Art Lebedev Optimus-keyboards
For your convenience, an
English translation of this article is available.
De oudere tweakers denken vast nog steeds vol nostalgie terug aan de Trabant, maar voor de rest hebben mensen over het algemeen weinig vertrouwen in de creatieve geest van Oostblok-ontwerpers. De ontwerpers van het Russische designbureau Art Lebedev Studio wilden echter bewijzen dat het ook anders kon en kwamen vorig jaar met hun aankondiging van het Optimus-toetsenbord.

Naast de op zich al nette afwerking, viel de Optimus vooral op door het ontwerp van de toetsen. Deze waren immers niet voorzien van de traditionele opdruk, maar bestonden stuk voor stuk uit kleine Oled-schermpjes. Met de bijpassende software moest het daardoor mogelijk zijn de 'letters' op de toetsen aan te passen naargelang de functie die deze in een bepaalde applicatie hebben. Met de 122 schermpjes zou het in principe mogelijk worden het toetsenbord in een oogwenk om te vormen van een Azerty- naar Qwerty-layout, of zelfs naar een tikplankje met cyrilische karakters. Overigens was toen reeds duidelijk dat het bord niet goedkoop zou worden: 'Tweehonderd dollar is extreem optimistisch, driehonderd dollar is gewoon optimistisch,' aldus Art Lebedev. Aangezien de Logitech DiNovo ook voor niet minder dan 250 dollar over de toonbank ging bij introductie, lijkt het erop dat echte enthousiastelingen dat geld uiteindelijk wel voor de Optimus over zullen hebben.
Amper een maand nadat de Art Lebedev Studio's hun Optimus aankondigden, deed het Britse United Keys overigens een poging de Russen de loef af te steken. Hun toetsenbord was echter voorzien van niet meer dan een rij functietoetsen met lcd-scherm, met voor de rest alleen maar traditionele knoppen. Begin dit jaar staken even geruchten de kop op dat het Optimus-toetsenbord in februari te koop zou zijn, maar amper een week later werd duidelijk dat men het in eerste instantie kleinschalig wou houden.
De Optimus Mini Three kon vanaf februari besteld worden voor de som van honderd dollar. Naar verwachting zou de levering op 15 mei van start gaan. De spirit van een echte tweaker indachtig, kon Tweakers.net-bezoeker Floris Looyesteyn zich niet bedwingen en bestelde hij het kleinood. In mei kreeg hij echter geen post, ook juli en augustus volgden gadgetloos, maar vorige week vond florisje in zijn brievenbus een pakje dat rechtstreeks uit China kwam. Gul als hij is, was hij bereid dit exemplaar ter beschikking te stellen voor een review op Tweakers.net.
De eerste indrukken
De hardware
Het kleinood is volgens de specificaties 116 mm breed, net geen 52 mm diep en 18 mm hoog. De toetsen zelf meten 32 mm in het vierkant en beschikken over een ingebouwd Oled-scherm waarvan de zijden 20 mm lang zijn. Op deze 20 mm passen 96 pixels die in staat zijn ruim 65.000 verschillende kleuren te projecteren. Bewegende beelden behoren tot de mogelijkheden met een weergave van drie frames per seconde, terwijl de maximale kijkhoek 160° bedraagt.
Tot zover de technische specificaties. In de praktijk blijkt namelijk dat de weergegeven beelden donkerder lijken te zijn dan verwacht. Bovendien lijken de plaatjes een groene zweem te hebben, wat echter deels opgelost kan worden met de functies om de kleurtemperatuur in te stellen. Desondanks is de beeldkwaliteit niet helemaal vergelijkbaar met wat de verpakking ons wil doen geloven. Dit klinkt echter negatiever dan het is en over het algemeen is de beeldkwaliteit van de Oled-schermpjes vrij goed te noemen.
