Hdd's zijn terug van nooit weggeweest: twee harde schijven van 30TB getest

Inleiding

Zoals je in ons recentste achtergrondverhaal over harde schijven kon lezen, blijft de 'good old' hdd nog altijd een populair product. Niet meer om als primaire schijf in je game-pc te dienen, maar misschien heb je een harde schijf in je pc zitten voor de opslag van minder gebruikte (grote) data, of heb je er een paar in je nas zitten.

Inmiddels zijn solidstatedrives, of gewoon ssd's, natuurlijk veel populairder dan harde schijven, maar die laatste blijven gekocht worden. Daarom vond ik het tijd om na ruim elf jaar (de laatste keer dat ik een harde schijf testte, was oktober 2014; dat was onder meer een WD Red van 4TB) weer eens harde schijven door het testlab te halen.

Destijds was 4TB nog bleeding edge: eind 2011 kwamen de eerste drives met die capaciteit pas uit. Inmiddels hebben we veel grotere capaciteiten. Voor deze review heb ik dan ook twee joekels van 30TB opgesnord en een derde met een 'bescheiden' capaciteit van 20TB. Om ze een beetje te duiden heb ik ook een oudere drive van 12TB en een van 8TB in de grafieken opgenomen. De 30TB-drives zijn de Seagate Exos M 30TB en Seagate IronWolf Pro 30TB; de 20TB-drive is de Seagate Exos X24 20TB.

De drives

De drie drives in deze review zijn alle drie drives van Seagate. We wilden aan de ene kant de grootste drives die op dat moment te koop waren (inmiddels is trouwens een 32TB-drive aangekondigd, maar nog niet verkrijgbaar) en de enige 30TB-fabrikant is Seagate. Ook de kleinere drive is van diezelfde fabrikant. Dat is een voorloper van de Exos M-drive die nog conventioneel werkt. De twee 30TB-drives zijn hamr-drives en de voorloper werkt met conventionele lees- en schrijfkoppen. In eventuele toekomstige hardeschijfreviews nemen we uiteraard ook andere fabrikanten mee.

Seagate IronWolf Pro 30TB

De IronWolf Pro is een nasdrive die in capaciteiten vanaf 2TB tot 30TB verkrijgbaar is; die grootste hebben we getest. De kleinere drives maken gebruik van conventional magnetic recording (cmr) om data op de platters te schrijven, terwijl de grotere gebruikmaken van de hamr-techniek. Seagate verkoopt die hamr-drives onder de marketingterm Mozaic en de drives zijn te herkennen aan hun waarschuwingslabel 'Class 1 consumer laser product'. Hamr-drives maken immers gebruik van een laser die een heel klein stukje van de platter verwarmt om het schrijven sneller te laten verlopen.

Los van de opnametechniek draait de 30TB-drive (of nou ja, de platters erin dan) op 7200rpm en ze hebben een cache van 512MB. De IronWolf Pro-serie is speciaal bedoeld voor gebruik in een nas en moet dus onafgebroken ingeschakeld kunnen blijven.

Seagate Exos M 30TB

De andere 30TB-drive is de Exos M 30TB, net als de IronWolf Pro een hamr-drive. Bij de Exos M is het alleen iets duidelijker, want op de voorkant staat levensgroot 'Mozaic 3+', de marketingnaam van Seagates hamr-drives. Verder is de drive op het oog bijna hetzelfde als de vorige, met een 7200rpm-toerental, 512MB cache en vergelijkbare betrouwbaarheidscijfers.

De Exos M is alleen een enterprisedrive, maar is daarmee ook bedoeld om continu in bedrijf gehouden te worden. Het opgegeven vermogen van de Exos M is wel iets hoger en Seagate geeft voor de Exos M iets meer prestatiecijfers, zoals een latency van 4,16ms en 4k-read- en -writeprestaties van 170iops en 350iops.

Seagate Exos X24 20TB

Ook de Exos X24 20TB is een enterprisedrive waar wel Mozaic op staat, maar dan zonder 3+. Het is dus geen hamr-drive en daarmee kun je de harde schijf beschouwen als voorloper van de Exos M-serie. Andere specs, zoals een toerental van 7200rpm en 512MB cache, zijn wel vergelijkbaar, maar die cache werkt bij oudere drives wat minder efficiënt dan bij Mozaic3+.

De IronWolf Pro is in 30TB-uitvoering nauwelijks verkrijgbaar en veel duurder dan de Exos M van 30TB. Als je echter de 20TB-versie van de IronWolf Pro vergelijkt met de 20TB Exos X24, is de IronWolf Pro maar iets duurder, maar wel de modernere drive.

Testmethode

We hebben de testmethode voor harde schijven deels gebaseerd op die van ssd's en externe ssd's, maar dan een beetje uitgekleed. We vinden het niet echt nodig om benchmarks als PCMark erop te draaien (ze worden toch niet als systeemschijf gebruikt) en ook de cachetest hebben we weggelaten: die zou eeuwig duren.

Wel hebben we enkele synthetische tests gehouden: we draaien ATTO, CrystalDiskBenchmark en AS SSD. Dat laatste is misschien een beetje gek voor een harde schijf, maar het maakt vergelijkingen met ssd's in de toekomst uitgebreider mogelijk.

We hebben ook de filecopytest uit de praktijkbenchmarks gehouden evenals de warmtetest, als indicatie voor langdurig schrijven naar de schijf. Natuurlijk testen we het opgenomen vermogen ook: dat doen we met een nieuwe sensor, omdat we ook de 12V-lijn moeten meenemen. De opgenomen vermogens zijn daarom een optelsom van het vermogen over de 5V-voeding en 12V-voeding.

Nieuw is het meten van de geluidsproductie. Dat doen we in onze geluidsarme ruimte, met de gevoelige Larson Davis 831C-geluidsmeter voorzien van een 378A04‑microfoon met voorversterker. De drives klikken we in een nauwsluitende, 3d-geprinte caddy (waarin ook de stroommeter ingebouwd zit), die we positioneren op een stuk geluidsisolatie (om rare metingen van contacttrillingen te vermijden) op 50cm van de microfoon.

Met deze benchmarks kunnen we een goed beeld geven van de drives voor hun primaire doel: gebruik in een nas of als secundaire opslag in een pc.

Synthetische tests: ATTO en CrystalDiskMark

Met ATTO testen we comprimeerbare data in steeds verder oplopende transfersizes. We lichten de 4kB-, 64kB- en 1MB-transfersizes uit. De kleinere zijn relevant voor de randomread- en writeprestaties, terwijl de 1MB-bestanden een beeld van de sequentiële overdrachten geven. ATTO gaat tot transfersizes van 64MB, maar na 1MB lopen de snelheden doorgaans niet meer op.

• ATTO – Read – QD 4 – 1MB
• Read – QD 4 – 64 kB
• Read – QD 4 – 4 kB
• Write – QD 4 – 1MB
• Write – QD 4 – 64 kB
• Write – QD 4 – 4 kB

ATTO - Read - QD 4 - 1MB - Gem. snelheid
Interne harde schijf	SSD-controller	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB		293
Seagate Exos X24 20TB		283
Seagate IronWolf Pro 30TB		277
WD Red Plus 12TB		203
WD Red 8TB		165

ATTO - Read - QD 4 - 64 kB - Gem. snelheid
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	289
Seagate Exos X24 20TB	281
Seagate IronWolf Pro 30TB	273
WD Red Plus 12TB	203
WD Red 8TB	165

ATTO - Read - QD 4 - 4 kB - Gem. snelheid
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	220
Seagate IronWolf Pro 30TB	213
Seagate Exos M 30TB	204
WD Red Plus 12TB	202
WD Red 8TB	164

ATTO - Write - QD 4 - 1MB - Gem. snelheid
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	286
Seagate Exos X24 20TB	280
Seagate IronWolf Pro 30TB	274
WD Red Plus 12TB	205
WD Red 8TB	165

ATTO - Write - QD 4 - 64 kB - Gem. snelheid
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	288
Seagate Exos X24 20TB	280
Seagate IronWolf Pro 30TB	270
WD Red Plus 12TB	205
WD Red 8TB	165

ATTO - Write - QD 4 - 4 kB - Gem. snelheid
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate IronWolf Pro 30TB	185
Seagate Exos X24 20TB	184
Seagate Exos M 30TB	179
WD Red Plus 12TB	179
WD Red 8TB	162

De ATTO-prestaties schalen op een deeltest na – de random reads met 4kB-bestanden – netjes met de capaciteit van de drives. De IronWolf is wel structureel langzamer dan de twee andere grote hdd's, hoewel de cache met 512MB en de toerentallen (7200rpm) hetzelfde zijn.

CrystalDiskMark

We splitsen de resultaten van CDM in sequentiële en random groepen. We draaien CDM twee keer: één keer met de standaardinstellingen en de tweede keer met het NVMe-profiel. Tussen beide tests zit wat overlap, maar we hebben de NVMe-specifieke tests als zodanig aangegeven.

Ook in CDM zijn de Exos-drives veel sneller dan de rest en hier zien we dat de 20TB-Exos een bizarre voorsprong op de rest neemt met de randomprestaties. Dat leek heel ongeloofwaardig, dus hebben we nog een paar keer opnieuw getest.

• Sequential 1MB – Q8T1 – Read
• 1MB – Q8T1 – Write
• 1MB – Q1T1 – Read
• 1MB – Q1T1 – Write
• 128kB – Q32T1 – Read
• 128kB – Q32T1 – Write

Sequential 1MB - Q8T1 - Read
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	292
Seagate Exos X24 20TB	289
Seagate IronWolf Pro 30TB	283
WD Red Plus 12TB	195
WD Red 8TB	163

Sequential 1MB - Q8T1 - Write
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	288
Seagate Exos M 30TB	286
Seagate IronWolf Pro 30TB	282
WD Red Plus 12TB	196
WD Red 8TB	161

Sequential 1MB - Q1T1 - Read
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	295
Seagate Exos X24 20TB	289
Seagate IronWolf Pro 30TB	287
WD Red Plus 12TB	196
WD Red 8TB	163

Sequential 1MB - Q1T1 - Write
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	293
Seagate Exos X24 20TB	290
Seagate IronWolf Pro 30TB	281
WD Red Plus 12TB	197
WD Red 8TB	162

Sequential 128kB - Q32T1 (NVMe) - Read
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	295
Seagate Exos X24 20TB	289
Seagate IronWolf Pro 30TB	281
WD Red Plus 12TB	195
WD Red 8TB	162

Sequential 128kB - Q32T1 (NVMe) - Write
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	287
Seagate IronWolf Pro 30TB	286
Seagate Exos M 30TB	285
WD Red Plus 12TB	193
WD Red 8TB	137

• Random 4KB – Q32T1 – Read
• 4KB – Q32T1 – Write
• 4KB – Q1T1 – Read
• 4KB – Q1T1 – Write
• 4KB – Q32T16 – Read
• 4KB – Q32T16 – Write

Random 4KB - Q32T1 - Read
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	4
Seagate IronWolf Pro 30TB	3
Seagate Exos M 30TB	3
WD Red 8TB	3
WD Red Plus 12TB	2

Random 4KB - Q32T1 - Write
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	21
WD Red Plus 12TB	4
Seagate Exos M 30TB	2
Seagate IronWolf Pro 30TB	2
WD Red 8TB	2

Random 4KB - Q1T1 - Read
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
WD Red 8TB	2
Seagate Exos X24 20TB	1
Seagate Exos M 30TB	1
Seagate IronWolf Pro 30TB	1
WD Red Plus 12TB	1

