Meer Nederlanders twijfelen aan online-informatie, ouderen twijfelen het minst

In 2025 twijfelde 72 procent van de Nederlanders aan het waarheidsgehalte van informatie die ze online hebben gezien of gelezen. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS. In 2023 was het 67 procent en in 2021 63 procent. 25- tot 45-jarigen twijfelden het meest en 65-plussers het minst.

Het percentage 25‑ tot 45‑jarige Nederlanders die twijfelen aan de juistheid van informatie online ligt op 84 procent. Het percentage Nederlanders van 65 jaar en ouder die twijfelen ligt echter op 48 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De groep van ouderen toont wel de sterkste groei in het twijfelen aan informatie online: in 2021 lag dat percentage nog op 36 procent.

Mensen twijfelen het vaakst aan online-informatie op sociale media (63 procent), gevolgd door berichten op nieuwswebsites (25 procent). Het CBS ziet dat vooral de twijfel over informatie op sociale media de afgelopen vier jaar toenam.

Nederlandse mannen twijfelden in 2025 vaker aan onlineberichten met mogelijk foute informatie dan vrouwen. De percentages hiervoor liggen op respectievelijk 76 en 68 procent. Mensen met een hbo- of universitaire opleiding twijfelen vaker (83 procent) dan mensen met basisonderwijs of een vmbo-diploma (59 procent).

Eigen onderzoek doen

De meerderheid van de Nederlanders (68 procent) zegt bij twijfel zelf te controleren of de informatie die ze online consumeren waar of niet waar is. Dit doen vooral mannen, 12‑ tot 45‑jarigen en mensen met hbo- of wo‑opleiding. Vrouwen, 65-plussers en mensen met basisonderwijs of een vmbo-diploma controleren informatie waar ze aan twijfelen het minst vaak.

Van de mensen die informatie controleren, zegt ruim 80 procent online naar meer informatie te zoeken. Ruim de helft controleert wat de eigenlijke bron is van informatie waar ze aan twijfelen. "Ongeveer 30 procent bespreekt de informatie offline met anderen, of zoekt offline naar meer informatie", meldt het CBS.

De meerderheid (65 procent) van de Nederlanders die bij twijfel online-informatie niet controleert, geeft als reden daarvoor dat ze al weten dat de informatie of bron niet betrouwbaar is. Ongeveer 20 procent zegt niet te weten hoe ze het waarheidsgehalte moeten controleren. Bijna 10 procent zegt dat dit te moeilijk is.

Bron: CBS

Reacties (207)

[Auredium]

Ik zie dit als een positieve ontwikkeling. Het is een samenleving die zich aanpast aan de realiteit dat de betrouwbaarheid van online informatie vrij laag aan het worden is afhankelijk van de bronnen.

Er zijn nogal wat fuiken voor halve informatie en misinformatie:

- Algoritme bubbles waardoor onderwerp X plotseling een hot onderwerp voor je lijkt.

- Emotionele manipulatie (leuk allemaal die nieuwsberichten over criminaliteit door mensen van bepaalde komaf maar je hebt er feitelijk niets aan buiten dat je vooroordelen bevestigd krijgt door algoritmes en je zelf gaat overkoken van negatieve emoties).

- AI video's op Youtube die in een vormfactor van 20 tot 30 minuten jouw proberen uit te leggen dat het toch echt slecht gaat met land of bedrijf X en je toch echt wel je mening mag delen voor het voeren van het YT algoritme.

Zelf ben ik tot de conclusie gekomen dat goed onderzoek doen vaak je een beter beeld oplevert. Als ik zie dat Social Media iets op een bepaalde manier doet uitlichten dan wordt ik direct sceptisch.

[IlIlIllII]

Ik weet niet of dit wel écht een positieve ontwikkeling is; het mes snijdt immers aan twee kanten.

Bovenstaande betekent namelijk automatisch dat er óók meer getwijfeld wordt aan informatie afkomstig van nieuwssites, wetenschappers, overheden, etc. De vaccinatiegraad neemt al jaren af, klimaatverandering wordt alsmaar stelliger ontkend... ik krijg steeds vaker het idee dat ''je eigen onderzoek doen'' gelijk staat aan het niet geloven van primaire nieuwsbronnen. Dit is wellicht een inkoppertje, maar kijk naar de huidige situatie in de Verenigde Staten en hoeveel misinformatie er wordt verspreid door de mensen aan de macht.

Ik vind dat écht enorm zorgelijk, want in de basis moet je gewoon kunnen vertrouwen op primaire bronnen, zoals de woorden van je eigen overheid.

De lijn tussen gezond scepticisme en wantrouwen is flinterdun.

[Reactie gewijzigd door IlIlIllII op 4 december 2025 11:43]

[Auredium]

Brontoetsing is natuurlijk wel belangrijk daarin. Ik heb altijd wat schuin gekeken naar 'alternatieve media' omdat het in veel gevallen neer komt op 'bronnen die het met mij eens zijn'. Wat mij vaak opvalt is dat alternatieve media hand in hand gaat met het principe dat de mainstream media niet te vertrouwen is en dat de overheid liegt.

Ergens moet een ankerpunt zijn want als er niets meer betrouwbaar is dan dan verdrinkt de waarheid. Als je twijfelt aan de verkiezingsuitslag dan kun je bijvoorbeeld het tellen van de stemmen bijwonen. Vraag je je af hoe en wat is gebeurd waarom de overheid een bepaalde beslissing maakt kun je dit vaak gewoon opzoeken op de websites van de overheid zelf inclusief wie wat stemt.

Ik denk wel dat je hier een catch22 aanstipt want mensen die desinformatie willen die zullen altijd betrouwbare bronnen als onbetrouwbaar aanstippen. Wat dat betreft is het iets uit het handboek van cult doctrine - isoleer de mensen door nieuws van buiten als leugens af te schilderen. Je kunt dus wel zeggen dat sommige bronnen betrouwbaar zijn maar je moet erop voorbereid zijn dat er groepen zijn die onherroepelijk het tegenovergestelde gaan beweren en wie wilt er nou iedere keer opnieuw tegen windmolens vechten?

