Hadden je grootouders al ChatGPT? AI bestaat zeventig jaar

Het lijkt alsof AI pas vier jaar oud is en begon met de release van ChatGPT eind 2022, maar niets is minder waar. AI viert donderdag zijn zeventigste verjaardag, als je een zomerkamp voor wetenschappers uit 1956 als startpunt neemt.

Dat zomerkamp, het Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence, was een bijeenkomst van veel wetenschappers die nu bekendstaan als de mensen die aan de wieg stonden van kunstmatige intelligentie. De Encyclopedia of Artificial Intelligence claimt dat die bijeenkomst vaak de 'grondwetvergadering' van AI wordt genoemd.

De Dartmouth Workshop bestond uit elf wetenschappers die in wisselende samenstellingen brainstormden over hoe kunstmatige intelligentie eruit zou kunnen zien en wat het zou betekenen. In die tijd waren de eerste computers net gebouwd, kamervullende apparaten die basale berekeningen uitvoerden.

De naam kunstmatige intelligentie kwam van medeorganisator John McCarthy, die de term als eerste gebruikte in een voorstel om financiering te krijgen voor de Dartmouth Workshop. De aanwezigen voorzagen onder meer dat software goed kon leren schaken, wiskundige theorieën kon bedenken, geschreven en gesproken teksten kon vertalen en muziek kon componeren.

Hoewel zij dachten dat het mogelijk in 1970 zover zou zijn, duurde dat veel langer. Veel van de toen bedachte functies zijn nu als AI-functies te gebruiken, zoals het genereren van muziek en het vertalen van gesproken teksten. De eerste aanwezigen kwamen op 18 juni 1956 aan bij de universiteit in de Amerikaanse stad Hanover.

Het ging bij de bijeenkomst in 1956 nog veel over theorie, hoewel er een enkel computerprogramma werd gepresenteerd voor wiskundige berekeningen. AI was lang toekomstmuziek, tot in de jaren 10 van deze eeuw het onderzoek naar onder meer neurale netwerken een hoge vlucht nam.

Geen van de aanwezigen is nog in leven. McCarthy overleed in 2011, Marvin Minsky in 2016 en de langstlevende deelnemer, Trenchard More, overleed in 2019.

Dartmouth Workshop voor AI, 1956

Door Arnoud Wokke

Redacteur Tweakers

18-06-2026 • 16:18

56

Reacties (56)

Sorteer op:

Weergave:

Sorry, maar ik vind dit aritkel eigenlijk nietszeggend. Ik had bij een artikel op tweakers.net meer achtergrond / diepgang verwacht.
Het is toch een leuk verhaaltje voor tussendoor?

Ik vind het wel leuk om te weten dat er toen al over AI nagedacht werd en dat ze dachten dat het in 1970 er al zou zijn. Hetzelfde geldt ook voor Star Trek uit 1966. Het is toch ontzettend grappig / leuk / bijzonder / ... om te zien hoe men in 1966 dacht dat de toekomst eruit zou zien.

Los van het budget voor de serie en de technische mogelijkheden op het vlak van modellen / CGI / special effects, daar moet je even doorheen kijken. Maar ook het concept dat een computer dan als een mechanische robot zou praten in plaats van 'gewoon' zoals een mensenstem. En zo is er veel meer natuurlijk.

Zo'n gevoel krijg ik ook bij dit verhaaltje, gewoon interessant. Niet te lang, niet te kort.
Vraagje: dit wordt als begin punt genoemd. Maar Turing was eerder in leven. Wie was dan de bedenker van de Turing test? Dat verhaal zegt meer dan dit verhaal in mijn ogen. Of komt die term ook hier vandaan?
Die test heeft hij persoonlijk bedacht inderdaad. Toen was er niks wat die test kon doorstaan natuurlijk, maar hij heeft bedacht dat als een mens het verschil niet kon ontdekken tussen een chat met een ander mens en een computer, dat die computer dan ‘echt slim’ was en geslaagd zou zijn voor zijn test.
Turing heeft een test beschreven omdat met zijn AUTOMATA eigenlijk de eerste inteligente (lijkende) machine gemaakt werd die zelf ook de basis is van computers dus ook AI. De test is nadien pas gekomen om intelligentie op een eenvoudige manier sterk genoeg te noemen dat het niet meer herkenbaar zou zijn van een mens.
Turing heeft nooit de term "artificial intelligence" in de mond genomen (wel "computer intelligence"). Het idee van denkende machines bestaat sowieso natuurlijk al veel langer dan 70 jaar, dat gaat terug tot de oudheid, al kun je nog argumenteren dat dat niet telt omdat ze toen nog geen specifiek beeld hadden van computers, alleen wat vage intuïtie.