Random 4KB - Q1T1 - Write
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	17
WD Red Plus 12TB	3
Seagate IronWolf Pro 30TB	2
Seagate Exos M 30TB	2
WD Red 8TB	2

Random 4KB - Q32T16 (NVMe) - Read
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	4
Seagate Exos M 30TB	3
Seagate IronWolf Pro 30TB	3
WD Red 8TB	3
WD Red Plus 12TB	2

Random 4KB - Q32T16 (NVMe) - Write
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	20
WD Red Plus 12TB	4
Seagate Exos M 30TB	2
Seagate IronWolf Pro 30TB	2
WD Red 8TB	2

Synthetische tests: AS SSD

• AS SSD - Read - Sequential
• Write - Sequential
• Read - 4K blokken
• Write - 4K blokken
• Read - 4K blokken - 64 Threads
• Write - 4K blokken - 64 Threads

AS SSD - Read - Sequential
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	273
Seagate IronWolf Pro 30TB	273
Seagate Exos M 30TB	269
WD Red Plus 12TB	191
WD Red 8TB	160

AS SSD - Write - Sequential
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	273
Seagate Exos X24 20TB	272
Seagate IronWolf Pro 30TB	206
WD Red Plus 12TB	190
WD Red 8TB	161

AS SSD - Read - 4K blokken
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	0,88
Seagate Exos M 30TB	0,85
Seagate IronWolf Pro 30TB	0,84
WD Red 8TB	0,00
WD Red Plus 12TB	0,00

AS SSD - Write - 4K blokken
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	9,00
WD Red Plus 12TB	3,00
Seagate IronWolf Pro 30TB	2,29
Seagate Exos M 30TB	2,23
WD Red 8TB	1,00

AS SSD - Read - 4K blokken - 64 Threads
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	3,00
Seagate Exos M 30TB	3,00
Seagate IronWolf Pro 30TB	3,00
WD Red 8TB	2,00
WD Red Plus 12TB	2,00

AS SSD - Write - 4K blokken - 64 Threads
Interne harde schijf	Gemiddelde bandbreedte in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	7,00
Seagate Exos M 30TB	2,00
Seagate IronWolf Pro 30TB	2,00
WD Red Plus 12TB	2,00
WD Red 8TB	1,00

Net als bij de eerdere benchmarks zijn het weer de grote Exos-drives die samen de bovenste posities delen. Die andere grote drive, de 30TB-IronWolf, doet het ook prima. Opnieuw neemt de 20TB-Exos bij 4k-writes een enorme voorsprong op de rest.

Iops

Hoge iops zijn een direct gevolg van hoge doorvoersnelheden, maar voor het gemak voegen we ze voortaan toe aan de benchmarkresultaten.

• Read - 4K
• Write - 4K
• Read - 4k-64 Threads
• Write - 4k-64 Threads
• Read - 16MB
• Write - 16MB

AS SSD - Read - 4K
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in iops (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	222
Seagate IronWolf Pro 30TB	218
Seagate Exos M 30TB	217
WD Red Plus 12TB	177
WD Red 8TB	171

AS SSD - Write - 4K
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in iops (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	2.391
WD Red Plus 12TB	799
Seagate Exos M 30TB	571
Seagate IronWolf Pro 30TB	567
WD Red 8TB	388

AS SSD - Read - 4K-64 Threads
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in iops (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	856
Seagate IronWolf Pro 30TB	790
Seagate Exos M 30TB	775
WD Red Plus 12TB	617
WD Red 8TB	611

AS SSD - Write - 4K-64 Threads
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in iops (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	1.963
WD Red Plus 12TB	761
Seagate Exos M 30TB	556
Seagate IronWolf Pro 30TB	552
WD Red 8TB	451

AS SSD - Read - 16MB
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in iops (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	17
Seagate IronWolf Pro 30TB	17
Seagate Exos M 30TB	16
WD Red Plus 12TB	11
WD Red 8TB	10

AS SSD - Write - 16MB
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in iops (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	17
Seagate Exos M 30TB	17
Seagate IronWolf Pro 30TB	12
WD Red Plus 12TB	11
WD Red 8TB	10

Praktijktests: filecopy en duurtest

In deze kopieertest lezen en schrijven we kleine en grote bestanden van en naar de ssd. Er is met hardeschijfsnelheden natuurlijk geen bottleneck meer met de systeemopslag, maar we hanteren dezelfde testprocedure als voor ssd's en draaien de test dus vanaf een ramdisk. Wie weet worden hdd's immers ooit tientallen keren sneller ...

• 1000x 5MB-bestand lezen
• 1000x 5MB-bestand schrijven
• 10GB-bestand lezen
• 10GB-bestand schrijven
• 50GB-bestand lezen
• 50GB-bestand schrijven

1000x 5MB-bestand lezen
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	268,0
Seagate IronWolf Pro 30TB	267,4
Seagate Exos M 30TB	252,9
WD Red Plus 12TB	189,8
WD Red 8TB	171,6

1000x 5MB-bestand schrijven
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	119,2
WD Red Plus 12TB	95,8
Seagate Exos M 30TB	90,5
Seagate IronWolf Pro 30TB	89,1
WD Red 8TB	84,8

10GB-bestand lezen
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate IronWolf Pro 30TB	276,3
Seagate Exos M 30TB	276,0
Seagate Exos X24 20TB	268,6
WD Red Plus 12TB	189,0
WD Red 8TB	170,5

10GB-bestand schrijven
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate IronWolf Pro 30TB	265,6
Seagate Exos M 30TB	264,6
Seagate Exos X24 20TB	263,0
WD Red Plus 12TB	181,2
WD Red 8TB	169,7

50GB-bestand lezen
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	275,9
Seagate IronWolf Pro 30TB	275,7
Seagate Exos X24 20TB	268,9
WD Red Plus 12TB	189,4
WD Red 8TB	171,8

50GB-bestand schrijven
Interne harde schijf	Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos M 30TB	272,6
Seagate IronWolf Pro 30TB	270,8
Seagate Exos X24 20TB	264,9
WD Red Plus 12TB	186,6
WD Red 8TB	169,7

In onze kopieertest, die we van de ssd's geleend hebben, zijn het opnieuw de grote schijven die een stuk sneller zijn dan de kleintjes. De Exos-drives zijn meestal de snelste, maar bij de 10GB-tests gaat de IronWolf er met de winst vandoor.

Warmtetest

Tijdens de korte tests komen de drives op redelijke snelheden, tot net onder de 300MB/s. Om dat een beetje te plaatsen: als een budget-ssd onder de 3000MB/s (3GB/s) komt, tien keer sneller dus, vinden we dat een beetje tegenvallen. In onze cachetest gedragen de harde schijven zich anders dan ssd's: de snelheid verandert constant en er is geen echte sprake van schrijven naar cache en langzamer schrijven buiten de cache. Ook de temperaturen veranderen nauwelijks tijdens de test.

• Snelheid buiten cache
• Snelheid binnen cache
• Temperatuur

Snelheid buiten cache
Interne harde schijf	Gemiddelde schrijfsnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	150,0
Seagate IronWolf Pro 30TB	136,0
Seagate Exos M 30TB	134,6
WD Red Plus 12TB	133,0
WD Red 8TB	122,0

Snelheid binnen cache
Interne harde schijf	Gemiddelde schrijfsnelheid in MB/s (hoger is beter)
Seagate Exos X24 20TB	264,0
Seagate Exos M 30TB	264,0
Seagate IronWolf Pro 30TB	261,0
WD Red Plus 12TB	181,0
WD Red 8TB	169,0

Temperatuur
Interne harde schijf	Gemiddelde temperatuur in °C (lager is beter)
Seagate Exos M 30TB	35
Seagate Exos X24 20TB	36
Seagate IronWolf Pro 30TB	37
WD Red 8TB	37
WD Red Plus 12TB	37

Praktijktests: geluidsproductie en opgenomen vermogen

Om het geluid te meten hebben we getwijfeld of we dit in een (nas)behuizing moesten doen, of de drive los meten. We hebben gekozen voor dat laatste, omdat we anders vooral de behuizing testen. We testen de drives daarom in onze geluidarme ruimte, op een afstand van 50cm, terwijl ze in een tray met SATA- en voedingsconnector geschroefd zijn.

De IronWolf is idle iets stiller – al zul je ze beide nauwelijks horen – en ook onder load van kleine en grotere bestanden schrijven is die hdd iets stiller dan de Exos-drives. De drie drives zijn evenwel allemaal 7200rpm-drives.

• Geluidsdruk idle
• Geluidsdruk Load - Realworld 10GB schrijven
• Geluidsdruk Load - Realworld 1000x5MB schrijven

Geluidsdruk idle
Interne harde schijf	Gemiddelde geluidsdruk in dB(A) (lager is beter)
Seagate IronWolf Pro 30TB	14,0
WD Red 8TB	14,0
Seagate Exos M 30TB	16,3
Seagate Exos X24 20TB	16,7

Geluidsdruk Load - Realworld 10GB schrijven
Interne harde schijf	Gemiddelde geluidsdruk in dB(A) (lager is beter)
Seagate IronWolf Pro 30TB	19,5
WD Red 8TB	19,5
Seagate Exos M 30TB	20,1
Seagate Exos X24 20TB	20,4

Geluidsdruk Load - Realworld 1000x5MB schrijven
Interne harde schijf	Gemiddelde geluidsdruk in dB(A) (lager is beter)
Seagate IronWolf Pro 30TB	16,1
Seagate Exos M 30TB	16,8
WD Red 8TB	17,2
Seagate Exos X24 20TB	18,7

Opgenomen vermogen

Het opgenomen vermogen meten we idle en tijdens het lezen van random en sequentiële data. Interne tests wijzen uit dat lezen als schrijven vrijwel identieke vermogens vergen: het gros van het opgenomen vermogen gaat naar de spindlemotor en de actuator van de koppen.

De IronWolf is idle iets zuiniger; sequentieel vragen alle drives ongeveer hetzelfde vermogen en bij random reads is de IronWolf weer marginaal zuiniger.

• Opgenomen vermogen idle
• Opgenomen vermogen 1MB lezen
• Opgenomen vermogen 4kB lezen

Opgenomen vermogen idle
Interne harde schijf	Gemiddelde vermogen in watt (lager is beter)
WD Red Plus 12TB	5,40
Seagate Exos X24 20TB	5,54
WD Red 8TB	5,80
Seagate Exos M 30TB	6,28
Seagate IronWolf Pro 30TB	6,76

Opgenomen vermogen 1MB lezen
Interne harde schijf	Gemiddelde vermogen in watt (lager is beter)
WD Red Plus 12TB	6,94
WD Red 8TB	7,17
Seagate IronWolf Pro 30TB	7,97
Seagate Exos X24 20TB	8,01
Seagate Exos M 30TB	8,07

Opgenomen vermogen 4kB lezen
Interne harde schijf	Gemiddelde vermogen in watt (lager is beter)
WD Red Plus 12TB	5,64
Seagate IronWolf Pro 30TB	6,89
WD Red 8TB	6,96
Seagate Exos M 30TB	7,18
Seagate Exos X24 20TB	7,29

Tot slot

De IronWolf Pro en de Exos M, beide in 30TB-uitvoering, hebben de nieuwste techniek van Seagate aan boord. Het zijn hamr-drives, die met een minilaser een heel klein stukje platter verhitten om zo een data-eilandje te magnetiseren. Die heat-assisted magnetic recording klinkt futuristisch, maar zoals de Exos X24 bewijst, hoef je zo'n drive niet te kopen voor zijn superieure prestaties.

