verschil is dat de spelregels hier net iets anders zijn, waardoor Europa net iets groener is, maar uiteindelijk zijn het in beide gebieden ondernemers die de keuzes moeten maken.

Duurzame energie en dan met name zonne-energie is in veel gevallen gewoon economisch zinnig. Ook in China heeft men daken waar vrij makkelijk zonnepanelen op gelegd kunnen worden en omdat ze daar gemaakt worden, wordt dat ook vaak gedaan.

Maar als kolen zinniger zijn, zetten ze in China nog gewoon een nieuwe kolencentrale neer. Dat doen wij niet meer, elders gebeurt dat nog wel.

[gamezfreak]

Daarin ziet je vooral dat de productie op kolen, olie en gas toeneemt. Hernieuwbaar is daar niet in plaats van fossiel, maar en en.

Kortgezegd, omdat je niet genoeg energie kan uithalen met alleen hernieuwbare bronnen (zonne- en windenergie), tenzij je black-outs voor lief neemt omdat er niet genoeg capaciteit is. Andere optie is om meer nucleaire energie te gebruiken, maar blijkbaar denken mensen dat een ramp zoals Tsjernobyl vaak voor gaat komen. Ja, de kernafval is wel een ding, maar hopelijk kunnen ze nog iets mee doen dat ze de afval tegen elkaar laten botsen en daar nog energie uithalen.

Funfact: Nederland heeft een monopolie op medische isotopen, dat komt omdat Nederland héél stabiele isotopen kan maken t.o.v. andere isotoop producenten. Nederland heeft een marktaandeel tussen 30%-46% afhankelijk van welke isotopen er gebruikt worden, zie hier voor meer info.

Ik heb het eerder geroepen en blijf het nog roepen: als wij een stabiele energie toevoer willen hebben én voldoende capaciteit willen hebben om alles elektrisch te doen, dan moet Nederland 4 kerncentrales bouwen; 3 kleine en 1 grote voor redundantie / vervanging. Op het moment dat een centrale in onderhoud gaat, kan de grote centrale de klap opvangen en de gevraagde capaciteit leveren.

Wij kunnen niet alleen van zonne- en windenergie leven, ook niet i.c.m. thuisaccu's. Dus het alternatief is tegelijkertijd fossiele brandstof gebruiken, of nu volop inzetten op kern energie.

[Basket Kees]

Het kernenergieverhaal begint wel heel vermoeiend te worden. Het is afkomstig van de fossiele lobby, simpelweg omdat een focus op kernenergie (waarvan de uitbreiding er in het beste geval nooit gaat komen) enorm vertragend werkt op de uitbreiding van echt duurzame energie en daarmee dus de afhankelijkheid van fossiele energie verlengt.

Het is een fabel dat we niet kunnen draaien op duurzame energie met een beetje opslag erbij. De huidige vraag naar energie is prima op te vangen met duurzame opwek, koppeling van netwerken over grotere afstanden en een beetje opslag. Het enige wat in rap tempo roet in het eten begint te gooien is de extra groei in de vraag naar energie voor AI toepassingen. Die groeicurve hebben we in het bestaan van de mensheid niet gekend en als je die doortrekt naar 2030, dus heel dichtbij, dan kom je uit op meer energie dan dat we totaal op kunnen wekken op aarde op dat moment.

Alsjeblieft, laat het kernenergieverhaal vallen. De focus daarop is bijna meer schadelijk dan de vele decennia aan bullshit die de fossiele industrie al over ons heen heeft gestort. We laten er ons toch niet nog een keer in vangen?

[Kwartjuh]

een beetje opslag..? Je bedoelt, heel veel opslag? wind en zon zijn onzekere bronnen van energie en zullen dan altijd blijven. Als je een 2 weken grijze lucht hebt en weinig tot geen wind ga je al in de problemen komen als je het van die bronnen moet hebben.

[Basket Kees]

Verspreid over een groot genoeg gebied zijn die bronnen helemaal zo onzeker niet. Binnen een gebied als Europa is het nooit overal windstil en is er niet overal tegelijk bewolking. Tegelijk is verbruik niet constant, de problemen zitten vooral in het opvangen van de pieken. En ook die zijn niet op hetzelfde moment in een gebied als Europa. Sterker nog, die pieken bewegen niet geheel toevallig mooi mee met de zon.

Als je dus zorgt voor genoeg transportcapaciteit over zo'n groot gebied dan neemt de vraag naar opslag drastisch af. De berekeningen en discussies rond dit onderwerp fluctueren zo rond de enkele dagen tot minder dan een halve dag aan benodigde opslag. Dat noem ik gezien de omvang van de rest van de opgave van de energietransitie een beetje ja.

[FerrisRyner]

"beetje" Cijfer aub, of heb je ergens een patent van een supergeleider bij kamertemperatuur liggen?
Doe de berekening eens in de winter waar de zon in Europa heel miniem is en er veel verwarmd moet worden. En dan komt er de te verwachten dunkelflaute in Duitsland aan die je hopelijk zonder al te veel verlies van comfort wil overbruggen.

De kostprijs van de hoogspanning geleiders die dat aankan wil ik wel eens zien in dat geval tov het "dure" kern of fossiele verhaal.

[mgjdun]

Het probleem is dat kernenergie veel duurder is dan zon & wind en het ziet ernaar uit dat het verschil alleen maar groter gaat worden. Ook de opslag wordt steeds goedkoper. Als jij het voor het zeggen had, zou jij dan met die wetenschap het aandurven om 4 kerncentrales te laten bouwen?

[PaulHelper]

Ik weet vrij zeker ook als je naar literatuur in ieder geval in Europa kijkt dat opslag en puur hernieuwbaar/wind+zon+hydro op een veel langere tijdlijn zit als in 2050 zou al knap zijn.

Kerncentrales kosten even om te bouwen en een hoop geld maar zeg tussen de 10 n 20 jaar (https://www.borseletotdekern.nl/wp-content/uploads/2024/12/20241231-gegevens_-kerncentrales-perkW.pdf) en totaal energie kosten van kern is minder dan andere fossiele brandstoffen maar inderdaad duurder dan sommige alternatieven zoals zonne energie.

Dus is het een eindoplossing misschien niet, is het deel van de transitie en mogelijk een beetje eindoplossing Jazeker. Het ding is als je nog 20 30 jaar erover blijft twijfelen verandert de data wel en kan het niet meer interessant zijn om dan pas te beginnen. Dat is waarom best wat mensen al de afgelopen jaar voor kerncentrales bouwen waren maar door al dat wikken en wegen wordt het langzaam minder voordelig.

De voornaamste reden dat kernenergie niet echt werkelijkheid is geworden of veel gebruikt wordt is omdat iedereen nog steeds bang is voor de gevaren en fossiele industrie erg goed gelobbied heeft. De cijfers liegen er echter niet om zowel het aantal doden per energie eenheid (https://blogs.sw.siemens.com/simcenter/safer-than-wind-the-truth-about-nuclear-safety/) als het kostenplaatje(https://miwi-institut.de/...Deutschland-2HJ2021-1.png).

[Reactie gewijzigd door PaulHelper op 22 april 2026 14:17]

[bilgy_no1]

Het artikel dat je linkt heeft geen data over 2025. Wat uit dit artikel op Tweakers volgt is dat China en India in 2025 een lager verbruik hadden van fossiele energie. Wat je ook mee kunt rekenen is dat een groot deel van de Chinese emissies in feite emissies zijn voor de rest van de wereld, omdat die goederen worden geëxporteerd.

China had sowieso als doel om hun CO2 emissiepiek voor 2030 te bereiken en daarna in 2060 net-zero te zijn. Dat eerste doel lijkt nu iets eerder te lukken.

Maar ik zie eigenlijk nooit iemand vol lof beargumenteren dat China het lichtend voorbeeld is. Wel zie ik heel vaak de stelling "wij hoeven niets te doen, want China doet ook niets", waarop dan vaak wat meer genuanceerde informatie wordt beantwoord. Zoals dat China in het jaar 2024 meer PV installeerde dan de VS in de hele geschiedenis. Of dat nu al meer dan de helft van alle nieuwe auto's elektrisch is. Maar niemand is blind voor het feit dat er ook nog enorm veel fossiel wordt verstookt.

[watercoolertje]

Groen is weldegelijk ipv grijs, zonder groen hadden ze hetzelfde verbruik maar dan grijs, dus elke groene joule vervangt een grijze joule...

En ja dat kan dus ook beide groeien.

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 21 april 2026 13:10]

[Polshoogte]

he ja, nu wordt het wel een beetje muggenziften. Een extra joule kan uiteraard beter groen worden opgewekt dan grijs maar als we het hebben over verduurzaming of elektrificatie hebben we het in de regel over iets groen maken wat eerst grijs was. Niet grijs laten groeien maar groen harder.

[batjes]

Lekker eerlijk gezien wij een significant deel van onze productie van goederen uitbesteed hebben aan India en China.

China heeft in sommige steden al EV-gebruik in percentages vergelijkbaar met Noorwegen.

We lopen helemaal als Nederland echt hopeloos achter. De enige reden dat we de sociale woningen aan het verduurzamen zijn is omdat het vanuit de EU opgelegd is.

[david-v]

China en India willen, net zoals wij in de EU, zelf energie kunnen opwekken ipv aan het infuus van de olieproducerende landen te hangen. Nucleaire installaties in China worden in record tempo uit de grond gestampt. Dat voordeel hebben ze nog steeds tov de EU waar dat echt heel langzaam gaat.

De gebeten honden zijn dan de VS, drill baby drill, waarmee ze binnen nu en 20 jaar hopeloos achter zullen lopen vergeleken met de rest van de wereld, en Rusland, die voor meer dan de helft van de inkomsten afhankelijk is van de export van olie.

[wildhagen]

China en India willen, net zoals wij in de EU, zelf energie kunnen opwekken ipv aan het infuus van de olieproducerende landen te hangen. Nucleaire installaties in China worden in record tempo uit de grond gestampt. Dat voordeel hebben ze nog steeds tov de EU waar dat echt heel langzaam gaat.

Klopt, maar ook op zonne-energie scoort met name China (India in iets mindere mate) extreem hoog. Kijk eens naar dit soort zaken van vorig jaar:

Afgelopen week bleek uit cijfers van databureau Global Energy Monitor dat China wereldwijd goed is voor ongeveer driekwart van de nieuwe capaciteit aan wind- en zonne-energie die momenteel wordt gebouwd. Op een totaal van 689 gigawatt aan nieuwe zonnepanelen en windmolens komt 510 gigawatt voor rekening van China. Dit is verdeeld over 287 gigawatt aan zonne-energie en 223 gigawatt aan windcapaciteit.

Het lastig om je iets voor te stellen bij dergelijke grote getallen zonder wat meer context. Zo is de extra capaciteit voor stroom uit wind en zon die China nu realiseert, bijna gelijk aan het totale opgestelde vermogen in de Europese Unie. Dat lag in 2024 op 531 gigawatt.

Voor het idee: Nederland had begin 2024 ruim 24 gigawatt aan opgesteld vermogen van zonnestroom en bijna 12 gigawatt aan capaciteit voor windenergie.

Bron en meer info, inclusief grafiekjes, is te vinden op Opmerkelijk: 5 grafieken die laten zien hoe China iedereen voorbij snelt met zonne- en windenergie

Ze pakken het in China best ambitieus aan en in extreem hoog tempo om hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zo snel mogelijk af te bouwen.

De rest van de wereld (inclusief de EU) zouden daar best nog wel iets van kunnen leren imho. We lopen nu al erg achter, dat wordt op deze manier alleen maar erger.

[david-v]

Dat had ik ook al gezien van de zonnepanelen in China, echt bizar. Dat is wel inherent aan de manier van regeren daar. Elk nadeel heeft zijn voordeel .