Dit artikel richt zich specifiek op de term als beginpunt, en geeft in de opening ook al soort van toe dat dat redelijk arbitrair is. Zeker als je er een van de beroemdste contributies ermee uitsluit.

[Reactie gewijzigd door MneoreJ op 18 juni 2026 22:10]

Bij Turing ging het echter niet om een idee, hij heeft de AUTOMATA theorie gemaakt dat de basis vormt van computers en AI ...
Hij heeft zelf letterlijk een eerste computer gebouwd om de ENIGMA encryptie te kraken.
Hij is letterlijk het echte beginpunt (zowel de theorie als de praktijk werd door hem gemaakt). Zoek ook eens op wat de "turing machine" in automata is (het is niet de engima kraker).
Vervolgens toen hij redeneerde over intelligentie (omdat hij het eerste toestel gemaakt had dat intelligentie nabootste) is hij zich beginnen af te vragen hoe intelligent het al moet worden voor onherkenbaar te worden van menselijke intelligentie (de turing test). Dus ja de Term AI heeft hij niet gebruikt maar het is letterlijk datzelfde ... hij was duidelijk al bezig met intelligentie te meten na het gemaakt te hebben.

Turing zou ik dus zeker niet uit het artikel gehouden hebben, want dat was 1ste praktische omzetting naar intelligentie nabootsing.

[Reactie gewijzigd door sebastienbo op 19 juni 2026 15:10]

Turing is idd in mijn mening feitelijk de basis van AI, want zonder zijn AUTOMATA theorie bestaat er zelf geen computer
Ik ben doodgegooid op school met een leerboek over Charles Babbage. Die was eerder dan Turing }> Dus ben het deels met je eens :P
Hetzelfde geldt ook voor Star Trek uit 1966. Het is toch ontzettend grappig / leuk / bijzonder / ... om te zien hoe men in 1966 dacht dat de toekomst eruit zou zien.
https://www.ex-astris-sci...ealistic-technologies.htm
Ja, en de werkende communicator en tricorder (tos beide) heb ik hier staan.

Ze waren ontzettend duur, maar ze zijn wel ‘helemaal echt’ zoals in de serie. Ze werken ook beide, de tricorder kan zelfs em-velden meten, temperatuur en luchtvochtigheid, er zit een audio-recorder in en nog veel meer…. Dus je kan er ook nog wat mee :-)

En de communicator blijft leuk om open te klappen met het echte geluidje.. En is verbonden met je mobiel en werkt dus ook echt. Inclusief dus Google Assistent / Gemini waardoor het nog echter is.
Als je behoefte hebt aan meer diepgang wat dit soort verhalen betreft raad ik je een abonnement op KIJK aan.

Ik ben zelf allang blij dat ik dit verhaal voorgeschoteld krijg terwijl ik er nauwelijks voor hoef te betalen.

[Reactie gewijzigd door Uruk-Hai op 19 juni 2026 07:10]

Mag je zelf doen door het artikel in Chat GPT te plempen
Ik herinner me in 2006 nog mijn werk aan medische beeldverwerking waar ik een neuraal netwerk gebruikte als een van de vele "algoritmen" om een probleem op te lossen. Destijds hele discussies met de doorgewinterde programmeur ter plekke die maar bleef volhouden dat iets met dezelfde prompt altijd dezelfde uitkomst zou moeten hebben.

Ik denk dat hij van die aanname inmiddels wel genezen is.
Maar hij had ook gewoon gelijk, voor dezelfde input krijg je altijd hetzelfde antwoord, zelfs bij een LLM.