[Fido]

Ik ben iemand die kritisch is over vaccinaties, over maatregelen tegen klimaatverandering en dat soort dingen.

Het zijn juist dit soort berichten die bevestigen dat kritisch zijn nodig is. Dus men wetenschappers kan wel wat roepen, maar van sommige dingen die met gezond verstand en enig scepticisme goed te beredeneren zijn, wacht ik niet de resultaten van een onderzoek met nieuwe inzichten af dat het tegendeel beweert van iets dat al jaren geaccepteerd is.

Het is inderdaad zorgelijk dat je niet kunt vertrouwen op primaire bronnen en de woorden van je eigen overheid. Het verleden heeft dat al veel vaker laten zien. Het positieve is, dat we niet allen in slaap vallen en alles maar accepteren voor zoete koek, ongeacht de bron. We blijven scherp.

[JurGor]

Ik bespeur hier scepsis ten opzichte van de wetenschap. Je zet hier "gezond verstand" van jezelf tegenover specialistische kennis van experts en feiten die via een transparante, toetsbare, reproduceerbare wetenschappelijke methode zijn vergaard. Dat staat je vrij. Maar er zijn valkuilen.

Een van de valkuilen is cherrypicking. De basis onder wetenschappelijke theorievorming is falsificatie: de ene wetenschapper toont wat aan, de volgende wetenschapper kijkt of het wel klopt. Zo vallen niet kloppende hypotheses af en worden de blijvend kloppende hypotheses langzaam de wetenschappelijke consensus. Dat is voor de wetenschap zelf een gezond systeem. Het kan de buitenstaander echter in problemen brengen, het is hierdoor namelijk niet zo moeilijk om voor iedere gangbare theorie wel een artikel te vinden dat daar tegenin gaat. Je zou kunnen gaan denken dat die ene gelijk heeft en dat eruit kunnen pikken: cherrypicking.

Een andere valkuil is dat "gezond verstand" echt bijna nooit een gelijkwaardige vervanger is van diepgaande wetenschappelijke theorie. Terwijl dat wel vaak zo lijkt. Dat komt omdat ons begrip van deze theorieën te beperkt is. In ons "gezond verstand" oordeel zijn we dan geneigd om stappen over te slaan en mechanismes te negeren die de wetenschapper wel meeneemt. Die heeft ervoor gestudeerd, er een levenswerk van gemaakt. Wij kijken van buiten toe.

Ik wil een ieder op het hart drukken scherp te blijven op het onderscheid tussen feit en fictie. Want wanneer we dat kwijtraken worden we kwetsbaar voor autoritaire regimes. In de woorden van Hannah Arendt:


[quote]"The ideal subject of totalitarian rule is not the convinced Nazi or the convinced Communist, but people for whom the distinction between fact and fiction (i.e., the reality of experience) and the distinction between true and false (i.e., the standards of thought) no longer exist". [/quote]

Woorden die in deze tijd steeds navranter klinken.

[Fido]

Klopt wat je zegt. Het probleem van wetenschap is dat het zich beperkt tot het kennisniveau dat we nu hebben. Enkele voorbeelden waar het in het verleden mis ging:

• Roken
• Lood in verf en waterleidingen
• Asbest
• Margarine

Nu zijn dit voorbeelden waarvan je denkt 'ja, duh', maar het is naïef om te denken dat we nu alles wèl weten.

[Honytawk]

Ga je nu de Wetenschappelijke gemeenschap aanvallen omdat ze hun kennis vernieuwen als er nieuwe informatie boven water komt?

Dat is het hele punt van de Wetenschappelijke methode.

De Wetenschappelijke gemeenschap gaan nooit claimen dat ze alles juist hebben, enkel dat ze de meest correcte informatie hebben dat de mensheid momenteel weet.

Als jij denkt het beter te weten mag je altijd zelf experimenteren en data verzamelen. Als je die info dan publiceert zal je de Nobel prijs winnen!
Er zijn genoeg andere wetenschappers die dagelijks hetzelfde proberen, en daar in falen omdat de huidige modellen gewoon zo goed zijn onderbouwd.
Af en toe is er iemand dat het lukt, en dan staat de hele Wetenschappelijke discipline op zijn kop tot er nieuwe modellen ontwikkelen die ook alle nieuwe informatie met zich meenemen. Waarna we weer normaal verder kunnen.

Wetenschappers weten veel meer dan jij en ik, en hebben elk argument dat jij kan verzinnen al meegenomen in hun modellen.

[Reactie gewijzigd door Honytawk op 4 december 2025 17:31]

[Fido]

Nee, dat doe ik niet. Kennis vernieuwen is goed om nieuwe inzichten te krijgen. Het gaat me om de resultaten voordat die kennis er was.

Blind vertrouwen op het huidige kennisniveau is naïef. Ik sta in elk geval niet vooraan in de rij als men iets revolutionairs heeft uitgevonden dat alle gezondheidsproblemen oplost.

Klopt, wetenschappers weten inderdaad meer, maar nog steeds niet alles.

[Reactie gewijzigd door Fido op 4 december 2025 21:39]

[xxxneoxxx]

Skepsis in mijns inziens prima. Altijd beseffen dat er altijd ergens wel een verdienmodel achter schuilgaat en bij sommige zaken, zeker die mogelijk je eigen lichamelijke integriteit aantasten, vraagtekens zetten, kan ook geen kwaad mijns inziens. Zeker als je resultaten uit het verleden in ogenschouw neemt.

Er blind vanuit gaan dat de overheid nooit kan falen op basis van bijvoorbeeld verkeerde info, of nog erger, belangenverstrengeling e.d. is m.i. ook vrij naief. M.b.t. skepsis op vaccinatievlak werden mensen recent zelfs heel erg boos als je eerdere resultaten aandroeg van, publiekelijk verifieerbare bronnen, zoals:

Klink: vaccin tegen Mexicaanse griep veilig | Het Parool

'Informatie over bijwerkingen Mexicaanse griep-vaccin achtergehouden'

Ministerie trekt miljoenen uit voor schikkingen na vaccin Mexicaanse griep

Waren er maar wat snel bij om complete bevolkingsgroepen direct van labeltjes te voorzien omdat zij ofwel zorgen uitspraken over een proces of product, ofwel aangaven eerst meer info te willen, gezien eerdere resultaten uit het verleden. En het is soms ook verrekte moeilijk om zaken als leek te verifieren, zeker als je het idee hebt dat het mainstrream narratief is om iets maar z.s.m. te accepteren.