De verschillen tussen de twee hamr-drives, of Mozaic 3+ zoals Seagate dat noemt, en de traditioneel schrijvende X24 zijn niet heel groot, behalve bij de 4k-prestaties. De X24 neemt dan in de synthetische benchmarks een flinke voorsprong en zelfs bij het schrijven van kleinere bestandjes van slechts 5MB merk je nog verschil. Als je zo'n harde schijf gebruikt als back-updrive voor grotere bestanden, merk je nauwelijks verschil.

Dan komt hamr tot zijn recht, want de nieuwere drives hebben simpelweg meer capaciteit. De Exos X24-serie gaat tot 24TB, maar de IronWolf Pro kan vooralsnog geleverd worden in capaciteiten tot 30TB. Zijn enterprisebroertje, de Exos M, is zelfs tot 36TB beschikbaar.

In temperatuur en vermogen zijn de drie drives aardig aan elkaar gewaagd en zul je niet echt verschillen merken. De IronWolf is wel iets stiller, al zijn ook de twee enterprisedrives verbazend stil.

Dan rest de prijs: er is helaas precies geen overlap tussen de drie varianten met prijzen in dezelfde capaciteit. Die overlap is er wel deels tussen de IronWolf en Exos M: die laatste is steeds iets goedkoper en gezien de vergelijkbare prestaties een logischere keus. Ook tussen de Exos X24 en de IronWolfs is er wat overlap: de grotere capaciteiten zijn iets goedkoper in de X24-serie, terwijl de 12TB- en 16TB-varianten iets goedkoper zijn dan de IronWolf-drive.

Als je je nas ook gebruikt voor kleinere bestandjes, kan die X24 aantrekkelijk zijn; anders kun je beter een hamr-drive kopen. Dat ben je zelfs verplicht als je drive groter dan 24TB moet zijn: die formaten zijn er niet in de X24-serie.

_{Redactie: Willem de Moor • Testlab: Joost Verhelst • Eindredactie: Marger Verschuur}

Reacties (217)

[GuiltyNL]

Even los van deze test. 30TB, 30TB! Ik loop al een tijdje mee en vanaf het moment dat ik in de computer hardware ben gerold is er nogal veel gebeurd.

Ik weet nog goed dat we in 1996 richting de 1GB gingen qua capaciteit. Elke schijf die uitkwam, werd getest, we luisterden ernaar: hee, deze klinkt anders. Zoektijden, toegangstijden, alles was een stap vooruit.

Schijven van Conner, later door Seagate overgenomen. Zij kwamen met een 810MB drive uit, gigantisch was dat! Western Digital pareerde met de Caviar 2850 met 850MB en Seagate had de Medalist ook in diezelfde maten. En daar, daar was Quantum met hun Fireball serie: 1080MB, 1GB! Wat een mijlpaal was dat!

En dan nu, 30 jaar later, brengen ze schijven uit van 31.457.280 MB (31 miljoen megabytes). Als je mij dat had gezegd destijds, dan had ik het niet kunnen geloven.

Zucht, wat een mooie tijd was dat! En zucht, wat ben ik dan al oud!

[Rembert]

Mijn eerste harddisk was een Seagate ST-225, 20 MB. Wat een weelde, in 1984. Met in mijn zelfbouw Apple kloon 64KB RAM. Niet te vergeten, floppies met 720KB storage.

[Blasterxp]

ik hoor hem gewoon opspinnen en seeken ... ik mis dat geluid erg

[CriticalHit_NL]

Ik ook, op zo'n rustige dag op de zolderkamer het ding aanzwengelen om zoiets als Lemmings, Blockout (3D tetris), Street Rod, Volfied, Xenon 2, SimCity, Gunboat, Commander Keen, Prince of Persia, Golden Axe e.d. te spelen. Gouden tijden.

Dat geluid en hoogtonig coilwhine-achtige geluid van zowel de kleuren monitor als de PC zelf zijn me goed bij gebleven.

Voor de mensen die het geluid niet kennen:

• YouTube: Seagate ST-277R-1 from 1989? spinning up and down
• YouTube: The most unusual hard drive startup noise
• YouTube: 1990 Seagate ST-277R-1 hard drive sounds
• YouTube: 1990 Seagate ST-277R -1 Hard Drive Spin Up and Spin Down
• YouTube: Sounds of the Seagate Technologies ST-277R-1

[4Lph4Num3r1c]

Wow dit is beter dan whitenoise, om een nerd als mijzelf rustig te krijgen.... )

[arithcoder]

Tegenwoordig kan je de meeste nieuwe schijven horen seeken/rattelen. Waarom? Omdat een universiteit (vergeet welk het was) een patent heeft voor een techniek om schijven "stil" te maken waardoor je ze niet hoort seeken/rattelen. Die Uni wou schijffabrikanten voor de rechter slepen omdat ze hun techniek gebruiken zonder licensies te betalen. Niemand wou betalen dus zijn alle fabrikanten gestopt met het gebruik van die techniek met als gevolg dat als je nu een schijf koopt je die zal horen rattelen/seeken. Ik heb onlangs een Seagate Exos 18TB gekocht, en die is redelijk hoorbaar bij het lezen/schrijven.

[Reactie gewijzigd door arithcoder op 16 januari 2026 12:04]

[Clu3M0r3]

Lijkt me een broodje aap verhaal.

[arithcoder]

Ik kopieer Sibert, die de link gevonden heeft. Neen, ik verzin het niet uit mijn achterste!

Wikipedia: Automatic acoustic management

[Kevinns]

Het gerefereerde patent is in 2019 verlopen.

[layzzzz]

Bedankt voor de link, dit is voor mij white noise. Vroeger sliep ik ook altijd met de pc nog aan en dit geluid

[friemelss]

Hmm. Je weet dat een patent maar 20 jaar geldig kan zijn? Daarna is de wereld vrij om het idee te gebruiken.

[arithcoder]

Ik weet niet wanneer die patent verloopt maar Seagate was de eerste die stopte met het gebruik van die techniek, en dat was in 2008. Dus nog 2 jaar te gaan zeker?

[Sibert]

Was er maar de mogelijkheid om een verhaal te verifieren ipv lui te roepen dat het jou onwerkelijk lijkt... Wikipedia: Automatic acoustic management

[Knallmeister]

Zo moeilijk is dat kennelijk niet, jij hebt het gevonden.

[xenn99]

Van de meest bekende schijven zijn de geluiden nog wel te vinden soms bij retroweb, of gewoon op youtube in dit geval.

[Blasterxp]

Dit is toch heerlijk: https://theretroweb.com/harddrives/203
Man, dan start je vol de lol defrag.exe nog maar eens op.

[Clu3M0r3]

Leuk om weer even te horen, maar ik ben heel erg blij dat er nu a) veel stillere HDD's bestaan (heb er een stuk of 14 liggen, gaan binnenkort weer in gebruik genomen worden, en die pc gaat in de meterkast) en b) al mijn andere computers met SSD's/NVMe's zijn uitgerust. Heerlijk die veel stillere machines.

[_Pussycat_]

Ik niet, heb die teringherrie altijd gehaat, extra 5400-rpm-schijven gekocht, en dan nog parameters aangepast zodat ze langer en stiller werden bij seeken. Gedag, ik mis jullie niet...

[gron74]

Voor mij een Seagate van 10MB in een 286 PC. Toen veranderde iemand de BIOS instellingen van mijn schijf en crashte de PC om de haverklap. Dat was het moment dat ik me echt ging verdiepen in PC's. Geen internet, dus naar de boekwinkel voor informatie. Later de modem en BBS bekijken. 56k6 uiteindelijk. Vriendjes jaloers, ouders boos vanwege de hoge telefoonrekening haha.

En dit is feitelijk nog 'maar' zo'n 35 jaar geleden. Wel grappig, ik had toen collega's die met ponskaarten hadden gewerkt. In een generatie is er ontzettend veel op technologisch gebied veranderd.

[GuusOngeIuk]

Ja, goeie ouwe tijd. Ik was het heertje met een van de eerste 33k3-modems. Toen, begin jaren 90 van de vorige eeuw kon ik je alles vertellen over videokaarten, poorten, bussen en CPU’s. Net zo lang met parameters pielen tot je X werkend had op Linux. Red Hat, Mandrake, Suse, KDE, prachtige distributies. Nu kan ik geen touw meer vastknopen aan de componententerminologie.

On topic: Seagate heeft een periode een discutabele reputatie gehad. Is dat nog steeds zo met die Ironwolf-schijven?

[gron74]

Geen idee. Ik heb 2 ironwolf hdd's in mijn NAS. Draait als een zonnetje. Maar ja, mijn WD in de pc doet het hu ook al zo'n 10 jaar goed.

[Atomsk]

Had ook zoiets in een Amiga2000. HDD van 20MB die 4x sneller was dan de floppy drive. Op de controller was nog ruimte voor 2MB aan extra RAM geheugen in de vorm van losse SIM modules die je er op kon duwen.

[CriticalHit_NL]

De Seagate ST-277R heb ik hier nog liggen, vermoedelijk 66MB of iets dergelijks.

Kwam uit zo'n oude Tandy-achtige machine met 5,25" floppies, draaide nog MsDOS en Windows 3.11, PC uiteindelijk weggegooid maar HDD is bewaard gebleven.

[goarilla]

Waren de echte floppies de grote niet 360 kb ?

[Rembert]

Ik weet niet wat “de echte floppies” zijn, ik ben ze tegengekomen van 8”, 5,25” en 3,5” (minidisc even buitengesloten), met opslagcapaciteit vanaf zo’n 160KB tot een dikke 200MB. Met bv de C64 was het zelfs gangbaar met een gatenpons een ‘knipje’ te zetten in een enkelzijdige floppy waardoor deze dubbelzijdig te gebruiken was door de floppy ondersteboven in de (enkelzijdig lezende) drive te schuiven. Dat werd luidkeels afgeraden door fabrikanten maar werkte in praktijk behoorlijk ok. Floppies waren best prijzig.

[Paul Vermeulen]

Ja en de interleave optimaliseren met spinrite.

En later de ST-227, de RLL uitvoering van de ST-225 MFM

[Giga_]

Waar is de floppy gebleven he.... Goede oude tijd

[Reactie gewijzigd door Giga_ op 16 januari 2026 10:23]

[PdeBie]

Floppy? Cassettebandje!

[simotion]

Lekker C64 games kopiëren voor je klasgenoten met een dubbel tapedeck op 'high-speed dubbing'. 🤪

Nog ver voor CD branders een ding waren.

[I_am_I]

Of opnemen op cassettebandje via de radio-uitzendingen van Hobbyscoop

Wikipedia: Basicode

[MDB1106]

of machine code overtikken uit een tijdschrift!

[PdeBie]

Dit inderdaad. En dan erachter komen dat je je bandje niet teruggespoeld had. Hoorde je tijdens het opnemen ineens 'klik'.

(Ik had geen 'auto-turn' functie op mijn deck, waardoor hij automatisch "omdraaide").

[Cpt-Cholo]

Dan kon je lekker buiten gaan spelen terwijl Bttf2 aan het laden was. Wel op tijd naar binnen om het bandje te draaien.

[rjmno1]

Met turbo opnemen verijst korter laadtijd.

[Sando]

Lekker C64 games kopiëren op 'high-speed dubbing'. 🤪

En dan werkte de helft niet, en dan moet je het opnieuw doen op "single speed".