Tenzij je een sampler met temperature gebruikt, maar alsnog kun je dan de temperature op 0 zetten, of dezelfde seed gebruiken.
Temperature is niet random. Er is niets random - alles is gebaseerd op de seed!
Radioactief-verval van een (individueel) atoom is random.
Nou ja, de vervaltijd dan. De mogelijke uitkomst(en) zijn iets deterministischer.
In theorie - realistisch - bieden geen van de grote providers meer een fixed seed/temperature aan op hun nieuwe modellen. Afrondings verschillen met floating point operaties op diverse onderliggende hardware kan bijvoorbeeld variatie geven. Waardoor het voor hen ook moeilijk is om deterministische resultaten te geven (voor niet exploderende kosten).
3 keer in copilot, elke keer nieuwe chat:
"krijg ik bij gelijke prompt altijd een gelijk antwoord. antwoord in 1 zin."
  1. Nee, zelfs met exact dezelfde prompt kan het antwoord variëren door factoren zoals randomness en context
  2. Nee, bij een gelijke prompt krijg je niet altijd exact hetzelfde antwoord omdat het model ook enige variatie kan vertonen.
  3. Nee, bij dezelfde prompt krijg je meestal een vergelijkbaar maar niet altijd exact hetzelfde antwoord.
En heb je dan nu nog de mazzel dat de strekking van de verschillende antwoorden overeenkomen?
Dat is enkel als alle berekeningen deterministisch zijn, en dat was zeker niet zo. Gebalanceerd tussen genoeg kwaliteit en niet te lang moeten wachten duurde het gemiddelde verzoek aan het model een dag of drie op destijds een aardig zwaar cluster.
Hoe kunnen de berekeningen nou niet determnistisch zijn? Misschien dat je input analoog was en variaties vertoonde?
Door bijvoorbeeld in een cluster delen van het probleem paralel op te lossen. In dit specifieke geval begon afhankelijk van de seed het netwerk de structuur van de hersenen te analyseren, beginnend op verschillende plekken. Door variaties in de subprocessen (beschikbaarheid van cpu cycles e.d.) kon hierdoor prima verschil ontstaan.
De beste man bedoelde seed. Prompts waren er toen nog helemaal niet, al was het alleen al omdat er nog geen text encoders bestonden.
Je kunt een neuraal netwerk, zeker in een cluster, vaak via prima een command PROMPT aansturen
Ik probeerde aan te geven dat een prompt (zoals deze nu gebruikt worden) iets anders is dan een command prompt destijds.
Je gebruikt geen prompt bij het aansturen van een neuraal netwerk van medische beeldverwerking, omdat het waarschijnlijk een zelf gecodeerde analyse was, een prompt komt daar compleet niet terug. En ik kan me ook niet voorstellen dat een doorgewinterde programmeur in 2006 het woord prompt aan het gebruiken was. Ik denk dat je het verward met een seed, die ervoor zorgt dat dezelfde resultaten uit een data-analyse programma.
Wel als je het over een command prompt hebt... Er is meer dan LLM prompts.
Dat heeft het ook :) Mits dezelfde random seed ;)
Mijn Collega en mijzelf hebben o.a. ChatGPT er al vaker op betrapt en er op gewezen dat deze soms gewoon maar een antwoord geeft.

[Reactie gewijzigd door targaryanwolf op 19 juni 2026 08:33]

Als je vraagt wat is 1+1 dan zegt ‘ie 2, als je zegt nee ja 3 dan krijg je 50/50 ook gelijk.
Ligt dat niet aan de context?

Als je met AI het over de relativiteitstheorie van Einstein hebt en je stelt in de context of daarom de vraag is 1+1=3? Of hoeveel is 1+1? Zou dat nog kunnen uitmaken?
Mijn ervaring dat het echt aan je prompts ligt, ga je chat sturen door gericht vragen gaat het in algemeen redelijk goed, random/open vragen gaat het idd alle kanten op en worden zaken bij verzonnen.
Dat heet hallucineren . De temperatuur waarde van het model bepaald hoe “creatief” het antwoord mag zijn. Hoe lager de temperatuur hoe juister en minder creatief het antwoord zal zijn. De meeste modellen zijn standaard ingesteld om iets meer creatief te zijn zodat ze menselijker overkomen. Al naar gelang het gewenste resultaat dien je de temperatuur aan te passen.
Daar hadden ze geen AI voor nodig. Dat is 1 van de redenen waarom de wetenschap Perl heeft ingeruild voor Python :P
Begin jaren ‘90 kocht ik een Soundblaster geluidskaart.

