Commodore gaat C64 Ultimate-firmware toch niet vergrendelen na communityklachten

Commodore International gaat de software voor de nieuwe C64 Ultimate toch wel openbaar maken. Het bedrijf liet vorige week weten dat het van plan was niet-officiële fpga-firmware niet meer toe te staan op de Commodore 64, maar het draait die beslissing nu terug. Wel waarschuwt het bedrijf dat het dan geen ondersteuning en retouren meer aanbiedt.

Commodore International heeft een blogpost van eerder deze week bijgewerkt. Het bedrijf, dat vorig jaar werd overgenomen door youtuber Perifractic, bracht vorige week een grote update uit voor de Commodore 64 Ultimate. Die console is de eerste hardware die het bedrijf uitbracht sinds de overname.

De eerdere update bracht veel nieuwe functies naar de console. Die kreeg onder andere ondersteuning voor USB-muizen en een verbeterde Basic-editor. Maar de update had ook een keerzijde: in de releasenotes staat onder andere dat Commodore hardwareverificatie wilde toevoegen om te voorkomen dat gebruikers alternatieve firmware op de console installeren.

Volgens Commodore is dat hard nodig, omdat het bedrijf geen goede ondersteuning kan geven als er iets misgaat bij zulke installaties. Het bedrijf heeft naar eigen zeggen al meerdere van zulke voorbeelden gezien, waarbij gebruikers een niet meer werkende Commodore hebben door alternatieve firmware te installeren. Commodore wil verder ook niet dat zulke firmware leidt tot retouren.

Dat schoot menig Commodore-fan in het verkeerde keelgat, zeker omdat uitgerekend de doorstart van het bedrijf komt van fans en YouTubers en een community van knutselaars. Die willen juist graag met eigen firmware aan de gang kunnen.

Door het stof

Commodore heeft nu zijn originele blogpost aangepast en gaat op sociale media door het stof. "We hebben geluisterd. We zijn het ermee eens. Geen fpga-lockdown." Cto Marc Bilodeau heeft daarnaast ook nog een nieuwe blogpost geschreven waarin hij dat standpunt nog eens bevestigt. Dat betekent in de praktijk dat Commodore geen hardwareverificatie aan de console meer gaat toevoegen.

Commodore waarschuwt gebruikers alsnog voor de mogelijke risico's van het gebruik van alternatieve firmware. Ook is het bedrijf bang dat dat invloed kan hebben op het retour- en vervangbeleid van Commodore. Maar, zegt het bedrijf, 'dat is ons probleem, niet dat van jullie'.

In plaats daarvan gaat Commodore duidelijkere waarschuwingen tonen rondom het installeren van firmware of patches door de community. Ook zegt Commodore dat het daar geen gratis ondersteuning of garantie meer voor biedt en ook dat het geen vervangingen meer gaat doen als consoles stuk gaan of gebrickt worden. "We hopen dat jullie ook inzien dat dat een eerlijke balans is."

Reacties (36)

[Devke]

Wat een prachtig stukje nostalgie is dit. Wie is er niet groot mee geworden. De Commodore 64. Wat een geweldige ervaring was dat.

Bestanden opslaan op een cassettebandje en later de floppy disk waar een ruime 600 blocks op konden. Wilde je de andere kant gebruiken, dan draaide je gewoon het bandje of de disk om.

Games als Aztec Challenge, Frogger en Choplifter… wie kent ze niet?

Ik herinner me ook nog een radioprogramma. Hobbyscoop. Aan het eind werd er vaak een programma uitgezonden voor de Commodore 64. Een reeks fluit- en pieptonen die je opnam op een cassette, in de hoop dat de computer ze goed kon lezen.

Zelf programmeren? Geen probleem. Dat ging gewoon in BASIC. Voor die tijd kon deze kleine computer al verrassend veel.

En ja… mijn eerste cloud storage… alleen stond die cloud op cassette.

Downloaden? Dat bestond nog niet… wij hadden gewoon geduld als softwarevereiste.

En dan de matrixprinter… als je een schoolverslag moest printen, moest de televisie maar even een paar tandjes harder.

Gamen kon natuurlijk ook. Soms met een joystick, soms gewoon met het toetsenbord.

Wat een prachtig apparaat, met nog mooiere herinneringen.

[Magic Power]

Games als Aztec Challenge, Frogger en Choplifter… wie kent ze niet?

Ik herniner me daarnaast ook voornamelijk The Last Ninja 1/2/3. Geweldige soundtrack. Leuk spel. Zelfs nu nog goed te spelen met Emulators.

Ik herinner me ook nog een radioprogramma. Hobbyscoop. Aan het eind werd er vaak een programma uitgezonden voor de Commodore 64. Een reeks fluit- en pieptonen die je opnam op een cassette, in de hoop dat de computer ze goed kon lezen.

