Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door , , 60 reacties

Een historicus heeft twee onderdelen van de allereerste Nederlandse computer, de Automatische Relais Rekenmachine Amsterdam, weten te vinden. Dit systeem werd in 1947 gebouwd en gedacht werd dat er niets meer van bewaard was.

Het gaat om twee Siemens-relais, die Erik Verhagen vond bij een anonieme verzamelaar. Verhagen is informatiemanager bij de gemeente Haarlemmermeer, maar verzamelt zelf ook oude computeronderdelen. De verloren gewaande onderdelen zijn te bezichtigen bij het Centrum Wiskunde en Informatica in Amsterdam. Het CWI houdt vanaf 4 november een expositie ter ere van de honderdste geboortedag van de Nederlandse computerpionier Aad van Wijngaarden.

Van Wijngaarden begon de bouw van de ARRA, als hoofd van het Mathematisch Centrum, in 1947. Daarbij werd onder andere met Philips samengewerkt. In 1952 was het kamervullende systeem gereed en was het de bedoeling dat dit door de zogenoemde 'rekenmeisjes' bediend zou worden. Daarnaast werd computerpionier Edsger Dijkstra in de arm genomen voor de programmering van de computer.

ARRA I ARRA I

De immense rekenmachine functioneerde echter maar even, bij de eerste demonstratie. De toenmalige minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen zette de machine in werking via een soort keukentafel met schakelaars, maar daarna is het systeem nauwelijks meer actief geweest en begon de ontmanteling. De ARRA II werd vervolgens vanaf de grond af aan opgebouwd. Opvolgers van de oorspronkelijke ARRA rekenden onder andere aan ontwerpen van Fokker Friendship-vliegtuigen en PTT-telefooncentrales.

De ARRA I bevatte 1200 relais en radiobuizen die samen driemaal 30 bits aan data konden bevatten en die zestien rekeninstructies mogelijk maakten, schrijft de Volkskrant.

Moderatie-faq Wijzig weergave

Reacties (60)

Wat ik zo mooi vind aan dit verhaal is dat ze eerst 5 jaar bezig zijn de ARRA te bouwen, en dat deze uiteindelijk niet werkt behalve tijdens de korte demonstratie voor de minister. Daarna halen ze Gerrit Blaauw erbij, en die zet met het team in maar 13 maanden (!) een compleet nieuwe ARRA 2 in elkaar die het vervolgens jaren lang wel goed doet. Werkende in de chipindustrie is het ongelovelijk dat je zo'n design in 13 maanden op zou kunnen leveren, chip ontwerpen voor hedendaagse high performance microprocessoren doen er (vanaf de initieele conceptie) in het algemeen tegenwoordig 5 tot 7 jaar over tot ze als product de deur uit gaan. Maar goed, dan hebben we het ook wel over iets meer dan 1200 schakelingen... ;) (paar miljard nu)

Gerrit Blaauw is daarna terug naar de VS gegaan om bij IBM te werken aan het STRETCH project waar later de IBM System/360 machines uit voortgekomen zijn (terwijl STRETCH nog als mislukking werd beschouwd). Dit waren een van de meest invloedrijke en succesvolle machines in de geschiedenis van computer systemen, waar vele innovaties die je in huidige processoren nog steeds ziet voor het eerst in zijn toegepast. Zoals bijvoorbeeld de 8-bits byte (veel was daarvoor nog 6-bits). Voor meer informatie; http://www-set.win.tue.nl/UnsungHeroes/heroes/blaauw.html
Vraag me af wat er gebeurd zou zijn als een byte 6 bits was geweest. Dat zou dan 12 bits worden later, en een base 12 telsysteem is iets wat sommige mensen nu nog willen. https://www.youtube.com/watch?v=U6xJfP7-HCc

Dat is wat mij nog het meest opvalt.
Als een byte 6 bits was dan had je moeite om in een byte tekst te representeren; je hebt maar 64 mogelijkheden dus je kan niet alle 26 letters van het alfabet in hoofd en kleine letters representeren plus alle cijfers en alle gebruikelijke leestekens.

