Het next-gen dvd-formaat: blu-ray vs hd-dvd

Wat de ondersteuning van verschillende codecs betreft, beschikken hd-dvd en blu-ray in principe over vergelijkbare mogelijkheden. Omdat hier en daar toch andere accenten gelegd werden en prioriteiten anders gesteld werden, worden de beide standaarden hieronder afzonderlijk besproken.

Hd-dvd

Hardware is natuurlijk van essentieel belang, maar minstens even belangrijk is hoe beeld, geluid en gegevens op de schijfjes vastgelegd worden. Toshiba en zijn volgelingen besloten voor het coderen van bewegende beelden gebruik te maken van mpeg-4 avc, vc-1 en mpeg-2. Mpeg-2 werd behouden ten behoeve van de compatibiliteit met de dvd-standaard, terwijl de twee andere codecs geïntroduceerd werden voor highdefinition materiaal. Vc-1 is Microsofts tegenhanger van h.264 uit de blu-ray-wereld, zie verder, en is gebaseerd op windows media 9. De voorkeur lijkt bij contentproducerende bedrijven uit te gaan naar deze mpeg-4-variant.

Ook geluid moet ingepakt worden alvorens op het schijfje geperst te worden en daarvoor beschikt hd-dvd over verschillende formaten. Niet alleen dolby digital ac-3 wordt ondersteund, maar ook dts en het ongecomprimeerde pcm behoren tot de beschikbare formaten. Deze codecs zijn overigens geen nieuwkomers, want werden ook al voor de inmiddels aan vervanging toe zijnde dvd-standaard gebruikt. Voor hogere geluidskwaliteit ondersteunen hd-dvd's echter ook dolby digital plus en de lossless formaten dolby true-hd en dts-hd.

De verschillende Dolby-formaten behoren overigens tot het verplicht te ondersteunden pakket voor lezers die een hd-dvd-stempel willen dragen, zodat fabrikanten er nu probleemloos voor kunnen kiezen een dergelijke soundtrack aan te bieden als enige geluidsband op een hd-dvd. De maximale bitrate van een audiostream op een hd-dvd-schijf bedraagt 24bit met een sampling rate van 192kHz voor tweekanaalsgeluid en 96kHz wanneer acht audiokanalen meegeleverd worden. Dit in contrast tot dvd-schijfjes, waar het geluid vaak beperkt is tot 5.1-kwaliteit. Ter referentie: een gemiddelde Hollywood-productie wordt gemasterd op 24bit en 48kHz en is vaak zelfs beperkt tot 16bit.

Blu-ray

Voor het uitpakken van beeldmateriaal is ondersteuning voor mpeg-2, h.264/avc en smpte vc-1 verplicht voor elke blu-ray-speler. Ook in deze spelers werd de mpeg-2-ondersteuning aangehouden om compatibiliteit met de huidige collectie dvd's van filmliefhebbers te behouden. H.264 wordt ook vaak aangeduid als 'mpeg-4 part 10' en is recenter ontwikkeld en waarbij de nadruk ligt op een hoge compressiefactor. Dit houdt meteen ook in dat het coderen en decoderen van videobeelden in dit formaat behoorlijk rekenintensief is. Ter referentie: voor de op 1080i uitgezonden beelden in h.264 van de BBC volstaat een Athlon X2 4200+ net voor het vloeiend afspelen ervan. Mits gpu-acceleratie beschikbaar is, zou een snellere singlecore of een X2 3800+ ook in staat moeten zijn de klus te klaren. Linux-gebruikers blijven overigens in de kou staan, want onder het opensource besturingssysteem is om performance-redenen in de prakijk naar verluidt alleen mogelijk h.264-materiaal te coderen; vloeiend afspelen zit er daar niet in.

Vc-1 is Microsofts tegenhanger van h.264 en is gebaseerd op windows media 9. Filmmaatschappijen die een film op bd-rom willen uitbrengen, zijn verplicht minstens een van deze videocodecs te gebruiken om het beeldmateriaal op te slaan. Aangezien de eerste versies van Sony's Blu-Ray Disc-authoring software alleen met mpeg-2-streams overweg kon, waren de filmmaatschappijen oorspronkelijk gedwongen om van deze standaard gebruik te maken. Tegenwoordig hebben zij echter vrije keuze tussen de verschillende formaten en wordt de beslissing vooral beïnvloed door het totale kostenplaatje en de nodige capaciteit. h.264 en vc-1 kunnen namelijk ruwweg dubbel zoveel beelden kwijt op dezelfde opslagruimte als mpeg-2-bestanden.

Voor de opslag van audiostreams verplicht de Blu-ray Association zowat dezelfde ondersteuning als het DVD Forum. Dolby digital ac-3, dts en pcm (tot 7.1-kanaalsgeluid) behoren tot het verplichte codecpakket. Hardwarefabrikanten kunnen dit aanbod desgewenst uitbreiden met dolby digital plus en de lossless formaten dolby true-hd en dts-hd. Het hoogste dynamisch bereik dat door een blu-ray-speler ondersteund zal worden is zeskanaalsgeluid in 24bit/192kHz-kwaliteit.