Opmerkingen als: 'je mag altijd zelf experimenteren' zijn ook een redelijke dooddoener; alsof iedereen een compleet onderzoekslab in de achtertuin heeft staan? Zulke opmerkingen dragen wat mij betreft echt 0 bij aan een gezonden discussie gebaseerd op feiten. Dat is van hetzelfde kaliber als je commentaar geeft op iets in de huidige samenleving en mensen dan aanokmen met; 'je kan altijd nog weg gaan'. Kritiek afdoen met "Los het zelf maar op of ga weg" is kennelijk gemakkelijker voor sommigen dan een issue daadwerkelijk benoemen en daarmee inhoudelijk bespreekbaar maken.

[BeosBeing]

De Wetenschappelijke gemeenschap gaan nooit claimen dat ze alles juist hebben, enkel dat ze de meest correcte informatie hebben dat de mensheid momenteel weet.

Nee, maar onze politiek en wetgever doen dat tegenwoordig wel. Sterker nog, het afgelopen jaar heeft onze overheid beleid wetsvoorstellen opgesteld waarin het in twijfel trekken van huidige wetenschappelijke inzichten wordt aangemerkt als ondermijnend voor de samenleving en het overheidsbeleid.

Sterker nog men doet dat dus ook op punten waar er ten aanzien van die huidige wetenschappelijke inzichten nog serieuze kritiek is. Een mooi voorbeeld hiervan is de vraag of aanwezigheid van de wolf in Nederland de diversiteit vergroot of juist verkleind. Een genuanceerd standpunt lijkt dan welhaast onmogelijk. Dit komt omdat het het huidige beleid is gebaseerd op onderzoeken die gedaan zijn in totaal andere ecosystemen en op "experts" die indirect (subsidies) ook weer door de overheid betaald worden en dus belang hebben bij het voortzetten van het huidige beleid.

[Kafka]

Margarine? Wat is daar mis mee.

[Wim Cossement]

Hoe zeggen ze dat in het Nederlands: krijg de mazelen, pokken, polio, tyfus en kanker zeker?
Al bestaat er voor dat laatste geen vaccin...

En vertrouw ook nooit op 'Wij van WC-Eend', tegen leugenaars kan je niet veel beginnen en zelfs als je ze ontmaskerd kan dat een 'alternatief feit' zijn. Of mensen zijn danig mesjogge dat ze zelfs meerdere staalharde bewijzen als vals nieuws wegleggen, kijk maar naar supporters van Trump die eerst de Epstein-files en de waarheid moesten zien en nu zeggen 'We don't give a fuck about Epstein', en dus te dom zijn om in te zien dat ook dat gewoon pure manipulatie is.

Wetenschap en feiten ontstaan pas na consensus en onafhankelijk onderzoek uit meerdere bronnen, er zijn er altijd meer die gezegd hebben dat glyfosaat niet gezond is dan het omgekeerde.

[Bullit1991]

Voor dat laatste bestaan wel degelijk vaccins; hepatitis B- en HPV-vaccins voorkomen respectievelijk lever- en baarmoederhalskanker (en overigens nog een paar).

[joker1977]

Die vaccins voorkomen niet kanker an sich, maar ze voorkomen dat het virus wat hepatitis of HPV veroorzaakt voet aan de grond krijgt in het lichaam en de cellen op een dusdanige manier kan veranderen dat ze jaren later toch kanker kunnen veroorzaken.

De vaccinatie is dus niet zozeer "tegen die vorm van kanker" maar voorkomt dat je besmet wordt met het virus wat de cellen verandert waardoor je jaren later alsnog kanker krijgt als gevolg van die cel-verandering.

[Wim Cossement]

Ja, als je HPV meetelt, heeft bijna iedereen een 'kankervirus' in zich...

[Bullit1991]

Dat begrijp ik, maar dat betekent dus nog steeds dat het kanker voorkomt.

[satya]

De cijfers laten wat anders zien, en niet zo'n klein beetje ook.

[NotWise]

Ik neem aan dat de bepaalde wetenschappers bedoelt, dus niet de wetenschappers die er voor hebben gezorgd dat deze mening kan posten.

[Marctraider]

De overheid wordt gerunt door een stel clowns. Dat zie je maar al te duidelijk bij elke verkiezing.

Dan is het toch niet zo gek dat informatie wordt betwist? De overheid is niet alleen maar eerlijk en neutraal.

Mooiste voorbeeld is die mooie brief vandaag in de bus, over noodpakket onzin vanuit de rijksoverheid.

Goed bedoeld? Of aanzet tot paniek? Tegenwoordig kan jan en alleman zelf googlen wat hij/zij nodig heeft, mocht men zo bang zijn (of zijn gemaakt). Waarom deze advertising campaign vanuit de overheid?

Misschien wel een opmaat naar meer dienstplicht? Er wordt in het formatieproces namelijk ook over gesproken.

[Reactie gewijzigd door Marctraider op 4 december 2025 14:04]

[Cybje]

Maar dat is niet alleen online, ook offline media moet je tegenwoordig kritisch op zijn. Tenminste, ik heb het idee dat je er kritischer op moet zijn dan vroeger.

Vooral rondom onderwerpen als duurzaamheid valt mij dat op. Als je veel kranten mag geloven, krijg je met een warmtepomp je huis niet warm, elektrische auto's vliegen massaal in de fik en je hebt overal lange laadfiles. En plantaardig eten zit vol dubieuze toevoegingen (om daarna een frikandelletje in de airfryer te gooien).

Veel andere onderwerpen kan ik matig controleren, maar ook daar valt vaak wel partijdigheid op, bijvoorbeeld bij conflicten tussen landen. Soms wordt er niet letterlijk een partij gekozen in zo'n conflict, maar wordt er gewoon bepaalde informatie weggelaten.

