Sony kondigt vandaag zijn eerste twee 'True RGB'-led-tv's aan: de Bravia 7 II en Bravia 9 II. Die laatste is het topmodel voor 2026; Sony positioneert deze tv boven de Bravia 8 II met QD-oledpaneel.
Wij konden de nieuwe tv's al bekijken op het Europese hoofdkantoor van Sony om een eerste indruk op te doen en te zien of deze tv's inderdaad beter presteren dan QD-oled.
De markt voor lcd-televisies is de laatste jaren weer volop in beweging, waarbij vooral de ontwikkeling van backlighttechnologie in een stroomversnelling is gekomen. De komst van quantumtechnologie zorgde enkele jaren geleden voor een grote verbetering van het kleurbereik. Dankzij steeds betere processors zijn backlights met meer dan tweeduizend individueel dimbare zones inmiddels geen bijzonderheid meer.
Vorig jaar zagen we voor het eerst rgb-backlights, toen Hisense en Samsung als eerste televisies uitbrachten waarbij niet alleen de helderheid, maar ook de kleur van de backlight per zone afgestemd kan worden op het getoonde beeld. Ook Sony komt nu met dit type backlight.
:strip_exif()/i/2008187196.jpeg?f=imagegallery)
Sony heeft een naam hoog te houden als het om goede aansturing van lcd-backlights gaat. De afgelopen jaren wist Sony vaak verrassend goede resultaten neer te zetten met tv's die minder individuele dimmingzones hadden dan concurrerende modellen.
Dat komt doordat alleen het aantal dimmingzones niet alles zegt over de uiteindelijke beeldkwaliteit. De samenwerking tussen backlight en paneel is cruciaal voor heldere highlights, een hoog contrast en vloeiende helderheidsovergangen. Sony heeft veel ervaring met het ontwikkelen van de software die dat allemaal mogelijk maakt. Ook bij de nieuwe Bravia 7 II en Bravia 9 II moet de 'RGB Backlight Master Drive Pro', zoals Sony zijn backlightaansturing noemt, het verschil maken ten opzichte van concurrerende modellen.
Sony, TCL en de joint venture 'Bravia'
TCL en Sony maakten eerder dit jaar bekend de joint venture 'Bravia' op te richten. Dit nieuwe bedrijf, waarvan TCL 51 procent en Sony 49 procent in handen krijgt, gaat vanaf 2027 de productontwikkeling, het ontwerp, de productie, de verkoop, de logistiek en de klantenservice van Sony Bravia‑televisies en -audioproducten verzorgen. De verwachting is dat het bedrijf in april 2027 officieel van start gaat.
Alle televisie- en audioproducten voor 2026 zijn dus nog volledig door Sony zelf ontwikkeld en geproduceerd. Naar wij begrijpen, gebeurt ook de ontwikkeling van nieuwe producten voor 2027 nog geheel door Sony zelf.
Doorzichtige stand en mat scherm
De nieuwe Bravia 7 II en 9 II zijn gebouwd rond dezelfde basis en lijken uiterlijk dan ook sterk op elkaar. In het design vallen beide tv's op door hun nieuwe 'Mirage Stand': een centrale voet waarvan het middendeel gemaakt is van doorzichtig kunststof met een fresnelachtige werking die het licht breekt. Daardoor komt er licht door de voet. Met wat inbeeldingsvermogen lijkt de tv daardoor te zweven. Omdat het licht gebroken wordt, zijn kabels die achter de stand langs naar beneden lopen bijna niet zichtbaar. Het resultaat is fraai, maar subtiel, omdat de doorzichtige hals slechts een paar centimeter hoog is.
:strip_exif()/i/2008187192.jpeg?f=imagegallery)
Het grootste uiterlijke verschil tussen de tv's is de afwerking van het paneel. De Bravia 7 II heeft een normaal glossy paneel, terwijl de Bravia 9 II een mat, sterk ontspiegeld scherm heeft. Daarmee is Sony na Samsung en Hisense de derde fabrikant die zijn topmodellen voorziet van een mat scherm. Een voordeel van deze matte afwerking is dat reflecties van ramen of lampen minder zichtbaar zijn. Een nadeel is dat het scherm in een helder verlichte ruimte wat minder zwart oogt. Kort door de bocht kun je zeggen dat reflecties worden uitgesmeerd. Het is dus niet zo dat je helemaal geen last hebt van licht dat op het scherm valt.