[simotion]

Nooit last van gehad

[Carn82]

Casettebandje? Ponskaart!

[as400]

QIC-80 FOREVER! of toch zolang je nog een floppy controller op het mobo hebt.

[SMSfreakie]

Tape is er nog steeds hoor.. 🙂

[4Lph4Num3r1c]

Eens, maak er nog dankbaar gebruik van op kantoor om off site backups te hebben, voor een laag bedrag. Encrypted data, 30 TB uncompressed, 75 TB compressed. 250 euro per LTO 10 tape-je, dat is zakelijk een prima prijs.

[SMSfreakie]

Precies.. Voor cold storage werkt 't prima

[Exirion]

En laten we het eens over mijn taperecorder bij de Atari hebben!

[TheTeek]

Ik vind het eigenlijk tegenvallen, grotere capaciteiten waren al jaren geleden aangekondigd. Ik kan mij wel een flinke terugval herinneren toen er een enorme overstroming was waardoor HDD productie zo'n beetje wereldwijd stil kwam te liggen.

Sindsdien zijn prijzen ook niet meer hard gedaald, het is net of die grote ramp er nu nog steeds voor zorgt dat een 4TB HDD nog steeds meer dan 100 euro kost. Dat terwijl HDD's van 4TB of zelfs 8TB al zolang uitontwikkeld zijn...

Ik had ook verwacht dat de druk van SSD's met hogere capaciteiten zou toenemen waardoor prijzen nog meer zouden dalen.

[Habana]

Meestal zijn dit soort testen reviews van HD’s niet zo interessant, toch even gelezen, en zag de prijzen van die dingen ik schok me echt het lazerus om het maar even plat te zeggen, een 4TB HDD 196 euries en bij die grotere viel ik van me stoel..

[Scriptkid]

Waar ik van sta te kijken is de 300 MB/s vanaf platters ,

Dat is bijna net zo snel als een goedkope SATA SSD.

[NoepZor]

Dat is gewoon een functie van de dichtheid maal het toerental. Ik vind het ergens tegenvallen deze snelheid. Vooral vergeleken met SSD’s met GB’s per seconde.

Deze schijf kan de snelheid van een moderne internetverbinding niet aan (2,5gbit en hoger). En het kost meer dan een dag om hem helemaal vol te schrijven.

Leuk product voor veel data die niet snel snel toegankelijk hoeft te zijn. Maar voor games en video editing etc. kun je beter een SSD hebben.

[Scriptkid]

heb je de begin dagen van de HDD en SSD mee gemaakt. ?

[simotion]

Mijn eerste pc had niet eens een harde schijf, maar één 360KB 5,25-inch floppy drive. De tweede ontbrak, en het gat was afgeplakt met een stuk gevouwen bannerpapier (óók zo'n vergeten ding van vroeg).

Mijn tweede PC, een IBM 5160, had een harde schijf van 20 MB en naast de modernere half-height 360KB-drive ook een heuse 720KB 3,5-inch drive.

Het duurde nog wel even voordat ik over de 100 MB ging, met een 420MB-drive, als ik me niet vergis.

Toen ik ergens in de tweede helft van de jaren 90 voor het eerst een splinternieuwe HDD kocht, was dit een IBM Deskstar van 17 GB. Ik dacht nog: “17 GB? Holy moly, dat krijg ik nooit vol!” Daar had ik achteraf gelijk in, maar dat had meer te maken met de onbetrouwbaarheid van de drive dan met de capaciteit.

Vandaag de dag is mijn NAS gevuld met vier schijven van 24 TB, en in huis heeft geen enkele laptop, pc of telefoon minder dan 1 TB aan boord. Bizar hoe technologie zich ontwikkeld heeft.

[teek2]

Wouw, ik werk voor een bedrijf wat bergen genomische data verwerkt, toegegeven, we gooien veel weg, maar we hebben een array van 4 x 8 TB met 1 redundant, maar die 24 TB krijgen wij voorlopig (als in de komende jaren) niet vol. Wat heb je dan allemaal als ik vragen mag? Al je Blurays geript?

Ik weet dat sommige grote onderzoeksinstituten richting de 2 PB gaan (2000 TB), maar jij zit daar nog "maar" een factor 15 ofzo vanaf... Ga je dit vol krijgen voor de schijven kapot beginnen te gaan?

Excuses voor mijn vrijpostige vragen, maar ik ben gewoon erg benieuwd... En een tikje jaloers , nog geen maand terug wilde ik 2 20 TB Exos schijven voor een ZFS mirror aanschaffen, maar denk dat ik nu een 2e hands 6 TB koop voor bij de gene die ik nog heb draaien. Dat is wel het mooie van ZFS, de betrouwbaarheid wordt minder belangrijk, dus je kunt ook meer + goedkoper kopen.

[Reactie gewijzigd door teek2 op 16 januari 2026 11:46]

[abdus18]

ik werk zelf ook met genomische data, deze week een opruim actie gehad waarbij ik 57TB aan intermediaire data kon verwijderen....
Het cluster waar ik op werk een capaciteit van 5,6PB, waar zon 80% van vol staat.

De sequencer die we gebruiken heeft een max output van 16TB per run, we draaien hier zo'n 6-8 runs per week.

Dan te bedenken dat ik trots was op mn 320gb HDD toen ik mn eerste eigen PC kocht als 16 jarige :P

[Reactie gewijzigd door abdus18 op 16 januari 2026 15:58]

[teek2]

Hehe, ik haal het van ENA, verwerk het en sla alleen de afgeleide files op :)

[simotion]

Ik heb een jaar of 10 lang een boutique shop gehad vanuit waar we high end workstations bouwde en leverde. Hier stond deze NAS met 4 schijven van 18TB in een RAID opstelling voor backupdoeleinde.

Hoewel we altijd een recovery media bij de computer aanleverde (image van verse installatie op USB stick) werd het op een bepaald moment vervelend dat dit zoek raakte of de USB stick door de eigenaar geformatteerd werd voor andere doeleinde.

Vanuit die gedachte hebben we vervolgens voor elke PC die we bouwde met unieke configuratie een image getrokken na installatie en een kopie bewaard on-prem. Uiteraard altijd vóórdat we persoonlijke data van eigenaren op het systeem plaatste, ivm AVG.

Zo konden we, wanneer een PC terug kwam voor herinstallatie direct een image van het netwerk terugtrekken naar een PC, of de klant in een oogwenk voorzien van een nieuw recoverymedia.

Daarnaast hadden we ISO's van vrijwel alle software op de NAS staan.

Na het opheven van het bedrijf is de NAS leeg gemaakt en naar huis verplaatst. Nadat één schijf de geest gaf is deze ik gok een anderhalf jaar geleden voorzien van 4 nieuwe schijven. In huis wordt de NAS gebruikt voor alles waar snelheid geen prioriteit voor is. Backups, ISO's, repository voor developmentwerk, familiefoto's en video's. En hoewel ik op het moment meer dan voldoende opslagcapaciteit over heb, heb ik er geen enkele twijfel over dat het ooit wel een keer vol raakt.

[teek2]

Dit kan je natuurlijk blijven zeggen.. Maaaaaaar idd ook weer niet, want dit is wel echt zo groot dat het echt veel sneller groeit dan ik kan vol krijgen. Ik heb nu denk ik 4-6 TB op een ZFS mirror, en het neemt alleen maar toe met 100-200 GB per jaar max (ik weet dat omdat ik mijn iPhone mini 12 + die van mn vrouw ongeveer elk jaar leeg haal).

Natuurlijk, als je videoproductie doet, dan is het een ander verhaal. Maar voor de normale gebruiker is het voorlopig genoeg... Tenminste, totdat we full immersive VR opnames gaan maken van de belangrijk moment in ons leven...

Maar om OT the blijven: Ik weet nog dat ik ooit een 256 MB USB stick kocht, voor 30 euro op een HCC beurs.

[Reactie gewijzigd door teek2 op 16 januari 2026 11:39]

[Stijnvi]

Als je de wilde zeeën bevaart, of je eigen disks ript, dan tikt het toch snel aan hoor. Een 4K Blu-Ray rip kan zomaar 70GB aantikken.

[WillySis]

Moore (wat had die vent een toepasselijke naam) voorspelde al dat de data opslag en het aantal transistors op een chip jaarlijks zal verdubbelen. Daar is zelfs een wetmatigheid van gemaakt. De verdubbeling halen we niet helemaal meer, maar de de groei is nog wel zo groot dat de "wet" van Moore nog steeds als geldig wordt beschouwd.

Elke stap in meer opslag creëert weer nieuwe mogelijkheden. Waar we in de begintijd alleen programma's en teksten opsloegen is dat gegroeid naar afbeeldingen, geluid en video's. Allebei in steeds hogere kwaliteit en minder compressie. De opslag wordt ook steeds goedkoper waardoor elke stap steeds vrij snel van alleen professioneel gebruik naar allemans gebruik doorsijpelde.

Harddrives zijn nog lang niet dood. Het is nog steeds een uitstekend medium voor netwerkopslag en het heeft de tape backup inmiddels vervangen.

Ik ken overigens nog de tijd waarin we nog geen harde schijven hadden en met cassettes of 5 1/4 floppy's werkten. Beeld was alleen een regel tekst.

[BitWeasel]

* BitWeasel kijkt naar het 256GB micro-SD kaartje dat hier op zn bureau ligt. 256 GB op een duimnagel. De tijden van de inbelverbindingen, "insert disk 2", "cd games, dir/w" de voodoo banshee en de soundblaster pro liggen ver ver achter ons.

Simpelere tijden, waar ik graag met de roze bril der nostalgie naar terug kijk.

[TD-er]

Vergeet niet alle bijkomende problemen die er waren met nieuwe grotere drives.

Oude drives kon je lang niet altijd een 'auto detect' laten doen. Dat was een verademing toen dat wel mogelijk was, dus geen 'probleem' :)


Groter dan 500-ish MByte, had je LBA voor nodig. Geklooi met zo'n VESA Local Bus Side jr. pro kaart, gedoe met BIOS, boot sequence, bootsector tools, etc.

Groter dan 2 GB, toen had je ineens FAT32 nodig om een partitie te maken die de hele drive gebruikte.

Groter dan 4 GB, toen bleek dat je ineens geen files groter dan 4 GByte kon maken (was toen veel met video-bewerking bezig)

Groter dan 8 GB, menig mainboard had een nieuw BIOS nodig om dat te kunnen gebruiken.

Groter dan 32 GB. Einde oefening voor FAT32 in die tijd, want Windows '98 kon absoluut niet goed overweg met grotere FAT32 partities en dus raakte de FAT vrijwel gegarandeerd corrupt. Ook menig mainboard had een BIOS update nodig.

Groter dan 2 TB, ouderwetse (MBR) partitionering werkt niet, moet met GPT.


Ben vast nog wat varianten vergeten, en '4k' mode, al was dat laatste voor zover ik weet nooit echt een groot probleem volgens mij?

Zucht, wat een mooie tijd was dat! En zucht, wat ben ik dan al oud!

Hmm ja, ik nader ook al de 50... da's echt ouder dan ik me voel gelukkig :)

[rjmno1]

Ja die harde schijven hadden iedr hun geluidje een kon je nagaan aan het geluid wat voor een harde schijf jij in je kast had.I*k kan me het ook nog herinneren van vroeger.

[Reactie gewijzigd door rjmno1 op 16 januari 2026 14:13]

[thisisjazz]

Prachtig omschreven en ja wat worden we oud, maar gelukkig ook maar :)

[Goldwing1973]

Ik weet nog dat ik in m'n PC 2 Quantum Bigfoot schijven had, als je je PC aanzette had je even het idee dat je naast Schiphol woonde en een vliegtuig net ging opstijgen, en ja, ik wordt ben ook oud.