Omdat het nog steeds 6 binaire bits zijn heb je geen base 12 telsysteem, het is nog steeds op 2-machten gebaseerd (2^6). Maar zoals we nu de 8-bit byte opsplitsen en kunnen representeren als twee hexadecimale delen (0xFF = 255 bijvoorbeeld), zo zou je een 6-bits byte opsplitsen en "leesbaar" representeren met twee octale getallen (0-7), dus 031 = 25 bijvoorbeeld, of 077 = 63.

Verder lijkt me dat het niet heel veel anders zou zijn qua hoe een computer rekent omdat het nog steeds binair is. De klassieke limieten zouden wel wat anders liggen, bijvoorbeeld een 4-byte machine zou maar 24 bits zijn en maximaal 16MB geheugen kunnen addresseren, waar een 4-byte machine van 32bit zijn limiet op 4GB ligt. Maar ja, misschien hadden we dan wel 6-byte machines gemaakt.

En om nog even in te haken op @ultimasnake en @ArawnofAnnwn hierboven, ja dat zou misschien interessant zijn, maar laat ik er hier niet al te veel over uitwijden omdat dat erg off-topic is. Maar kort samengevat kost het verkennen van de design space, werkelijke design implementatie, design verificatie en testing, tapeout, prototype fabricage, bringup en testing (en eventueel nog een paar iteraties afhankelijk van de kwaliteit), gewoon enorm veel tijd :)
En toch durf ik te zeggen dat die 6 bits woord-breedte gebaseerd is op cijfers en letters. Als je de seriële communiciatie van de computers terug bekijkt, zal je zien dat bijvoorbeeld de rs232 communicatie op 5, 6 of 7 bits karakters werkt. Bij de kleinere karakter-sets werden gewoon de hoofdletters (of de kleine letters) er uit gehaald.

Dat kan je nog zien als je inlogt op een karakter-omgeving van een unix-systeem. Als je daar bij het inloggen je accountnaam met alleen maar hoofdletters typt (caps-lock..) terwijl het alleen maar kleine letters zijn, en dat ook toevallig met je wachtwoord zo doet, dan krijg je een hele sessie in alleen maar hoofdletters. Daar wordt dus naar 6 bits teruggeschakeld. Je krijgt dan van de ascii tabel volgens mij alleen de karakters tussen 32 en 95.
Duurt het momenteel serieus nog 5 tot 7 jaar? Ik dacht dat middels de huidige software een chip ontwerpen een stuk makkelijker zou gaan en dat de iteraties van b.v. processor chips echt qua ontwikkeltijd gelijk zat aan iedere nieuwe 'familie' die uitkwam (dus ongeveer 1 jaar na launch de nieuwe ontwerpen starten en een jaar later weer in productie etc)
Persoonlijk, maar ik verwacht dat veel andere Tweakers het met mijn eens zijn, zou ik het echt leuk vinden om eens een leuk stuk te lezen over het ontwerpen van high performance microprocessoren en hoe het traject van ontwerp naar productie er uit ziet. Je geeft aan dat je in die industrie werkt. Misschien leuk om hier iets over te kunnen vertellen?
Weet je wat mij vooral opvalt? Als je hebt filmpje onderaan het artikel bekijkt, en overigens ook één van de foto's in het artikel, dan zie je dat een groot deel van het betrokken personeel een vrouw is! Ik hoorde gisteren op de radio dat dit nu in de IT sector ergens tussen de 7% en 10% hangt. Dat was toen blijkbaar wel anders. Grappig!

[edit 12:23]
Ik moet wel een beetje grinniken om de opmerkingen hieronder. :)
- typmiepen die het toetsenbord niet vreemd waren -
- een type-machine was als de naai-machine -
- data invoer 'slaafjes' -

Heel vrouwvriendelijk is het allemaal niet! :) Ik heb zelf geen idee of ze daar puur als 'domme' krachten zitten of ook iets substantieels hebben toegevoegd.

[Reactie gewijzigd door Tsux op 2 november 2016 12:27]

Sterker nog de engelse naam voor deze dames was computer.

In die tijd waren de dames de computers en de actuele machines heette toen nog niet computers.
In de begindagen waren computers de opvolgers van de type-machines. Gewoon voor het verwerken van niet al te complexe data/informatie. En de type-machine was als de naai-machine, daar zaten vrijwel enkel vrouwen achter.