Binnen de EU zouden we dat ook beter moeten aanpakken door veel samen te werken. Zonnepanelen vooral in de landen rond de Middellandse Zee, wind energie daar waar het veel en regelmatig waait. Waterkracht centrales waar veel bergen zijn enz.

[himlims_]

maar we hebben wel hippe dopjes op onze drankjes zitten! dat heeft de EU toch mooi voor elkaar gekregen

[david-v]

Weet je nog op het strand vroeger? Die lipjes van de cola blikjes. Ze lagen overal, met roest en al. Kom je die nog tegen? Hetzelfde met die flesdoppen.

Wat kom je nog nog steeds veel tegen op het strand? Bierdopjes. Heerlijk voor jezelf of kinderen die dan weer met een sneewond behandeld moeten worden. Ik zit nog te wachten op de oplossing daarvoor.

De hoeveelheid plastic flesjes en blikjes op straat is aanzienlijk minder geworden in Nederland. Allemaal van die vervelende regeltjes, ik weet het. Maar ze werken wel, want de producenten zijn blijkbaar niet in staat om het probleem zelf op te lossen. Dus dan maar zo. Ik heb geen moeite met dit soort regels, het wordt er voor mij en mijn kinderen een stuk schoner door.

[meowmofo]

China heeft al lang geleden de strategische voordelen gezien van eigen energievoorziening. Niet alleen de straat van Hormuz, want voor hun ligt er rondom Singapore nog zo'n choke point.

[BlaDeKke]

Dat chokepoint is voor de wereld. Er passeert in Singapore meer olie dan in hormuz. En daar passeren ook massaal veel containerschepen. De impact zou nog een pak groter zijn dan wat we nu ervaren met hormuz.

[jongetje]

Ik zag juist vorige week op tv een item over dat China juist door de straat van Hormuz zijn kolencentrales op volle kracht heeft draaien.

[GigaHenk]

Energie is macht, dat onderdeel in energietransistie wordt bijna nooit benoemd. Want waarom werd Nordstream opgeblazen, waarom was er oorlog in Syrië, waarom is er nu oorlog bij Iran, en onlangs nog bij Venezuela. Het gaat om macht/energie, zodat je zelf meer hebt, of de andere het niet heeft. Dus de noordzee volzetten met windmolens en zonneschermen is leuk in een ideale wereld, even het leed wat je afroept op de zeenatuur nagelaten, maar ten tijde van conflicten, lijkt het me niet slim om je energieproductie out in die open te hebben. Dan liever wat kerncentrales, die laten vijanden liever met rust, want als je daar mee gaat rotzooien is het einde zoet.

Als ik iets geleerd heb in de afgelopen halve eeuw dat ik geleefd heb is dat altijd beloofd wordt dat energie en het leven goedkoper wordt, en dat het tegendeel juist waar is. Waarom dat is, ach ja dan kom je al snel in de alu hoedje verhalen uit. Het beste vraag vond ik altijd: waarom worden klokkeluiders zo slecht, of beter gezegd, eigenlijk niet door politiek beschermd.... Zou dat misschien zijn om dat er juist rondom de politiek heel wat te klokkeluiden valt.....

Wie erg gelooft in de politiek, komt meestal op het zelfde punt uit. En het is niet love, peace and happiness

Just my 2 cents.

[Pietopdeheuvel]

Heel mooi. Is alleen een beetje een issue mee. Hoe meer stroom uit hernieuwbaar komt hoe inefficienter de stroom productie uit gas en kolen. Immers, deze moeten steeds minder "bijspringen". De centrale staat steeds vaker in standby, dus per geproduceerde KWh is hij erg duur. Uitzetten en afbreken gaat niet, want dan heb je geen stroom tijdens een "Dunkelflaute" . Je hebt immers nog steeds (en steeds meer) stroom nodig als het een weekje donker en windstil is in de winter.

Plaatsen we meer windmolens en zonnepanelen, en is het windig en zonnig weer dan is er een enorme productie, veel meer dan de vraag. De prijs gaat omlaag,wordt zelfs negatief. Eigenaren van stuwmeren kunnen dat beperkt opvangen door hun meren vol te pompen, maar die capaciteit is beperkt. Je kan de productie ook stoppen, door de windmolens uit de wind te draaien, maar hoe meer windmolens je neerzet op de capaciteit groter te maken, hoe vaker je ze ook uit de wind moet draaien om de overproductie te beperken of weg te nemen. Dit maakt de windenergie ook weer duurder en inefficient.

[JurGor]

Dus Europese energieopslag en -distributie, want er is nooit in heel Europa Dunkelflaute en er is nooit in heel Europa energieoverschot.

[Pietopdeheuvel]

Zelfs als dat zo zou zijn, wat je eerst maar eens hard moet maken, vereist dat een nog veel grotere netuitbouw dan waar we nu al mee te kampen hebben. Vereist dat ook een veel grotere investering in zonnepanelen en windmolens om de stroom te produceren om de andere regios op te vangen, wat weer leidt tot meer inefficientie bij mooi windig weer aan overproductie. En dan het transport, koper is de laatste 25 jaar enorm in prijs gestegen

Copper Prices (1959-2026)

Opslag vergroten? Klinkt leuk op papier, maar hoe wil je dat doen? Hoeveel stuwmeren ga je waar bouwen? Accu's zijn leuk voor fluctuaties, maar zeker geen oplossing voor deze problematiek. Waterstof? Heel erg inefficient.

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 21 april 2026 12:22]

[GoodGuy]

Dat is niet helemaal waar. Door in een groter gebied zon en wind uit te wisselen, worden de schommelingen relatief gezien kleiner. Immers als het hier hard waait zal dat in omringende landen minder extreem zijn. Als er hier wolken zijn, is het in andere landen misschien zonnig. De weergebieden zijn kwa schaal kleiner dan europa, maar groter dan een individueel land als Nederland, dus er is zeker winst te behalen door over een groter gebied samen te werken.

Daarnaast het je opslag ook maar af en toe nodig, door opslag te delen tussen landen heb je in totaal ook minder nodig.

Bij opslag moet je niet denken aan seizoensopslag, dat is vrij kansloos en veel te duur. De balans zon/wint moet structureel goed zijn. In de winter waait het gemiddeld meer, dus dat vangt bij de juiste balans het wegvallen van zon en het hogere gebruik (warmtepompen) op.

De opslag is dan alleen nog nodig voor dag/nacht en windstille periode (die nooit over gebieden als heel Europa optreden). Je hebt dan voor ongeveer 2 dagen volledig gebruik aan opslag nodig om een robuust netwerk te maken.

2 dagen opslag is best veel maar met de extreem snel dalende prijs voor opslag is dit in de toekomst prima te doen. En accu's is wel het antwoord. Die zijn nu al lucratief tegen de huidige piek dal tarieven op de stroommarkt. Daarnaast groeit de opslagcapaciteit in EV's die aan het net gekoppelt is de komende decennia natuurlijk ook enorm. Dat is niet alleen in de vorm van terug leveren aan het net, maar ook gewoon beperken van de vraag als de stroom prijs duur is. Als je een EV hebt met een grote batterij, zijn er genoeg mensen die alleen in het weekend hoeven te laden en dat doen ze dan in de uurtjes dat er voldoende aanbod is. Is het windstil, dan laad je hem de volgende dag op. Wind is prima een paar dagen vooruit te voorspellen.

[AOC]

Vind vooral zandbatterijen interessant waar ze in Finland mee aan de slag gaan. Ziet eruit als winwin, maar krijgt buiten Finland maar weinig tractie wat ik bijzonder vind

[Pietopdeheuvel]

Finland was zo slim om 20 jaar geleden al Kerncentrales te gaan bouwen

[JurGor]

Finland is wel een iets ander land voor kernenergie. Veel dunbevolkte gebieden en gebieden die geologisch veel geschikter zijn om kernafval op te slaan.

Het grootste probleem van kernenergie in Nederland is dat we dichtbevolkt zijn en dus iedere plek voor zo'n centrale op relatief grote plaatselijke weerstand stuit.

[Pietopdeheuvel]

NIMBY gedrag. Is er ook met bv windmolens en vuilverbranders

[JurGor]

Uiteraard. Maar als jij een probleem snel wil oplossen dan heb je met NIMBY gedrag wel een probleem dat Finland dus veel minder heeft.

Dan de burger maar monddood maken? Klinkt wellicht aantrekkelijk maar maakt het land alleen nog maar lastiger te besturen. Burgers die het vertrouwen in de overheid kwijtraken gaan op populistische partijen stemmen die van toeten noch blazen weten, een totaal gebrek aan lange termijnvisie hebben en het land in de puinpoeier storten.

[GoodGuy]

Wind kan op de Noordzee, dit past ook bij de offshore kennis en infrastructuur van Nederland.

Met ongeveer 15% van het Nederlandse deel van de Noordzee kunnen we tot 2050 in onze energie behoefte voldoen. Uiteraard aangevuld met zon (hebben we al) en opslag, komt vanzelf omdat het nu lucratief is en bovendien iedereen een EV (met batterij) gaat kopen.

[GoodGuy]

Kernenergie is gewoon veel te duur.

En wat doe je met je kerncentrale als de zon lekker schijnt of het waait en de elektriciteitsprijs is negatief? Ga je hem dan uitzetten, 's avonds is die stroom weer nodig kan hij weer aan. Of ga je dan betalen om je stroom te mogen leveren aan het net.

Zelfs een land als China met heel veel ervaring op het gebied van kernenergie, veel minder scherpe regels, en veel meer ruimte. Heeft nu al 20x meer duurzaam dan kernenergie. Ook voor de komende 10 jaar staat er 20x meer duurzaam in de planning dan kernenergie.

De enige logische reden voor een land om te investeren in kernenergie is omdat je de kennis en infrastructuur in huis wil hebben voor de productie van kernwapens en de prestige. Dat is waarom de VS en China kerncentrales hebben.

Bedrijven investeren alleen in kernenergie als alles betaald en/of gegarandeerd is door overheden.

[joco]

20x??

niet volgends de data die ik kan vinden

kernenergie is ongeveer 500Twh

20x zou beteken dat ze dan 10.000Twh aan duurzame moeten doen, maar dat zie ik niet, dat is samen ongeveer: 3800Twh (water,wind,zon)

En als kern zo duur is, waarom is het land met de goedkoopste tarieven dan Frankrijk en Finland? en het land met de meeste duurzame energie heeft de duurste tarieven (bv denemarken en duitsland)

[GoodGuy]

De franse kernenergie is grotendeels betaald uit belastinggeld. Dus die staat niet op de energie rekening.

In finland is heel veel goedkope duurzame energie. Voor de kerncentrale daar betaald de gebruiker alleen de operationele kostprijs. De bouwkosten 11mld (3× over budget) zijn gedragen door partijen nogal complex verhaal. Zie AI.

In duitsland en denemarken zijn het vooral belastingen en allerlei netwerkkosten die stroom duur maken

Mooi voorbeeld zijn ook Spanje en Portugal met heel veel duurzaam. Heel lage groothandelsprijzen maar toch betaald de consument veel via belasting.

M.a.w. de consumentenprijs is vooral een politieke keuze.

OH ja. En de 20x is geinstalleerd vermogen, niet productie. Het kan zijn dat die getallen anders zijn.

[Reactie gewijzigd door GoodGuy op 23 april 2026 07:22]

[joco]

en hoe denk je dat hier veel is betaald?

Al die windmolens en zonnepanelen zijn ook zonder subsidie? dus totaal geen belastinggeld is daar naar toe gegaan??

Wij (en duitsland en zo) hebben nu zo'n grote problemen dat er enorme kosten bij komen om het elektriciteitsnet te upgraden.. En dat komt voornamelijk door alle decentrale generatie (ipv op een paar plekken veel gecontroleerd opwekken zijn we nu dus op heel veel plekken redelijk "ongecontroleerd" aan het opwekken, dat maakt het netwerk zo duur...)

