2009: Eindelijk schot in hd

Hd-televisies, of ze nu het label hd-ready of full-hd opgeplakt hebben, zijn in talloze Nederlandse huiskamers gemeengoed geworden. Er was echter een probleem: waar bleef de hd-content? In 2009 lijkt de belofte van een breed aanbod van high definition-materiaal en geschikte randapparatuur eindelijk te worden ingelost, al gaat het stapje voor stapje.

Blu-ray

De eerste pleitbezorger van hd was het blu-ray-formaat. Nadat de format war tussen blu-ray en hd-dvd, oftewel Sony versus Toshiba, in het voordeel van eerstgenoemde werd beslecht, ontstond er eindelijk een industriestandaard voor het opslaan van hd-video op optische dragers. Hierdoor kon de prijs van een gemiddelde blu-ray-speler snel omlaag en gingen vrijwel alle a- en b-merken geschikte players en recorders bouwen. Zelfs Toshiba koos eieren voor zijn geld en besloot tot de bouw van blu-ray-spelers.

Inmiddels zijn in de Nederlandse winkels al blu-ray-spelers te vinden voor 150 euro of minder. Bovendien is de meest populaire 'speler', de Playstation 3-spelcomputer, fors in prijs verlaagd. Ook het aantal titels dat beschikbaar komt, groeit snel, al is nog niet de kritische massa behaald die de prijzen voor een schijfje versneld doen dalen.

Om blu-ray aantrekkelijker te maken voor de consument, werd in 2008 BD-live geïntroduceerd. Deze functionaliteit moet het mogelijk maken om interactieve content van internet te halen en deze aan de kijker te presenteren. Ook wordt BonusView, een picture-in-picture-functie, mogelijk. In 2009 kwamen de eerste titels beschikbaar die gebruik maken van BD-live en zijn meer spelers uitgerust met de vereiste ethernetaansluiting. Van een stormloop aan BD-live-titels is echter nog geen sprake.

Ondanks de opmars van Sony's hd-formaat, blijven een aantal potentiële afzetgebieden achter op de verwachtingen van de fabrikanten. Zo wil de verkoop van blu-ray-spelers en -recorders voor pc's nog niet aantrekken; vrijwel alle nieuwe desktops en laptops zijn nog voorzien van een dvd-brander. Ook blijft Apple nog aan de zijlijn staan. Een officiële reden is nooit gegeven, maar vermoedelijk hoopt Apple vooral op verkoop van hd-titels uit zijn iTunes Store.

In 2010 moet 3d hét verkoopargument gaan worden voor nieuwe blu-ray-titels. De standaard is inmiddel grotendeels afgerond en met bioscoophits als Avatar lijkt het ook aan de contentkant goed te zitten. De kijker zal echter niet alleen een geschikte televisie moeten hebben, ook zal de blu-ray-speler met het formaat overweg moeten kunnen.

Een andere manier om hd-content te bekijken is het gebruiken van video on demand-diensten. In Nederland is kabelaar Ziggo bezig om films in hd aan te bieden en UPC wil daar in 2010 mee beginnen. Om deze films te kunnen bekijken, proberen de kabelaars kijkers over te halen om geschikte hd-settopboxen aan te schaffen, veelal met pvr-functionaliteit. Een nadeel van deze recorders is echter dat de gebruiker zijn opnames niet extern kan benaderen, waardoor archiveren praktisch onmogelijk is. Vod-films kunnen bovendien niet worden opgenomen.

In het buitenland, en dan met name in de VS, is de markt voor hd-content meer in beweging. Via Netflix kan de kijker via diverse settopboxen, de Xbox 360 en de PS3 films in hoge kwaliteit streaming bekijken. Andere iptv-diensten, zoals Apple met zijn filmaanbod in de iTunes Store, volgen dit voorbeeld. Microsoft wil op termijn zijn hd-aanbod ook in Nederland en België aan de man gaan brengen.

Op internet experimenteert YouTube met streaming hd-video in 720p- tot zelfs 1080p-kwaliteit. Het zal niet lang duren voordat deze content naast de pc ook direct op de televisie is te bekijken. De BBC, dat al veel succes heeft met zijn iPlayer-dienst, biedt via zijn iptv-platform een aantal programma's in hd-kwaliteit aan. Daarbij is gekozen voor een 720p-resolutie met h.264-compressie. De bitrate bedraagt 3,2Mbps.

De Nederlandse omroepen zijn nog niet zo ver. Het populaire UitzendingGemist van de publieke omroepen serveert weliswaar miljoenen streams op meerdere platformen, maar hd-kwaliteit is daar niet te vinden, ook niet via de aanvullende betaalde service van de kabelaars. De omroepen zouden vrezen dat een hd-aanbod kijkers zou wegtrekken van het klassieke uitzendingschema, waardoor de STER reclame-inkomsten zou mislopen. Of deze houding stand kan houden is de vraag: in toenemende mate kiest de kijker zelf wanneer en hoe hij een programma kijkt.