Zelfs nu nog denkt iedereen bij een secretaresse aan een vrouw, terwijl dat ook de benaming van een man kan zijn.
De "rekenmeisjes" waren NIET veredelde typemiepen, ze waren juist sterk in wiskunde. Lees hier maar.
Klinkt op de een of andere manier wel sexy, rekenmeisjes. :?
alles met "meisjes" erachter is sexy.

Het woord "meisjes" is nu eenmaal een sexy woord. Nog meer dan het Engelse "girls"

Meisje heeft veel zachtere klanken dan vrouw. Dat klinkt nogal harsh.

[Reactie gewijzigd door Kain_niaK op 3 november 2016 00:06]

Een mannelijke secretaresse noemt met een secretariaatsmedewerker (ja echt).

Een secretaris, wat veel mensen dus denken als ze het vanaf vrouwelijk vertalen, is dus een heel ander beroep, wat al langer bestaat dan de secretaresse.

Maakt het allemaal niet makkelijker :)
Vergeet niet dat we al het programmeerwerk te danken hebben aan de notities van een vrouw:

Ada Lovelace

Eigenlijk best erg hoe mannen soms over vrouwen denken. En zelfs hun handjes niet eens thuis kunnen laten. We doen net alsof de geslachten gelijk zijn in het bedrijfsleven maar nog steeds is dit niet het geval. Er zijn een hoop dingen verbeterd maar we zijn er nog lang niet. En aan sommige reacties, zie je dat dit nog lang gaat duren.

Feitje: Tot 1957 werden gehuwden vrouwen in de wet gelijkgesteld onder andere met krankzinnigen in een gesticht. Had je een baan dan was je die kwijt als je trouwde...

[Reactie gewijzigd door Saybia op 2 november 2016 13:11]

Saybia, fantasie en fictie op geschiedkundig gebied doen al lang de ronde. Een groot deel van de geschiedenis bestaat uit doorvertelde onjuiste verhalen. Zo ook jouw bijdrage.
De hier door je genoemde gelijkstelling aan krankzinnigen is een fraai voorbeeld van een broodje aap verhaal met zoals altijd een basis die de reden is voor de fantasie. ( de positie van de vrouwelijke ambtenaar in dit geval)
Een goede samenvatting van de werkelijke situatie kun je hier vinden:
http://www.emancipatie.nl...mancipatie/Vrouw_en_werk/
Helemaal geen broodje aap verhaal, zoek maar eens op handelingsbekwaamheid.
14 juni 1956 oude wet afgeschaft.
Nieuwe wet in 1957 in werking.
Staat ook in de bron die jij noemt.

Daarnaast nog:
Motie-Tendeloo (Corry Tendeloo)
Lex-Van Oven (Julius Christiaan van Oven) hief de wettelijk vastgelegde handelingsonbekwaamheid van de gehuwde vrouw op.
Zelfs tot 1970 stond in de wet dat de man het hoofd is van de echtvereniging.

Verder ga ik er niet op in, willen jullie meer weten lees maar eens een boek of scriptie.
De verplichting om ontslag te nemen na het huwelijk bestond alleen voor Ambtenaren ( zoals ik al aangaf) en niet voor andere werknemers.
Juist geschiedenis beschijven vergt nauwekeurigheid om te voorkomen dat dit sort verhalen een eigen leven gaat leiden.
Waren dat niet vooral de rekenmeisjes? Was nog weinig IT gedeelte aan volgens mij.
Wij outsourcen naar oost-europa en daar is het vrij normaal dat het 50/50 is.
Vroeger deden vrouwen licht werk, zoals tikwerk op kantoor, en mannen deden het zware werk, in de bouw, fabrieken, boerderij, etc etc. Maar tegenwoordig is er bijna geen zwaar werk meer en doen mannen dus eigenlijk vrouwen dingen op kantoren :)
Komt omdat het in elkaar zetten van alle dingen, een precisie taak was. Sterker nog, tijdens de 1ste en 2e wereld oorlog waren de fabrieken waar vrouwen werkte meestal een stuk productiever. Puur omdat vrouwen veel beter zijn in van die "priegel-taakjes", dan mannen.
Dat zag je in de beginjaren wel meer. Het is pas in de jaren 70 dat de computerwereld een echte mannenwereld werd waarin vrouwen niet veel te zoeken hadden, een beeld dat vandaag nog altijd bestaat.
Mja.. data invoer 'slaafjes' noem ik niet echt IT personeel.
Het hadden ook de neefjes o.i.d. kunnen zijn.
Deze mensen werden ook geacht zelf na te denken en te rekenen, en waren lang niet alleen voor data-invoer.
Ik heb altijd gevonden dat ICT iets voor vrouwen was. En gezien het aantal mensen dat er in werkzaam is, is dat nog steeds zo. :)