[MGsubbie]

En ondertussen heb ik op een jaar tijd al 6/20TB op mijn NAS opgevuld.

[!GN!T!ON]

Mijn vader heeft nog een HDD van ergens 1980 op zolder liggen, een mega ding van enkele kilo's, volgens mij had dat ding een opslagcapaciteit van 4MB ofzo, bizar hoe snel alles is gegaan.

[Bergen]

Mijn eerste pc (ik werkte altijd op een Commodore 64) had een 540 MB harde schijf. Dit was in 1996 denk ik. Op school werden Crazy Bytes en Twilight cd's verkocht, dus die schijf zat al gauw vol.

Het leek ons handig om een tapestreamer te kopen, met Travan tapes van 1,6 GB ("3,2 GB compressed"). Dat was veel voordeliger dan harde schijven erbij te kopen. Dus mijn vader en ik naar de Escom in Heerenveen, en we vroegen of het handig was om alvast een extra tape erbij te kopen. Die verkoper zei: "Nee, die 3,2 GB krijg je nooit vol." Hij moest eens weten hoe de toekomst eruit zag...

[Evanesco]

Haha same, mijn eerste Sirex PC die ik van m'n pa kreeg had dacht ik 20MB.

Dit zal overigens wel weggezet worden als "640KB is enough for everyone", maar ik vind 30TB echt absurd veel. Mijn laatste zelfbouw PC (inmiddels denk ik 10+ jaar oud) heeft een 512GB SSD en een 4TB HDD voor de opslag want een 1TB SSD was al buitensporig duur.
Ik ben nu aan het kijken naar een nieuwe build met 4TB SSD, maar geen haar op mijn hoofd die eraan denkt om nog zo'n vooroorlogse HDD te monteren voor de data (buiten het feit dat het voor mij niet nodig is, 4TB is genoeg). Je zult maar tientallen TB's erop hebben staan en hij begint zoals vroeger "geluid" te maken...

[marijnmedia]

30TB! Maar zie je ook wat het kost? Voor dat geld kun bijna een ram stick kopen

[Quetensky]

Ik zeg niks, ooit als kerstgratificatie een nieuwe 20MB 5 1/4 full hight harddisk met controller gehad terwijl de 10MB main stream waren. Nu naar 30TB, geweldig!

[Jahe1990]

Dit kwam ook in mij op. En toen dacht ik meteen, eens even kijken of daar dan ook schappelijke prijzen voor worden gevraagd - maar jeetje, meer dan 800 euro voor een harde schijf? Ik heb al lang niet meer gekeken naar harde schijven, dus ik heb nul gevoel voor wat een 'correcte' prijs is. Hoe dan ook is dit blijkbaar niet een aankoop die je doet om een lekkere "buffer" in je opslag/backups te hebben.

[predmat]

hehehe

Ik heb hier ergens nog een PC magazine liggen waarop in grote letters staat dat we bijna aan het maximum zitten wat betreft de grote van een harde schijf en dat het zo goed als uitontwikkeld is. Ik geloof dat dit ging over 500 gb harde schijven ofzo, ik zou het eens moeten terugzoeken al blijft mij het artikel wel ALTIJD bij als ik lees over de groottes dat nu het nieuwe normaal zijn ;-)

We worden oud idd.

[haam]

Uit de goeie oude tijd dat je de harddisk nog moest parkeren voor je de computer uitzette.

[Tomas_]

Ik kom ook uit de tijd van de MFM schijven die je moest formateren met debug: G=C800:5 en dan enter. Die ken ik nog uit mijn hoofd 35 jaar later haha

@Evanesco ik liep destijds stage bij Sirex, veel MFM disken geformateerd.


mooie tijden

[Reactie gewijzigd door Tomas_ op 20 januari 2026 09:58]

[OriginalFlyingdutchman]

Deels nostalgie en grotendeels ook echt waar.

De stappen die genomen werden op het gebied van eigenlijk alles, geluidskaarten, videokaarten, cpu's, harddisks, waren allemaal groot. Elk jaar zoveel echte nieuwe tech om naar uit te kijken, en de stappen waren ook echt groot. Je ging van 60Mhz naar 120 Mhz naar 266Mhz! Soundblaster AWE32, soundblaster audigy. Riva TNT2, voodoo's. Alles was direct een enorme stap. Toffe tijd om mee te maken. Games maakten ook enorme stappen in graphics en gameplay. Dune 2, de eerste C&C.Ragdoll effects in hitman 1 zijn nog altijd beter dan in veel andere games...

Echt top-tijd.

[Reactie gewijzigd door OriginalFlyingdutchman op 20 januari 2026 14:03]

[beeldbuijs]

Eind jaren negentig was ik bij een goede vriend thuis op bezoek. Hij had een video gedownload, wat toen nog een betrekkelijk nieuw fenomeen was. Ik had nog een inbelverbinding, want er lag geen kabel in de polder. Niet zomaar een video, maar The Matrix (1999), die 1,5 uur duurt. Hoe groot was dat bestand dan wel niet, vroeg ik. Hij: 1 gigabyte! We moesten allebei héél hard lachen, want dat was absurd groot voor een download in die tijd. Bleek dat hij het op zijn werk had gedaan (it-afdeling grote oliemaatschappij). Ik moet daar nog wel eens aan denken als het om dit onderwerp gaat.

Enige manier om dat te transporteren in die tijd was dan ook een harde schijf.

Doorsnee Nederlander heeft geen flauw idee hoe hard opslag zoals usb-sticks en geheugenkaartjes zijn gegroeid en hoe goedkoop een GB nu is ten opzichte van 25 jaar geleden. Nu hebben we het net zo makkelijk over terabytes. USB-sticks van 64 GB van een A-merk heb je al voor een tientje.

[Luxurydiver]

Wat mij opvalt is dat de prijzen van deze NAS schijven de afgelopen 5 jaar niet veel gedaald zijn.

Ik draai op mijn Synology 918+ gekocht in 2020: 2x 4TB Seagate Ironwolfs (gekocht voor 229 CHF ps.) en 2x10TB Seagate Ironwolfs (320 CHF ps.).

Prijzen vandaag in Swiss (sorry woon niet in NL, dus weet niet de NL prijzen) 4TB 219 CHF en de 10TB 361CHF.

Die 30TB schijf kost nu 939CHF. hele dure grap. Gelukkig schoon ik mijn NAS soms op zodat ik nog niet meer storage nodig heb. De computer wereld is op sommige componenten (Storage, Memory, Video kaarten) niet goedkoper geworden, wij lijken meer terug te gaan naar de jaren 80/90 toen een performance computer 5000 gulden kostte.

[bantoo]

Productiekosten van oude schijven zijn dan ook niet veranderd. Schijven kunnen alleen goedkoper als de platters een hogere dichtheid krijgen, dit gaat alleen op voor de grote schijven aangezien de kleine schijven allemaal oude modellen zijn er er 0 R&D gaat in kleine schijven.

[Olaf van der Spek]

dit gaat alleen op voor de grote schijven

Gaat het op voor de grote schijven?
Volgens mij gaan er vooral meer platters in, waar vroeger vijf zo'n beetje het maximum was, drie normaal en twee beste bang for buck.

[Jacco011]

4-10TB schijven worden niet veel meer gebruikt in grote datacentra. Daardoor zijn ze duurder. Je moet vandaag de dag echt naar de 18-24TB kijken.
22.10.2025 kon je nog een Exos X24 20TB kopen voor CHF 333.
De Exos X18 18TB was op 07.01.2021 te koop voor CHF 419.-. 2023-2024 zat dit rond de CHF 260.-

Over het algemeen daalt de prijs van HDD/SSD nog altijd qua prijs/TB. Alleen schommelt het vaak. Je moet het zien zoals een beurskoers. Over een lange periode daalt het.

[beeldbuijs]

De computer wereld is op sommige componenten (Storage, Memory, Video kaarten) niet goedkoper geworden, wij lijken meer terug te gaan naar de jaren 80/90 toen een performance computer 5000 gulden kostte.

Misschien niet zo sterk de laatste 5 jaar, maar daar zit ook corona bij en de oorlog in Oekraïne. Op de lange termijn zijn computers bizar veel krachtiger geworden, zeker ook qua geheugenruimte.

Je kunt niet alleen kijken naar de prijs, je moet ook de inflatie meenemen en de prestaties. Een Apple Titanium Powerbook G4 kostte 25 jaar geleden ook al ƒ 10.314 = € 4.688. Daar heb je nu een Apple laptop voor die veel beter is in, alle opzichten. Toen had je voor dat geld 128 of 256 MB RAM en 20 of 30 GB HD.

Volgens inflatiecalulator.nl zou ƒ 10.314 uit 2001 vandaag € 8.426 waard zijn. Daar kun je een hele dikke Apple laptop van kopen. In werkelijkheid is de groep klanten die zo'n krachtige machine nodig heeft, kleiner dan ooit, zo sterk zijn computers in kracht toegenomen. Eigenlijk zijn ze dus juist goedkoper dan ooit.

[GarBaGe]

Ik mis een beetje diepgang in de HAMR techniek zelf, die ondertussen 10+ jaar in ontwikkeling is...
Ik denk dat

Hamr-drives maken immers gebruik van een laser die een heel klein stukje van de platter verwarmt om het schrijven sneller te laten verlopen.

en

Het zijn hamr-drives, die met een minilaser een heel klein stukje platter verhitten om zo een data-eilandje te magnetiseren.

niet helemaal de lading dekt.

Klassieke CMR harddisks hebben het probleem dat bij hogere dichtheld de magnetische velden op de disk steeds kleiner moeten worden.
Dan loop je tegen de superparamagnetische limiet aan.
Het magnetisch materiaal van de disk wordt dan instabiel bij te kleine "data eilandjes", waarmee bit flips ontstaan en data corrupt raakt.

Een HAMR disk gebruikt een ander materiaal, waar je kleinere data eilandjes op kan schrijven, maar...
dit materiaal is zo stabiel, dat een normale schrijfkop het magneetveld niet kan veranderen.... op kamertemperatuur.
Dus, een laser verwarmt de disk kortstondig, waarmee het materiaal gevoeliger wordt en de schrijfkop "snel" het magneetveld kan aanpassen voordat deze weer afkoelt.

[trab_78]

Ah, dat is inderdaad nuttige info om het verschil beter te begrijpen!

[Grijns]

Aangezien deze disks vooral een leven hebben als bulk opslag in bijvoorbeeld een NAS is het wellicht goed om te vermelden dat er een verschil zit in de manier hoe de bitjes op de platter zitten. CMR vs SMR en dat kan flink uitmaken in performance. Als je een raidset moet rebuilden dan wil je geen SMR variant.

Zie ook dit informatieve artikel van review: Hamr-hdd's komen eraan - Schrijfkoppen met lasers verhogen capaciteit

[poststamp]

Als de hamr techniek een klein stukje van de platter verwarmt, heeft dat invloed op de levensduur? Wordt materiaalmoeheid dan geen factor? Je creëert toch spanning als je lokaal verwarmt.

[player-x]

Een harddisk-plaat is een schijf glas met daarop magnetisch materiaal opgedampt/gespoten?

Dat magnetisch materiaal is zo dun, dat ik denk dat het weinig invloed heeft, en (vrijwel) alleen het magnetisch materiaal wordt voor minder dan een 10de van een seconde verwarmd, en hoe dunner iets is des te minder last het heeft van materiaal stress, _{bv een dunne staalkabel is veel flexibeler dan een dikke}.