Want ja hoe kan het dat we zo veel problemen hebben met ons netwerk.... terwijl de totale elektriciteit gebruik al bijna 20 jaar niet echt omhoog gaat? Ja onze totale gebruik van kwh in een jaar is niet veel hoger nu dan in 2008!!! dus waarom hebben we een probleem met ons netwerk....

[GoodGuy]

De hoeveelheid subsidies die nodig zijn om zonneparken en windmolens aantrekkelijk te maken om er risicodragend in te investeren door commerciële partijen zijn extreem veel lager dan bij kernenergie.

Simpel gezegd:
- Voor wind energie is er op dit moment subsidie nodig om commerciële partijen te vinden die risicodragend willen investeren.
- Voor kernenergie zijn er geen partijen die risicodragend willen investeren en moet de overheid het volledige risico zelf dragen.

Een belangrijke oorzaak voor de subsidies die nodig zijn bij wind is ook het 'dreigement' dat er straks diverse door de overheid gefinancierde kerncentrales komen die concurreren op dezelfde markt. Daarmee is het winstpotentieel voor windmolens afgenomen waardoor partijen subsidies nodig hebben om de business case rond te krijgen.

Het klopt dat voor decentrale opwekking grote investeringen in ons energie net nodig zijn. Maar wind op zee komt maar op een beperkt aantal plekken aan land, die situatie is vergelijkbaar met kerncentrales die zich ook vaak aan de kust bevinden. Dus dat maakt weinig verschil behalve uiteraard de infrastructuur op zee, die moet je meenemen in het kostenplaatje van windmolens.

Daarnaast komt een deel van het E-net probleem doordat het piekverbruik van gezinnen rond de avond sterk is gestegen. Dat is onafhankelijk van de energie bron.

Maar als je mij niet geloofd, er zijn genoeg onderzoeken die de verschillende energie bronnen vergelijken. Kijk dan naar de LCOE (levelized cost of energie). Lazard is een grote zakenbank die jaarlijks een update maakt van de kosten van verschillende energiebronnen. Is meer gericht op de VS maar dat is redelijk vergelijkbaar met hoe het hier zit. (google: Lazard LCOE)

[PaulHelper]

Ik heb hier nog vrij weinig over gehoord terwijl ik toch al veel over renewable energy heb gelezen en gerekend. Het klinkt een beetje als de ijzer (Rift/ore) manier maar mogelijk minder inzetbaar

[supersnathan94]

De weergebieden zijn kwa schaal kleiner dan europa, maar groter dan een individueel land als Nederland, dus er is zeker winst te behalen door over een groter gebied samen te werken.

Het probleem is, dat dit juist weer zorgt voor grotere instabiliteit op een hoger niveau, Waar je nu instabiliteit op het middenspaningsnet weghaalt (distributie binnen steden) verleg je dat naar het hoogspanningsnet (distributie binnen provincies en landen). En dat zit óók al op de max.

En accu's is wel het antwoord

Op welk niveau bedoel je dat? want voor de thuisgebruiker zie ik er wel nut in voor het afvlakken van het verbruik, maar op grotere schaal dan dat gaat het alleen maar heel veel geld kosten.

De LFSCOE schiet compleet de pan uit als je alleen met zon en windenergie aan de gang gaat. deze afbeelding die op een substack word geubliceerd geeft goed weer wat er gebeurd als je 95% van je elektra behoefte met wind en/of solar wil voorzien.

Ik kan die afbeelding helaas niet uit het originele artikel halen, maar ik kan je wel wijzen op waar de data vandaan komt: https://eavor.com/what-the-experts-say/levelized-full-system-costs-of-electricity/

dit is helaas nog steeds niet peer reviewed, maar het is wel een goede graadmeter over dit soort claims "meer storage" is gewoon een lapmiddel wat nog steeds hogere kosten geeft.

[joco]

Maar volgens mij heeft zelfs in duitsland dit probleem al

Ook daar moet het netwerk enorm worden uitgebreid (wat TenneT had)

Want alle wind energie in de Oostzee krijgen ze niet goed in regio Munchen waar ze de energie net willen hebben..

Dat zijn flinke kabels die heel veel meters moeten overbruggen

[Basket Kees]

De uitbouw van het netwerk over grotere afstanden, wat inderdaad een vereiste is voor de overgang naar duurzame energie, is vele malen goedkoper dan alternatieven, maakt Europa minder energieafhankelijk en versterkt de onderlinge samenwerking.

Buiten de verschillen in weersomstandigheden verschuiven de pieken in gebruik mee met de zon over het continent. Hiermee is er veel voordeel te halen uit de koppeling over afstanden. Dusdanig veel dat de noodzaak voor opslag er relatief klein mee wordt. Hoe klein is best wat discussie over. Elders hier wordt gesproken over max twee dagen, maar ik heb ook al berekeningen gezien die spreken over minder dan een halve dag. Zeker is in elk geval dat we prima kunnen draaien op volledig duurzame energie. Zo goed als elke twijfel die daarover rondgaat is te herleiden naar de fossiele lobby.

Het energieprobleem is een opgelost probleem. Het is 'alleen' nog een kwestie van implementatie. En hoewel heel groot, is het absoluut geen onoverkoombare opgave en voor Europa ook prima betaalbaar.

[Pietopdeheuvel]

Wat je eigenlijk zegt is, duivel schijt op de grote hoop. Heb je enig idee van de complexiteit van de planning van Netstabiliteit die alleen TenneT al voor elkaar moet krijgen met coordinatie van de stroomproductie in Nederland, de weermodellen voor productie, het geplanned inkopen van stroom bij aanbieders en het verkopen van stroom overproductie? Dan wanneer het afwijkt, het opstarten van gascentrales? En jij denkt werkelijk dat dit te doen is met compleet overschakelen naar wind en zon in heel europa door de netten met enorme transport capaciteit te gaan bouwen?

[Basket Kees]

Ik hoef dat niet te denken, de netbeheerders zeggen het zelf. En gascentrales spelen alleen een rol tijdens de overgang. Het uiteindelijke doel is volledige uitfasering van fossiele energie. En ja, dat maakt het nog complexer. Betekent niet dat het onmogelijk is.

[Pietopdeheuvel]

Mag ik je herinneren aan Spanje vorig jaar?

[Basket Kees]

Zeker. Wil je beweren dat dikkere pijpen naar meer omliggende landen dat probleem niet hadden kunnen helpen opvangen?

[Pietopdeheuvel]

Niet zonder bijschakelbare productiecapaciteit

[Basket Kees]

Ah ja, want kernenergie staat bekend om hoe snel het te schakelen is. Ja, ik weet het, een kerncentrale kan best het vermogen aanpassen en nog relatief snel ook. Maar ik betwijfel of het de snelle fluctuaties in Spanje vorig jaar op had kunnen vangen. Daarbij zal een kerncentrale of volledig uit staan vanwege onderhoud of op vol vermogen draaien om economische redenen. Wat valt er dan nog bij te schakelen?

Gebruik maken van netwerken over grote aftand is, zoals je terecht aangeeft, een hele complexe zaak. Maar het is wel een echte oplossing voor het probleem. Kernenergie is dat niet, het vangt simpelweg de problemen niet op. Dus we kunnen kerncentrales gaan bouwen voor idioot veel geld en daarbij alsnog een echte oplossing voor het probleem implementeren. Of we besparen ons de kosten van die kerncentrales en gebruiken dat geld direct voor een echte oplossing.

[Pietopdeheuvel]

Daar zal je als nog gas-turbine capaciteit voor moeten hebben, en stuwmeren. Maar met windmolens en zonnepanelen alleen ga je het gegarandeerd niet redden.

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 21 april 2026 16:18]

[curkey]

Plus het feit dat je met stuwmeren dus bewust landbouw- en natuurgebieden sloopt door het onder water te zetten, dat is ook niet echt duurzaam beleid.

[Mathijs Kok]

Plus het feit dat je met stuwmeren dus bewust landbouw- en natuurgebieden sloopt door het onder water te zetten, dat is ook niet echt duurzaam beleid.

Mwahhhh... ik ken stuwmeren die absoluut een betere invloed hebben op natuur en duurzaamheid dan de akkers met mais voor varkens die nu onder water staan. Vrijwel elk plasje water is aanwinst voor de natuur. Je moet ze alleen in hooggelegen gebieden bouwen waar er nog geen vis in het water zit die naar zee wil zwemmen.

[Pietopdeheuvel]

Die hebben we natuurlijk rijkelijk in Europa

[curkey]

... en stroomafwaarts voor een verminderd debiet zorgt. Nee dus, alles wat je doet heeft gevolgen elders. There is no such thing as a free lunch.

[Snow_King]

Maar wat zeg je nu precies? Dat het nog niet perfect is? Nee, dat klopt helemaal. We zullen ook nog steeds meer opslag (in welke vorm dan ook) moeten hebben om het nog beter te regelen.

[Pietopdeheuvel]

Ik zeg dat hoe meer hernieuwbaar je gaat bouwen, hoe inefficiënter en duurder het geheel wordt. Meer opslag roepen, is maar wat roepen omdat je de problematiek niet begrijpt of niet wilt begrijpen. Waar ga je de stuwmeren bouwen die daarvoor nodig zijn? Accu's zijn leuk voor fluctuaties, maar zeker geen oplossing voor deze problematiek. Waterstof? Heel erg inefficient.

[Snow_King]

Fijn dat je mij direct afschrijft als iemand die de problematiek niet wil begrijpen of begrijpt. Jij stelt een hele hoop dingen, maar komt met geen oplossing of voorstel. Voor mij leest het als: We moeten dit vooral niet doen, want het levert problemen op! Laten we maar houden wat we nu hebben.

We zijn als mensheid gewoon ontzettend verwend met olie en gas, maar nu blijkt dat allemaal toch niet zo handig te zijn. Samen moeten we dus creatief gaan zijn.

En geld? Dat is iets wat we zelf verzonnen hebben samen. De aarde geeft helemaal niets om ons economische systeem. Wij denken een eindeloos groeiende economie te hebben op een planeet met gelimiteerde bronnen, die twee kloppen niet helemaal samen.

Opslag in diverse vormen gaat zeker wel een deel van de oplossing zijn. Het is niet of/of, het is en/en. We zullen creatiever met energie om moeten gaan.

[Pietopdeheuvel]

Ik geef aan wat de problematiek en de consequenties zijn. Jij wilt die duidelijk niet horen.

oplossing? Duidelijk meer kerncentrales, incl Thorium centrales

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 21 april 2026 12:53]

[Basket Kees]

Dus de oplossing is nog meer energie op het netwerk (in de vorm van kernenergie)?

Uitbreiding van kernenergie betekent alleen vertraging van de uitbreiding van duurzame energie en uitschakelen van al bestaande duurzame energie omdat de kerncentrale door moet blijven draaien vanwege de enorme kosten. Het lost op geen manier het probleem op, het verergert het alleen maar en dat tegen een idioot hoge prijs en een hele lange uitbouwtijd.

De echte oplossing is 'over'productie van duurzame energie gebruiken. Dat doe je niet door ijsbanen te koelen in de zomer, maar door het over grotere afstanden te transporteren. De pieken vallen niet gelijk verspreid over een continent, net zoals de productie. Door de energie over grotere afstanden te transporteren kan je elkaars pieken en dalen opvangen. Hiermee los je het probleem van overschot op en verklein je de noodzaak voor opslag enorm. Als het gebied maar groot genoeg is, kan je de vraag naar opslag reduceren tot enkele dagen of zelfs minder dan een halve dag (dat is ongeveer de bandbreedte van de discussie op dit punt).