Vervelender is het hoogfrequente gepiep dat de Optimus Mini Three uitstoot. Deze pieptoon tussen de 10.000 en 15.000 Hz is dan wel onhoorbaar tijdens het beluisteren van muziek, hij benadert wel het niveau van de pieptoon die op verschillende plaatsen in Nederland ingezet werd tegen hangjongeren. Bovendien zullen eventuele huisdieren de pieptoon vast nog veel minder weten te appreciëren. Hoewel de meningen daarover zullen verschillen, zal een enthousiaste fan zich echter niet aan dit geluid storen. Ondertussen is ons overigens al bevestigd dat dit probleem zich niet beperkt tot ons testexemplaar, maar bij verschillende Mini Three-keyboard vastgesteld wordt.
Update 06-10-06: Een mederwerker van de Art Lebedev-studio's liet ons zonet weten dat het geluidsprobleem opgelost is. Het gepiep werd veroorzaakt door een van de chips in het apparaat en men heeft besloten deze chips bij een andere fabrikant te kopen.
Zoals het een echte tweaker betaamt, willen we natuurlijk ook de binnenkant van het apparaat aan een inspectie onderwerpen. Na het verwijderen van de bodem van het toetsenbord wordt een printplaat onthuld die maar net in de behuizing past. Echt interessant wordt het voor de elektronica-doehetzelver pas wanneer ook deze printplaat uit zijn omhulsel gehaald wordt om de constructie aan een nader onderzoek te onderwerpen. Naast de noodzakelijke weerstanden en condensators, springen meteen drie grote chips in het oog. Centraal geplaatst is de PIC18F8722-microchip. Deze doet zijn werk op een kloksnelheid van maximaal 40 MHz en biedt de programmeur vier seriële poorten, 128 KB programmeerbaar geheugen en 3,8 KB werkgeheugen. Daarnaast zit er nog een extra geheugenchip op de printplaat gesoldeerd. Het is overigens niet helemaal ondenkbaar dat de PIC18F8722 een firmware-update kan krijgen via de usb-aansluiting, wat interessante perspectieven opent voor echte tweakers.
De software
Met de hardware lijkt het, op wat afwerkingsfouten na, wel behoorlijk goed te zitten, maar minstens even belangrijk bij een gadget als dit is natuurlijk de meegeleverde software en de mogelijkheid om zelf applicaties te schrijven. Daar begint het meteen al in mineur, want ondanks de behoorlijk hoge aanschafprijs van het toetsenbordje, ontbreekt een cd in het pakket. De software moet namelijk handmatig gedownload worden alvorens men van start kan gaan. Op het moment van schrijven droeg de laatste beschikbare versie het nummer 1.0.26 beta. Daarnaast verschijnen er regelmatig nog updates, en dat blijkt maar goed te zijn ook.
Zo trekt de 'Configurator' maar liefst vijftig procent van de cpu-tijd van een 933MHz-laptop naar zich toe wanneer de drie schermen tegelijk en regelmatig ververst moeten worden. Bovendien zijn crashes geen zeldzaam goed. De software biedt de gebruiker de mogelijkheid acties en bijhorende plaatjes aan knoppen toe te wijzen en verschillende profielen in te stellen. Deze profielen kunnen op hun beurt aan programma's gekoppeld worden, zodat een knop in Word zoveel kan betekenen als 'Voeg pagina-einde in', terwijl hij in Photoshop een nieuw document creëert. De drie knoppen zijn overigens niet beperkt tot drie functies op een bepaald moment, want in combinatie met knoppen als Alt en Ctrl kunnen extra functies aan een knop toegewezen worden. Tot slot zijn er ook nog de 'general' layout, die geactiveerd wordt als een onbekend programma geopend wordt, en de 'idle' stand, die na een zelf te definiëren aantal minuten ingeschakeld wordt.