Daar zat Dr. Sbaitso bij, een stukje software dat tekst-naar-spraak deed en ondertussen probeerde gesprekspartner te zijn. Dat voelde als AI, al was de realiteit vooral dat bijna elk statement als weerwoord terug kreeg in de vorm van “waarom denk je dat je…”

Cool was het wel. 😎
Er zat ook hele goede spraaksynthese in de Amiga Workbench software in de jaren ‘80, en voor DOS had je op een gegeven moment later in de jaren ‘90/‘00 ook Billy en Daisy.
De spraaksynthese was inderdaad de spraakmakende functie toen, maar waar ik op doelde om het in-topic te houden was de dialoog die Dr. Sbaitso aan probeerde te gaan. Het zou de Turing test niet doorstaan maar bijzonder was het zeker.
In ’83 kwam er een speech synthesizer uitbreidingsmodule uit voor de ZX Spectrum. Daarmee kon je toen al tekst omzetten in spraak. Het was wel op Engels gericht, dus je moest Nederlandse tekst flink aanpassen door het in een soort fonetisch Engels / Nederlands uit te schrijven.

Best leuk voor een uurtje, zeker voor die tijd want computers stonden nog in de kinderschoenen, maar het was toch meer een gimmick waar je verder niet zo veel aan had, ook omdat een homecomputer vrij beperkt was.
In dat tijdperk hadden we ook IRC bots, met een kleine database kon je die ook gesprekken laten voeren ala ELISA. In principe is een LLM niet veel anders behalve dat de database groter is en parallel en sneller doorzocht kan worden (graph db en gpu)
Ehm en Ada Lovelace dan?
Ik wist verder niet de voorgeschiedenis van AI maar verbazen doet mij dit eigenlijk niet dat AI al zo oud is. Eigenlijk begon AI al in de tijd van de automatisering want meer dan dat is AI eigenlijk niet als je dan naar b.v. puur techniek met AI kijkt.

Kijk je naar b.v. de autoindustrie dan worden al heel wat jaren b.v. robots gebruikt voor assemblage en spuiten. Ook als je naar simpele dingen als wasmachines kijkt, al heel wat jaren hebben wasmachines wasprogramma's.

Mede wel door de ontwikkeling van electronica is die hele automatisering dan wel wat intelligenter geworden en dan nu een nieuwe naam AI gekregen. Maar ik blijf erbij dat dit ook weer puur zo'n hype is geworden en niet méér dan dat.

AI op de pc is ergens ook niet zo nieuw want van die chatrobots had je ook al heel wat jaren. Net als dat Google ook al gebruik maakte en nog maakt van bepaalde logaritmes. Alleen is het nu dan in een andere jas gestoken dus tja.
LLMs ==> machine learning, geen AI. AI heb ik nog nooit "in het wild" gespot.

Ik ben heel benieuwd hoe we AI gaan noemen tegen de tijd dat het zijn intrede doet.
Ik ben heel benieuwd hoe we AI gaan noemen tegen de tijd dat het zijn intrede doet.
HAL2000.
Bedoel je wellicht wanneer AI 'sentient' wordt (dus zelfbewust)?

Machine learning is een onderdeel van AI. LLM's zijn inderdaad modellen die worden getrained, maar het interacteren met een chatbot die LLM's gebruikt voelt wel als een soort kunstmatige intelligentie. Je kunt wel degelijk sparren met een chatbot bijvoorbeeld.
Veel dingen die voorheen ML genoemd worden, heten inmiddels AI.

Wat vroeger met AI bedoelt werd heet inmiddels AGI.