Voor de duidelijkheid: hiermee ga ik niet tegen je in. Ik probeer alleen te zeggen dat ook voor offline media het belangrijk is om zelf goed onderzoek te doen.

[Auredium]

Offline is onderhevig aan dezelfde regels. Maar ik denk dat het mogelijk nu erger is dan vroeger om verschillende redenen;

- Informatiedichtheid was vroeger lager dus het was makkelijk om individuele mythes te ontkrachten.

- Offline media nu komt vaak van online bronnen.

- Onderzoek doen in journalisme wordt minder beloond en gereguleerd omdat het 'zo makkelijk' is om online bronnen te tappen en het relatief veel werk is de correctheid van die bronnen na te gaan.

Als ik zou moeten gokken. Mijn meeste offline bronnen zijn boeken maar kranten en bladn lees ik eigenlijk niet.

[DdeM]

Ik zou juist zeggen dat het vroeger veel lastiger was om mythes te ontkrachten juist omdat de informatiedichtheid lager was en daarom informatie sneller als waarheid werd aangenomen als de bron, wat waarschijnlijk je lokale krant en/of het 8 uur journaal was, een beetje gerenomeerd was. Juist omdat de Informatiedichtheid nu veel hoger is, is het makkelijk om zelf te onderzoeken of de informatie die je krijgt waar is.

[JurGor]

Dat klinkt heel logisch, maar de realiteit wijst anders uit. Dat komt omdat zelfonderzoek helaas vaak een waanzinnig slecht soort onderzoek is.

Onderzoek is geen hobbie, het is een beroep. Het is speurwerk, vol valkuilen, rabbit holes en het vergt naast een scherpe analytische geest ook een scholing in methodiek. Hoe pak je onderzoek aan? De verkeerde aanpak leidt gegarandeerd tot foute uitkomsten.

Het begint eigenlijk al met de vraag aan jezelf: kan ik dit onderzoek wel aan? Snap ik de materie genoeg om een goed onderzoek uit te kunnen voeren? Je zal je dus eerst in de materie moeten verdiepen, en het liefst zonder al te veel vooringenomenheid. Je moet namelijk in deze tijd je bubbel uit.

Tja en dan haken de meesten al af. Onderzoek? Pak een paar oneliners, kijk een YouTube filmpje of luister een Podcast van iemand die jij wel interessant vindt. En presenteer diens hotste take als "onderzoeksresultaat". Even een google-zoekopdracht eroverheen die je mening bevestigt. Google of de AI apporteert braaf het stokje dat je hem toewierp. En doorrrrrr!

Wetenschap is echt het meest onderschatte beroep van deze tijd.

[DdeM]

Sure maar dat overstijgt een beetje de context van mijn reactie en waar ik op reageerde. Als je de skills cq scholing zeg 50 jaar geleden niet had was je net zo kansloos met zelf onderzoek doen als nu. Maar de hoeveelheid informatie die je vandaag de dag beschikbaar hebt is wel gewoon velen malen hoger en dus voor iemand die het wél goed kan, is zelf onderzoek doen vandaag de dag makkelijker dan vroeger.

[JurGor]

Ik heb ooit onderzoek gedaan waaruit een wetenschappelijke publicatie volgde. Daar was een half jaar voltijd werk mee gemoeid van mijzelf, en daarnaast vele uren van mijn begeleider en labtechnici. Daar ga jij ook nu met een druilerige zondag het internet afstruinen echt niet mee in de buurt komen.

Zelf onderzoek doen is nu wel makkelijker dan vroeger, dat ben ik met je eens. Veel is online beschikbaar, en zelfs openbaar. Vroeger moest je sowieso naar de bibliotheek, dat was ingewikkelder en langduriger zoeken.

Maar zelf onderzoek doen is ook veel gevaarlijker. Op iedere hoek van de digitale snelweg staan slangenolieverkopers klaar, die je van allerlei onzin proberen te verkopen. Hulde voor jou als je die herkent en vermijdt, maar de opkomst van antivaxers, flat earthers, klimaatontkenners, wappies, Poetinlaven, MAGA en wat al niet meer laat overduidelijk zien dat hele horde mensen in fabeltjesfuiken trappen.

Kijk dat item van Arjan Lubach daarover nog eens na, hij laat o.a. wat psychologische trucjes zien waarmee normale redelijk denkende mensen een moeras van leugens en polarisatie in worden getrokken.

Dus zelfonderzoek? Prima, maar doe het veilig.

[Cybje]

Dit is precies waar ik zelf vaak mee zit. Onderwerpen waar ik veel kennis over heb, kan ik vrij goed controleren (maar nooit foutloos). Andere onderwerpen zijn lastig. Dan is de makkelijkste oplossing om te vertrouwen op een professional. In het verleden was dat bijvoorbeeld een journalist, die was daar voor opgeleid. Maar de kwaliteit van journalisten is ook zichtbaar omlaag aan het gaan.

En hoe vaak lees je nou nog een rectificatie in een krant? Eenmaal gepubliceerd wordt er zelden nog naar gekeken. In contact komen met de redactie en een inhoudelijk antwoord terugkrijgen is ook niet meer van deze tijd.

[Wim Cossement]

Ooit een roddelblad of tabloid gelezen? Het is van alle tijden...

[Cybje]

Uiteraard, maar daarbij weet je dat de berichtgeving zeer gekleurd is. De naam "roddelblad" zegt het eigenlijk al.

Daarnaast is bijna elke normale krant overgestapt op het tabloidformaat, dus dat zegt dan weer vrij weinig over de betrouwbaarheid. Maar van oudsher hebben tabloids een matige naam qua objectiviteit inderdaad.

[memphis]

Die fuiken zijn niet zo ernstig als je met wat simpele zoekopdrachten gaat zoeken naar soortgelijke berichtgevingen, meer info over de auteur of website achter het artikel enz. Zeker in de tijd van Corona zag je dat veel cijfers door "wappie" nieuws gegoochel met cijfers uit verschillende periodes was of de Corona "experts" niets anders dan dokter assistentes waren en laat ik het maar niet hebben over zolderkamer journalisten hebben die nergens kennis van hebben. Het probleem is dat mensen die een tegengeluid willen horen dan ook direct in ieder tegengeluid geloven. Op zich is een tegengeluid best goed maar dan wel onderbouwd wat vaak niet het geval was. Ook vandaag de dag kan een site als ninefornews berichten verdraaien.