Misschien is ICT stuk omdat er te veel mannen in werken. Communicatie is iets voor vrouwen. Daar zijn ze gewoon beter in. Onderzoek laat zien dat een team vrouwelijke soldaten voordelen op dat terrein heeft, ze werken beter samen om een doel te bereiken.

Ik denk dat hoe mannen zijn en hoe vrouwen zijn vanuit een biologisch-evolutionaire optiek voor een belangrijk deel bepaald hoe een sector zich ontwikkelt. Typerend vrouwelijke kwaliteiten die ontbreken in een sector leidt volgens mij tot een te dominerende mannelijke invloed op het eindproduct.
Denk dat dit komt doordat vrouwen in die tijd zich veel met telecommunicatie bezighielden in tegenstelling tot mannen (telefoons doorschakelen, veel typen). Typmiepen die het toetsenbord niet vreemd waren dus.
Of ze deden toen ook al aan "goede" marketing... 8)7

Net als nu in die filmpjes waarin een blonde dame een pc review doet met mooie technische termen die ze waarschijnlijk gewoon opleest.
En dat is precies het verschil, nu zie je ze steeds meer het ''marketing'' / ''verkoop'' gedeelte doen, vroeger waren ze daadwerkelijk met de apparatuur bezig.

Hoe ze toen met ''goede'' marketing bezig waren weet ik niet? Daar waar ze dat juist niet deden maar daadwerkelijk aan het werk waren..

Sarcasme zie ik dan ook niet terug in je reactie daar waar je verwijst naar een mooie vrouw die een PC review doet, iets wat natuurlijk kant noch wal slaat :)
Verkeerde link?:P Ze hebben 1 mooie vrouw in het team die ze ook als model (of meer: lust object) zien.

Maar goed, ik zeg ook nergens dat er géén mooie vrouwen in de IT werken? Of waarom zeg je: Niet volgens PC SOFT, wat niet als ik vragen mag?

Ging er meer om, vroeger werkte veel vrouwen achter de typemachines (eerste computers), en nu is dat min of meer verandert naar het secretaresse / klantenservice gedeelte.

Ik heb dan ook niet het idee dat de vrouwen van toen gezien kunnen worden als it-ers, het waren naar mijn weten geen programmeurs en dergelijke, wel vrouwen die goed konden typen / doorschakelen.
Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe ze er zeker van zijn dat het om onderdelen van deze specifieke computer gaat en niet om een gelijkaardige contemporaine computer.
Ik vermoed dat veel onderdelen uniek waren voor deze computer.
Via historisch onderzoek (zie het artikel in de Volkskrant. Hij heeft ze getraceerd via (familie van) oud-medewerkers die aan de ARRA gewerkt hebben.
Dat is ook mijn vraag bij dit hele verhaal. Hoe weet die Erik Verhagen twee van die relais te herkennen als zijnde van de ARRA? Ik heb vaak genoeg bakken gezien met soortgelijke onderdelen waarbij ik dan denk "hmm... vast van een oude radio of televisie".
Het enige dat me opvalt is het postzegelachtige stickertje op het relais: is dat mogelijk de clue?
Waarom werd ARRA 1 niet echt gebruikt? Tekortkomingen in het ontwerp? Goed gelobbyd door bedrijven voor een snelle upgrade naar een nog beter product? Rekenmeisje probeert de machine sneller te maken met een goede bak koffie? 8)7
Onbekend artifact na de opening: 'After the opening the ARRA never produced a single correct line of output again though, and it was given up as hopeless artifact towards the end of 1952.' Bron.
"Hopeless artifact" betekent in dit geval zoveel als "stom kloteding" ;)

Of er sprake was van een bug hangt af van je definitie. Bij een computer zoals deze, die geheel opgebouwd was uit relais, draden en stekkerverbindingen, is het waarschijnlijk dat er een electrisch onderdeel of een slechte verbinding voor de problemen heeft gezorgd. Dat zijn er echter zoveel dat "debuggen" veel tijd kost.
Neem daarbij dat dit systeem vooral ter demonstratie is gebouwd en je hebt de reden dat niemand zin had om er bakken met tijd in te steken.
Het woord "bug" komt letterlijk van het engels woord bug, omdat een vlieg in het systeem best wel voor nare output verschillen kon zorgen.

