Cookies op Tweakers

Tweakers is onderdeel van DPG Media en maakt gebruik van cookies, JavaScript en vergelijkbare technologie om je onder andere een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kan Tweakers hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Cookies accepteren' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt? Bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Eric van Ballegoie

Reviewcöordinator

Drie betaalbare full-hd-projectoren

Lichtkanonnen voor de sportzomer

De basis van projectie

Met de komst van steeds grotere, betaalbare televisies is projectie in de afgelopen jaren een beetje in onmin geraakt. Voor regulier tv-kijken volstaat een grote televisie in de meeste gevallen en zelfs de beleving van films is prima op een grote tv, zeker als je dicht genoeg bij het scherm zit. Soms gaat er echter niets boven groot en groot is precies waar projectoren in uitblinken, zeker als we naar inches-per-euro kijken. Met elk van de door ons geteste projectoren is makkelijk een beeld met een diagonaal van 100" te projecteren, wat oppervlakte betreft bijna twee en een half maal zo groot als een 65"-tv. Groter kan ook, al geldt dat de hoeveelheid licht die de projector produceert, dan over een grotere oppervlakte verdeeld wordt, waardoor de maximale helderheid snel afneemt.

Helderheid en contrast

Helderheid en contrast zijn in elk geval twee zaken om goed bij stil te staan als we het over projectoren hebben. Zelfs projectoren met een hoge lichtopbrengst, zoals we hier testen, hebben in vergelijking met televisies een beperkte maximale helderheid. Afhankelijk van het type scherm waarop je projecteert, kun je met de hier besproken modellen uitgaan van ergens tussen 100 en 300cd/m² bij projectie van een 100" groot beeld. Zeker de lagere kant van dat spectrum houdt niet over als je overdag in een matig verduisterde ruimte wilt kijken.

Een tweede punt om rekening mee te houden is namelijk dat het donkerste zwart van een projectiebeeld het wit van jouw scherm of muur is. Een projector kan immers geen licht wegnemen, maar alleen toevoegen. Projecteer je in een niet-verduisterde ruimte, dan is het wit van het scherm dat je ziet zonder dat de projector aanstaat, meteen het donkerste zwart dat het beeld kan bevatten. Om die reden is het bij gebruik van een normaal wit scherm noodzakelijk om de ruimte goed te verduisteren voor een optimaal contrast bij projectie. Er zijn ook grijze schermen die het zwartniveau verbeteren, maar doorgaans tegelijk de algehele helderheid verlagen. Daarnaast bestaan er ambient light rejecting (alr) projectieschermen die het licht op een specifieke manier weerkaatsen en zo helpen om het negatieve effect van invallend strooilicht te verminderen, maar dergelijke schermen zijn doorgaans erg prijzig.

Nu klinkt dit wellicht als een afknapper, maar met een projector die voldoende extra licht weet toe te voegen aan het omgevingslicht, kun je overdag ook op een witte muur of wit scherm toch een heel redelijk plaatje tevoorschijn toveren, ook in een niet geheel verduisterde ruimte. Houdt er echter rekening mee dat je op een zonnige middag op een muur direct naast het raam geen goede resultaten kunt behalen met een projector. De gordijnen dichttrekken of een donkere plek in de kamer uitzoeken zal vaak nodig zijn voor een bruikbaar plaatje.

Lcd en dlp

Er zijn verschillende technieken om digitale beelden te projecteren, waarbij je in het betaalbare segment feitelijk keuze hebt uit twee smaken: lcd en dlp. De manier waarop beide het beeld opbouwen, verschilt sterk, met beide hun eigen voor- en nadelen.

Vereenvoudigde weergave van de werking van een lcd-projector

De werking van lcd-projectoren is het gemakkelijkst uit te leggen. Het witte licht van een lamp-, led- of laserlichtbron wordt door drie dichroïsche spiegels gestuurd. Die spiegels breken het licht op in rode, blauwe en groene lichtbundels. Elk van deze lichtbundels wordt door een eigen lcd-paneel gestuurd, waarbij die panelen per pixel licht kunnen doorlaten of juist tegenhouden. De rode, groene en blauwe beelden van de drie lcd-panelen worden vervolgens door een prisma weer samengevoegd tot één beeld dat alle kleuren bevat, en via de lens op het scherm geprojecteerd.