Daarnaast zijn HDDs een medium waar je weinig keren op schrijft en voornamelijk alleen maar van leest, wat de levenduur ook nog eens helpt.

Dit zijn goede bronnen over levensduur van HDDs.
https://www.backblaze.com/blog/hard-drive-life-expectancy/
https://www.backblaze.com...rces/hard-drive-test-data

HDDs zijn tegenwoordig voornamelijk een back-up medium, en voor bulk data.

Daarnaast een enkele back-up is voor kritieke data niet echt een veilige oplossing.

Mijn back-up strategie:

1. Originele data, back-up via OwnCloud. (van mobiel of PC)
2. Server: 12x 24TB Z2 + 1x spare.
3. Cold server: 8x 14TB Z2 + 1x spare & 8x 6TB Z2 + 1x spare. _{Automatisch 1x per week aan voor back-up.}
4. UrBackup: back-up van kritieke data bij en van familie en vrienden. (+/-900GB)

- Belangrijke privé foto's en documenten op 1, 2, 3 en belangrijkste ook 4
- Moeilijk of zelfs niet terug te krijgen oude films en series, op 2 & 3
- Rest alleen op 2

[Erwin1967]

Ik vraag mij altijd af bij dit soort grote opslag wat je ermee moet. Je kunt 40.000+ films kwijt op server 2. Die ga je van je leven toch nooit meer bekijken?

[bergsegek]

die 40.000 films van je zijn geen Blu-ray 4k dolby admos etc etc etc films lijkt me

als ik even worst case cenario voor dit soort kwaliteit films vanuit ga dan is dat c.a. 100GB per film dus dan passen zon 300 films op een zoon disk.

Ik en mijn vrouw kijken ook series en anime wat al gouw 300gb per seizoen is ( op hoge kwaliteit) dus zoon disk is makkelijk vol te krijgen hoor.

Als je het enkel gebruikt voor de media die je zelf creëerd ben ik het met je eens en is een kleiner aantal TB's ook voldoende

[winwiz]

Daar kun je je lelijk in vergissen. Als je op een serieuze manier zelf media creëert in hoge kwaliteit kan dat al gauw oplopen tot 30 GB per minuut. Dat is meer dan 1 TB per uur. (4K Uncompressed)

[Nas T]

Het ligt er aan wat je hoge kwaliteit noemt. Mijn ervaring is dat een 4K film met H.265/H.264 compressie zo'n 10GB kan zijn en perceptueel dezelfde kwaliteit biedt met wat op een Bluray staat. Ik kijk en vergelijk dat op een 4K OLED t.v.
Mijn UHD opnames van mijn fullframe fotocamera comprimeer ik ook. 30GB per minuut zou 500MB per seconde zijn, ik gok dat ik na compressie uiteindelijk op een 10MB/seconde zit, zonder in te leveren op perceptuele kwaliteit. Dus mijn mening is dat 30GB per minuut totale overkill is en perceptueel weinig tot niks toevoegt.

[bergsegek]

Helaas is dat inderdaad een van persoon tot persoon perceptie verschil en zit hier zeker een afnemend verschil tussen een meer lossless encoded/rendered versie of een compressed versie van de zelfde film.

Overigens is audio hier ook een gamechanger op de hogere kwaliteit encoded films. Als je een high end setup hebt kun je het verschil horen maar heb je ook hier afnemend verschil tussen lossless en compressed films.

Als ik een Lord of the rings film zit te kijken wil ik zo hoog mogelijke kwaliteit zien, want deze film leent zich ervoor om hier ook echt van te kunnen genieten. En zijn dit de soort films welke ik op ultra hoge kwaliteit bewaar.

En voor wat meer generieke films waar die details minder belangrijk zijn ben ik het er ook mee eens dat voor de ervaring het niet belangrijk is om een lossless copie te hebben en gebruiken we hier ook compressed films van ongeveer 10/20Gb zoals je zelf ook zegt

Dus naar mijn mening per film afhankelijk hoe belangrijk de kwaliteit is voor de kijk en luister ervaring je verwacht van een bepaalde film.

[StefaanDG]

300GB voor een seizoen anime? Dat lijkt me wel héél overdreven. Een normaal 1-cour seizoen met 12 of 13 afleveringen komt normaal op 1 50GB schijf en 1 25GB schijf, dus max 75GB

Zelf rip ik via MakeMKV en dan Handbrake instellingen en H.265 en dan kom ik uit aan +/- 25GB voor een 1-cour seizoen en een kwaliteitsverschil zie ik niet op mijn 65" TV.

[bergsegek]

anime is met moderne episodes vaak meer rond de 30gb maar gefilmde series komen soms wel op zulk soort hoeveelheden uit helaas. en dan doe ik niet eens heel gek.

One piece is overigens al bijna 800GB op men disk maar die heeft ook al bijna 1200 episodes

[Linke-soep]

Het probleem met deze films is dat je ze nooit direct van hdd kan afspelen, ik vind het zelf te veel gedoe om ze eerst over te zetten naar een ander device om een film daarna pas af te spelen. Daarom heb ik gekozen voor een WD Red 4Tb ssd in mijn nas. Deze doet het nu bijna 2 jaar lang zonder problemen.

[Sfynx]

Het probleem met deze films is dat je ze nooit direct van hdd kan afspelen

Waarom zou dat niet kunnen? Welke bitrate verwacht je te hebben? Zelfs met de belabberde access times van "spinning rust" leveren ze de data voor een filmpje heus wel snel genoeg aan om de buffer in je player vol te houden.

[Linke-soep]

Ik snap je punt. Ik moet daarbij vermelden dat ik wellicht onterecht nog vast hou aan h.264 als standaard.

Zelfs speel ik alles af via Plex, althans nu nog.

[bergsegek]

wij hebben een multimedia onder de tv staan, dus dit hangt af van je implementatie inderdaad

[japie06]

Soms is het verzamelen van objecten leuker dan het gebruiken

[player-x]

Met een flink aantal Blu-Ray's (50~100GB) gaat het hard, denk aan LoTR, Avatar, Star Wars en dergelijke.
Daarnaast heb ik een flink aantal familie leden en vrienden, die regelmatig door de collectie neuzen.

Edit: Daarnaast heb ik een hele berg hele goede oudere series, denk aan Life on Mars, Twin Peaks, Firefly, maar ook bv alle F1 races vanaf 1974.

En ja, teveel om allemaal te zien, maar als ik een vlaag van nostalgie heb voor iets, dan heb ik het nog.

[Reactie gewijzigd door player-x op 16 januari 2026 09:22]

[Kastermaster]

Haha, mee eens. Ik had een servertje lopen met daarop zo'n 8 TB aan films en series. Die HDD begaf het en ik heb er eigenlijk nooit meer naar omgekeken. Als ik nu een film/serie wil kijken, download/stream ik die uit legale (of als dat niet kan, minder legale) bron. Internet is zo snel geworden dat je tegenwoordig makkelijk 4K kunt streamen zonder zichtbaar dataverlies.

[player-x]

Ik heb altijd een file server gehad, begonnen met een RAID5 van 12x 160GB Samsung PATA schijven, om er een 1.6TB array mee te maken, en veel oud materiaal, is niet meer, of alleen voor veel geld te krijgen.

Bijvoorbeeld series als het fantastische Life on Mars, die ik pas weer eens heb gekeken, is moeilijk aan te komen, ja hij staat nu weer op Prime, maar dat is maar geluk hebben dat hij er weer is.

Daarnaast, ik weiger om meerdere abbo's af te sluiten, voor veel geld.

Niet dat een eigen server goedkoop is, maar deel de lasten wel met verschillende personen, en je bent van niemand meer afhankelijk.

[Scriptkid]

Vraag is hoeveel van die content is legaal verkregen en betaald matteriaal .

[TD-er]

Tsja dat "wat moet je ermee" was exact dezelfde vraag die mij gesteld werd toen ik speciaal de eerste 40 GByte drive van Maxtor had laten bestellen door het hoofdkantoor van NoRRoD (werkte ik toen nog).

Ik kon 'm op het hoofdkantoor ophalen en de drive werd uiterst voorzichtig voor mij neergelegd, waarna ik even serieus aangekeken werd gevolgd door de oprecht serieuze vraag: "Wat moet je met zoveel opslag?"

[Menesis]

Pff mijn hele digitale leven past op 2TB

[aap]

Mijn digitale archief wordt (qua grootte) gedomineerd door mijn fotoverzameling. Ooit had ik daarvoor een disk met een marktgemiddelde capaciteit nodig.

Maar nu past die nog steeds in 2TB en zelfs als ik in hetzelfde tempo foto's blijf maken (maar ik merk dat het minder wordt naarmate ons kind ouder wordt) en zelfs als ik meeneem dat nieuwere camera's meer megapixels gaan leveren, dan komt het misschien ooit in de orde van 10 TB uit.

Dus voor mij is verder geen ontwikkeling in HDD capaciteit meer nodig. Ik overleef zo ook wel.

Ik zie een 10 TB USB stick voor een paar euro bij de Action als een reele mogelijkheid binnen minder dan 10 jaar.

(Ooit pasten al mijn foto's in de gratis tiers van de clouddiensten, maar die limieten zijn vreemd genoeg nog steeds gelijk aan die van 10 jaar geleden.)

[Cybje]

Met dank aan Jan Sloot past mijn hele digitale leven zelfs op een 1.44 MB floppy disk!

[Menesis]

Haha ja, die was de tijd ver vooruit. Een hele speelfilm gecomprimeerd naar 8kb

[readefries]

Hahaha, thanks voor deze referentie. Ik kende hem nog niet

[Clu3M0r3]

Een harddisk-plaat is een schijf glas met daarop magnetisch materiaal opgedampt/gespoten?

Bijna goed.

Wikipedia: Hard disk drive platter

En ik maar denken dat het metalen plaatjes waren.

[Soeski]

Zoveel opslag (en kosten voor opslag, wow) en dan nog niet overal een back-up van
De 12x24TB past niet op jouw 8x14TB en 8x 6TB.

Ik ben ook niet zo van het weggooien, maar toch wel kritisch met wat ik weggooi en wat niet. Door de jaren heen is de opslag wel steeds iets uitgebreid, maar geen 280 TB+ zoals jij. Not even close. Een beetje goede HDD kost 25-30 euro per TB, dus jij hebt voor >10K euro aan HDD's in gebruik. Oef.

Wel mooi om te zien dat er steeds meer past op de fysiek zelfde afmeting. Krijg er een beetje zelfde gevoel van als met de (A)DSL lijnen vroeger en kabelinternet - elke keer dachten "we" dat de rek er wel uit was, en dan kon het nog sneller. Met HDD's ook - die zouden niet meer groter kunnen en toch groeit het en groeit het.
Dit soort dingen is nog steeds niet met allemaal SSD's te doen voor thuis - tenzij je echt flink investeert en dat er voor over hebt. Op werk hebben we wel een volledige serverfarm met SSD's maar daar betalen we dan ook per maand flink voor. SSD's in je NAS is overigens wel echt merkbaar veel rapper.

[player-x]

Zoveel opslag (en kosten voor opslag, wow) en dan nog niet overal een back-up van
De 12x24TB past niet op jouw 8x14TB en 8x 6TB.

Vandaar ook de nieuwe server, de belangrijke data paste niet meer op mijn oude offline server.

maar geen 280 TB+ zoals jij. Not even close. Een beetje goede HDD kost 25-30 euro per TB, dus jij hebt voor >10K euro aan HDD's in gebruik. Oef.