Een "bug pletten" is nooit meer zo letterlijk geweest als in de jaren 50-60.
Hoewel een beetje off-topic, nog even ter aanvulling een leuk dingetje.

De meeste mensen denken dat het gaat om het prachtige voorbeeld van de mot/vlinder in één van de relais in het calculatiesysteem (van Harvard geloof ik). Daar werd ook daadwerkelijk een 'bug' gevonden die voor een storing zorgde.

De term 'bug' gaat al veel verder terug in de tijd, waarin het wordt gebruikt als fout, imperfectie of onbedoeld defect. In WW2 werd dit al gebruikt (door beestjes in de communicatieapparatuur), maar historisch gaat het nog verder terug (19de eeuw zelfs).
Minstens zo interessant is dat het duidt op een achterliggende beschouwing van machines en de natuur.

Je hebt immers een apparaat, een kunstmatig, dus door mensen gebouwd ding. EN het functioneert niet want...er is een insect ingekropen. Een insect is natuurlijk.

Zo verbeeld deze situatie het menselijk dilemma. De natuur kun je niet onderschatten, erger, ze wordt hier gezien als een onwelkome gast. De natuur is een 'bug' in de zin dat het ons verstoort in onze poging iets kunstmatigs te scheppen dat boven de natuur staat en niet onderhevig is aan de natuurlijke processen.

Dat is wat men met deze computer wilde. Men wilde meer rekencapaciteit. Op een manier die onze hersens blijkbaar niet genoeg konden leveren. Onze hersens en haar rekencapaciteit en vermogen was niet genoeg. Het achterliggende idee is dat de natuur niet genoeg biedt.

En toch is er dat kleine beestje, symbool voor de natuur, dat ons saboteert en nederig maakt.

Wetenschap heeft geleid tot een afkeer van de natuur. Een gevoel er los van te staan en daarom praten academici over de 'conquest of nature'. Alsof de natuur iets vijandigs is dat we moeten overwinnen, beteugelen en temmen als een wild paard.

Deze visie hebben we nog steeds. We willen onze genen manipuleren omdat ziek zijn verkeerd is. We willen onze leefomgeving aanpassen aan wat wij menen nodig te hebben en passen ons niet aan de natuur aan. Pas als het mis dreigt te gaan, of gaat ...bedenken we dat we rivieren meer ruimte moeten geven. Het idee dat je een rivier 'ruimte moet geven' is eigenlijk dwaas.

Want hoe dom ben je als je dat al niet van nature doet, beseffend dat die rivieren soms buiten hun oevers treden? En dan toch bouw je er steden aan. Vanwege de handel via de rivier, ik snap het...

Maar dan ontwerpt men drijvende huizen. Ook dat is eigenlijk dwaas. Ik snap het wel, ruimtegebrek. Nederland is vol. Maar toch ga je weer daar waar gewoon meer risico is. We willen ons niet aanpassen en zinnig zijn en toch weer nabij die rivier wonen. Toch weer de natuur slim af zijn. Zelfs koeien moeten nu op vlotten...

De Romeinen vonden dat Nederland van hun was, omdat het zou zijn opgebouwd uit het slib van de rivieren die in het Romeinse Rijk bestonden, we zijn een grote delta. Wie daar gaat wonen en terpen moet bouwen omdat eens in de zo veel tijd de zee langs komt stromen is gek, dom of wanhopig, maar mensen willen wonen waar iets te eten valt, hoe lastig het ook is, zelfs op vulkanen wonen we.

Dus de natuur 'ruimte geven' is eigenlijk een gevolg van het idee dat we denken dat we de natuur kunnen overwinnen, controleren met dijken en vaargeulen. Een terug komen op wat eerder al mis ging.