De Bravia 7 II komt beschikbaar in beeldmaten van 50, 55, 65, 75, 85 en 98 inch, en de Bravia 9 II in 65, 75, 85 en 115 inch. De grootste variant van de Bravia 9 II krijgt overigens geen mat scherm, maar behoudt een gewone glossy afwerking.
:strip_exif()/i/2008187194.jpeg?f=imagegallery)
Beide televisies draaien op Google TV; welke soc Sony hiervoor gebruikt, is niet bekend. De tv's beschikken over 'ambient optimization', waarbij beeld én geluid desgewenst automatisch worden afgestemd op de ruimte en de kijkpositie. Ze ondersteunen alle hdr-formaten inclusief Dolby Vision, en Dolby Atmos- en DTS:X-geluid.
Dat geluid wordt weergegeven via luidsprekers die aan de zijkant in de bezels van de schermen zijn verwerkt. Hierdoor klinkt het geluid niet alsof het onder het beeld vandaan komt, maar lijkt het echt uit het midden van het scherm te komen. De Bravia 9 II heeft daarnaast een uitgebreider geluidssysteem met omhooggerichte luidsprekers voor ruimtelijke Dolby Atmos-effecten.
4000 nits en bijna 2000 zones
Sony is zoals altijd erg terughoudend met het vrijgeven van specificaties, maar tijdens de previewsessie hebben we wel het nodige kunnen herleiden. Tijdens het persevenement dat wij bijwoonden, toonde Sony opengewerkte versies van de Bravia 9 van vorig jaar naast de nieuwe Bravia 9 II. Daarbij was duidelijk zichtbaar dat het nieuwe model precies evenveel leds heeft als zijn voorganger, en dat deze nog steeds in clusters van vier worden aangestuurd.
Bij onze review van de 75"-versie van de Bravia 9 telden we 60x32 zones, oftewel 1920 in totaal. Dat zou dus ook gelden voor de Bravia 9 II. De Bravia 7 II heeft minder dimmingzones, al wilde Sony niet vertellen hoeveel minder dit er precies zijn.
:strip_exif()/i/2008187164.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187168.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187166.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187162.jpeg?f=imagegallery)
Backlightvergelijking: Sony Bravia 9 (blauwe leds + quantumdots) en Bravia 9 II (rgb-leds)
Over de piekhelderheid van zijn tv's doet Sony doorgaans ook geen uitspraken, maar bij een demo met op 4000 nits gemasterde hdr-content was te zien dat de Bravia 9 II deze zonder tonemapping kon tonen. Dit leidt tot de logische conclusie dat de piekhelderheid van deze tv in elk geval 4000 nits is, en mogelijk zelfs nog iets hoger ligt. Sony wilde mijn conclusie desgevraagd bevestigen noch ontkennen. Tegelijkertijd vertelde Sony ons wel dat de helderheid van de Bravia 7 II ongeveer de helft lager ligt, dus rond 2000 nits.
True RGB
Sony legde tijdens de introductie van de nieuwe tv's veel nadruk op het feit dat de toestellen een echte rgb-backlight gebruiken. Dit in tegenstelling tot sommige andere televisies die ook als rgb-led in de markt worden gezet, maar waarvan de backlight uitsluitend uit blauwe en groene leds bestaat, en het rode deel van het lichtspectrum door een fosforcoating wordt verzorgd (zoals bij de MRGB 8-serie van LG). Dit type tv's heeft wel een breed kleurspectrum, maar de backlight zendt altijd wit licht uit. Alleen rood, groen of blauw licht afzonderlijk uitzenden is niet mogelijk.
:strip_exif()/i/2008187170.jpeg?f=imagegallery)
Sony claimt de kleur van de backlight ook veel meer dan de concurrentie aan te passen aan de inhoud van het beeld. Bij groen grasland lichten dus alleen de groene leds van de backlight op, en bij een blauwe lucht alleen de blauwe leds. Dat klinkt logisch, maar zodra er ook maar iets van een andere kleur of wit licht nodig is, moeten ook de andere kleuren worden bijgemengd.