[Pietopdeheuvel]

De oplossing is planbare, doseerbare en georganiseerde bijschakeling van productiecapaciteit. In controle zijn.

[JurGor]

Daar komt het T-woord. Het Magische Verlossende T-woord: Thorium centrales. Waterstof heel inefficiënt noemen, maar wel vol op de Thorium trommel roffelen? Waarom deze dubbele standaard? Beiden zijn technologieën die nog in de experimentele fase zitten waar echt nog het nodige aan moet gebeuren voor het op grote schaal commercieel toepasbaar is. En thorium nog veel meer dan waterstof.

Ik heb goede hoop dat we ergens vanaf 2035 -2040 echt iets met Thorium kunnen gaan beginnen te bereiken en er gebeurt veel werk in Nederland, in Petten, bij TU Delft, door Thorizon. Maar grootschalig gaat nog heel lang duren en in de tussentijd kunnen we met waterstof al veel en veel meer.

Waarom zo eenzijdig in de oplossingen? We gaan moeten mixen, en kernenergie gaat onderdeel zijn van die mix, net zo goed als waterstof, biofuels, enz. enz. In verhouding, naar gelang behoefte, capaciteit, stand der techniek, in een balans die telkens verschuift. Wie weet toch weer gas winnen uit Slochteren - maar dan wel eerst de Groningers rechtzetten, letterlijk en figuurlijk - de kachels en kookstellen uit is ook geen optie. Maar ook kritisch kijken waar we die energie verbruiken en waar dat minder kan. Want de goedkoopste én schoonste energie is de energie die je niet hoeft op te wekken.

[Pietopdeheuvel]

Je mag het zeggen, hoe zie jij de oplossing dan?

[JurGor]

Que? Ik geef toch aan in mijn reactie dat we moeten gaan mixen, dat we ook moeten blijven besparen, dat we flexibel moeten kunnen zijn. Dat zelfs Slochteren weer nodig zou kunnen zijn. De oplossing is dus meer opties omdat er geen 1 optie is die alles wel eventjes fixt. Ook Thorium is niet het magische konijn uit de hoge hoed.

En verder ben ik noch Koning noch God noch Nicola Tesla dus waarom ik nou -=DE=- -=Oplossing=- voor een van de grootste uitdagingen van onze tijd zou moeten hebben is mij oprecht een raadsel.

Echt, een rando op internet is veeleisender dan mijn opdrachtgevers op het werk of mijn echtgenote? Zit ik in een chat met een AI bot of zo? Ga je huisdier challengen en vraag 'm de zin van 't leven, hij mag het zeggen?

[japie06]

hoe inefficiënter en duurder het geheel wordt.

Nou en? Ik vind dit als nog beter dan het alternatief: doorgaan met fossiele brandstoffen.

[KoningSlakkie]

Waterstof heb je alleen nodig in de 3 donkere wintermaanden. En dan hier en daar een baseload in de nachten. Ik denk dat er echt wel een use case is voor waterstof door het overschot door het jaar heen te gebruiken voor waterstof productie en in de winter weer electriciteit van te maken.

Ja het zal niet goedkoop zijn. Maar ik heb een getal gehoord van Auke Hoekstra dat het over het jaar gezien de prijs gemiddeld 3 cent/kWh hoger wordt voor electriciteit als je waterstof gaat gebruiken als seizoensoplag om de winter te overbruggen. Dat is een lagere prijsstijging dan wat het kost als er oorlog is (elke ~5 jaar).

Nationaal gezien moet je toch jezelf beschermen tegen politiek waar je zelf niets mee te maken hebt. Ik denk dat seizoensopslag op provinciale schaal via waterstof een noodzaak is.

[Pietopdeheuvel]

Inefficient en duur.

[KoningSlakkie]

Goedkoper dan een kerncentrale die je echt maar 3 maanden per jaar nodig hebt.

[Pietopdeheuvel]

Die kerncentrale kan het hele jaar zonder CO2 heel veel stroom maken, zonder overal windmolens neer te zetten, zonder enorme fluctiaties in het stroomnet en een eenvoudiger netwerk en zonder waterstof te moeten maken en opslaan met enorme verliezen.

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 21 april 2026 13:16]

[supersnathan94]

Auke Hoekstra heeft het hart in principe op de goede plek zitten, maar hij focust zich te veel op markt trends (en misschien wel hypes) en minder op echte structurele oplossingen. Hij heeft met een aantal zaken wel gelijk:

https://www.nvde.nl/auke-hoekstra-met-twintig-miljard-euro-voor-opslag-bespaar-je-100-miljard-aan-netverzwaring/

hij stelt daarin dat een kleine thuisaccu bij iedereen een hele grote kostenpost voor verzwaring weg zal nemen, maar dat is puur en alleen korte termijn (als in komende 5-10 jaar) een oplossing. Voor de lange termijn zal er gekeken moeten worden naar een stabiel schaalbaar apparaat wat niet leunt op het weer.

Zelfs op de noordzee zijn windmolens maar 50% efficient. dus leuk zo'n park van 50GW, hij levert, gemiddeld genomen slechts 25GW. Nameplate capacity is iets anders dan de daadwerkelijke capaciteit.

De totale kostenplaat aan maatregelen als we het aan Auke over zouden moeten laten zou ongeveer5 keer zo duur worden bij 95% dekking, dan een aantal kerncentrales. Die data hebben we beschikbaar. Heb ik hier ook al vaker over geschreven. Het is belangrijk om voor de lange termijn, nu al inschattingen te gaan maken voor de LFSCOE. Alleen dan kunnen we goed gaan plannen waar we heen willen.

[Reactie gewijzigd door supersnathan94 op 21 april 2026 13:14]

[Basket Kees]

Wat je hier voorstelt is een energiesysteem dat volledig draait op kernenergie. Een combinatie is namelijk niet mogelijk. Kernenergie werkt in een gecentraliseerd energiesysteem. En ik betwijfel of 100% kernenergie, buiten de vraag of dat wenselijk zou zijn vanwege de niet geringe nadelen van kernenergie, kan werken aangezien het heel slecht geschikt is voor het opvangen van pieken.

In een gedecentraliseerd energiesysteem gebaseerd op wisselende duurzame opwek heeft kernenergie zo goed als geen rol te spelen. Zelfs het IEA adviseert het te beperken tot zo'n 3% van de capaciteit. Het past simpelweg niet in het systeem. Het is overbodig op piekmomenten, terwijl het wel door moet draaien vanwege de hoge kosten en er dus duurzame energie uitgeschakeld moet worden. Het is overbodig op de meeste dalmomenten omdat er ook dan voldoende duurzame energie is, maar toch moet het doordraaien met dezelfde nadelen. Het levert niet genoeg op piekmomenten wanneer er een groot tekort is aan duurzame opwek. Dus effectief kan het alleen een rol spelen op de steeds schaarser wordende dalmomenten waarin er zo goed als geen duurzame opwek is. Kernenergie zien als oplossing voor het opvangen van de schommelingen van duurzame opwek is als een hamer gebruiken om een gat in een plank te boren. Het is een onzinnig stuk gereedschap voor de klus die geklaard moet worden. Heel duur gereedschap ook. En om het te gebruiken hebben we nog grondstoffen uit het buitenland nodig ook, die dus onze afhankelijkheid voortzet.

Waar kernenergie, of de focus erop en het gelul erover, wel erg goed in is, is afleiden van wat er werkelijk moet gebeuren. Wie o wie zou er toch bij gebaat kunnen zijn dat de energietransitie vertraagd wordt?

[supersnathan94]

Wat je hier voorstelt is een energiesysteem dat volledig draait op kernenergie.

Nee helemaal niet. We moeten alleen niet doen alsof kernenergie geen plaats heeft in de groeiende vraag naar elektra, een vraag die gewoon een volledige stabiele basis heeft over de dag heen. De vraag wordt lokaal negatief doordat Zonne energie te veel teruglevert. Iets wat dus juist instabiliteit veroorzaakt.

En ik betwijfel of 100% kernenergie

Dat is ook helemaal NIET wat ik zeg. Wat ik zeg is dat boven de 70% zon en wind gewoon geen optie is gezien de exponentieel hogere kosten.

In een gedecentraliseerd energiesysteem gebaseerd op wisselende duurzame opwek

We hebben nu een gedecentraliseerd energiesysteem waarin we nu handelen met landen om ons heen, we verkopen stroom heen en weer aan Duitsland, Noorwegen, Denemarken en andere landen in het zuiden, Decentraal is waar het precies fout gaat.

die dus onze afhankelijkheid voortzet.

wat je met een decentrale afhankelijkheid alleen nog maar versterkt.

Zelfs het IEA adviseert het te beperken tot zo'n 3% van de capaciteit

Nee, ze waarschuwen expliciet. Die 3% komt uit IEA's Low Nuclear Case. dat is geen aanbeveling, dat is een waarschuwingsscenario. De IEA zegt letterlijk dat dit scenario 500 miljard dollar méér investering vereist en consumenten gemiddeld 20 miljard per jaar extra kost. Het is het "dit moet je dus niet doen"-scenario.

De IEA, die hij zelf aanhaalt, beschrijft in hun Net Zero by 2050 Scenario letterlijk een combinatie: bijna 90% hernieuwbaar (waarvan wind en zon samen bijna 70%) en het grootste deel van de rest nucleair

https://www.iea.org/reports/nuclear-power-and-secure-energy-transitions/executive-summary

As today’s second largest source of low emissions power after hydropower, and with its dispatchability and growth potential, nuclear – in countries where it is accepted – can help ensure secure, diverse low emissions electricity systems.  

Je praat echt de verkeerde dingen na. Het IEA is ontzettend voor kernenergie en waarschuwt juist dat de gevolgen echt heel kostbaar zijn als je daar niet mee aan de gang gaat.

Wat de IEA daadwerkelijk adviseert in het hoofdscenario (Net Zero by 2050): kerncapaciteit ruim verdubbelen van 417 GW in 2022 naar 916 GW in 2050 World Nuclear News, met wereldwijd ~3% jaarlijkse groei tot 2030. Die 3% was jaarlijkse groei, geen eindaandeel. Het eindaandeel in het NZE-scenario is ~8% wereldwijd, en de IEA stelt expliciet dat minder kernenergie de netto-nul-ambities moeilijker en duurder maakt IEA.

Nuclear power plays a significant role in a secure global pathway to net zero.Nuclear power doubles from 413 GW in early 2022 to 812 GW in 2050 in the NZE. Annual nuclear capacity additions reach 27 GW per year in the 2030s, higher than any decade before. Even so, the global share of nuclear in total generation falls slightly to 8%.

Wie o wie zou er toch bij gebaat kunnen zijn dat de energietransitie vertraagd wordt?

Nou ik zou bijna denken dat je er aandelen in hebt.

[NoTechSupport]

Accounts door elkaar gehaald 😃?

Er zijn verschillende factoren waar rekening mee gehouden wordt. Je hebt kostprijs over levensduur, afhankelijkheid van onfrisse regimes, risico's, ...

Als je de maatschappelijke totaalkost correct berekent zijn eigenlijk alleen hernieuwbaar en nucleair een optie, met een beetje fossiel om langdurige tekorten op te vangen. Waarbij de vraag voor nucleair vooral is in welke mate we ons kunnen verzekeren tegen de (weliswaar lage) kans dat er eens een serieus incident gebeurt (die wel een grote impact heeft). En de kostprijs van de opslag van onverwerkbaar langdurig afval.

[supersnathan94]

We zullen ook nog steeds meer opslag (in welke vorm dan ook) moeten hebben om het nog beter te regelen.

Daarmee ga je het alleen maar slechter regelen en duurder maken. Opslag is geen oplossing. andere type opwek wel.

Kernenergie is oprecht een stuk techniek waar we NU meer mee moeten doen.