Zo duur waren HDDs ook weer niet €12~13/TB, een paar maanden geleden, we hebben toen €3500 betaalt voor 13 HDDs, en als HDDs weer betaal betaalbaar worden kan hij uitgebreid worden, maar we kunnen nog ff vooruit.

[Reactie gewijzigd door player-x op 16 januari 2026 13:34]

[Kerngezond]

Dit lijkt mij sowieso een lastige kwestie bij het testen van dergelijke schijven. De betrouwbaarheid en slijtage-gevoeligheid lijkt me lastig te testen terwijl het wel zo’n beetje de meest belangrijke eigenschap van NAS-HDD’s is.

[eheijnen]

De meeste kwalitatief goede consumenten schijven kunnen makkelijk 3-5 jaar non stop draaien.

Meestal is het de electronica die het begeeft. Vaak op te lossen door de print te vervangen.

[Sine]

Dat ligt er helemaal aan natuurlijk, zeker bij schijven die continu onder spanning blijven (nas / servers) is het vaak de mechanica die het laat afweten.

Schijven van de laatste jaren zijn ook gruwelijk betrouwbaar, ik heb eigenlijk al jaren geen dode schijven meer aangetroffen, daar zit wellicht ook een geluksfactor in, want je hebt het dan over een tiental schijven.
Waarvan ik er laatst een paar gebruikt heb om wat data weg te sleuren, en daar zaten 2TB schijven bij van 2008, die gaan al langzaam richting de 20jaar.

Zo ongeveer alles WD 5400rpm drives overigens.

[TD-er]

Ik ben nog steeds wel huiverig voor specifiek 3 TB drives.

Daarvan was op een gegeven moment het uitvalspercentage schrikbarend hoog.

Weet niet meer precies hoeveel, maar zeer ruim in de double digits qua percentage. (30+%)

Ik heb zelf nog drives draaien die nu echt wel vervangen moeten worden, omdat die al > 15 jaar continue draaien, vooralsnog zonder problemen.

[C0rnelis]

3TB schijven van Seagate rond 2011-12 waren inderdaad een drama. Er is zelfs een wikipagina voor gemaakt : Wikipedia: ST3000DM001

Ik had zelf in 2012 ook een aantal van deze schijven en gelukkig nooit data kwijt geraakt dankzij ZFS en raid Z2. Binnen 2 jaar zijn er wel 8 schijven stuk gegaan (sommige refurbished modellen nogmaals binnen 6 maanden).

Op een gegeven moment vervangen met 4TB Toshiba (MD04) schijven en die hebben allemaal 8+ jaar zonder enige problemen gedraaid. Inmiddels zijn ook die vervangen (ivm capaciteit, door opnieuw Toshiba, model MG08).

[Sine]

Die had ik niet, ik ben van 2 naar 4 gegaan

[bantoo]

Kun je alleen statistisch testen door veel HDDs in gebruik te hebben Back Blaze deed/doet dat.

Ik kan me niet herinneren dat de platters zelf een onderdeel zijn wat vaak als eerste overlijd. Maar goed, heb ook al 15 jaar geen interesse meer in HDDs.

[Recursio]

Statistisch bezien:

Backblaze houdt deze statieken bij en rapporteert daarover. Dat maakt het formeel gezien geen test (want dat is niet het doel), maar dat maakt niet omdat hun use-case waarin de observaties gedaan worden wel heel interessant is voor een heleboel organisatie en mensen. Hun observaties die ze, opgesteld in keurige rapporten, delen. Geen test dus, maar een gedeeld rapport op basis van real-world statistics.

[BCC]

Dan moet je over een jaar kijken bij backblaze - https://www.backblaze.com/cloud-storage/resources/hard-drive-test-data

[biomechanical]

Dat dacht ik ook, maar ik heb een kleine 2 bay nas (synology uit 2012) waarin ik 2 3TB western digital (green) had ingezet. De nas staat 24/7 aan (en enkele keren, zonder uitschakelen, uitgezet) en eind vorig jaar pas 1 van de 2 schijven moeten vervangen.

Natuurlijk kan ik geluk hebben gehad, en 3TB is genoeg voor mij, maar ik zal 2x moeten nadenken of ik ooit echte nas HDD ga gebruiken, zou ik meer opslag nodig hebben.

De HDD heb ik vervangen met een 4TB schijf omdat die goedkoper was dan een 3TB.

Natuurlijk wel goed uitgezocht dat het een CMR en geen SMR HDD was.

[mavaros]

Ik gebruik nog dagelijks een HDD uit het begin van deze eeuw. (Ergens 2003 of 2004.)

Mijn allereerste HDD waar zelfs 1 GB aan data op kon worden gezet doet het ook nog gewoon, maar heeft wel beschadigde clusters. Dat ding komt uit halverwege de jaren '90 van de vorige eeuw.

Al de hippe nieuwe herde schijven die we nu gebruiken, halen bij lange na nooit dit soort leeftijden. Het zijn allemaal hardlopers, maar ze worden nooit zo oud als een klassieke HDD. Bij mij nooit in ieder geval.

[DvanRaai89]

Moeiheid komt door herhaaldelijk fysiek te belasten boven de fatigue limit. De uitzetting door verwarmen kan ook voor stress zorgen, maar ik denk dat dit echt minuscuul is.
De de glazen/keramische platters hebben een metaallaagje van ≲ 30 nanometer dik waar de data werkelijk op staat, ik denk niet dat dit dunne laagje veel spanning uit kan oefenen op de platter.

Ik verwacht dat de platter zelf niet veel warmte op neemt, maar zelfs dan zou stress door uitzetting tegengegaan kunnen worden door te gebruikt te maken van zogeheten "glas-keramieken" met thermische uitzetting coëfficiënten van ≈ 0.
Als deze "zero-CTE" materialen interessant klinken kan ik aanraden deze video van Huygens Optics te bekijken: The Amazing Properties of Glass-Ceramics (GC Part 1)

[Reactie gewijzigd door DvanRaai89 op 16 januari 2026 10:22]

[Lisadr]

Ja! Mijn Seagate Exos 18TB schijven gingen vrij snel kapot, dat heb ik de afgelopen 25 jaar niet meegemaakt met kleinere schrijven. Ik heb nog 4x 1TB schijven van Samsung die al 17 jaar zonder problemen werken, maar de 18TB schrijven van Seagate haalden 1 maand niet!

productreview: Seagate Exos X20 (SATA, Standard), 18TB review door Lisadr

[mjtdevries]

Sorry hoor, maar dat is wel een heel raar verhaal dat je in de review geeft. Dat zoiets niet onder garantie zou vallen is onmogelijk.

[Lisadr]

Als het jou wel lukt om contact te komen met Seagate om garantie te krijgen, dan hoor ik het graag. Via hun garantiepagina krijg ik een melding dat ik contact moet opnemen met de klantenservice van Seagate. Dat kan alleen via een chatfunctie, dat niet werkt.

[mjtdevries]

Als je ze niet rechtstreeks kan bereiken, dan kan je ook gewoon naar de verkoper gaan. Wettelijk gezien moet een garantieaanvraag zelfs via een verkoper gaan. En dan is het hun probleem en niet jouw probleem. En het zijn geen artikelen van een paar euro. Dan geef je toch niet zo makkelijk op?

[Lisadr]

Verkoper is failliet gegaan kort nadat ik mijn schrijven kocht! Ik heb heel veel pogingen gedaan om garantie te krijgen! Maar Seagate respecteert garantie niet en heeft er alles aan gedaan om te zorgen dat ze niet bereikbaar zijn. Ik ga nooit meer een Seagate kopen en doe er alles aan om te zorgen dat mijn werkgever en al mijn zakelijke relaties ook Seagate op een zware lijst zetten.

[djwice]

@willemdemoor Wellicht nuttig om er een nvme naast te leggen in de grafieken, ter.beeldvorming voor Tweakers die nooit een HDD in hun systeem hebben gehad.

Wat wij weten wel het extreme verschil maar als je deze ratelbakken met fysieke onderdelen nooit gebruikt heb...

geluid, snelheid, toegangstijd, iops, gevoeligheid, .afmeting, ...

[Reactie gewijzigd door djwice op 16 januari 2026 06:40]

[willemdemoor]

Ik denk dat dat behoorlijk afleidt in de grafieken: die geven prestaties lineair weer en dan worden de balkjes van de hdd's onleesbaar kort, dat schiet het doel een beetje voorbij ben in bang

[kujinshi]

Veel HDD's zijn gewoon stil tegenwoordig, je hoort ze nauwelijks.

Maar het hangt weleens van het model af.

[djwice]

20dB in dit geval, als je dat in een behuizing zonder voldoende massa en rubber ophanging doet - instap qnap bijvoorbeeld - worden de bewegingsgeluiden versterkt en is dat opvallend veel geluid, ook omdat het niet een constant maar impulsief geluid is dat ratelen.

[Reactie gewijzigd door djwice op 16 januari 2026 08:34]

[stevens20]

Ik ben heel blij dit te lezen. Dat ratelen heb ik namelijk ook in mijn nas. Het “tikken”/“ratelen” is geen constant geluid en wordt meer bij het in gebruik hebben (lezen/schrijven). Ik heb de schijven om te testen nog in mijn pc gedaan en daar hoorde ik ze niet. Terug in de NAS kon ik ze weer erg goed horen. Schijven heb ik meerdere keren getest maar alles is steeds helemaal goed. Beide schijven maken ook hetzelfde geluid, ik heb op het punt grsfaan ze gerug te sturen omdat ik het niet vertrouwde.

[trab_78]

Rubberen voetjes onder je NAS plaatsen, en zorgen dat hij ook niet met de zijkant ergens tegenaan staat en het is opgelost.

[willemdemoor]

Ik was ook enorm verbaasd over het (gebrek aan) geluid eerlijk gezegd...

In mijn herinnering maakten ze echt veel meer kabaal, maar mijn laatste (prive)ervaring met hdd waren ook 4TB-drives voor in m'n nas. En inderdaad, in welke nas je ze stopt, maakt een hoop uit voor het uiteindelijke geluid, maar ik wilde hier puur de hdd's testen

[Cid Highwind]

Is het een mogelijkheid wellicht een test te doen mét en zonder behuizing?

Ik snap de beweegreden, het maakt de schijven onderling natuurlijk goed vergelijkbaar, maar het geteste scenario, en daarmee de uitkomstwaarden, zijn daarmee helaas verre van realistisch.

In dat verlengde, ik kan me niet heugen een NAS test / roundup hier gezien te hebben. Staat zoiets wellicht in de planning? De keuze is tegenwoordig reuze, met meerdere segmenten ook.

[djwice]

Ja, in mijn Synology was alles stil, kocht een qnap i.v.m. bredere lan aansluiting, dat is een ramp qua geluid met de 24GB voorgangers van deze. En 300Mb/s en zo goed als geen iops is erg traag als je nvme gewend bent, dus de raid opbouwen voor lege schijven duurde meer dan een dag geratel.

[Reactie gewijzigd door djwice op 16 januari 2026 12:48]

[Cid Highwind]

Ik begon bij het lezen van deze testresultaten te twijfelen of ik niet toch gewoon een HDD had moeten kopen ipv een relatief dure 4TB SSD om als netwerk opslag te gebruiken. M’n huidige NAS vertrouw ik niet meer en ondanks dat het niet luid is, is het constante geratel (geen idee wat ie doet eigenlijk) gewoonweg storend.