En dat hele concept is dus dat de natuur een 'bug' is, iets dat ons irriteert: 'Stop bugging me!' Want de natuur is gevaarlijk, onvoorspelbaar en dodelijk...en daar houden we niet van. En dus maken we haar de vijand en accepteren niet dat onze hersens prima kunnen rekenen... want onze hersens zijn natuurlijk en als zodanig imperfect, oncontroleerbaar en gevaarlijk. En zo maken we van onszelf de vijand, terwijl we in feite in een lijn staan met de natuur.

Als de natuur een motor is, dan zijn wij een van de zuigers die de kleppen verkeerd afstelt in de verwachting dat we beter weten dan de andere zuigers hoe het moet.

"'Kindly let me help you of you'll drown', said the monkey putting the fish safely up a tree.

En dus bouwen we computers en robots in een poging de natuur te overwinnen, niet beseffend dat we onszelf proberen te overwinnen, omdat we via wetenschap vanaf de kleuterschool geïndoctrineerd werden in dit paradigma, dat ons verteld dat het leven beter wordt naarmate we meer grip krijgen op de natuur.

De natuur is een proces van leven en dood. En die dood moeten we niet zo. En dus is de natuur de vijand die we met medicijnen moeten bestoken en wordt de politiek nerveus als een reuma-medicijn ineens schaars wordt.

Wetenschap zou een aanvulling moeten zijn op de natuur, niet een vijandige overname.

En om die reden is een 'bug' een symbool voor de menselijke fout, een verkeerd stuk code in software, de onvoorziene interactie tussen programma onderdelen, het vastlopen van een machine, een materiaalfout. Geef de schuld maar aan de natuur!
Heel bijzonder. Het is altijd mooi om te zien waar we we ooit zaten en waar we nu zijn.
Mijn moeder heeft vroegâh nog met een 'boekhoudmachine' gewerkt. Dat was dus ook een computer. En nu snapt ze niets van computers, terwijl ze er eerder mee werkte dan wij allemaal... :)
Ik denk dat er straks een "But can it run Crysis?" opmerking in de reacties staat. (oh wacht)

Maar eerlijk.. superstoer.. Ik hou zo van dit soort pre-historische computers.. hoe ongelooflijk intelligent waren de mensen die gepionierd hebben op dit gebied.

Edit: Spelling

[Reactie gewijzigd door Alcmaria op 2 november 2016 12:03]

grappig. een aantal jaren geleden was juist }:O al standaard reactie als het om een supercomputer ging :).. ik zie ze de laatste tijd niet zoveel meer }:O }:O
Omdat computers een stuk krachtiger zijn geworden sinds is het een stuk minder imposant wanneer deze crysis kan draaien, het is namelijk gewoon een manier om te zeggen dat een computer erg krachtig is (of dat was het dan)
Als je graag naar films over de computergeschiedenis kijkt, is Computer History Museum een aanrader. Voor zover ik weet het grootste instituut ter wereld dat zich met de computergeschiedenis bezighoudt. En niet alleen de apparaten zelf, ook de personen die geschiedenis schrijven, en het effect van computers op ons dagelijks leven.
Is het niet relevanter in deze tijd om te vragen of je er cryptocoins op kan minen? }:O
dat kan op elke cpu, zelfs die van een webcam als het moet... zolang je maar de juiste instructiesets kunt verwerken naar berekeningen voor de desbetreffende coin.

De "but can it run crysis" komt voort uit de tijd dat crysis (1 ) een revolutie bracht in de grafische kwaliteit van games, echter dusdanig sterk dat de hardware van toen er bijzonder veel moeite mee had het op maximale settings te spelen :)
Hier moet je op wetenschappelijk een reactie geven. Als je al een "grap" wil neerzetten mag het nog niet eerder in de geschiedenis van de mensheid zijn uitgesproken of staan op internet.
wat een cool filmpje over een cool apparaat...
stond er toevallig ook nog een mooi houten bed bij? :+

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.



Nintendo Switch Google Pixel Sony PlayStation VR Samsung Galaxy S8 Apple iPhone 7 Dishonored 2 Google Android 7.x Watch_Dogs 2

© 1998 - 2016 de Persgroep Online Services B.V. Tweakers vormt samen met o.a. Autotrack en Carsom.nl de Persgroep Online Services B.V. Hosting door True