Opslag maakt het geheel alleen maar duurder.

[Wozmro]

Kernenergie heeft ook opslag/buffet nodig. Om vraag en aanbod te matchen en om korte fluctuaties snel op te vangen.

De waterkrachtcentrale van Coo(1GW vermogen) werd gelijktijdig gebouwd met de kerncentrales.

En er werd ook nog eens bijkomend geïnvesteerd in volop verlichting langs de autosnelwegen (zichtbaar vanuit de ruimte) om de kerncentrales zo stabiel mogelijk op vol vermogen te laten draaien.

Idem in Frankrijk, geen kerncentrales zonder stuwmeren.

[Reactie gewijzigd door Wozmro op 21 april 2026 15:44]

[supersnathan94]

Ja het beeld is ook ontzettend vertekenend want dit wordt met de procentpunt erger.


Bij ~80% “wiebelstroom” zitten we al tegen break even van een hedendaagse set kerncentrales aan en boven de 90 gaan we daar met het 5-voudige overheen. Total system costs gaat dan ook door het dak vanwege de bizarre infra eisen.

[Wozmro]

Maar dan hebben we op veel momenten ook een bizarre hoeveelheid energie tot onze beschikking om allemaal leuke dingen mee te doen.

Zon/wind/opslag dimensioneren op de slechtst mogelijke situatie gecombineerd met tijdsafhankelijk sturen waar mogelijk en streven naar efficiënt is ook niet verboden natuurlijk.

In de zomer maak je dan maar een openlucht skipiste of ijsbaan met al dat 'teveel' aan energie.

Ik was vroeger ook nogal van zuinig zuinig. Tot ik besefte dat je energieverbruik los moet zien van milieuvervuiling, iets waar we pakweg de afgelopen 100 jaar mee opgevoed zijn.

Er is iets mis met veel energie verbruiken als je daarbij niet uitstoot. En we zullen nog heel erg veel energie nodig hebben om al onze rommel uit het verleden op te kuisen.

[Reactie gewijzigd door Wozmro op 21 april 2026 12:46]

[supersnathan94]

Maar dan hebben we op veel momenten ook een bizarre hoeveelheid energie tot onze beschikking om allemaal leuke dingen mee te doen.

Het probleem is dus dat die pieken dusdanig groot zijn dat je er weinig "leuke" dingen extra bij kunt verzinnen en omdat je dan gewoon rustig 3x je piekload hebt op een moment dat niemand er op zit te wachten (namelijk midden op de dag).

In de zomer maak je dan maar een openlucht skipiste of ijsbaan met al dat 'teveel' aan energie.

Nee je bouwt maar wat kerncentrales om je basisload op te vangen. Dit is echt geen oplossing voor dat probleem.

[Mathijs Kok]

[...]

Het probleem is dus dat die pieken dusdanig groot zijn dat je er weinig "leuke" dingen extra bij kunt verzinnen en omdat je dan gewoon rustig 3x je piekload hebt op een moment dat niemand er op zit te wachten (namelijk midden op de dag).

Omdat zonne-energie zo goedkoop is (en nog altijd sterk in prijs daalt), maakt dat allemaal niet zoveel uit. Ik maak me er geen zorgen over dat ik op dit moment niet alle stroom van mijn dak kan gebruiken. Ik heb veel panelen om bij matige zon nog steeds eigen stroom te hebben.

[supersnathan94]

maakt dat allemaal niet zoveel uit

Ja dat maakt dus wél uit. Want dat zie je terug in de verhoogde kosten bij LFSCOE van solarPV en wind. Solar is daar een van der ergste van omdat dit helemaal heel erg fluctueert. Dat is precies 1 van de dingen die het netcongestie probleem erger maken. En alleen een batterijtje thuis gaat dat probleem niet per se oplossen.

[Basket Kees]

Waarom? Verbruik is in pieken, het grootste deel van de dag is er geen probleem. En laat die piek nu mooi meeschuiven met de zon over het continent.

De oplossing is dus koppeling van netwerken, vergroten van de capaciteit waarmee we de energie over het continent kunnen transporteren. Tegen die tijd dat wij hier onze ochtendpiek hebben, is die in het oosten al lang voorbij. Tegelijk schijnt de zon daar al aardig, wat weer handig is voor ons. Met de hogere middagopbrengst van de zon bij ons kunnen we weer de avondpiek in het oosten versterken. Een vergelijkbaar effect is er tussen het noorden en zuiden maar dan het verschil in zon en wind.

Vereist dat enorme investeringen in de infrastructuur? Uiteraard. Maar die zijn niet 'het 5-voudige van hedendaagse kerncentrales', omdat het probleem niet zo groot is dat je schetst. De schommelen worden alleen maar kleiner hoe meer en hoe verder je de netwerken koppelt. Bovendien kan kernenergie de resterende schommelingen helemaal niet opvangen. Baseload is een onzinnig begrip in een energienetwerk gebaseerd op wisselende duurzame opwerk, op veel momenten is de 'baseload' (lokaal) negatief. Wat zou kernenergie op moeten vangen dan? In de praktijk betekent uitbreiding van kernenergie een gebrek aan uitbreiding van duurzame energie en afschakelen van al bestaande duurzame energie omdat de kerncentrale door moet blijven draaien vanwege de enorme kosten.

[supersnathan94]

De oplossing is dus koppeling van netwerken

En jij dacht dat die netten niet nu al gekoppeld waren?

Met de hogere middagopbrengst van de zon bij ons kunnen we weer de avondpiek in het oosten versterken

Je zegt het allemaal alsof dat de oplossing is, maar die piek zit tig tijdszones verderop en vanuit nederland gezien valt onze piek (om 3 uur) samen met 19 uur in Rusland en Thailand.

Zo ver heeft echt compleet geen nut.

Vereist dat enorme investeringen in de infrastructuur? Uiteraard. Maar die zijn niet 'het 5-voudige van hedendaagse kerncentrales'

Ja dat zijn ze wel. Om meerdere redenen stapelt dat enorm hard door boven de 70% dekkingsgraad en dan kun je het gewoon niet meer af zonder kern- of gas centrales om de prijs te drukken. Dit is al lang en breed becijferd in Duitsland en Texas en heeft te maken met de verdere infraverzwaring die nodig is om deze vraag en aanbod buffering te kunnen doen.

omdat de kerncentrale door moet blijven draaien vanwege de enorme kosten.

Onzin. De kernenergie is vele malen voordeliger op de lange termijn. Again kijk verder dan LCOE. Je vergelijkt 50GW wind met 50GW kernenergie, maar voor 50GW effectieve windenergie moet je 100GW installeren, effectief heb je daarmee al een verdubbeling van je kosten en dan ben je nog maar begonnen LCOE kijkt naar nameplate capacity en niet wat er daadwerkelijk uit komt. Met de exponentieel groeiende vraag naar energie door AI zullen de pieken die consumenten verbruik geven ook nog eens steeds minder van invloed zijn.

[Basket Kees]

En jij dacht dat die netten niet nu al gekoppeld waren?

Uiteraard zijn er koppelingen. Maar dat zijn dunne rietjes vergeleken bij wat er nodig is om op grote schaal energie over het continent te kunnen transporteren. Er is een hele stevige capaciteit nodig om het over en weer te kunnen balanceren.

Je zegt het allemaal alsof dat de oplossing is, maar die piek zit tig tijdszones verderop en vanuit nederland gezien valt onze piek (om 3 uur) samen met 19 uur in Rusland en Thailand.

Zo ver heeft echt compleet geen nut.

Zo ver heeft inderdaad geen nut, dan zijn de verliezen bij het transport te groot. Maar zo ver is ook niet nodig. Een gebied als Europa is groot genoeg om te kunnen balanceren. Er is wel nog voordeel te behalen met koppelingen naar Noord Afrika.
Tijdzones zeggen lang niet alles. Spanje en Polen liggen in dezelfde tijdzone, maar hebben echt niet dezelfde pieken. Mensen leven niet alleen aan de hand van de klok, het licht (de 'echte tijd') speelt een grote rol. Het opvangen van elkaars pieken aan de hand van wisselende opbrengst is ook niet het grootste voordeel, dat zit vooral in dat de verbruikspieken niet tegelijk vallen.

Ja dat zijn ze wel. Om meerdere redenen stapelt dat enorm hard door boven de 70% dekkingsgraad en dan kun je het gewoon niet meer af zonder kern- of gas centrales om de prijs te drukken. Dit is al lang en breed becijferd in Duitsland en Texas en heeft te maken met de verdere infraverzwaring die nodig is om deze vraag en aanbod buffering te kunnen doen.

DIe berekeningen gaan uit van het lokaal oplossen waarvoor dan enorme opslag nodig is. Lokaal is het inderdaad niet op te lossen, dat wordt heel snel veel te duur en blijft onbetrouwbaar. De oplossing is groter denken. Verspreid over een grotere oppervlakte wordt de berekening heel anders.

Onzin. De kernenergie is vele malen voordeliger op de lange termijn. Again kijk verder dan LCOE. Je vergelijkt 50GW wind met 50GW kernenergie, maar voor 50GW effectieve windenergie moet je 100GW installeren, effectief heb je daarmee al een verdubbeling van je kosten en dan ben je nog maar begonnen LCOE kijkt naar nameplate capacity en niet wat er daadwerkelijk uit komt. Met de exponentieel groeiende vraag naar energie door AI zullen de pieken die consumenten verbruik geven ook nog eens steeds minder van invloed zijn.

Toch opvallend dat de contracten voor windenergie vele malen goedkoper zijn dan die voor kernenergie. En dan hebben we het nog niet over het nog veel goedkopere zon.
Beweren dat kernenergie goedkoper is dan wind is compleet lachwekkend. Verbazingwekkend dat de fossiele lobby nog zo succesvol kan zijn dat dat soort gedrochten naar boven borrelen. Je kijkt inderdaad niet naar LCOE, maar naar SLCOE. En warempel, duurzaam (met versterkt netwerk over het continent en wat opslag) is 30-50% goedkoper dan nucleair. En dat zonder het gigantische kapitaalrisico (uitbouw van duurzaam en netwerk kan je over langere periode uitsmeren en is direct deels operationeel ipv pas na 10-15 jaar in 1x) en met bijna geen rotzooi om op te ruimen achteraf. Bestaande kernenergie door laten draaien is verstandig. Nieuw bouwen is misdadig. Maar goed, dat zijn we gewend van de fossiele industrie.

De stijgende vraag naar energie voor AI is zeker een factor ja, maar nog vele malen groter dan je hier schetst. De huidige groeicurve stijgt in 2030 al boven wat we op dat moment totaal aan energie kunnen produceren op aarde. Dat is op elke manier onhoudbaar en zal dus moeten veranderen. Daar is de oplossing niet zoeken naar mogelijkheden om die energie te produceren, maar de vraag ernaar voor AI toepassingen in lijn te brengen met wat die toepassingen opleveren.

[supersnathan94]

Mensen leven niet alleen aan de hand van de klok, het licht (de 'echte tijd') speelt een grote rol.

Ja dat is precies mijn punt. wij hebben een stroompiek om 3 uur, maar china heeft rond ie tijd gewoon vraag, maar geen zon.

Spanje en Polen liggen in dezelfde tijdzone, maar hebben echt niet dezelfde pieken

Nee, maar de vraag is of de piek die Spanje heeft gebruikt kan worden in Polen, en dan is het antwoord vaak ook gewoon Nee. Buiten het gigantische verlies om, want ook Spanje naar Polen is een grafeind, hoe zijn Dunkelflaute en koudegolven meegenomen?