Je kan het ermee oneens zijn, maar dat is wel wat marketing veroorzaakt heeft.
Als je The Engine van Gullivers Travel meerekent nog even wat langer…
Het begin van "Speech synthesis" gaat zelfs terug tot midden 18de eeuw (https://www.cs.columbia.edu/~julia/cs4706/tts-history.htm). Waar ze speciale klarinetten en
orgels trachtte te maken om klinkers, medeklinkers, woorden, enz. te vormen.
Mijn grootouders zijn in de jaren twintig getrouwd. Van de twintigste eeuw. Zij was iemand die kleren in elkaar zette in haar oudere zus haar naaiatelier. Opoe van Inge. Ze verkocht ook radios. Mijn grootvader was behanger, en schilder. Zijn specialiteit was marmeren en mahonienen: met verf en een kam een oppervlakte laten lijken op duur hout. Toen was het oorlog, en hij was kok in het leger, en toen alle andere soldaten in zijn eenheid doodwaren, machinegeweerschutter op de Grebbeberg.

En toen krijgsgevangene in kamp Muehlberg. En ontsnapt. En bijna gevangen, maar verstopt in de dubbele zolder in hun huis aan de linneuskade in Watergraafsmeer.

En toen was er vrede, en niemand had meer marmeren nodig, maar goed, de kinderen groeiden op, en kregen kinderen, en ik werd geboren.

Dus, nee, mijn grootouders hadden geen ai. Mijn ouders hadden geen ai. En ik? Ik weiger ai.

Want mijn opa zou me dat nooit vergeven hebben.

Marmeren, tekenen, vertellen... Hij was een kunstenaar.
Je opa had ook geen mobieltje, computer, auto, medicijnen voor kanker, MRI, CRISPR, CAR-T of Viagra. Weiger je die ook omdat je opa die niet had voor WO2?

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 19 juni 2026 14:13]

Sorry, geen idee wat nou je punt is met dit hele betoog... wat heeft je Opa zijn vakwerk te maken met AI?
Vooral in de begintijd van digitale computers dacht men dat ze binnen enkele jaren al zover waren dat de computer al ons werk kon doen, kon denken voor ons en robots al het vuile werk zouden doen. Als je de toenmalige futurologen moest geloven, zouden we in de jaren '70 al als de Jetsons rondvliegen in vliegende auto's. Door de computer bestuurd natuurlijk.
Dat bleek wat ingewikkelder. Het bleek steeds dat wat wij doen en als heen normaal beschouwen, razend ingewikkeld is als je het door een automaat wil laten doen. Kijk maar eens hoe lang het duurde voordat men een robot een beetje natuurlijk op 2 benen kon laten lopen als een mens. Maar IBM had dik 15 jaar geleden al Watson, die Jeopardy wist te winnen van de twee beste menselijke spelers. En Watson kon dus ook al menselijke taal begrijpen, het probleem ontcijferen, het antwoord opzoeken en dit in een normale zin formuleren. En ook Watson hallicineerde wel eens. Dat is altijd het 'leukste' aan AI. Als ie een fout maakt, is het vaak een fout die een mens nooit zou maken. Ik zeg dan altijd dat dat komt omdat het een domme computer is die geen idee heeft wat ie aan het doen is. Het is het reproduceren van menselijke kennis, en dat zegt die computer helemaal niets. Wij hebben een beeld bij veel dingen, maar die computer zegt het helemaal niets.
Dat gezegd hebbende, is het bijzonder indrukwekkend wat er nu geproduceerd wordt. Ook IBM's Watson was en is nog steeds indrukwekkend. Maar écht nadenken zoals een mens is nog steeds erg lastig. Maar momenteel zijn de systemen achter Claude en ChatGPT krachtig genoeg om als echte experts te worden ingezet. Stel dat je zo'n ding traint op de verzamelde medische kennis, diagnoses van duizenden artsen en specialisten over de gehele wereld, onderzoeksresultaten e.d. Je krijgt dan een assistent op steroïden. Ik benadruk assistent want voorlopig zou ik mijn menselijke arts nog niet aan de kant willen schuiven. Maar die kan zijn digitale assistent heel goed gebruiken om betere diagnoses te stellen en misschien wel allerlei zaken nóg vroegtijdiger ontdekken.

Er zal best wel een keer een nieuwe doorbraak komen, maar voorlopig zijn de AI systemen die we hebben nog steeds niet 'allround'. Ze zijn goed, maar niet op alle terrein. Daarom denk ik dat we voorlopig deze systemen als experts op een bepaald gebied moeten inzetten.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn