ASUS Zenbook A16 UX3607OA-SQ013W

Inleiding

Tweakers had een actie (of Asus): review de nieuwste Asus laptops en dan mag je hem niet houden. Leuk. Ik heb daarom nu een sample van de Asus A16 met Snapdragon X2, 48G geheugen en 1T opslag enkele weken in bruikleen, om hem te reviewen.

Ik heb zoiets eerder gedaan met een [Samsung laptop] en dat was best heel aardig gelukt - of althans, die is vaak gelezen.

Ik heb zelf een paar laptops, mijn [Asus Zenbook Flip], en een [Chuwi MiniBook X 10.51"] voor op vakantie. De Chuwi komt dus niet vaak uit het hoesje, de Asus gebruik ik elke dag. Mijn eigen laptops draaien Fedora Linux en doen dat prima.

Voor mijn werk heb ik een MacBook Air 15 met M4 met 16GB. Deze komt het meest in de buurt van de A16, maar de A16 is iets groter, heeft een iets groter scherm en grotere behuizing, meer cores en veel meer geheugen. Eigenlijk alles groter en meer, behalve het gewicht: de A16 is 300 gram lichter. Dat lijkt niet zoveel, tot je ze na elkaar optilt, of veel op reis bent, hoewel die MacBook Air ook echt licht is.

Specs op de doos

• Frame: UX3607O
• CPU: Snapdragon X2 Elite (X2E-94-100)
• Geheugen: 48G LPDDR5x
• Opslag: 1TB PCIE64
• Batterij: 70WH
• Scherm: 16" OLED WQ+

In de doos zit ook een hoes, die niemand gaat gebruiken omdat die het apparaat nog groter gaat maken, maar wel aardig dat die erbij zit.



Bij mij Asus zat een soortgelijke hoes, die ligt ergens in een la, ik heb iets anders gekocht al zal je zien aan de vergelijk foto's dat die laptop na 4 jaar best wel wat schade heeft.

Hoe oogt ie

Ik vind de Zenbook A16 een mooi apparaat. Hij dus is lichter dan de MacBook Air 15 maar krijgt wel een veel mooier (Oled) scherm - en Windows 11. De lader die meegeleverd wordt is 130W. Dat is 30 meer dan mijn eigen Asus meekreeg, en het dubbele van wat Apple in de doos deed. Jammer, want ik de A16 niet (goed) opladen met mijn Ugreen 100W lader, die is wat compacter dan het blokje van Asus. De machine moppert als je een andere lader gebruikt.

Zit je de laptop dicht op het laminaat, dan heb je dit:



En doe je hem open (ingelogd) dan heb je dit:



Een vergelijk met de Chuwi Minibook en de Zenbook 14.

Leg ik die laptops erop, ter vergelijk, ziet dat er zo uit:







Naast elkaar, de andere machines uit:



De Asus oogt, naar mijn mening, mooi. Ik weet niet of dit de kleur, Zabriskie Beige, is die ik zou kiezen, er is ook een grijze, Iceland Grey, die ik misschien wat mooier vind. Ik denk niet dat ze snel naast elkaar bij de Mediamarkt zullen liggen, dus vergelijken is lastig.

Na een weekje gebruiken ben ik overigens gewend aan de kleur en denk ik: nou, prima.

Gebruik

Case, Toetsenbord & Trackpad

Alle reviews die ik ook van een laptop maakte, schreef ik op die laptop.

Nu dus ook. Ik lijk in eerste instantie veel tikfouten te maken maar het toetsenbord werkt wel fijn, degelijk en stil. De feel van de topcase is prima, bijna zacht. Sommige laptops hebben een te hoge case met een scherpe rand. Deze lijkt iets lager aan de voorkant en dat is prettig in combinatie met dat zachte gevoel. De randen zijn afgerond en snijden dus niet, als je op de bank of onderweg je laptop op je lap hebt is dat fijn.