Toch opvallend dat de contracten voor windenergie vele malen goedkoper zijn dan die voor kernenergie

Dat is helemaal niet opvallend. Dat is heel normaal. De aanleg van een windmolenpark kost geen drol in verhouding nee, maar om dezelfde output te hebben als die kerncentrale moet je al 2x zoveel windmolens plaatsen als je nodig hebt en daarnaast ook 3x het geheel vervangen vanwege de levensduur (90 jaar voor een kerninstallatie is kort) Daar houd je geen rekening mee. Plus alle bijkomende kosten voor opslag en het verdere systeem wentel je af naar de maatschappij dmv thuisbatterijen of batterijen in het grid.

Je kijkt inderdaad niet naar LCOE, maar naar SLCOE. En warempel, duurzaam (met versterkt netwerk over het continent en wat opslag) is 30-50% goedkoper dan nucleair.

Nee SLCOE heeft ook een aantal gigantische nadelen vooral de verdiscontering van zaken die helemaal niet zo rechtlijning zijn. Zo nemen ze de prijsdalingen voor lief en reken je nu al met 50% korting op spul wat mogelijk helemaal niet zo hard daalt. en er worden aannames gedaan over batterijchemie en verbeteringen. Iets wat echt gewoon een gok blijft.

SLCOE-studies laten kosten van hernieuwbaar dalen door "sector coupling" aan te nemen: overschotten gaan naar warmte, waterstof, e-fuels, transport. Dat klinkt elegant, maar elk van die conversies heeft zijn eigen rendementsverliezen (elektrolyse 60-70%, heatpumpen in bestaande gebouwen seizoensprobleem, e-fuels 15-25% retour) en eigen CAPEX. SLCOE-modellen nemen vaak optimistische kosten- en adoptiecurves voor die schakels aan. Als waterstofinfrastructuur vertraagt (wat nu al gebeurt, de EU-waterstofambities voor 2030 zijn al fors teruggeschaald), verdwijnt een deel van de "flexibiliteit" die SLCOE inboekt. De Aalborg-studie gebruikt Denemarken als case. Denemarken heeft waterkrachtverbinding met Noorwegen (praktisch gratis seizoensopslag via Noorse reservoirs), sterke windcapaciteit en al zware interconnectie. Die assumpties generaliseren slecht naar bijvoorbeeld Tsjechië, Polen die geen hydrobuur hebben die ze gratis als opslag in kunnen zetten. SLCOE klinkt dan leuk, maar ook dat geeft dus helemaal geen weergave van het totaal.

Een kerncentrale draait 60-80 jaar (nu vaak verlengd tot 90). (S)LCOE-berekeningen gebruiken soms kortere analyseperiodes of hogere discontovoeten, waardoor lange-levensduur-assets onevenredig worden gestraft. Een studie in Electricity Journal stelt dat LCOE-achtige metrieken met een 5% discontovoet en 25-jaar looptijd een distortie van 77% introduceren, omdat de energie in de noemer ook gediscounteerd wordt. https://www.utilitydive.com/news/lcoe-is-not-the-metric-you-think-it-is/578360/

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040619020301044

Dat is een probleem met de metriek.

en met bijna geen rotzooi om op te ruimen achteraf

Ja zeg dat even tegen de miljoenen zonnepanelen die weg liggen te rotten in god knows where. Ook windmolenbladen kunnen we zeer slecht recyclen en lekken allerlei microplastics en PFAS de natuur in. En laten we het alsjeblieft niet hebben over de uitstoot van fossiele brandstoffen die zo goed op te ruimen is.

Bestaande kernenergie door laten draaien is verstandig. Nieuw bouwen is misdadig.

Nieuwe bouwen is noodzakelijk. De IEA waarschuwt er ook voor en de EU heeft ook al aangegeven dat het een fout was om daar niet eerder meer geld in te steken.

https://nos.nl/artikel/2605821-von-der-leyen-kernenergie-de-rug-toekeren-was-strategische-fout

De Commissie wil op lange termijn nu inzetten op een combinatie van hernieuwbare energie en kernenergie.

Tsja.

ik ben overigens allang blij dat je met SLCOE aankomt en niet LCOE, maar dan nog is dat niet het correcte plaatje. SLCOE is een serieuze verbetering op pure LCOE, maar het is geen neutrale rekensom, het is een modelleerkeuze met heel specifieke aannames over toekomstige opslagkosten, sectorkoppeling, weerdata en geografie. Studies die met LFSCOE werken komen tot volledig andere conclusies met dezelfde fysieke werkelijkheid.

Je had het in een andere post over ahankelijkheden, maar je faalt daarin zelf ook in te zien dat Solar voor 80% uit China komt, Kobalt alleen in Congo gemijnd wordt, allerlei zeldzame aardmetalen uit allerlei landen.

Betekent niet dat we niet zonder moeten willen proberen he, maar alléén zon en wind is echt een utopie en zonder kernenergie wordt het echt gewoon veel te duur.

[icecreamfarmer]

In 2025 haalden zonne-energie en windenergie ondanks de zeer sterke groei nog net niet nucleaire energie in. Deze drie energiebronnen waren ieder goed voor tussen de 2700 en 2800TWh. Vanwege de sterke groei van zonne- en windstroom is het vrijwel zeker dat die twee bronnen nucleaire energie in 2026 inhalen.


Ligt het aan mij of laat de grafiek iets totaal anders zien?

[RRRobert]

In 2025 haalden zonne-energie en windenergie ondanks de zeer sterke groei nog net niet nucleaire energie in. Deze drie energiebronnen waren ieder goed voor tussen de 2700 en 2800TWh. Vanwege de sterke groei van zonne- en windstroom is het vrijwel zeker dat die twee bronnen nucleaire energie in 2026 inhalen.


Ligt het aan mij of laat de grafiek iets totaal anders zien?

De grafiek laat enkel de opgewekte energie zien van steenkool en die van hernieuwbare bronnen. Nucleaire energie wordt hierin inderdaad niet getoond.

[icecreamfarmer]

Nee nucleair staat er ook bij.

[ChielScape]

Helaas niet als onderdeel van renewables, wat het wel zou moeten zijn.

[Umbrah]

Nee, tot op heden is Nucleair niet renewable. Het stoot geen CO2 uit in de eindfase van de keten (er is een hoop voorbereiding nodig tot je "fuel" hebt), maar de hoeveelheid fuel is eindig: Uranium wordt maar op een paar plekken in de wereld gevonden, en de enige manier om nieuw Uranium te maken is een supernova.

Nucleair kan ook met andere middelen, denk aan waterstof (dan heb je het over fusie in plaats van kernsplijting), en dat is in principe wel renewable.

Renewable is in feite het concept dat je:

1. Niet afhankelijk bent van uitputbare grondstoffen
2. In principe na eerste installatie/aanschaf geen afval hebt
3. In principe met goed onderhoud/materiaal eindeloos kan opwekken.

Zon en wind zijn een goed eind die weg op, immers, windenergie is óók zonne energie (maar indirect) wat totdat de zon een rode reus wordt eigenlijk door zal gaan. Er zit wat elektronenverval/slijtage in de keten (alleen een silicium paneel kan je recyclen, zeker als het duurzaam geproduceerd is, en hetzelfde voor de grondstoffen van een windmolen). Maar doorgaans geld: zodra het ding er staat, doet het z'n werk tot het einde der tijden.

Uranium... moet je steeds in plekken als Kazachstan op gaan graven, waarbij een of andere despoot kan zeggen: "ik gooi de supply chain dicht", waardoor na een paar maanden je kerncentrale gewoon uitvalt. Waterstof voor kernfusie zal in principe slimmer zijn, itt tot waterstof in fuel cells heb je relatief weinig nodig, waardoor electrolyse netto positief effect heeft IPV negatief. Je enige afval product? Doorgaans helium. En wat ionenen naturlijk die wat dingen doen met de isolatie van je tokomak maar netto... Helium.

[Reactie gewijzigd door Umbrah op 21 april 2026 12:52]

[LooneyTunes]

Er zit wat elektronenverval/slijtage in de keten (alleen een silicium paneel kan je recyclen, zeker als het duurzaam geproduceerd is, en hetzelfde voor de grondstoffen van een windmolen). Maar doorgaans geld: zodra het ding er staat, doet het z'n werk tot het einde der tijden.

Bladen van windmolens zijn zo 'goed te recyclen' dat ze begraven worden.
Het enige wat te recyclen is zijn alle metalen, mits goed gescheiden bij de sloop. na (met wat geluk) 15-25 jaar (afhankelijk waar de molen staat).
Er zijn verbeteringen onderweg, maar dat duurt nog wel even voordat de "oude voorraad" vervangen is.

[wildhagen]

Kenenergie in de huidige vorm wordt doorgaans niet tot de renewable energie gerekend. Dit omdat de huidige vormen van commercieel bruikbare kernenergie allemaal uranium vereisen, en dat is eindig qua (praktische) voorraad (in tegenstelling tot zonlicht en wind).

Wellicht dat dit in de toekomst, als er andere vormen van kenenergie komen waarbij de source wel herbruikbaar is, verandert. Maar op dit moment wordt het in veel rapporten om bovengenoemde reden vaak niet als duurzaam / renewable beschouwd.

Uiteraard is kenenergie wél (fors) minder vervuilend (qua uitstoot) dan fossiele brandstoffen, maar dat alleen maakt het nog niet meteen renewable.

[lenwar]

Hoe zie je nucleair als 'hernieuwbaar?' Wanneer die uranium eenmaal volledig is uitgewerkt moet het toch effectief 'voor altijd' worden opgeslagen/weggestopt? Er komt geen CO₂ uit een nucleaire centrale, maar dat is natuurlijk heel wat anders.

Ik weet overigens niet hoeveel CO₂ er vrijkomt bij de productie van de brandstof.
Volgens een AI-model heb je tussen de 5000 tot 20000 m³ uranium erts nodig om brandstof te maken voor één gangbare nucleaire reactor (17 bij 17 PWR-centrale met 264 staven). Het ligt er dus aan hoe geconcentreerd de erts is, en dat moet dus dan gezuiverd/opgewerkt/en weet ik het allemaal mee gebeuren voordat het de centrale in kan.)

N.B. Ik ben nadrukkelijk niet tegen nucleaire energie (Sterker nog. Ik vind het in de huidige tijd zelfs een goed idee.) maar ik zou het in elk geval niet onder het kopje 'hernieuwbare energie' stoppen. Het is in die context een beetje een vreemde één in de byte.

[Ascathon]

Wel, het grijze lijntje. Maar reactie van @Bunkerface is wel relevant.

Zie ook PDF op bronsite. Daar staat de gezochte grafiek in. (waar dan weer andere bronnen in missen maarja, net het verhaal wat je wilt vertellen)

[Bunkerface]

Renewables zijn meer dan alleen Zon en Wind energie, ook Hydro en innovatieve methodes vallen hieronder. Een beetje onduidelijke met de grafiek erbij maar het kan wel kloppen.

[icecreamfarmer]

Dit is het winnende antwoord idd.

[Kloppendlid]

Procentueel gezien natuurlijk mooie cijfers maar hoe het er in absolute getallen uit ziet kun je hier niet uithalen. Het verbruik van steenkool kan in aantallen nog steeds omhoog gegaan zijn, juist ook omdat er steeds meer energie nodig is.
Het zou mooi zijn als je deze cijfers ook in deze context kan plaatsen.

[Robby517]

Heb je het artikel gelezen? Het staat namelijk vol met absolute getallen. Enkel het totaal in TWh voor steenkool staat er niet afzonderlijk in. Maar het totaal aan fossiele brandstoffen kan je wel snel uitrekenen, de bron is ook vermeld dus een beetje opzoekwerk bij een specifiek vraag zou moeten lukken

Tegelijkertijd daalde de hoeveelheid met fossiele brandstoffen opgewekte stroom met een klein beetje, namelijk 38TWh, ofwel 0,2 procent.