[old_spice]

Ik heb een QNAP met Exos schijven. Dat maakt inderdaad een gigantische herrie. Dat ligt dus voornamelijk aan de behuizing als ik je goed begrijp? Zijn er truukjes om het geluid meer te dempen?

[Reactie gewijzigd door old_spice op 16 januari 2026 11:37]

[LooneyTunes]

Stukjes asfaltpapier/dakbedekking aan de binnenkant van de behuizing plakken? (geen idee of dat werkt bij kunststof behuizingen)

[Soeski]

Dan kan ik je de Toshiba 16TB Enterprise serie niet aanraden. Die is echt NIET stil. We zetten de NAS uit 's nachts nu vanwege het enorm harde geratel van die disks in de afgesloten (!) ruimte, niet eens naast de slaapkamer.

[Finraziel]

Je kunt ze in ieder geval in de pricewatch wel naast elkaar leggen en testdata vergelijken. Bijvoorbeeld deze: https://tweakers.net/pricewatch/compare/2039940;1854636/

[djwice]

Precies alles een factor 10, 100 of zelfs 1000 verschil waarbij nvme wint, behalve op prijs per GB.

[Reactie gewijzigd door djwice op 17 januari 2026 00:00]

[supersnathan94]

Prijs per GB is bij NVME ook 10x hoor

[djwice]

uitvoering: Seagate IronWolf Pro, 30TB
€855/30GBHDD*4GBnVME*10factor=€1.140,-

uitvoering: Lexar NM990 4TB
€439,-
uitvoering: Lexar NQ790 4TB
€319,-

Nee, niet maal 10
Factor 3 ongeveer.

[supersnathan94]

HDDS zijn de afgelopen maanden significant duurder geworden helaas. Prijs per TB lag vorig jaar rond de 16-18 in de sweetspot. Nu is het al gauw €25/TB helaas.

Maar, dan nog niet helemaal 10x nee dat was ook meer een grapje. ;)

[The Zep Man]

geluid, snelheid, toegangstijd, iops, gevoeligheid, .afmeting, ...

Vergeet (idle) energieverbruik (en dus ook warmte) niet. Wel een tegenargument: prijs/opslagcapaciteit. Probeer maar eens een server met 96 TB aan opslag te vullen met NVME zonder de bank te breken. Zoals ik in een andere reactie aangeef zijn HDD's ook duurder geworden, maar nog steeds is het een stuk goedkoper dan met SSD's.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 16 januari 2026 09:38]

[trab_78]

[offtopic]

De juiste vertaling van "breaking the bank" is "je bankrekening plunderen" of zoiets.

[/offtopic]

[Lankman]

@willemdemoor Waarom heb je de vermogens van de kleinere schijven niet meegenomen? Kan interresant zijn voor mensen die een energiezuinige NAS willen bouwen, met beperkte middelen.

[DjoeC]

@willemdemoor Ik sluit me aan bij @Lankman .

Ook ik mis verbruik en vermogen (warmte). Beiden zijn best wel handig om een usecase te maken bij het vervangen van m'n huidige schijven (w.o. WD Red niet Pro 8TB).

Wel erg goed dat HD's weer getest worden! Ik zit al lang te loeren maar de prijzen per TB van 20TB+ zijn net zo krankzinnig geexplodeerd als die van SSD's terwijl het hier toch over platters gaat en niet over chips.....

[willemdemoor]

ze staan er inmiddels bij!

[Lankman]

Mijn dank! Was ook blij overigens om weer eens een HDD test te zien. En ik denk dat steeds meer mensen weer gaan overwegen om weer meer te gaan selfhosten, zowel swervices als data (ik ben er 1 van)!

[DjoeC]

Tnx!

[Tortelli]

Voor energiegebruik kun je tegenwoordig ook ssd's voor dit doel gebruiken, helaas zijn die fors in prijs gestegen. Je kon 4TB krijgen voor een dikke €200.

Vroegah gebruikte mensen 2,5" laptop hdd's voor dit doel (laag energieverbruik, behoorlijke capaciteit).

[kdekker]

Ik denk dat deze disks zelden nog in een 1-disk setup gebruikt zullen worden, maar bijna altijd in een RAID-achtige setup (of zefls zfs, ZRAID). En test met zo'n setup zou een welkome aanvulling zijn. Maar ja, dan kom je meer in de NAS setup sfeer (waar m.i. deze disks toch veelal voor gebruikt zullen worden).

Of zijn er mensen die 'slow' data hebben en met 1 disk, zonder verdere RAID zouden willen gebruiken? Data-loss van 30TB is wel heel veel.

[CriticalHit_NL]

Ik gebruik zelf ook geen raid, ook niet met 24TB disks, heb de grootste voor de backups, elk is een mirror van elkaar waarbij er eentje offline is als cold storage die af en toe geüpdatet wordt in het geval dat. Er staat inmiddels ruim 25 jaar aan backups op, allemaal met hoge compressie opgeslagen om niet alleen het dataoppervlak te verminderen maar ook omdat WinRAR bij het geval van corruptie de archieven nog kan herstellen met herstelbestanden.

Met Total Commander de inhoud vergelijken en de verschillen overkopieren is een peulenschil, daar heb ik geen raid voor nodig.

De data hoeveelheden blijven groeien, hoewel je vroeger gedacht zou hebben dat 1TB ook veelal als raid gebruikt zou worden is die realiteit voor de meeste mensen toch anders.

[hcd320]

Wat ben ik blij een dikke NAS van 8x20TB + meteen reserve-disk aangekocht te hebben in maart 2024 ..bijna 2j geleden en de prijs is ondertussen bijna verdubbeld !!

crazy ...dat hebben we toch nog niet vaak meegemaakt in het computerwereldje ...


Edit:: net gecheckt, prijs is van 329€ naar 629€ gegaan per schijf (bij Megekko) ...scheelt me dus lekker even 2700€ voor 9 schijven

[Reactie gewijzigd door hcd320 op 16 januari 2026 12:21]

[LongTimeAgo]

de WD RED 4TB is van 90 euro naar 180 euro (als die al op voorraad is) en anders 220 euro gegaan in een paar maanden tijd. :(

[White Feather]

Lekker cherry-picking.

Je bent aan het kijken naar een schijf uit 2013! die bij 3 leverancier te krijgen is. Totaal niet courant dus. Je kunt ook een WD Red plus 4TB krijgen, nieuw in de Pricewatch sinds december 2025, verkrijgbaar bij 17 winkels, voor € 140, overal op voorraad.

Kleine schijven zijn sowieso vaak relatief duurder dan grotere schijven. Een schijf bestaat uit de behuizing, motor, electronica en platen en koppen. Voor een grotere schijf hoeven er alleen meer platen en koppen in (totdat de schijf fysiek vol is) en is de meerprijs dus bijzonder weinig.

[rikky]

https://www.truebase.nl/dataopslag/interne-harddisks/nas-normaal?order=topseller&p=1&properties=1d0cd2b39255b14aa5a14892d8ceb5c1

Ook dit zijn hoge prijzen maar wel iets beter...

[LongTimeAgo]

ooooh mooie website! Dank je!
Ja ik hoef geen high-performance NAS schijf, is puur voor foto/video/documenten backup. M'n "film disk" is los via USB ;)

[Frij5fd]

Leuk dat er weer eens een paar HDD's getest worden, maar helaas voor diegenen die hierdoor op het idee komen hun storage uit te breiden: ook de prijzen van HDD's zijn in een korte tijd behoorlijk gestegen. Het is financieel gezien een slechte tijd om je NAS te upgraden

[kujinshi]

Ja, ik had een nieuwe HDD op het oog maar die is van 200 euro naar 300 euro gegaan.

Ik wacht nog even.

[Techno Overlord]

Ik was ook aan het wachten maar aangezien er voorlopig geen rem op zit, heb ik er toch ene aangeschaft. Een Toshiba MG09 12TB voor 389euro. Ik heb in oktober vorig jaar een Toshiba MG09 18TB gekocht voor 315euro.

Ik heb de storage nodig en voordat het dalijk allemaal nog duurder is, eieren voor mijn geld gekozen.

[LongTimeAgo]

Dit wilde ik net zeggen. Leuk zo'n test, maar er werd te weinig gerept over de huidige HDD prijzen.
Ik wil al een tijdje m'n nas van 2 x 2TB upgraden naar 2 x 4TB (of hoger), waarbij m'n oude NAS naar m'n ouders toe gaat.
Maar de 4TB schijven zijn van een schamele 85-90 euro, naar 220 euro gegaan, in minder dan een jaar tijd.

Dan maar wachten...

[PdeBie]

Idem hier. 2x 6TB die ik wilde vervangen door nieuwere (ze zijn al wat jaartjes oud), maar prijzen zijn zo rampzalig dat ik er nog maar even mee wacht (ik heb meer backups, dus ben niet puur afhankelijk van deze 2 schijven )

[The Zep Man]

Leuk dat er weer eens een paar HDD's getest worden, maar helaas voor diegenen die hierdoor op het idee komen hun storage uit te breiden: ook de prijzen van HDD's zijn in een korte tijd behoorlijk gestegen. Het is financieel gezien een slechte tijd om je NAS te upgraden

Het testen is alsnog nuttig. Al is het maar om de techniek te testen die over een paar jaar betaalbaar zal zijn. Of de exemplaren van dit model HDD die wat langer op de plank blijven liggen omdat ze maar weinig gewild zijn voor het huidige bedrag, maar wellicht wel goedkoper "refurbished" worden verkocht in de toekomst.

Eind 2024 kocht ik "refurbished" (nieuwe, langdurig op de plank gelegen, geen sjoemeldisken zoals geverifieerd met Seagate tools) 16 TB disken voor 10,84 EUR per TB. Dat is mijn referentieprijs. Om de huidige prijzen te toetsen van 16 TB-disken of groter kan je deze link gebruiken. Verder zie ik dat de huidige EUR/TB-prijs voor refurbished disken vergelijkbaar is met die voor nieuwe disken, dus refurbished is op dit moment geen optie.

[edit]
Voor hetzelfde model disk dat ik toen kocht is de huidige nieuwprijs 19,62 EUR/TB. Refurbished "(als) nieuw" zijn ze niet meer te koop. De prijs is dus bijna verdubbeld in een jaar tijd.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 16 januari 2026 09:30]

[YdK]

Yup, kom ik ook net achter... De HDD's in mijn nas gaan richting de 5 jaar en dit artikel herinnerde mij er aan om eens te kijken naar vervanging.

Dezelfde Seagate ST8000VN004's die ik in 2020 met black friday voor €~200 heb gekocht zijn nu €234 op z'n goedkoopst

Niet een gigantische stijging, maar je verwacht sowieso niet dat een product 5 jaar later duurder is geworden...

[MoonRaven]

Klopt. Ik heb einde van vorig jaar een NAS in elkaar gezet, Ik heb na de eerste (kleine) prijsstijging 2 disks extra gekocht voor het geval het verder omhoog zou gaan en hierna is de prijs vrolijk verder omhoog gegaan. Gelukkig zit ik nu wel goed.

[Sapperdeflap]

Ik kan dit helaas beamen.

Daar waar ik vorige jaar augustus nog 420,- euro betaalde voor een Seagate Iron Wolf Pro 20TB, betaalde ik nog geen twee weken terug 540,- euro. Inmiddels is deze prijs al weer verhoogd naar 599,- euro.

De aanbieder waar ik ze vorige jaar augustus kocht, durft nu zelfs 699,- euro te vragen.