Schematische weergave van de werking van een dlp-projector

Betaalbare dlp-projectoren werken heel anders. In dat soort apparaten bevindt zich één digital mirror device, of dmd. Dat is een chip die bestaat uit een raster van minuscule spiegeltjes die elke gemonteerd zijn op een 'wip' en zo naar links of naar rechts geklapt kunnen worden. Deze chip wordt verlicht door een witte lichtbron en afhankelijk van de richting van de spiegeltjes wordt het licht ofwel gereflecteerd naar de lens en het scherm, ofwel de andere kant op naar een donkere ‘opvangbak’ in de projector. Omdat voor elke pixel een eigen spiegel beschikbaar is, kan op deze manier een monochroom beeld geprojecteerd worden, waarbij nuances in helderheid verkregen worden door de spiegeltjes heel snel heen en weer te laten bewegen. Afhankelijk van de tijdsduur waarbinnen het licht naar de lens wordt gereflecteerd, ontstaat zo een lichtere of donkerdere pixel.

Betaalbare dlp-projectoren hebben zoals gezegd slechts één beeldchip. Om toch een kleurenbeeld te projecteren, wordt een slimme truc uitgehaald. Tussen de lamp en de dmd-chip wordt een kleurenwiel geplaatst dat in ieder geval verschillende kleursegmenten bevat, doorgaans ten minste een rood, een groen en een blauw segment. Door dit wiel heel snel te laten draaien, komt er achtereenvolgens dus telkens een andere kleur licht op de dmd-chip terecht en wordt steeds een rood, groen of blauw beeld door de lens naar het scherm gestuurd. Omdat dit met hoge snelheid gebeurt - de kleurenwielen in moderne dlp-projectoren laten per beeld meestal vijf- of zesmaal de complete kleurenserie voorbijkomen - herkennen onze hersenen de rode, groene en blauwe beelden niet los van elkaar, maar ‘mengt’ ons brein deze tot één plaatje dat alle kleuren lijkt te bevatten.

Daarmee heeft dlp een aantal potentiële voordelen boven lcd. Het ‘lichtpad’ is een stuk simpeler en omdat er slechts één chip wordt gebruikt in plaats van drie panelen, is de uitlijning van de kleuren ook altijd perfect. Een ander potentieel voordeel van dlp-technologie is het hogere contrast. Anders dan bij lcd-projectoren, waarbij de panelen hun best moeten doen om licht te blokkeren bij de weergave van zwarte beelden, stuurt een dlp-chip het licht gewoon helemaal niet naar de lens, waardoor er in theorie ook geen licht kan doorlekken.

Regenboog en kleurhelderheid

Dlp heeft echter ook een paar nadelen ten opzichte van lcd. Zolang je naar één punt op het scherm kijkt, valt de meeste mensen niets vreemds op aan het beeld van een dlp-projector. Bij snelle oogbewegingen, bijvoorbeeld bij het lezen van ondertiteling, valt het sommige mensen wél op dat wit beeld eigenlijk uit verschillende kleuren bestaat. Witte tekst van de ondertiteling lijkt tijdens de beweging van de ogen te bestaan uit rode, groen en blauwe elementen. Dit wordt ook wel het regenboogeffect genoemd. De ene persoon valt het sterk op, de ander ziet het helemaal niet. Moderne dlp-projectoren zoals wij die hier testen, hebben gelukkig veel minder last van dit probleem dan eerdere generaties. Door het kleurenwiel uit te rusten met meer segmenten en het wiel op hogere snelheid te laten draaien, volgen de kleuren elkaar sneller op, wat tot minder ‘mengfouten’ leidt.

Een tweede valkuil van sommige dlp-projectoren is de kleurweergave. Om extra hoge helderheden te halen, voegen veel fabrikanten een transparant deel toe aan hun kleurenwielen. Behalve rode, groene en blauwe delen bevat het wiel bij dat soort apparaten dus ook een vak dat het lamplicht ongefilterd doorlaat. Voordeel is dat de projectoren wit licht hierdoor zeer helder kunnen projecteren. Nadeel is dat de gekleurde vakken in het kleurenwiel kleiner worden en er per omwenteling dus minder kleur geprojecteerd kan worden. De helderheid van wit licht is bij een projector met een doorzichtig vlak in het kleurenwiel dus aanzienlijk hoger, terwijl de helderheid van kleuren juist lager uitvalt. Het resultaat is een beeld waarbij kleuren relatief donker en ingetogen worden weergegeven. Vooral bij dataprojectoren die geoptimaliseerd zijn voor een hoge lichtopbrengst, is dit vaak het geval. Bij sommige dlp-projectoren kun je kiezen of je het witte deel van het kleurenwiel al dan niet wilt gebruiken. Als de brilliant-color-functie wordt uitgeschakeld, wordt het witte deel overgeslagen. Hierdoor neemt de helderheid van de projector af, maar wordt de kleurweergave beter.

Wat vind je van dit artikel?

Geef je mening in het Geachte Redactie-forum.

Nintendo Switch (OLED model) Apple iPhone 13 LG G1 Google Pixel 6 Call of Duty: Vanguard Samsung Galaxy S21 5G Apple iPad Pro (2021) 11" Wi-Fi, 8GB ram Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2021 Hosting door True