Maar wat dacht je van adverteerders? Facebook laat meer scam zien dan gewone advertenties waardoor vooral de kleine onbekende maar eerlijke adverteerder in het nadeel wordt gebracht door de grote stortvloed van scam door ook onbekende adverteerders. Sociale media doet er niet veel mee getuige de laatste info van Meta dat het 1/10e van hun omzet is en dus een belangrijke inkomstenbron.

[Auredium]

Eens. Scam advertenties maar ook facebook groepen waar geen duidelijke oprichter of eigenaar is of 'bedrijven' en 'journalistieke instanties' waar vervolgens niets over is terug te zoeken. We zagen dit ook in de politiek waarbij twee mensen van (in dit geval) PVV op hun donder kregen wegens berichten op een facebook groep die ze beheerde. I vermoed dat brontoetsing een mengsel is van overbelasting (te veel met te weinig mensen) en moedwillige structuur want Social Media bedrijven zijn ook onderhevig aan de overheden waar ze gevestigd zijn.

[WillySis]

Het valt mij wel op dat juist de informatie uit officiële kanalen (overheid, wetenschap enz.) naar verhouding steeds minder vertrouwd wordt in vergelijking met nieuws en informatie uit minder betrouwbare platforms als Facebook, X, fora enz. Waar de overheid en wetenschap maar zo nu en dan informatie spuien komt via de minder betrouwbare sites soms een hele stroom aan informatie naar de gebruikers. In combinatie met de algoritmes is het daarmee gemakkelijk om allerhande complot theorieën de wereld in te slingeren.

De informatie van de overheid en wetenschap is over het algemeen wel betrouwbaar, al is het lang niet altijd volledig en heeft de overheid wel eens de neiging om addertjes onder het gras weg te laten. De wetenschap is nog niet altijd open genoeg over de financiering van het onderzoek.

[NoTechSupport]

Twijfel aan alles is tot op zekere hoogte gezond.

Specifiek over dit onderzoek, snap ik de kwantificatie niet zo goed. Ik twijfel aan alle info, online en offline. Bij alle info die mij bereikt is er op zeker niveau de vraag: is dat zo? Kan hier data verkeerd geïnterpreteerd zijn om tot deze info te komen? Zijn we aan het zien wat we willen zien (dit komt het meest voor). Misschien bestaan er mensen die alles gewoon aanvaarden, maar het lijkt me moeilijk om op die manier te leven (of je moet een heel kort geheugen hebben).

De vraag is hoe diep je gaat in je twijfel en welke bronnen je vertrouwt. Er bestaat altijd de kans dat je de weg van het alu hoedje opgaat. Ik kom wel eens mensen tegen die zeggen dat alles relatief is en niks als waarheid te bewijzen, dat lijkt me nog de gevaarlijkste houding.

[tw_gotcha]

je mist nog denk ik de opmerking dat veel nieuws gebracht wordt door bloggers die daar vrijelijk hun mening induwen, en een clickbait titel opzetten om zoveel mogelijk lezers te krijgen. Het nieuws op social media is beter te vergelijken met roddelpers dan met echt nieuws.

[flossed]

Helemaal eens kritisch denken moet de standaard zijn voor ons allemaal

[RoelRoel]

Naar mijn mening is het een positieve ontwikkeling als het gaat over bijvoorbeeld sociale media of persoonlijke blogwebsites, maar is het een negatieve ontwikkeling als het gaat over gerenommeerde nieuwsorganisaties en andere instanties die een goede naam hebben opgebouwd (dus waar nooit grote schandalen zijn geweest wat betreft foutieve informatie verstrekken). Ongefundeerd wantrouwen kan net zo gevaarlijk zijn als ongefundeerd vertrouwen, dat kon je vooral merken tijdens de corona-pandemie en je merkt het aan het feit dat vooral op het platte land het nu normaal is geworden om extreemrechts te zijn en alles wat de mensheid vooruit zou helpen te wantrouwen.

[Reactie gewijzigd door RoelRoel op 5 december 2025 12:35]

[Auredium]

Ik heb het hier meer over de algoritme bubbles die mensen een constante feed geven van negatief nieuws in bepaalde richtingen. DIt zijn vaak kanalen gestuurd met politieke agenda's en die geld genereren middels clickbait. Of het nou negatief nieuws is gebaseerd op etnische afkomst of waarom de EV toch aan het uitsterven is (Of juist beter aan het verkopen is afhankelijk van de bubbel).

[arbraxas]

Dit is dus precies wat ik bedoel. Ik heb het puur over cijfers. Jij hebt al beslist dat dat negatieve nieuwsgeving is als blijkt dat groep X wel erg oververtegenwoordigd is.

Gelukkig blijkt dus dat mensen tegenwoordig wel door die bubble heenprikken en lang niet alles voor zoete koek slikken.

Ik vind het ook wel erg grappig om bijvoorbeeld bij een online krant een reclame te zien voor zonnepanelen. Getoond over een artikel dat onze energievoorziening steeds onstabieler word en we noodpakketten hebben moeten.

Tot zover de intellegentie in AI zeg maar.

Before we work on artificial intelligence, let`s do something about natural stupidity

[Auredium]

Jij gaat in op een specifiek onderwerp. ik noem algemene voorbeelden (waarbij in dit geval ook etniciteit in criminaliteit). Maar je bent het dus met mij eens dat achtergrond onderzoek doen belangrijk is dus we zijn het in concept met elkaar eens.

Onderzoek doen is belangrijk. Het is goed om te zien dat het toeneemt maar nog te veel mensen laten zich sturen door misinformatie.

[Reactie gewijzigd door Auredium op 4 december 2025 10:37]

[Auredium]

Wellicht maar het is een pointer dat negatief meer clicks oplevert vandaar dat ik het noem. Het is onderdeel van het systeem van misinformatie. Mensen hebben graag nieuws dat naar hun mond praat en negatief nieuws trekt meer dan positief nieuws (tenzij het positieve is dat het negatieve past bij jouw redenatie).