Mijn vader nam vroeger via Hobbyscoop dan programma's op op een cassetteband. En het dan later uitproberen. Apart dat de data niet digitaal werd gekopieerd, maar dat letterlijk de digitale opslag als audiosignaal kon worden afgespeeld, en dat ergens anders weer opgenomen, en dat het toch werkt.

Gamen kon natuurlijk ook. Soms met een joystick, soms gewoon met het toetsenbord.

Wat een prachtig apparaat, met nog mooiere herinneringen.

Inderdaad een mooi apparaat. Had nog een hele handleiding voor alle Peek en Poke commando's. Zelfs op een gegeven moment erachter gekomen hoe je de verticale scrollbalken buiten het officiele beeld kon maken. Niet dat ik er dan echt iets van maakte trouwens..

[Heroic_Nonsense]

Op de teletektsservice vn RAI (Italiaanse publieke omroep) kon je tot ver in de jaren 90 nog software vinden. Veel tooltjes en serieuze programma's, maar soms ook wel een game.

Hobbyscoop was inderdaad ook erg leuk.

Maar de echte grote klap kwam voor mij toen ik een modem kocht en BBS-en ging bezoeken. Later (op de Amiga) ook FIDOnet, met internetgateways om bestanden via FTP binnen te harken, en vanaf 1993/94-ish via XS4ALL ook direct op internet.

De hele PD-diskettescene heb ik door FIDO- en internet vrijwel overgeslagen (ik kocht er zo nu en dan een van Fish, maar sporadisch).

De Amiga is tot na de eeuwwisseling mijn daily driver geweest, hoewel ik er vanaf de 90s wel een gamePC naast had. Uiteindelijk in 2003 overgestapt op de Mac, met nog altijd een gamePC ernaast.

[Reactie gewijzigd door Heroic_Nonsense op 25 april 2026 08:15]

[FrostHex]

Pitfall, Karate Kid, California Games, Pitstop, wat een tijden waren dat :-]

[dmantione]

Toch is het niet echt een audiosignaal wat de cassetterecorder van Commodore 64 gebruikt: De cassetterecorder geeft door wanneer het signaal van negatief naar positief verandert en de computer meet de tijd van zo'n transitie om te bepalen of er een 0 of een 1 op de band staat. Je kunt een geluidssignaal afspelen met die eigenschappen, maar het is dus niet het geluid zelf waar naar geluisterd wordt.

[Magic Power]

Ik ken de manier van binaire data opslag. Ik bedoelde vooral dat je er een audiosignaal van kon maken, (want het stond al op een cassettebandje), en die via de ether versturen, en dan met ruis erbij op een andere locatie als audiosignaal opslaan, en dat het dan toch als digitaal medium kon worden gebruikt.

[possenier]

Toen ik 6 was, was ik kwaad dat ik een C64 kreeg en geen He-man master of the universe. Nu ben ik er mijn ouders zo dankbaar voor.

Uren Blue max gespeeld en nog veel meer uren basic leren schrijven

[Davey400]

Ik herinner me ook nog een radioprogramma. Hobbyscoop. Aan het eind werd er vaak een programma uitgezonden voor de Commodore 64. Een reeks fluit- en pieptonen die je opnam op een cassette, in de hoop dat de computer ze goed kon lezen.

Dat was niet specifiek voor de C64 maar was uitgevoerd in Basicode, een ‘taal’ die voor een heleboel verschillende homecomputers geschikt was. (En daardoor ook beperkter in zijn mogelijkheden; de uitzending moest immers voldoen aan de beperkingen van alle systemen die met de software konden werken.)

[toro]

Hobbyscoop bestaat nog

https://hobbyscoop.nl

[vj_slof]

Ik mocht van mijn vader vroeger ook geen Speeddos inbouwen in mijn Commodore 64 omdat de garantie dan volgens hem zou vervallen. Niks veranderd in de afgelopen 45 jaar dus.

[Zoijar]

Final cartridge toch

[karel-jacobse]

Power Cartridge, maar ok

[m_snel]

Je had meerdere mogelijkheden.

C64 cartridge

[karel-jacobse]

Ja dat weet ik natuurlijk. Ik deed even een 40 jaar oude advocacy strijd herleven in mijn hoofd.

[dmantione]

En dat is ook exact hoe het moet zijn. Overigens was het zo dat Commodore garantie overliet aan dealers. Die waren voorzien van documentatie en reserveonderdelen en konden een defecte C64 voor je repareren. Veel dealers verdienden zelf een centje bij door hardwaremods als SpeedDOS te installeren en deden dan ook niet moeilijk over garantie als er eentje geïnstalleerd was.