De case heb ik niet opengemaakt. Mocht je dat willen moet je van een kabouter torx schroevendraaier hebben. Voor zover ik kan vinden is vrijwel alles gesoldeerd, voor zover het het niet in de package van de Snapdragon zit. Plaatjes van de binnenkant van de laptop zijn online wel te vinden. De NVME kan je eenvoudig vervangen door een ander exemplaar mocht je dat nodig vinden, 1TB kan hard gaan als je gaat gamen en LLMen, heb ik gemerkt.

Naast het keyboard in de zijvlakken zitten gleufjes zoals je kan zien op de foto's, het zou kunnen dat daar vuil komt te zitten, maar dat kan ik niet beoordelen in de korte tijd die ik het systeem heb. Ik denk dat het wel meevalt, en anders relatief eenvoudig schoon te maken is.

De toetsenbordverlichting kent 3 standen + uit. Als je de microfoon uitzet via de snelkoppeling gaat er een lampje in de toets branden, net als voor de camera. Handig als je in je videocall weer eens niet te verstaan bent en je probeert uit te vogelen waarom.

De laptop mist helaas een vingerafdruklezer - je zal het met de webcam/Hello moeten doen. Of dat werkt weet ik niet, want dat is niet beschikbaar tijdens de test (Windows activatie issue, er zijn er meer). Ik vind een vingerafdruk handig, ik ben gewend dat je die kan indrukken (MacBook, mijn eigen Asus), daar zit de vingerafdrukscanner in de aantoets. Gemiste kans dus, want hier zit de aantoets in het keyboard, en daar had prima deze gepast. (wel eentje gebruiken die met Linux werkt graag..)

Het trackpad is een clicker, dus je moet hem indrukkken voor response. Dit is net als bij mijn eigen laptops, de MacBook is wat dat betreft fijner. Als je langs de zijkant veegt, kan je of de brightness regelen, of het volume, of spoelen in media. Aangezien daar ook knoppen voor zijn, zag ik daar dan de meerwaarde eerst niet van, maar het is er wel en ik gebruik het als snel wel. Slimme vondst. Ik heb geen last gehad dat het touchpad meedoet als ik aan het tikken ben: dat lijkt dus goed uit te schakelen.

Er zit geen lampje op de case die laat zien dat de A16 aanstaat. Dat had ook in de aantoets kunnen zitten, net als de ledjes voor de webcam & microfoon als ze geblokkeerd zijn (oranje leds). Er is wel een lampje aan de zijkant dat ie aan de stroom ligt:



Deze led zit bij deze machine aan dezelfde kant als de usb-c poortjes. Handig. Als het lampje wit is, is ie vol, anders dus oranje. Als je hem niet aan de stekker hebt en je zet hem aan, is er geen powerled, maar de toetsenbordverlichting gaat wel aan als je hem aanzet, dus dan zie je toch dat je de aantoets goed geraakt hebt.

De 1080p webcam doet het goed, ik heb er even mee gespeeld en ik vind het beeld korrelig, gemiste kans, mijn 2 jaar oude telefoon heeft al 16MP als selfiecam. De webcam in de MacBook is helemaal niet korrelig en heeft een hogere resolutie, dus als je dat vooral wel nodig hebt is het iets om rekening mee te houden en een beetje gekke keuze voor zo'n premium product.

Scherm

Het OLED scherm is erg fijn en ondersteunt HDR. Het is gewoon vierkant, dus geen verloren pixels in afgeronde hoeken. Ik vind dit prettig, dan is een 2880x1800 ook echt die resolutie, in plaats van dat je pixels nog in de fabriek liggen. Ik zat buiten met de machine te spelen vorige week, volop zon. Ik kan dan het scherm goed aflezen in de tuin.

De machine is niet geregistreerd bij Microsoft, dan kan je dingen niet aanpassen en krijg je een donker profiel in Windows 11. Ook het donkere profiel was in de tuin prima aflezen. Het scherm spiegelt wel, maar kan fel genoeg om daar dan geen last van te hebben. Hij heeft geen touchscreen, wat wel in de laptops die ik op de foto's heb gezet aanwezig is. Ik gebruik dat toch wel vaak, de A16 Touch zal dat probleem wel oplossen.