Maar goed. Het heeft vrij weinig zin om daar dieper op in te gaan want het heeft geen meerwaarde op het daadwerkelijke onderwerp. Negatief nieuws betekend clicks en daarom noemde ik het in die zin erbij niet omdat het mijn persoonlijk mening wel of niet zal is.

[haam]

Het gaat in mijn optiek ook verder dan alleen nieuws, maar de mens heeft een voorkeur voor negatief. Er is geen nieuwsitem geweest toen de woontorens in Hongkong werden opgeleverd, wel toen ze afbranden.

Hetzelfde geldt voor bv. televisie programma's. Help mijn man is klusser, slechtse chauffeur, etc. De televisie van tegenwoordig is verwoorden tot een verzameling wedstrijdjes en ellende van iemand anders. Ook op youtube scoren de afzeik afleveringen vaak beter dan de informatie voorziening.

Negatief heeft blijkbaar meer de voorkeur dan positief. Een van de redenen waarom populisten het vaak van negativiteit moeten hebben. Tenzij men een ander beeld wil scheppen. Zo krijg je alleen de winnaar van de loterij te zien, niet de volksstammen aan verliezers.

[sigmundfreund]

Werkt dit niet twee kanten op? Het kamp van "doe je eigen onderzoek"-wappie 'twijfelt' ook aan de algemeen geaccepteerde 'waarheid'.

[arbraxas]

Mensen zijn er intussen ook wel achter dat "de wetenschap" zoals vaak gebruikt word om een bepaald standpunt te verkopen helemaal niet bestaat. Of er word wel heel selectief geshopped in onderzoeken, zelfs als de onderzoeker er voor waarschuwd.
Heel mooi voorbeeld is dat genetisch onderzoek over Hitler en zijn eventuele micropenis.

Maar dit maakt natuurlijk ook de mens wel enigzins terughoudend met het maar slikken van wat in dit geval de BBC allemaal claimt onder het mom van wetenschappelijk onderzoek.

[JurGor]

Je bedoelt dat mensen erin geluisd worden om de wetenschap te gaan wantrouwen? Want dat zie ik heel veel gebeuren door allerlei niet-wetenschappelijke "opiniemakers" en politici.

Staan de feiten je niet aan? Trek de onderzoeker in twijfel. Veel makkelijker dan er iets mee doen.

Soms word er een halfslachtige poging gedaan om de feiten zelf naar beneden te halen. Dat stelt dan niet veel meer voor dan wat cherrypicking of wat gish gallop, want qua inhoud redden ze het niet dus worden de drogredeneringen gepakt.

En de mens? Die snapt er geen hol meer van. Die wetenschapper zal er wel voor geleerd hebben. Maar die overtuigende kerel op TV/YouTube/TikTok zegt iets heel anders en hij is echt wel overtuigend, hij zegt goeie dingen! En wie heeft er nou gelijk? Die kerel op TV/YouTube/TikTok zegt wel dat hij aan onze kant staat dus dan zal het wel een goeie zijn. En die wetenschapper is niet te volgen en wat die kerel al zei, waar krijgt hij zijn geld eigenlijk vandaan?

Dezelfde soort aanvallen zie je richting journalisten en nieuwsmedia, en da's geen toeval.

Twijfel zaaien, verdeeldheid oogsten, een volk creëren dat feit en fictie niet meer van elkaar scheiden kan, zodat je ze de grootste leugens kan verkopen. Onze vrije democratie wordt ondergraven. Gaan we de V.S. achterna, of keren we het tij?

[Hawkboy71]

"De wetenschap" bestaat niet, maar dat terzijde.

Wat je beschrijft heeft ook helemaal niks met wetenshap te maken, maar met mensen die aan het manipuleren zijn. Selectief shoppen op zoek naar dingen die jou welgevallig zijn heeft helemaal niks met wetenschap te maken.

De veronderstelde micropenis van Hitler is nu juist een goed voorbeeld van wat wetenschap is. Iemand doet een onderzoek en de uitkomsten daarvan worden zeer kritisch bekeken. Precies zoals bij ieder onderzoek gedaan zou moeten worden.

Kan je trouwens even wat voorbeelden geven van de BBC? Want ik heb werkelijk waar geen idee waar je het over zou kunnen hebben?

[arbraxas]

Was channel 4, niet de BBC. Das mijn fout.
https://karlradl14.substa...ng-channel-4s-hitlers-dna

En verder is het toch precies waar ik beschrijf, mensen bretngen wat er door media naar buiten gebracht word met een korrel zout.

[flossed]

Mag je informatie niet verifiëren zonder wappie genoemd te worden?

[sigmundfreund]

Je snapt neem ik aan over welk type persoon ik het heb. Het type dat informatie verifieert door vooral niet bronnen te controleren op herkomst, geloofwaardigheid, etc.

[flossed]

Als je bronnen onderzoek doet, dan kom je erachter dat een heleboel nieuws items, nog meer bronnen onderzoek vereisen dan je kunt doen als leek. je vindt ook zaken, die ervoor zorgen dat mensen direct je bestempelen als wappie.Ik begrijp dat een heleboel mensen twijfelen aan de feitelijke correcte verslaggeving van zaken. De algemene geaccepteerde 'waarheid', heeft in bepaalde onderwerpen geen waarde omdat die geaccepteerde waarheid zwaar gecultiveerd wordt. Nu om concreet te zijn een aantal onderwerpen waarvan duidelijk is dat de algemene geaccepteerde waarheid nog kant nog wal raakte.
- Abdul Qadeer Khan (1975) - algemeen geaccepteerde waarheid : atoomspion met succesvolle bedrijfsspionage wat geleid heeft tot opzetten nucleare programmas noord korea, iran, pakistan. Wat blijkt later een door CIA ondersteunde effort om pakistan een nucleare macht te maken.
- weer manipulatie, alegemeen geaccepteerde waarheid : wappie! https://www.europarl.euro...ent/A-4-1999-0005_EN.html

de rabbit hole gaat veel dieper, maar wie weet wat de waarheid is als je daarin verdwijnt

[Reactie gewijzigd door flossed op 8 december 2025 07:59]

[R_Zwart]

Voor veel mensen is "Google" het internet. "Google zei dit en dat". Dan krijg je vanzelf een beeld van onbetrouwbare informatie. Maar als je google (of een andere zoekmachine) gebruikt om webdites te vinden dan is de kans dat je de juiste infromatie vindt al een stuk groter.