[GeroldM]

Op het eind had ik een C64 met 20 schakelaars ingebouwd in het chassis + een reset-knop. Er moest ook actieve koeling worden toegepast, omdat het dochterbord met ROMs, welke met die 20 schakelaars bediend kon worden, warm liep.

Dat was mijn laatste C64, daarna overgestapt naar een Amiga 1000, deze uitgbreid met extra ChipMem en normaal geheugen en vaste 1.3 KickStart middels dochter-bordjes. Daar ook een MFM hard disk voor gekocht. Wat een ellende...als je die harddisk een keer hard aankeek, kon je het bestandssysteem weer gaan herstellen, wat enorm veel tijd kostte.

Daarna een Amiga 500, een Amiga 1500, een Amiga 2000 en een Amiga 1200. Die laatste in een PC toren gebouwd, voorzien van extra ChipMem en normaal geheugen, een 68030 CPU en een HDD.

Ben daarna in de PC's beland.

Goede tijden beleefd met de Commodore machines, dat is alles wat ik wil zeggen.

[The Zep Man]

Volgens Commodore is dat hard nodig, omdat het bedrijf geen goede ondersteuning kan geven als er iets misgaat bij zulke installaties.

Het bedrijf hoeft geen goede ondersteuning te bieden in zulke "niet ondersteunde" situaties. Ze hoeven alleen maar de tooling aan te bieden om weer tot een ondersteunde situatie te komen. Techneuten doen de rest, en de non-techies die het verprutsen hoef je verder geen ondersteuning te geven.

Dit is een apparaat voor enthousiastelingen. Behandel het zo.

[R_Zwart]

Zelfs die tooling zouden ze niet hoeven te leveren. Als een gebruiker zelf ergens aan gaat sleutelen is dat op eigen risico. Net als met andere producten.

[The Zep Man]

Zelfs die tooling zouden ze niet hoeven te leveren.

Zou ik wel doen. Een flashoperatie kan gewoon fout gaan om wat voor reden dan ook, buiten schuld van de gebruiker om. Recovery tooling voorkomt kosten wanneer zo'n apparaat onder garantie gerepareerd/omgewisseld moet worden en veel frustratie aan de kant van de gebruiker.

Dit zie je terug in veel hardware die bedrijven uitgeven. Valve en Nvidia zijn zo twee voorbeelden die ik kan verzinnen. Zij zullen hier wel goed over nagedacht hebben.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 24 april 2026 20:26]

[batjes]

Zo'n beetje elk moederbord levert de tooling wel en het is niet alsof het die markt schade doet, in tegendeel.

[grrfield]

Een C64 copieert toch uit een of andere ROM het "OS" gewoon naar regulier RAM (waardoor je effectief maar 32KB ter beschikking hebt om te werken)? Bij iedere restart wordt alles toch gewoon gereset?

[dmantione]

Nee, daar klopt niets van. Bovendien gaat dit niet over de originele C64, maar over de C64 Utlimate en die heeft héél wat meer firmware dan de originele C64.

[Davey400]

Een C64 copieert toch uit een of andere ROM het "OS" gewoon naar regulier RAM (waardoor je effectief maar 32KB ter beschikking hebt om te werken)?

Nee, dat klopt niet helemaal.

Het klopt dat je vanuit de Basic interpreter standaard minder RAM beschikbaar hebt.
Dat is niet omdat het ROM gekopieerd wordt naar RAM, maar omdat een deel van de adresruimte naar het ROM wordt verwezen. Het RAM is er wel, maar niet direct beschikbaar omdat je er niet bij kunt.
Die pointers kun je echter aanpassen, waardoor je wel degelijk (veel) meer kunt gebruiken.

Het waren overigens 38911 bytes. 🤓

[Ramoncito]

Ik kan me een moederbord herinneren dat twee BIOS chips had. Eentje backup voor als de ander een probleem had. Zoiets zou met weinig kosten standaard ingebouwd kunnen worden.

[xp2002]

Ja, precies, dat is toch heel positief. Ze hebben geluisterd naar wat de community wil en hebben daarom hun standpunt aangepast. Ik vind het geweldig dat het bedrijf dit zo doet.

Punt was ook dat mensen de verkeerde firmware gingen installeren zoals die van de Ultimate cartridge, die lijkt natuurlijk heel erg op de C64 Ultimate, maar dat is niet de juiste en kan de C64U dus kapot maken. Mensen gaan dan garantie claimen, maar het waren toch user fouten. Daar kan een bedrijf dan niet verantwoordelijk voor gehouden worden. Ze kunnen het repareren voor je, maar niet onder de garantievoorwaarden, maar wel tegen kosten / uurloon.