[Reactie gewijzigd door Robby517 op 21 april 2026 11:58]

[pagani]

"omdat er steeds meer energie nodig is"

Sinds 2013 gaat het energieverbruik per inwoner in Nederland juist omlaag. Ook het totale energieverbruik per sector daalt gestaag.

[supersnathan94]

Da zal best, maar er komen ook mensen bij.

Ik geloof er trouwens niks van dat het verbruik omlaag is gegaan nu met al die extra EVs, warmtepompen en inductieplaten.

anders zouden we ook geen congestie hebben op het net.

edit:
ik doe het wel weven zo:

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool.

Ik haal hier niet dingen door elkaar, het gaat hier alleen om elekriciteit.

[Reactie gewijzigd door supersnathan94 op 21 april 2026 12:42]

[pagani]

Een benzinewagen verbruikt ook energie... (en zelfs veel meer dan een EV, benzinemotoren in auto's zijn slechts 28-33% efficient, waar een EV-motor 85-95% efficient is) En dan hebben we het nog nieteens over het energieverbruik om de olie te winnen, transporteren, raffineren, transporten en in je auto te krijgen.

[Reactie gewijzigd door pagani op 21 april 2026 12:09]

[supersnathan94]

Ja dat verhaal ken ik. Alleen is dat niet waar deze data over gaat natuurlijk. Dit gaat om elektrische energie voor industrie en huishouden. En die is sinds die tijd alleen maar groter geworden,

[pagani]

Dat is ook niet waar. In 2013 verbruikten Nederlandse woningen nog 84 Petajoule elektriciteit, dat was in 2020 nog 79.1 (bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/statistische-trends/2023/ruim-tweehonderd-jaar-energieverbruik-in-nederland?onepage=true )

[supersnathan94]

Nog steeds scheef, want dan reken je dus elektra voor de auto niet mee. Again. het plaatje is echt anders als je de categorische verplaatsingen meeneemt. Het artikel gaat over elektrische energie, dan moet je ook alle elektrische energie meenemen en niet alleen de dingen die je uitkomen.

Bron 4.2.1 is energieverbruik per drager IN de woning. Dat is dus wel een kookplaat en airco en andere warmtepompen, maar geen elektrisch vervoer en dat is nu juist de grootste stroomvreter rondom het huishouden

edit:
misschien moet ik het anders verwoorden. In deze data (artikel) zul je nooit de energiebehoefte zien van ICE wagens, want het gaat om elektriciteit. Je zult echter wel de energiebehoefte zien van BEV's en PHEVS enzo, want elektriciteit. Als je dus praat over "ja maar het energieverbruik per huishouden gaat naar beneden" dan is dat alleen mogelijk als je daar dan ook die categorische verplaatsing meeneemt van die auto die ineens wél bij elektra hoort.

per inwoner gaat de vraag naar elektrische energie significant omhoog ALS je wel thuisladen meerekent.

[Reactie gewijzigd door supersnathan94 op 21 april 2026 13:17]

[Sissors]

Het energieverbruik kan omlaag gaan, terwijl het elektriciteitsverbruik omhoog gaat. Eg een warmtepomp is natuurlijk efficienter dan een CV ketel, en een EV ook als een auto met verbrandingsmotor.

Maar je hebt natuurlijk gelijk dat per inwoner kijken beperkt nut heeft zolang het aantal inwoners blijft stijgen (wat zeer waarschijnlijk komende decennia blijft gebeuren). Daarnaast is het ook makkelijk te kijken naar alleen Nederland: We willen liever geen industrie hier, dus halen het uit het buitenland. We willen liever geen gasboringen in bijvoorbeeld de Noordzee, dus halen we het uit het buitenland, etc. Ja zo kan ik ook energieverbruik hier verminderen.

[supersnathan94]

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool.

het gaat hier ook om elektra verbruik.

Dat gaat natuurlijk omhoog als die andere dingen naar beneden gaan (gas, benzine).

[Sissors]

Het artikel gaat over elektriciteit uiteraard. Maar de persoon waar jij op reageerde, had het specifiek over energie verbruik, en dat die naar beneden gaat.

[supersnathan94]

Ja, maar dat is weer niet relevant vanwege het feit dat diegene daarboven het bedoelde in de context van het artikel.

Het zou mooi zijn als je deze cijfers ook in deze context kan plaatsen.

Dan moet je niet met de verkeerde data aankomen en de categorische fout maken om te kijken naar de unit "huishouden" zonder het filter elektra.

EV moet je nu dan ook rekenen tot elektraverbruik van het huishouden, omdat deze vaak ook grotendels thuis wordt opgeladen en in ieder geval is aangesloten op het elektranet. Pagani rekent met de verkeerde cijfers om een correcte conclusie te trekken.

[Arthur Tromp]

Sinds wanneer valt elektriciteitsverbruik niet onder energieverbruik? En volgens mij is een warmtepomp ook helemaal niet efficiënter dan een CV ketel. Je moet niet voor niets je huis goed isoleren voor dat ding rendabel is en je je huis warm krijgt. En zelfs dat laatste is helemaal geen zekerheid in een strenge winter. Je hebt voor een warmtepomp veel elektriciteit nodig en dat kan natuurlijk van zonnepanelen en windenergie komen, maar dat maakt dat ding enkel schoner ten opzichte van een CV ketel, maar bepaald niet efficiënter.

[Sissors]

Alle paarden zijn zoogdieren, maar niet alle zoogdieren zijn paarden. Zo is het ook met elektriciteitsverbruik en energieverbruik. Uiteraard valt elektricitietsverbruik daar onder, maar er valt nog meer onder, waardoor het prima mogelijk is dat energieverbruik naarbeneden gaat, maar elektricitietisverbruik omhoog.

En volgens mij is een warmtepomp ook helemaal niet efficiënter dan een CV ketel.

Een CV ketel is een ~100% efficient. Zo goed als alle warmte van gas in de fik zetten wordt gebruikt om jouw huis op te warmen. Een warmtepomp is, afhankelijk van de omstandigheden, een ~400% efficient. Dat klinkt als een onmogelijk iets, maar warmtepompen maken geen warmte, wat een CV ketel wel doet, maar ze verplaatsen warmte, van buiten naar binnen in de winter, of van binnen naar buiten in de zomer. En daardoor kan je met 1kWh elektriciteit bijvoorbeeld 4kWh warmte in je kamer maken. En de missende 3kWh is van buiten gehaald.

Warmtepompen zijn daar alleen wel het beste in bij kleine temperatuurverschillen. Daarom worden ze helaas minder efficient als het heel koud is buiten (al nog steeds ver boven de 100%), en daardoor wil je ook liever niet dat ze het water van je verwarming heel heet moeten stoken. Ze zijn een stuk beter dat water naar een 40 graden te verwarmen, dan naar een 70 graden wat je CV ketel probleemloos doet. En daarom werkt het het beste met bijvoorbeeld vloerverwarming. En ook met meer isolatie hoef je minder warm water door je radiatoren te sturen, en werkt een warmtepomp efficienter.

Maar onder de streep zijn warmtepompen veel efficienter dan een CV ketel. Komt jouw elektriciteit bij een gascentrale vandaan, dan moet je meenemen dat die ook geen 100% efficientie heeft, maar ruim 50%. Dus dan alsnog kom je uit op 400% * 50% = 200% efficientie, terwijl je CV ketel niet voorbij de 100% komt.

[qless]

Vebruik kan dan juist omlaag, doordat EV's en warmtepompen zuiniger zijn dan (oudere) gas en brandstof stokers. Dat heeft niks te maken met congestie op het net, minder gas meer stroom kan nog steeds lager verbruik zijn, maar wel congestie op het net, terwijl het gasnet bijvoorbeeld steeds minder gebruikt wordt.

[Trestry]

Energieverbruik is wat anders dan elektriciteitsverbruik. Het elektriciteitsverbruik zal inderdaad flink gestegen zijn in Nederland, terwijl het totale energieverbruik (aardgas, benzine, kerosine, elektriciteit etc.) aan het dalen is.

[KoningSlakkie]

Je haalt twee dingen door elkaar totaal energie verbruik en elektrisch verbruik. Dus ja, wat jij beschrijft is precies waarom het verbruik omlaag is gegaan. Met minder petajoules/jaar voldoe je aan dezelfde levensbehoefte dankzij EV, warmtepompen en inductieplaten. Want een EV, WP en inductiekoken is veel efficienter dan ICE, gas-ketel en een gasfornuis.

Waar jij aan denkt is de toenname van elektriciteitsverbruik. Ja dat klopt ook inderdaad. Gas en olie verbruik (verwarming, koken en mobiliteit) wordt vervangen door elektriciteit d.m.v. zon, wind, water (en ook gas en steenkolen uiteraard. En omdat het verbruik via fossiel verplaatst naar verbruik via elektriciteit heb je steeds vaker een afname congestie.

[supersnathan94]

Je haalt twee dingen door elkaar totaal energie verbruik en elektrisch verbruik. Dus ja, wat jij beschrijft is precies waarom het verbruik omlaag is gegaan. Met minder petajoules/jaar voldoe je aan dezelfde levensbehoefte dankzij EV, warmtepompen en inductieplaten. Want een EV, WP en inductiekoken is veel efficienter dan ICE, gas-ketel en een gasfornuis.

Nee jij haalt hier dingen door elkaar.

Het gaat in dit artikel juist alleen om de elektriciteit op het stroomnet:

In 2025 werd er voor het eerst in de geschiedenis van het moderne stroomnet wereldwijd meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt dan uit steenkool.

Waar jij aan denkt is de toenname van elektriciteitsverbruik.

Ja, dat zeg ik. het gaat immers om elektrische energie.

[KoningSlakkie]

Dan moet je het duidelijker formuleren. Het was een reactie op jou, verder niet op het artikel. Jij leek het te hebben over “verbruik in het algemeen”, niet specifiek over elektriciteit.

En in dat bredere plaatje klopt het juist wel dat het totale energieverbruik kan dalen, omdat EV’s, warmtepompen en inductie veel efficiënter zijn dan verbruik op benzine en gas.

[supersnathan94]

De hele thread gaat specifiek in op het artikel wat gaat over elektrisch verbruik. Dan ga ik er vanuit dat we de discussie daar op houden.

En in dat bredere plaatje klopt het juist wel dat het totale energieverbruik kan dalen, omdat EV’s, warmtepompen en inductie veel efficiënter zijn dan verbruik op benzine en gas.

Ja dat is het hele punt om over te gaan. Het probleem is echter dat de vraag naar elektriciteit als energievorm steeds verder toeneemt en dat is een probleem voor netcongestie. Dan moet men niet met cijfers aankomen die niet al die apparaten die omgezet worden naar elektrisch meenemen. Elektrische auto’s weglaten is gewoon geen optie aangezien dat de bulk gaat zijn van verbruik voor een enkel huishouden.

[TIGER79]

In Nederland jah, maar Nederland vertegenwoordigd natuurlijk niet de wereld-markt of wereld-trend.

[peewee.]

Maar dewereld is een stuk groter dan Nederland. Elektrificatie van het platteland gaat nu op alle werelddelen snel.

[pagani]

Zoals al eerder aangegeven geeft elektrificatie op energieniveau (dus vergeleken met zeg een dieseltraktor) een besparing. Ja, elektrisch wordt er meer verbruikt, maar de totale energiebalans wordt er beter van.

[peewee.]

Mijn reactie was op jouw inperking van de wereld met de opmerking dat het energieverbruik in Nederland omlaag is gegaan.
Van jouw opmerking "Zoals al eerder aangegeven geeft elektrificatie op energieniveau (dus vergeleken met zeg een dieseltraktor) een besparing. Ja, elektrisch wordt er meer verbruikt, maar de totale energiebalans wordt er beter van." kan ik helemaal niets maken, ik begrijp hem niet en ik weet niet waar dat eerer is aangegeven.