Volgens Sony sturen concurrenten dan vaak 'voor de zekerheid' gemengd wit licht uit. Dat is nadelig voor het energiegebruik, de piekhelderheid en het contrast. Bij de Bravia 7 II en 9 II stelt Sony de kleuraansturing zo goed op orde te hebben, dat het vaker dan de concurrentie ervoor kan kiezen om gericht gekleurd licht uit de backlight te sturen. Of dat in de praktijk echt het geval is, moeten we gaan zien zodra we de toestellen in ons lab hebben voor een test.
Whitebacklightmodus
Omdat de uiteindelijke kleuren die het scherm produceert een samenspel zijn van het licht uit de backlight en de kleurfilters in het lcd-paneel, kunnen hier problemen optreden als de afstemming niet goed verloopt, met ongewenste kleurtinten tot gevolg.
Tijdens demo's stond de Bravia 9 II naast de Bravia 9 van vorig jaar, een Bravia 8 II-QD-oledtelevisie en een professionele Sony BVM-HX3110-masteringmonitor van 4000 nits. Zichtbare kleurfouten zagen we bij de Bravia 9 II niet. Sterker nog, van de drie tv's kwam het beeld van de Bravia 9 II het dichtst in de buurt van de referentiemonitor.
Op het vlak van helderheid, kleurgradaties en kleurtinten kwam de Bravia 9 II tijdens de demo's bijzonder overtuigend naar voren. Ook het contrast en de zwartwaarden in donkere scènes (in een donkere ruimte) waren indrukwekkend goed. Met de ruimteverlichting ingeschakeld was het zwartniveau van de Bravia 9 II zelfs beter dan dat van de Bravia 8 II QD-oled, waarvan het paneel onder invallend licht net als alle QD-oledschermen een wat donkergrijze waas vertoont.
Omdat de high-end tv's van Sony ook veelvuldig in masteringstudio's worden gebruikt, heeft Sony ook een 'white mode' toegevoegd aan de Bravia 7 II en 9 II. Hierbij wordt de rgb-backlight in een witlichtmodus geschakeld, zodat er constant puur wit licht naar het paneel wordt gestuurd. Hierdoor ontstaan er geen potentiële kleurfouten door een mismatch tussen backlight en paneel.
Sony demonstreerde deze functie, wat enkele interessante inzichten opleverde. Zodra de televisie overschakelt naar deze witlichtmodus, neemt het contrast zichtbaar af, vooral bij grotere kijkhoeken. Ook blooming, wat bij de Bravia 9 II in de rgb-modus nauwelijks waarneembaar is, wordt in de witlichtmodus ineens wél zichtbaar. Bovendien leek de kleurweergave er niet duidelijk op vooruit te gaan. Voor alle duidelijkheid: dit betrof een door Sony gegeven demo met vooraf geselecteerde content. We gaan dan ook graag met de nieuwe Sony-tv's aan de slag in ons eigen testlab.
:strip_exif()/i/2008187198.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187200.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187202.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187204.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187206.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187208.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187210.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187212.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008187214.jpeg?f=imagegallery)
V.l.n.r.: Sony Bravia 9 (QD-led), Bravia 9 II (rgb-led), Bravia 8 II (QD-oled)
De Bravia 7 II werd minder uitgebreid gedemonstreerd. Deze tv heeft, zoals genoemd, een lagere helderheid en minder dimmingzones. Tijdens een demo waarbij de witte interface van een blu-rayspeler zichtbaar was op een zwarte achtergrond, viel bij de Bravia 7 II duidelijk blooming op, iets wat we bij de 9 II nauwelijks zagen tijdens de sessies met dat toestel.
Prijzen en beschikbaarheid
De Sony Bravia 7 II en 9 II zijn vanaf donderdag 28 mei te preorderen. De adviesprijzen waren op het moment van schrijven nog niet bekend.
Redactie: Eric van Ballegoie • Eindredactie: Monique van den Boomen
/u/472627/crop5c83fe498b36e_cropped.png?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/517503/crop602112b4ac9cb_cropped.jpeg?f=community){kind=small}
/u/282989/FK.png?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/338167/Spiralboxes_60x60.jpg?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/2448066/crop696a2b5bae759_cropped.jpg?f=community){kind=small}
/u/452542/crop57b8a2dd1446b_cropped.png?f=community){kind=small}