Dus al met al: een hele nette oplossing. Je mag ermee experimenteren, maar wel op eigen risico. Top!
Overigens ga ik mijn C64U Starlight edition komende week binnenkrijgen. Ik kijk ernaar uit!

[dmantione]

Wat niet echt voor het standpunt van Commodore pleitte is dat geen van de firmwares die je kunt installeren het apparaat onbruikbaar maken. Zelfs als je die verkeerde firmware installeert kun je gewoon weer de officiële installeren en alles werkt weer zoals het moet. Een zware maatregel als het apparaat op slot gooien lijkt dan enigszins overdreven.

[TheVivaldi]

Dat ook, en het verbaast me ook dat mensen zo positief over dit gewijzigde standpunt zijn. Als we in dit artikel Commodore door bijvoorbeeld OPPO vervangen, was iedereen nog altijd boos geweest. Is het de naam Commodore die het hem doet, dat mensen vergevingsgezinder zijn?

[Reactie gewijzigd door TheVivaldi op 25 april 2026 10:55]

[dmantione]

Ik denk vooral het feit dat Perifractic in de gemeenschap behoorlijk wat krediet heeft gecombineerd met dat men vrij makkelijk heeft toegegeven nadat de gemeeschap zijn standpunt innam.

[Gover]

Restricties zijn van alle tijden, ik wilde eind jaren 80 begin jaren 90 torx en andere speciale gereedschappen kopen om lekker te hobbyen. Ik werd letterlijk de winkel uit geduwd want dit soort gereedschap was enkel voor professionals. Daarna ging papa even verhaal halen met zijn personeelspas van grote instituties in die tijd en dan ging er opeens een wereld open...
Ik kan prima begrijpen dat een fabrikant niet op alles garantie kan geven, maar vooraf nadenken over mogelijke toepassingen is anno - de afgelopen 20 jaren - niet heel vreemd. Maar ik ervaar als fabrikant ook de spagaat waar je af en toe in terecht komt. Dertig jaar geleden waren een hoop zaken eenvoudiger, waarbij ik alle stommiteiten niet goedpraat; maar het is niet makkelijker geworden. Gelukkig zijn de hackers onder ons nog steeds heerlijk creatief en worden we met zijn allen scherp gehouden.

[Lekkerbek312]

Ik heb de originele nog. Inclusief floppy drive. Collectors item. Geen idee wat de waarde is.

[Stronkie]

Niet echt belangrijk wat de waarde is , als je dat al afvraagd ben je geen C64 liefhebber..
Het plezier is in geen waarde uit te drukken , dus wat het waard is.. Zou jou een worst moeten zijn.

[Davey400]

Die waarde is vooral emotioneel.
Financieel niet interessanter dan deze nieuwe, wel leuker,

[The DarkSwarm]

De C64 is voor mij ook echt een jeugd sentiment.
Split screen een potje racen tegen elkaar met Pitstop.
Er was nog geen internet maar ik haalde mijn games gewoon via de ether.
Zo nu en dan ging er een piraten zender de lucht in dus dan zat ik klaar om alles op cassette op te nemen.
Dat waren nog eens tijden haha.

[MrNiCeGuY77]

Ja man kanaaltje 40 packet radio.....

Mooie tijd was dat zeker. Al voor het internet bestandjes binnenhalen. En dan wilde je een plaatje binnenhalen van 40-50 KiloByte en dan moest je soms 10 minuten wachten, al was dat wel al op PC toen.

[itsfrigged]

De C64 is voor mij ook echt een jeugd sentiment.
Split screen een potje racen tegen elkaar met Pitstop.
Er was nog geen internet maar ik haalde mijn games gewoon via de ether.
Zo nu en dan ging er een piraten zender de lucht in dus dan zat ik klaar om alles op cassette op te nemen.
Dat waren nog eens tijden haha.

Wat valt er te lachen?

[MneoreJ]

Ik heb zelf nog een van de CIA chips van mijn Commodore 64 destijds gefrituurd omdat ik te lui was om een fatsoenlijke reset schakelaar te bouwen (kopen was destijds nog niet aan de orde). Dat was dus gewoon een gebogen stukje draad uit de elektronicakit dat waarmee ik de RESET en GND pinnetjes aan de achterkant van het open cartridgeslot verbond, met het handje. Op een dag schoot ik uit en werd 5V heel even verbonden, met een vonkende kortsluiting als gevolg. De C64 deed het verbazingwekkend genoeg nog wel volledig, behalve de CIA chip dus (die timing en communicatie via de poorten afhandelt; de C64 heeft er twee). De meeste software merkte dat niet eens.

Die heb ik toen ook niet naar Commodore gestuurd voor de garantie, je weet wat je doet als je gaat hobbyen.

[Reactie gewijzigd door MneoreJ op 26 april 2026 12:42]