[Daoka]

Toch denk ik niet dat mensen zuiniger zijn. Ik denk dat we het vooral aan apparatuur te danken hebben. Wat ik heb juist het gevoel dat we juist steeds meer gebruiken. Nee ik zeg niet dat we meer verbruiken alleen vanuit mijn standpunt lijkt het zo.

Dan denk ik bijvoorbeeld aan dat er tegenwoordig meer datacenters zijn. Maar ook meer mensen op de wereld die ouder zijn en meer verbruiken (vooral dus toen kinderen die nu meer verbruiken zoals eigen computers of mensen die zelfstandig zijn gaan wonen). Ook als consument dat we grotere tv's hebben, dat een hoop mensen van een ps4 naar een ps5 (of xbox series s/x) gegaan zijn of een betere pc / laptop hebben die meer zou kunnen verbruiken. Meer mensen die in een slimme huis wonen. In veel meer apparatuur sier ledjes zitten (dan bedoel ik dus niet functionele ledjes zoals staat een apparaat aan) zoals dat je de meeste computer onderdelen / hardware kan kopen met een ledje. Maar we ook meer elektrische auto hebben en meer elektrisch koken.

Daartegen denk ik wel dat telefoons een gedeelte de taken van een computer overnemen (emails, social media bekijken, ect) wat wel minder zal verbruiken dan achter een pc of laptop zitten maar we dus niet minder scherm tijd hebben (waarschijnlijk wel meer dan voorheen). Ik verwacht ook niet dat onze lampen minder branden maar wel zuinigere lampen gebruiken. Apparatuur zoals een wasmachine die ze zuiniger hebben gemaakt maar we dus niet minder wassen.

[Bruin Poeper]

"omdat er steeds meer energie nodig is"

Sinds 2013 gaat het energieverbruik per inwoner in Nederland juist omlaag. Ook het totale energieverbruik per sector daalt gestaag.

Energie verbruik men voor verwarming, transport en stroom maken.
Per huishouden zijn er tegenwoordig steeds meer auto's en die auto's zijn steeds groter en zwaarder geworden. Transport verbruikt dan per persoon tóch meer energie
Huisverwarming is misschien efficienter geworden, maar er is steeds meer huis per bewoner. Vroeger woonden er meerdere generaties in 1 huis, later 1 heel gezin en tegenwoordig 1 individu.

Het enig positieve is dat electrische apparaten efficienter zijn geworden. Een laptop doet nog een paar W, terwijl daar 30 jaar geleden een CRT-monitor en zo'n 'tower' computer 300W verstookten.
Zelfde winst zie je bij een beeldbuisTV tov een LCD type. Helaas zijn schermen nu 10x zo groot in oppervlak geworden waardoor de TV toch evenveel of zelfs meer stroom verbruikt als vroeger..
Ach vroeger hadden we 1 TV per gezin, nu vaak 1 of meer per persoon.

[Reactie gewijzigd door Bruin Poeper op 21 april 2026 13:49]

[pagani]

En toch daalt het specifieke energieverbruik per voertuig voor wegverkeer (zelfde bron, https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/statistische-trends/2023/ruim-tweehonderd-jaar-energieverbruik-in-nederland?onepage=true , 4.1.1)

En ja, het aantal voertuigen stijgt (de afgelopen jaren zo'n 20.000 voertuigen per jaar op een populatie van nu 9,416 miljoen voertuigen nu), een groei van ongeveer 0,2% jaar op jaar.

[Reactie gewijzigd door pagani op 21 april 2026 13:59]

[Mathijs Kok]

Zelfde winst zie je bij een beeldbuisTV tov een LCD type. Helaas zijn schermen nu 10x zo groot in oppervlak geworden waardoor de TV toch evenveel of zelfs meer stroom verbruikt als vroeger..

Dan had jij een HELE kleine beeldbuis en een HELE grote LCD tv.

[Bruin Poeper]

Een 20" CRT deed ca 75W.

Om 10x dat oppervlak te krijgen kom je op 63".

Ik neem een moderne willekeurige 65"TV deze verbruikt 95W in SDR of 234W HDR.

[Umbrah]

Yup, de vermindering is al tijden bezig:

• Met technieken als inductiekoken is er netto minder energie nodig dan koken op gas. Het medium is anders, maar door verbeterde efficiëntie is de hoeveelheid benodigde energie om een liter water te verwarmen afgenomen. Waarom? Inductie verwarmt niet de lucht er omheen, maar puur de pan.
• Door LED verlichting toe te gaan passen is ons energieverbruik afgenomen. Ja; er zijn meer mensen daardoor creatiever geworden door méér licht overal te plaatsen, maar netto genomen zie je weinig 60W peertjes in een 180W armatuur meer.
• Apparaten zoals ovens, wasmachines, vaatwassers, en drogers zijn veel zuiniger geworden.
• Puur energie voor energie is een elektrische auto tot wel 4x zuiniger dan een benzine auto, dit is zelfs zo extreem dat een elektrische auto eigenlijk op verspilling de cabine niet verwarmt, waardoor er andere warmtebronnen nodig zijn.

En zo zijn er nog tal voorbeelden. We zijn energie echter ook meer homogeen gaan zien: als elektriciteit. Immers, dat is vaak de beste manier om zo veel mogelijk werk te verzetten met zo min mogelijk verlies. Die elektriciteit komt gelukkig ondertussen ook uit veel meer bronnen dan enkel kolen/gas (zeg maar de stoommachines van weleer). Ga je fossiel naar kWh omrekenen (een liter benzine is genoeg voor ongeveer 9,8kWh) dan zul je zien dat we veel zuiniger zijn geworden. Waar we helaas nu "even" vast in zitten is dat de balans tussen opwek (we wekken te veel op) en afname (we nemen tegelijk te veel af) eerder een geografisch en transport probleem is, wat weer verergerd wordt doordat de "standaard" (50Hz, bepaald voltage AC) heel oud én heel kwetsbaar is. Vandaar dat je hele grote transportnetten en lokale bronnen op HVDC (gelijkspanning) ziet overgaan, waardoor synchronisatieproblemen een ding uit het verleden zijn (het probleem bij een blackout is namelijk dat je al die centrales stuk voor stuk moet gaan opstarten zodat ze precies op dezelfde frequentie die 50Hz maakt moeten draaien...), en meer zaken als opslag ziet verschijnen. Dingen die je met fossiel ook al kon (grote tank er naast zetten), maar altijd vastzaten aan die efficiëntie...

[Pietopdeheuvel]

India en China kijken verder, niet alleen investeren ze in kerncentrales, ze zijn hard bezit met Thoriumcentales, want Uranium is waarschijnlijk eerder op dan aardgas of kolen.

[Mathijs Kok]

want Uranium is waarschijnlijk eerder op dan aardgas of kolen.

Aardgas wellicht, maar de aardbol heeft waanzinnige hoeveelheden makkelijk te winnen kolen. Zoals altijd met een discussie over dit onderwerp gaan er weer de meest onzinnige 'feiten' in de rondte.

[Pietopdeheuvel]

Thorium voor nog veel langer.

[chrome moral]

Vroeger op het jeugdjournaal was China altijd de vijand en ze gingen niet zo goed om met mensenrechten. Is dat echt veranderd of is onze media gewoon transparanter over zowel China als onze bondgenoten geworden?

Dit had ik ook nooit gedacht bij China denk je toch aan steenkolencentrales en smog en vervuiling en afval

[Jop]

mensenrechten is nog steeds een drama.

Maar China manier van besturen heeft soms ook voordelen. De overheid zegt gewoon vanaf nu alles elektrisch en dan heeft niemand daar iets tegenin te brengen. Ik stond afgelopen week op een druk kruispunt in Shanghai. De lucht was schoon en je hoorde gewoon mensen praten en vogeltjes fluiten. Alle bussen auto's en motoren/scooters zijn namelijk elektrisch, en vooral als ze langzaam rijden hoor je dus bijna niks meer van het verkeer. Het was echt een verademing

[chrome moral]

Dat is toch beangstigend? Dat zij in de toekomst leven die ons westen beloofd is ?

[curkey]

Ik denk niet dat de media transparanter is geworden, maar er zit toch altijd een politieke agenda achter het juist wel of het juist niet benoemen van dingen.

Zo kun je kijken naar wat men aan het doen is, zoals de happy path van bouwen aan duurzame oplossingen, maar kun je verzuimen om te vertellen hoe men daar precies komt en waar het ten koste van gaat.

Objectiviteit is niet altijd het doel van de media.

[wildhagen]

Specifiek zijn China en India vooral verantwoordelijk voor de daling van de vraag naar fossiele brandstoffen. Voor de eerste keer deze eeuw ging in deze landen de vraag naar deze brandstoffen omlaag.

Logisch, zowel India als China (en dan vooral de laatste) zetten extreem hard op renewable energie in, met name met zonne energie maken die de laatste jaren echt gigantische sprongen. Het is extreem indrukwekkend hoeveel zonneparken van gigantische omvang met name China elk jaar wegzetten.

Goede ontwikkeling, hiermee gaat hopelijk de uitstoot van allerlei ongewenste stoffen ook flink omlaag.

[tweakuwe]

Hernieuwbare energie haalt steenkool voor het eerst wereldwijd in

De titel is wat misleidend. Het gaat alleen om de opwek van stroom in het artikel. Ander kolen gebruik, voornamelijk in industriele processen, is hierin niet meegenomen. Dat is nog altijd het merendeel van kolen gebruik, maar zo'n 20% wordt gebruikt om stroom op te wekken.

[RobbertBink]

2 minuten googelen en je ziet dat dit vrijwel volledig komt door de toename van gascentrales (slim weggelaten uit de grafiek) en slechts een klein gedeelte door hernieuwbare energie. Gebruik van gas is bijna verdrievoudigd sinds het jaar 2000.

Ook zien we ondanks al deze hernieuwbare energie geen enkele afname in CO2 waardes in onze atmosfeer, deze loopt gewoon gestaag op. Meer aanbod van energie resulteert ook gewoon in meer vraag. We houden ons zelf voor de gek.

[multikoe]

Gas staat gewoon in de grafiek. En dat de CO2 uitstoot niet verminderd komt inderdaad door een toename in de vraag, maar om nu te stellen dat dat komt door een groter aanbod is onzin. Welvaart en technologische ontwikkelingen sturen de vraag. Iets met datacenters bijvoorbeeld.....

[Pinkys Brain]

Gas centrales zijn backup, in energie (TWh) is zonnestroom sterker gestegen dan gas. Dankzij Duitsland (12 Miljard investering recent) zal de technologie voor omzet van gas centrales naar 100% waterstof snel ontwikkelt worden, waarschijnlijk kunnen de meeste recente centrales wel omgezet worden.

Electrische zonne-energie neemt letterlijk exponentieel toe de laatste 10 jaar. Als dat doorzet en batterijen maar goedkoper blijven worden dan word zonnestroom + batterijen voor middelen over de dag + waterstof voor seizoens/dunkelflaute opslag best haalbaar. Even aangenomen dat de demografie EU niet laat instorten en er geen AI apocalypse komt, hoop doet leven.

[TEAser_]

Dit is goed nieuws, alleen dit is alleen maar Stroom en Stroom is maar een klein stukje van de totale energie vraag. We hebben een lange weg te gaan als we ook die andere energie verbruikers willen overzetten en Kernenergie zal daar een belangrijke rol in spelen.

[Mathijs Kok]

Dit is goed nieuws, alleen dit is alleen maar Stroom en Stroom is maar een klein stukje van de totale energie vraag.

Stroom is niet een klein stukje.

[TEAser_]

Stroom is ongeveer 16% van de totale energie verbruik, dus ja het is wel een klein stukje.

Bron: https://duurzaammbo.nl/ke...e%20die%20we%20verbruiken.