De kloksnelheid is een van de meest in het oog springende specificaties van een processor of videokaart. Toch is het misschien wel de specificatie die het minst zegt over de prestaties van de chip.
Alleen bij chips die verder identiek zijn, kun je naar de kloksnelheid kijken om iets te weten te komen over de prestaties. Maar andere factoren, zoals de ipc van de architectuur en het aantal cores, zeggen daar vaak veel meer over.
De kloksnelheid in het kort
- De kloksnelheid is het aantal rekencycli dat een chip per seconde kan uitvoeren. Bij moderne cpu's en gpu's hebben we het dan over miljoenen (MHz) of miljarden (GHz) bewerkingen per seconde.
- Hoe snel een chip is, hangt lang niet alleen af van de kloksnelheid. Een nieuwere chip die veel slimmer werkt kan een lagere klokfrequentie hebben, maar toch sneller zijn.
Waarom de GHz-race gestopt is
De kloksnelheid is een van de makkelijkste knoppen om aan te draaien om een processor of videokaart sneller te maken. De chip gaat sneller werken en elke berekening duurt minder lang. Toch gaat de kloksnelheid de laatste decennia maar heel langzaam omhoog.
Dat komt doordat de kloksnelheid verhogen de minst efficiënte manier is om de prestaties te verbeteren. Om te beginnen kost het vaak meer moeite om de gegevens voor de berekening op de juiste plek te krijgen. De chip kan de berekening wel sneller uitvoeren, maar als de data nog onderweg is vanuit een cache of het geheugen, staat de core daarna alsnog even stil.
Het energiegebruik stijgt intussen nog sterker dan lineair. De chip schakelt niet alleen vaker, wat meer stroom kost, maar heeft voor de hogere kloksnelheid ook een hogere spanning nodig. Rond het vermogen waarvoor ze ontworpen zijn, ligt de efficiëntie van chips vaak het hoogst. Steeds verder de kloksnelheid verhogen leidt tot een onevenredig hard stijgend energiegebruik.
Hoe je beter kunt bepalen hoe snel hardware is
Er zijn andere specificaties waar je beter naar kunt kijken om te bepalen of een processor snel is. Voor veel zware rekentaken als 3d-rendering en video's omzetten speelt het aantal cores een grote rol. Games worden daarentegen vooral blij van een grote en snelle cache.
Hoe snel hardware is, kun je echter het best bepalen met benchmarks in voor jou relevante programma's. Op Tweakers vind je bijvoorbeeld uitgebreide processorbenchmarks en videokaartbenchmarks. Daaraan kun je zien hoe snel een chip in de praktijk is. Of dat nu tot stand komt door een hoge kloksnelheid of door veel cores, maakt de gemiddelde gebruiker niet zoveel uit.