[Bux666]

Voor veel mensen is "Google" het internet.

Dan moet je eens naar bepaalde landen in Azië gaan. Ik weet uit eigen ervaring dat in de Filipijnen mensen daar Facebook (!) als "internet" zien. Als je ze vraagt iets op te zoeken, gaan ze dat in hun Facebook app doen. Wij weten allemaal wat voor een bagger er op FB staat.

[Jermaine]

Afgelopen weekend bij Even Tot Hier (vanaf 15:28) werd dit ook al mooi uitgelegd.

[Reactie gewijzigd door Jermaine op 4 december 2025 12:42]

[Olympus user]

Ik ben 68, goed bij de tijd denk ik.
Heb altijd geleerd kritisch te zijn. Natuurlijk weet ik dat bv oorlogsverslaggeving altijd propaganda is van elke zijde.
Maar ik heb niet veel twijfels over bijvoorbeeld de NPO, helaas dat een dubbel demisionaire vice premier hier wel vraagtekens bijzet als het nieuws haar een keer niet uitkomt.

Ai kan zeker een gevaar zijn in de berichtgeving zoals ze dat vorige week bij "even tot hier" op een leuke manier lieten zien.

[PolarBear]

dubbel demisionaire vice premier

Dubbel demissionair is een leuke media spin, maar bestaat natuurlijk niet.

Op 3 juni 2025 heeft minister-president Schoof voor alle ministers en staatssecretarissen hun ontslag aangeboden. Dit naar aanleiding van het terugtrekken van de steun aan het kabinet door de PVV fractie. De koning heeft de door de PVV voorgedragen ministers en staatsecretarissen toen ontslag verleend. Voor de andere ministers en staatsecretarissen heeft de koning het ontslag in overweging genomen en heb verzocht hun werk voor te zetten. Vanaf dat moment is het kabinet demissionair, namelijk ontslag aangeboden, de koning heeft het in overweging genomen, ze blijven aan tot er een nieuw kabinet aantreed en er worden verkiezingen uitgeschreven.

Dat op 22 augustus de door de NSC aandragen bewindslieden de koning hebben gevraagd om hun ontslag te verlenen en dat gekregen te hebben veranderd niets aan de demissionaire status. De status van de overige ministers blijft dat ze ontslag hebben aangeboden aan de koning en dat in overweging is genomen. Ze hebben niet nog een keer ontslag aangeboden.

Maar het klinkt natuurlijk wel leuk (en het is natuurlijk een puinhoop) maar staatsrechtelijk is dubbel demissionair onzin.

[Olympus user]

U heeft natuurlijk gelijk en het is meer een aanduiding dan een feitelijke vaststeling.

Maar ik zie het in veel landen gebeuren dat vooral rechtse regeringen proberen de journalistiek aan banden te leggen. Persoonlijk vind ik dat de journalistiek een van de bewakers van de democratie is en moet blijven.

[Skit3000]

Ik mis bij de grote nieuwsmedia vooral het gebrek aan makkelijk klikbare links naar bronnen. Vooral bij onderwerpen als zorg, migratie en onderwijs gaat het vaak over de cijfers. Naar mijn idee verwerken de grote kranten en media als RTL/NOS hierbij wel altijd correct cijfers uit onafhankelijke bronnen in hun artikelen, maar moet je zelf moeite doen om dit te controleren (ze zetten er wel "Bron: CBS" bij, maar geen link naar de juiste StatLine dataset).

Zodra de grote media dit gaan doen, kunnen media die "alternatieve feiten" brengen niet achterblijven. Alleen; zij kunnen natuurlijk helemaal niet linken naar onafhankelijke bronnen, of interpreteren deze expres verkeerd. Ze zullen dan dus óf moeten linken naar bronnen die niet stroken met wat ze zeggen, óf niet moeten linken naar bronnen (waardoor mensen het hopelijk weer minder gaan vertrouwen, aangezien het niet de waarheid is).

[Reactie gewijzigd door Skit3000 op 4 december 2025 10:15]

[R_Zwart]

IK weet niet of het linken naar betrouwbare bronnen de echte twijfelaars overtuigen. Je komt toch snel uit bij site die gerelateerd zijn aan de overheid (logisch, die hebben budgetten om cijfers te verzamelen en te interpreteren, voor onafhankelijke partijen is het bijna vrijwilligers werk op een enkeling als FTM na). Maar omdat het officiele instanties zijn zal dat voor velen al weer een reden zijn om aan de juistheid te twijfelen.

[MarcMK2]

Nu heeft FTM wel altijd het hele artiekel vol staan met bronnen/links naar eerdere artiekelen/definities van woorden. Het kan dus wel als je er iets meer moeite in stopt

[Honytawk]

Zijn dat geen links naar hun eigen website?

Want dat zie ik ook genoeg op veel van die websites. Links naar vorige artikelen over hetzelfde onderwerp.
Wat dus helemaal geen bronnen zijn.

[WillySis]

Een deel van de twijfelaars (waaronder de complotdenkers) zal net zo hard twijfelen aan de bronnen. Zeker als de bron een groot bedrijf of een overheidsinstelling is zal dat alleen voer zijn voor de complotdenkers. Voor de weldenkende mens zullen linkjes naar de bron het zeker gemakkelijker maken om te kunnen beoordelen of de informatie betrouwbaar is. Vaak is het bestaan van een link al voldoende.

[JurGor]

De link naar de juiste StatLine dataset is geen garantie op een kloppend oordeel van de leek die het bericht leest. Statistische data beoordelen heeft zo zijn valkuilen. Het gevaar op het uit het verband trekken van data, het leggen van niet bestaande verbanden enkel op basis van correlatie, het niet kunnen beoordelen van de invloed van de greepgrootte en de verwachte statistische verdeling, enzovoorts. Het is een catch 22.