In deze Configurator bevindt zich ook de Informer. Deze plugin maakt het mogelijk een afbeelding van het internet op te halen om deze weer te geven op een van de knoppen. Door middel van de instellingen kan ervoor gezorgd worden dat deze plaatjes op regelmatige tijdstippen ververst worden, maar ook dit gaat op het eerste zicht niet helemaal goed. Zo blijft de plugin het plaatje verversen, ook als de usb-stekker van het toetsenbord niet aangesloten is. Navraag bij de ontwikkelaars in Rusland wijst echter uit dat dit niet als bug beschouwd wordt, maar bewust zo ontworpen werd. Men wil namelijk dat het plaatje in de software zelf te allen tijde up-to-date is. Daarnaast is het wel zo dat een druk op een knop ervoor zorgt dat de desbetreffende site geopend wordt, maar meestal wordt ook de site die aan de daarnaast liggende knop gekoppeld is gewoon geopend. De ontwikkelaars bij Art Lebedev zijn op de hoogte gesteld van deze problemen en het probleem blijkt wel meer voor te komen. Als alles goed gaat, hopen de programmeurs dit op te lossen met versie 1.0.27 van de software.
Een belangrijk voordeel van de Optimus-software is de mogelijkheid tot het zelf schrijven van plugins. De broncode van de benodigde library's wordt meegeleverd, maar vereiste een kleine correctie om gecompileerd te kunnen worden. Ervaren c-programmeurs zullen echter geen enkel probleem hebben om met de programmeerinterfaces van het toetsenbord aan de slag te gaan. Bovendien worden zowel een voorbeeldplugin als protocoldocumentatie meegeleverd, naast een behoorlijk uitgebreide library en een .h-headerbestand.
Conclusie
Met de Optimus Mini Three heeft Artemy Lebedev ons een voorproefje willen geven van wat we van het volwaardige keyboard mogen verwachten, en dat lijkt alvast veelbelovend. Het mini-toetsenbordje dat we hier onder de loep genomen hebben gaat voor 160 dollar over de toonbank. Zijn grote broer, die over ruim dertig keer meer toetsen zal beschikken, zal echter geen 5400 dollar gaan kosten. Zo zal die versie over kleinere toetsen met navenant kleinere schermpjes beschikken, wat - naast andere redenen - de prijs zal drukken.
Het is alvast wel duidelijk geworden dat het kleinood uit de Art Lebedev-studio's een hoog gadgetgehalte heeft. Er zijn vooralsnog weinig toepassingen te bedenken die het uitgeven van een dergelijk bedrag voor een drieknopsapparaat rechtvaardigen, maar fans zullen dit geen bezwaar vinden. De weergegeven beelden zijn, mede dankzij het gebruik van de Oled-technologie, duidelijk en helder. Mits er nog wat aan de afwerking gedaan wordt, zoals het wegwerken van de hoge pieptoon, lijkt er dan ook een gouden toekomst voor dit apparaat weggelegd wanneer de gebruikte technologie goedkoper wordt.
Hoewel er her en der wat op de software aan te merken valt, verdienen de Russische programmeurs alvast een pluim voor de regelmatige updates en de gezwinde reactie wanneer problemen gemeld worden. Als er tegen de tijd dat het 'grote toetsenbord' gelanceerd wordt dan ook gebruikgemaakt wordt van de ervaringen die het bedrijf nu opdoet en er wat meer aandacht aan details besteed wordt, zou de Optimus dan ook wel eens in heel wat kantooromgevingen terecht kunnen komen. Of de Mini Three zijn 160 dollar waard is, moet elke tweaker voor zich bepalen, maar Floris heeft in elk geval nog geen spijt gehad van zijn aankoop.
De vele nadelen en onvolkomendheden zullen heel wat potentiële gebruikers, terecht, afschrikken, maar voor sommigen zullen deze problemen niet opwegen tegen het belangrijkste pluspunt: het hoge gadgetgehalte. Dat is dan ook meteen de grootste en misschien voorlopig wel enige troef van dit apparaatje.
Update 06-10-06: Een medewerker van de Art Lebedev-studio's liet ons zonet weten dat het geluidsprobleem opgelost is. Het gepiep werd veroorzaakt door een van de chips in het apparaat en men heeft besloten deze chips bij een andere fabrikant te kopen.