De commerciële omroepen doen het niet veel beter; SBS probeert het met Veamer, waar tegen betaling series en films bekeken kunnen worden. Behalve stringente drm, die overigens alleen op Windows-machines werkt, is er vooralsnog geen hd-aanbod beschikbaar. RTL Video en RTL Gemist kampen met hetzelfde euvel.

In Nederland besloten de publieke omroepen in juni om de drie netten in hd-kwaliteit uit te gaan zenden, ondanks dat het merendeel van de uitzendingen voorlopig nog in upscaled sd-kwaliteit zal worden uitgezonden. De grote kabelaars - UPC, Ziggo en Caiway - besloten de drie zenders bovendien in hun digitale televisiepakketten op te gaan nemen, al dan niet tegen meerprijs. Als standaard werd voor 1080i gekozen.

Bij CanalDigitaal, de aanbieder van satelliet-tv, ging de invoering van Nederlandse hd-zenders door ruimtegebrek op de Astra-transponders moeizaam. Momenteel worden alleen Nederland 1 en RTL 4 in hd doorgegeven, een situatie waar in maart 2010 een einde aan moet komen door een aantal zenders in mpeg4 te gaan uitzenden.

Ook de commerciële omroepen wagen de stap om hun programma-aanbod in hd uit te gaan zenden. RTL 7 en 8 zijn bij UPC al op de kabel en Caiway laat alle vier zenders van RTL al in hd zien. Ziggo-abonnees moeten het vooralsnog zonder RTL in hd doen, omdat de partijen het nog niet eens zijn geworden over een eventuele vergoeding. SBS heeft momenteel alleen Net 5 HD in de lucht. Ook hier verschilt het per kabelaar of de zender te ontvangen is.

Via Digitenne van KPN zal geen hd-televisie worden aangeboden, zo heeft KPN laten weten. Niet alleen is de huidige standaard - dvb-t dat gebruik maakt van mpeg2-streams - daar niet geschikt voor, ook is er onvoldoende bandbreedte beschikbaar. Iptv-aanbieders, waaronder opnieuw KPN en concurrent Tele2, zien wel mogelijkheden om via vdsl2, of in enkele gevallen glasvezel, hd-televisie aan te gaan bieden. In theorie kunnen iptv-aanbieders alle zenders in hd aanbieden, omdat zij per abonnee slechts één stream doorsturen. Toch zal het nog enige tijd gaan duren voordat deze techniek volwassen is geworden.

Voor wie zelf hd-materiaal op zijn platte televisie wilde afspelen met behulp van een mediaspeler, was 2009 een uitstekend jaar. Een groot aantal fabrikanten introduceerde apparaatjes die het streamen van hd-content tot en met 1080p mogelijk maken. Ook de prijs voor de hardware daalde gestaag, waardoor dergelijke spelers voor minder dan honderd euro binnen handbereik kwamen.

Het meest succesvolle platform in 2009 waren mediaspelers op basis van chipsets van Sigma Designs. Vooral spelers als de WD TV en de opvolger WD TV Live gingen als zoete broodjes over de toonbank. Hoewel deze spelers geen ruimte boden voor een harddisk, waren juist hun eenvoud en lage prijs de drijvende kracht. Aan de andere kant van het spectrum kwam Syabas met de Popcorn Hour C-200 op de markt, een compleet uitgeruste speler waarin zelfs een blu-ray-speler kan worden geplaatst.

Toch kreeg Sigma Designs met de komst van de Realtek RTD128x-chipset een geduchte concurrent. Onder andere de Asus O!Play, de Xtreamer en de PlayOn!HD van AC Ryan deden het in 2009 goed op de markt. Bovendien waren de spelers goed betaalbaar.

Ondanks het brede aanbod van dedicated mediaspelers, krijgen deze apparaatjes in toenemende mate concurrentie van htpc's op basis van Atom-processors en het Ion-platform van Nvidia. Een handige hobbyist kan in combinatie met bijvoorbeeld XBMC een capabele mini-htpc naast zijn televisie zetten. Met de aankondiging van het Ion2-platform en een nieuwe lichting Atom-processors in 2010 wordt deze hardware nog interessanter.

In 2010 komt er met de Intel CE 3100-chipset een nieuwe speler van formaat op de markt voor mediaspelers. Onder andere Conceptronic zal zijn Yuixx-mediaspeler gaan uitrusten met deze chip. Omdat kastjes als de Yuixx in staat zullen zijn om digitale televisie te verwerken, heeft dit platform goede groeikansen. Het zal echter de vraag zijn of Intel voldoende met de prijzen kan zakken om ook de onderkant van de markt te kunnen gaan bedienen.