Oledmonitoren: de verschillen tussen woled en QD-oled en hun voor- en nadelen

Oledmonitoren zijn er in vele soorten en maten. Onze Pricewatch indexeert al meer dan 250 modellen. Dit moet je weten:

• Oledmonitoren hebben een aantal gemeenschappelijke voor- en nadelen ten opzichte van gangbare lcd-monitoren.
• In de meeste oledmonitoren zit een QD-oledpaneel of een woledpaneel. Deze paneeltypen verschillen in opbouw en daardoor verschillen ook hun eigenschappen, zoals de maat en resolutie, afwerking en beeldkwaliteit.
• Sommige oledmonitoren hebben een ander type paneel. Schermen van 16" of kleiner hebben over het algemeen een rgb-oledpaneel. Zeer zeldzaam zijn schermen met inkjetgeprinte oledpanelen.

Voor- en nadelen van oledmonitoren

Alle soorten oledmonitoren hebben een paar belangrijke voor- en nadelen ten opzichte van gangbare lcd-schermen.

Lees voor meer informatie over het thema 'inbranden' onze aparte explainer.

Woled, QD-oled en rgb-oled

In bijna alle oledmonitoren met een maat tussen 24" en 49" zit een QD-oledpaneel of een woledpaneel.

• QD-oledpanelen worden gemaakt door Samsung Display. In het paneel zitten meerdere gestapelde lagen van blauwe oleds. De nieuwste panelen hebben vijf lagen (Penta Tandem). Om rood en groen te maken zitten vóór de subpixels met die kleuren quantumdots (de 'QD' in de naam). Die zetten het blauwe licht om in de juiste kleur.
• Woledpanelen zijn afkomstig van LG Display. In het paneel zitten meerdere gestapelde oledlagen in verschillende kleuren. Bij recente vierlaagspanelen zijn dat bijvoorbeeld twee lagen met blauwe oleds, één met rode en één met groene oleds. Dat levert wit licht op, vandaar de naam woled. Iedere rode, groene en blauwe subpixel heeft een kleurfilter om hem de juiste kleur te geven.

Oledschermen van 16" of kleiner hebben een rgb-oledpaneel. Die panelen bestaan uit rode, groene en blauwe oleds zonder kleurfilters of quantumdots. Ze worden gemaakt op dezelfde manier als smartphoneoledschermen.

Zeer zeldzaam zijn schermen met inkjetgeprinte oledpanelen. Ook die gebruiken rode, groene en blauwe oleds, die de fabrikant print op het paneel, zoals de naam al zegt.

Welk soort oledpaneel is het best?

QD-oledpanelen en woledpanelen hebben elk hun voor- en nadelen. Voor populaire combinaties van formaat en resolutie (bijvoorbeeld 27" en 2560x1440 pixels) kun je inmiddels kiezen uit woled- of QD-oledopties. Minder gebruikelijke formaten zijn alleen in één variant verkrijgbaar. Zie de tabellen verderop voor de beschikbare opties.

Subpixelindeling

De meeste QD-oledpanelen voor monitoren hebben een driehoekige subpixelindeling: de groene subpixel zit boven de rode en de blauwe. Daardoor zijn er rondom tekst en kleine grafische elementen groene en paarse randjes zichtbaar: colourfringing.

Bij woledpanelen voor monitoren zitten de subpixels op een rij. Doordat de meeste woledpanelen een extra witte subpixel hebben, is de tekstweergave toch niet identiek aan die van een lcd. Oudere panelen hebben bovendien een afwijkende rood-wit-blauw-groenvolgorde. Ook dit geeft gekleurde randjes: colourfringing.

Tekstweergave op oledmonitoren met een verschillende subpixelindeling, naast een lcd

Enkele woled- en QD-oledpanelen hebben dezelfde rgb-indeling als lcd-monitoren (RGB-stripe). Het probleem van colourfringing is daarmee opgelost.

Contrast

Woled- en QD-oledpanelen bieden beide een perfect contrast in een donkere kamer. QD-oledpanelen hebben in tegenstelling tot woledpanelen geen polarisatiefilter in het display. Daardoor ziet zwart er bij invallend omgevingslicht een beetje grijzig uit. Samsung probeert dit effect bij nieuwe panelen te verminderen door ze een extra coating aan te brengen.

Reflectie

Woled- en QD-oledpanelen zijn beide beschikbaar in een matte en een glanzende variant. In de praktijk zijn de meeste QD-oledschermen glanzend, behalve die van Samsung. Woledschermen waren een paar jaar geleden bijna altijd mat, maar tegenwoordig zijn er steeds meer glimmende woledmonitoren.

Curve

Woled- en QD-oledpanelen kunnen allebei gekromd zijn, maar zijn ook als plat scherm verkrijgbaar. Woledmonitoren kunnen sterker gekromd zijn dan alle andere soorten monitoren: 800R. Bij QD-oledmonitoren is 1800R tot nu toe de maximale kromming.

Helderheid

Woledpanelen voor monitoren gaan over het algemeen iets feller dan QD-oledpanelen: zowel de fullscreenhelderheid als de piekhelderheid voor hdr-weergave liggen hoger. Bovendien geven woledschermen middentonen in hdr-beelden vaak feller weer dan QD-oledschermen.

Woledpanelen bereiken die hogere helderheid door hun vierde witte subpixel. De keerzijde is dat heel felle kleuren daardoor minder verzadigd kunnen zijn dan op QD-oledschermen, die geen wit licht hoeven bijmengen om die helderheid te bereiken.

Kijkhoeken en uniformiteit

QD-oledschermen hebben door het gebrek aan een polarisatiefilter de allerbeste kijkhoeken van alle soorten beeldschermen die er nu zijn. Woledschermen doen het nog altijd veel beter dan lcd-monitoren, maar niet zó goed als QD-oledschermen.

Woledschermen hebben vaak ook een wat slechtere uniformiteit van donkere kleuren. Op donkergrijze beelden is een vorm van 'ruis' zichtbaar. Ook bij QD-oledschermen is de uniformiteit soms niet perfect. Beide technieken maken een perfecte zwartuniformiteit en een meestal zeer goede wituniformiteit mogelijk.

Gaming

Woled- en QD-oledschermen bieden praktisch dezelfde, vrijwel perfecte responstijd. De maximale verversingsfrequentie of refreshrate kan wel een verschil in bewegingsscherpte opleveren. Daarin gaan de snelste woledschermen nu net iets verder dan QD-oled. Woledschermen hebben vaker dan QD-oledschermen een dualmodefunctie: je kunt schakelen naar een hogere refreshrate bij een lagere resolutie.

Woledschermen hebben vaak meer last van geknipper bij gebruik van een variabele refreshrate dan QD-oledschermen. De helderheid van vooral donkere tinten hangt een klein beetje samen met de refreshrate. Op 95Hz geeft het scherm tinten bijvoorbeeld iets lichter weer dan op 65Hz. Wanneer de framerate en daarmee de refreshrate van het scherm tussen beide waarden schommelt, zie je dan een knippering.

Deze soorten QD-oledpanelen zijn er

In de tabellen hieronder vind je een overzicht van alle soorten QD-oledpanelen voor monitoren per beeldmaat. Klik op de kopjes om ze uit te klappen.

Deze soorten woledpanelen zijn er

In de tabellen hieronder vind je een overzicht van alle soorten woledpanelen voor monitoren per beeldmaat. Klik op de kopjes om ze uit te klappen.