Windows kan het scherm dimmen op basis van omgevingslicht en content - dat stond aan maar het verschil in helderheid wisselt dan te heftig in de lagere helderheid en dat valt mij dan teveel op. Ik heb dit daarom uitgezet.

Geluid

Ik speelde wat muziek vanaf Youtube via de speakers, die klinken goed. Mocht je veel op reis moeten en van hotel naar B&B gaan waarbij je je favoriete serie (of het nieuws) 's avonds op de laptop wil kijken kan dat heel goed zonder koptelefoon.

Bij de verschillende games die ik speelde, speelde ik het geluid over de speakers. Het is geen setje actieve speakers op je buro, maar goed voor een laptop. Hier kan je dus ook uitstekend mee videobellen, gamen en een muziekje luisteren als je op pad bent.(Macbook Air is vergelijkbaar) Om op je hotelkamer muziek te spelen heb je geen extra speaker meer nodig.

Aansluiten

De Snapdragon heeft wifi-7, lekker snel. Ik heb geen wifi-7 dus ik kan dit niet testen, mijn eigen Asus wifi werkt iig prima. Er zit geen aansluiting voor een RJ45 op, maar dat is op te lossen met een dongle zoals deze die in alles voorziet op usb-c.

Wel heeft de Zenbook een fullsize SD-kaartlezer, wat handig is en goed combineerd met het scherm als je foto's wilt bekijken onderweg, net als 2 usb-c poorten, een usb-a poort en een grote hdmi poort. Ook is er nog een koptelefoon aansluiting. Voeding kan op beide USB-c poorten.

Voor mensen met draadjesvrees is er bluetooth om muizen, keyboards, headsets etc aan te sluiten. Koppelen gaat vlot genoeg.

Performance

Wat ik vervolgens graag wilde weten is hoe snel de A16 zou zijn met de Snapdragon ARM CPU: nou, *inmiddels* prima.

Toen ik de machine net had merkte ik dat als ik een usb stick liet schrijven terwijl ik zat te tikken, er vertraging ontstond. Gek, met 18 cores. Niet alleen bij tiepen, ook het schuiven of resizen van windows had dit, ook zonder multitasken. Ik schrijf dit stukje natuurlijk in Notepad met alle toeters en bellen van Microsoft uit, en daar ervaarde ik ook delays. in het typen Dat heb ik bij eigen Asus laptop nooit zo ervaren, en al helemaal niet bij de MacBook Air, die komt met zijn cpu toch het meest in de buurt.

Tijdens de testperiode kwam er echter meermaals een update voor het bios binnen (beide duurden lang om te installeren, inlusief een fan die op 150% ging loeien) en die lijken al deze klachten opgelost te hebben, ik heb ook alles weer opnieuw gedaan: klachten als vertraging bij typen of het schuiven van schermen - alles is opgelost met de eerste update. Er kwam dus later nog een update langs.

Voor de update en na de update deed ik een Geekbench test, voor wat het waard is ..

CPU & GPU

In eerste instantie kreeg ik deze resultaten:

• CPU
• GPU

Dat werkte dus prima. Ik wilde hierme de fan aankrijgen, om te kijken hoeveel herrie het apparaat maakt en dat is gelukt. Maar als de fan aan is op die lage snelheid hoor je hem wel, al is deze dan echt bijna onhoorbaar. Als je iets over de speakers draait hoor je hem denk ik niet.

Na de Bios update heb ik het nog eens getest:

• CPU
• GPU

Zonder verdere aanpassingen een score die twintig tot dertig procent hoger ligt: ik denk dat het performance probleem wel opgelost is nu. De fan ging in de tweede run niet eens meer aan!

Ik heb na de tweede update geen test meer gedaan, ik verwacht een verdere verbetering.

Games

Het slaat nergens op, gamen op zo'n licht apparaat, maar goed, toch geprobeerd.