Kijk maar eens op de socials zodra het over migranten en CBS gaat. De gecherrypickde grafiekjes vliegen je om de oren. Wie dieper graaft ziet het echte verhaal maar de horde is al doorgescrolled.

Persoonlijk zie ik veel waarde in factcheckers om nepnieuws en alternatieve feiten te ontkrachten. Helaas ben je daar deels voor afhankelijk van overheidsfinanciering. En (extreem)rechtse kabinetten hebben echt een hekel aan factcheckers, onderwijs, onderzoek en publieke omroepen. De burger moet dommig blijven en het onderscheid tussen feit en fictie uit het oog verliezen, dan zijn ze veel makkelijker te mennen.

[kozue]

Social media was altijd al een bak rommel. Je moet niks op social media zien als waarheid. Het is een mix van persoonlijke meningen, verkapte of directe reclame, en indoctrinatie. Als je de waarheid wilt weten moet je beginnen met alle social troep te negeren.

En dan is er de laatste jaren nog de LLM hype die aan de lopende band nieuwe waarheden verzint. Zelfs complete sites die 100% “AI” content bevatten. Wellicht is de code zelfs gewoon uitgespuugd door een generator. Dit helpt allemaal niet mee aan de betrouwbaarheid van het internet, en daarmee wordt het internet iedere dag weer een stukje minder relevant als informatiebron.

Best jammer, aangezien de originele gedachtegang achter het internet juist het delen van informatie was. Maarja, dat krijg je met al die commerciële invloeden. Commerciële partijen helpen alles om zeep, en een heel groot deel van het internet is ondertussen in handen van Big Tech. Dus zou het ons echt moeten verbazen dat het zo geworden is? Big Tech geeft niks om waarheid, alleen om hun inkomsten.

[Bruin Poeper]

En dan is er de laatste jaren nog de LLM hype die aan de lopende band nieuwe waarheden verzint. Zelfs complete sites die 100% “AI” content bevatten. Wellicht is de code zelfs gewoon uitgespuugd door een generator. Dit helpt allemaal niet mee aan de betrouwbaarheid van het internet, en daarmee wordt het internet iedere dag weer een stukje minder relevant als informatiebron.

Het valt me op dat de Copilot van Edge heel erg redeneert vanuit "ze zeggen dat ...", dus de grootste gemene deler, de grootste groep, de oudste denkbeelden.
Een recente frisse opvatting/visie zal je minder snel gepresenteerd krijgen. Copilot loopt minimaal 2 jaar achter met belangrjke informatie, nieuwe wetten/regels.

[Osiummaster]

Ik blijf het grappig vinden dat mijn opa en oma mij vroeger vertelden om niet alles te geloven wat je in de krant leest, Om vervolgens alles te geloven wat ze in de krant lezen. En nu hetzelfde met online nieuws.

Ik denk dat dit niet gerelateerd is aan technische kennis maar echt leeftijdsgerelateerd. In Amerika is dit nog veel extremer met opa's die voor de buis zitten Fox News te kijken en na verloop van tijd de heilige oranje man gaan volgen.

[Enigmus]

Als kritische denker is het bepaald geen luxe om zelf onderzoek te verrichten om informatie als waarheid aan te nemen. Wat men vergeet is dat het belangrijk is om CONTEXT hieraan te koppelen. Feiten staan op zichzelf, maar geven niet altijd een totaalplaatje om 'the larger scope' te begrijpen en erkennen.

Veel zal ook afhangen van de persoon zelf: hoe staat diegene in het leven en met welk perspectief wordt er gekeken. Confirmation bias is inmiddels een rode draad in onze cognitieve neigingen en met dit zullen sommigen moeten breken om tot een breder inzicht te komen.

Een tamelijk simpele, maar beperkte, oplossing is advocaat van de duivel spelen. Zo test je je eigen vermogen om (hopelijk) grondig te kijken naar tegengeluiden en eigen geloofsovertuigingen te testen. Niet iedereen is welwillend, maar het is een (dappere) stap om tot nieuwe inzichten te komen en dus te groeien als persoon.

[himlims_]

chrome; https://chromewebstore.google.com/detail/slop-evader/mlofdhcgaaimlpbjlhpfnpjfpebjpdpp

firefox; https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/slop-evader/?utm_source=addons.mozilla.org&utm_medium=referral&utm_content=search

bovenstaande plugin 'verbergd' alles na 2022 hierdoor zoek je Ai vrije content

[jaenster]

Hoe zie jij deze post dan?

[Ghoelian]

Dan mis je toch ook een hele boel recente niet-AI slop content?

[dakka]

Dan lijkt Is Generated mij toch iets praktischer

[_Thanatos_]

Hm, mijn browser komt niet van een advertentiebedrijf, dus die addon werkt bij mij niet

[Tenas]

Ik ben 77 jaar en klaarblijkelijk volgens het geciteerde onderzoek een minderheid van mijn leeftijdsgroep. Het journaal beoordeel ik als redelijk betrouwbaar, evenals de nieuwssite van de NPO. de reclame voor en na het journaal wil ik niet zien, de rest van de tv laat ik aan mij voorbijgaan: teveel framing of over dingen waarvoor ik geen belangstelling heb. Ik heb voor nieuwsvoorziening nog wel vertrouwen in de kwaliteitskranten die ik lees.

Social media hoeft voor mij niet. Zonde van mijn tijd. Met al die roeptoeters verdrinkt betrouwbare info.

[_Thanatos_]

Het gaat niet alleen over het nieuws, maar ook andere onwaarheden. Al die eindeloze lifehacks op tiktok waarvan 5% een kern van waarheid heeft, en 95% kolder is.

Maar goed om te zien dat je dingen met een korrel zout neemt. Doe dat ook vooral bij vrienden en familie erin hameren, vooral bij leeftijdsgenoten. Blijkbaar is dat nodig 😔

[iew]

Persoonlijk vind ik wel dat de snelheid waar nieuws mee gebracht word en het feit dat goede onderzoeksjournalistiek veel minder voorkomt omdat het veel geld en tijd kost de zorgvuldigheid hier wel onder lijd.

Smeuïge koppen die regelmatig meer een soort clickbait zijn geworden en soms zelfs helemaal niet aansluiten bij de inhoud van het artikel zelf.