To block or not to block?

Dit najaar komt de EU met een uitgebreid pakket antiterreurvoorstellen. Onder meer een filterplicht voor isp's op extremistisch materiaal maakt daar deel van uit, iets dat tevens in het Nederlandse regeerakkoord is terug te vinden. Tweakers hebben doorgaans niet zo'n hoge pet op van censuur, maar ook dit deel van de bevolking lijkt er wel voor te porren, mits je op de juiste knopjes drukt: de helft vindt dat isp's zowel echte als virtuele kinderporno zouden moeten blokkeren. Eerder dit jaar waarschuwde rechtenprofessor Egbert Dommering tegen een 'door politiek sentiment over terrorisme en kinderporno ingegeven controledrang', en plaatste vraagtekens bij de gedachtegang dat de eerste instantie die iets zou kunnen doen, dat dan ook moet doen. Volgt uit het feit dat isp's in staat zijn om het online materiaal dat wij consumeren te controleren, dat zij er 'dus' verantwoordelijk voor moeten worden gemaakt?

Voor wat kinderporno betreft kan die vraag in Nederland vooralsnog met 'nee' worden beantwoord: hoewel een aantal isp's sites blokkeert, komt er geen wettelijke plicht. Eurocommissaris van Justitie Franco Frattini heeft echter recentelijk laten weten dat er voorstellen op de plank liggen volgens welke internetproviders aangeklaagd kunnen worden voor het doorlaten van sites met extremistisch materiaal zoals bomhandleidingen. Volgens hem moeten daartoe enkel juridische barrières worden geslecht, en geen technische. 'Immers, hoe kan China anders sites blokkeren?', zo vraagt de Eurocommissaris zich af. Het redden van mensenlevens uit de klauwen van bloeddorstige terroristen mag dan een nobel doel worden genoemd, maar ik krijg hier toch een beetje een nare bijsmaak van. Frattini impliceert hier immers dat er een censuurinfrastructuur naar Chinees model moet worden opgezet, hoewel hij het voor wat betreft het materiaal dat geblokkeerd zou moeten worden, beperkt tot extremistische content waar daadwerkelijk aanslagen mee kunnen worden voorbereid. Maar het regeerakkoord waar ons huidige kabinet op stoelt gaat nog een stap verder. De bewuste passage luidt als volgt.

Teneinde radicaliserende boodschappen en voorlichting over de middelen van terreur te bestrijden, wordt voorzien in de mogelijkheid om het doorgeven van boodschappen door 'internet-providers' te verbieden.

Met het zinsdeel 'middelen van terreur' zitten we nog op Frattini's lijn, die zelf al voor niet malse kritiek vatbaar is, maar 'radicaliserende boodschappen'? Wanneer is iets nou eigenlijk precies radicaal? Moeten moslimjongeren die zich in hun geloof willen verdiepen en willen weten waarom de jihad al dan niet gerechtvaardigd zou zijn, na het klikken op een door een neef uit Marokko doorgestuurde link, onmiddellijk op een pagina van de politie belanden die zegt dat de betreffende site verboden materiaal bevat? Ik wil nog wel eens zien hoe de moslimgemeenschap dáár op reageert, of wacht... misschien toch liever niet. Want wat gebeurt er als we een aantal jaren verder zijn met onze technisch vernuftige censuurtechnologie? Als informatie over middelen van terreur wordt geblokkeerd, duurt het wellicht niet lang voordat iemand opmerkt dat het toch eigenlijk vreemd is dat informatie over 'middelen voor het plegen van ernstige misdrijven' wel mag worden doorgelaten. Dat de Zweedse politie overweegt om The Pirate Bay op een zwarte lijst van kinderpornosites op te nemen, illustreert goed wat er kan gebeuren als er eenmaal censuur wordt toegepast. Ongetwijfeld zullen de Europese copyrightwaakhonden nog wel een blik lobbyisten opentrekken om te proberen sites met mp3'tjes of informatie over filesharing geblokkeerd te krijgen, zoals de industrie ook heeft getracht om de dataretentiewetgeving in te zetten tegen piraterij.

Nou ben ik van mening dat het opzetten van een censuurinfrastructuur, met alle mogelijke gevolgen van dien, al erg genoeg is, maar als het dan moet, doe het dan alstjeblieft om een zinnige reden. Als 21^e-eeuwse terrorist ben je natuurlijk goed op de hoogte van de laatste technologie, en volg je bovendien het nieuws. Ik denk eerlijk gezegd dat het terroristengilde het lachen moelijk in heeft kunnen houden bij het lezen van Frattini's voorstellen. Zelfs de knapen die in 2004 na de belegering in het Haagse Laakkwartier waren opgepakt, en die kon je nou niet echt profs noemen, wisselden versleutelde berichten uit. Mocht er in Europa een aanslag worden beraamd en de onfortuinlijke bommenmaker blijkt geen toegang tot zijn favoriete instructiesite meer te hebben, dan volstaat bovendien een mailtje naar een collega elders ter wereld voor een vers bomrecept. Ik kan mij dan ook niet voorstellen dat een serieuze poging tot een aanslag door Frattini's voorstellen verijdeld zou kunnen worden. Daar zullen mijns inziens toch echt vuile handen voor moeten worden gemaakt met het ouderwetse inlichtingen- en infiltratiewerk.