Ik heb eerst Xonotic geinstalleerd, mijn Benchmark. Daar is geen aarch64 van voor Windows, maar het werkt na die update prima. Ook op mijn tweede scherm op hoge resolutie. (Dit is een bejaard spel trouwens, met zonder echte systeemeisen)

Daarna heb ik Steam erop gezet. Ik heb ik wat games uit mijn library gehaald en die doen het prima. Ik denk dat niet die aarch64 zijn, Steam zit in "Program Files (x86)" en daarna kom je in de Steam structuur uit, die is onnavolgbaar dus ik kan niet vinden waar die games dan staan. De games die ik getest heb, doen het goed, al speel ik vooral oudere games en ik heb geen enkele instelling aangepast. (Hitman, RDR2)

Bij games gaat de cpu fan niet aan. Althans, niet hoorbaar.

Ik zie deze machine inmiddels als het apparaat dat je meeneemt als je op (zaken)reis gaat, het gewicht maakt dit immers prima mogelijk, en dan kan je dus onderweg ook prima gamen.

Werk machine?

MS Office - uiteraard geen enkel probleem, behalve de haperingen die ik eerder gezien heb, maar die zijn dus nu weg. De machine heeft 18 (gelijke!) cores, er is dus capaciteit te over.

Ik wilde Podman gebruiken om iets met containers te doen om de NPU te gebruiken: op de laptop staat dat het een copiloot pc is en er zit dus een npu in. Ik wilde dat met containers doen, maar. Dat lukt niet, want Podman blijft x86 (ok, AMD64) virtual machine images installeren. En dat is niet handig, want die doen het echt niet; dit is trouwens geen A16 issue, maar een Podman issue omdat die nog niet in AARCH64 voorziet.

Omdat WSL nu toch geinstalleerd was, heb ik via WSL maar een vm opgespint, daar containers in draaien gaat verder prima, maar ik heb de NPU daar niet meer mee kunnen aanspreken.

Omdat dit een sample is durf ik het niet aan een Linux distro te installeren. Er zijn wel aarch64 versies van de grote distros beschikbaar en die kan je gewoon op de machine zetten, mocht het je lukken van USB te booten. (altijd een puzzel)

Alle office programmas werken gewoon goed omdat die net als Firefox (uit de MS Store) en dergelijke ook Aarch64 zijn. De x86 games en andere zaken doen het verder goed (op die vm voor Podman na dus) en ik verwacht dat alle normale werk programmatuur gewoon goed werkt. Ik denk dat dat Podman gedoe een * pjottum probleem is, niet zozeer van de laptop.

Iets met LLMs proberen

Als laatste heb ik wat webtutorials voor LLMs gevolgd om de NPU te gebruiken. Helaas, Ollama gebruikt de NPU niet, en met AnythingLLM kreeg ik dit ook zo snel niet aan de gang. In Ollama gebruikte ik LLama3.1 en die ging vrolijk deze review samenvatten, of me uitleggen hoe je koekjes moet bakken enzovoorts.

Uiteindelijk doet het er ook niet zo toe of de NPU het vandaag doet: de 18 cores deden het ook prima. Ze stonden gezellig allemaal op (vrijwel) 100% en de fan draaide weer bijna onhoorbaar. Die NPU krijg je zeker werkend als je wel weet wat je doet.

Conclusie

Voor zover ik tests kan bedenken is deze machine er met vlag en wimpel doorheen gekomen. De overcapaciteit van de cpu en het geheugen doen me denken dat deze laptop totdat je hem fysiek kapot maakt je favoriete werkmachine kan zijn. ARM ftw!

Ik zou erg blij zijn met deze laptop. Het is een mooie machine die prima en stevig aanvoelt en de specs zijn goed. Het HDR-OLED scherm is prachtig en de machine werkt prima met de programmatuur die ik zo snel kan testen. Helaas is de prijs is gigantisch maar ik denk dat je hier jaren mee kan doen dus dat weegt daar voor mij tegenop.