Hoe local dimming het contrast van lcd-tv's verbetert

Zo verhoogt local dimming het contrast van je lcd-tv

Local dimming is een techniek die de leds achter een lcd-scherm in zones kan dimmen of uitschakelen. Dit zorgt voor diepere zwartwaarden en beter contrast door donkere delen van het beeld selectief te verduisteren. Miniled biedt met tot wel tienduizenden dimzones de beste prestaties. Daarna volgen ledtelevisies met full array local dimming (fald), met tot enkele honderden dimbare zones. Local dimming vormt daarmee een goede middenweg tussen betaalbare lcd-technologie en dure oledschermen.

De opties in een notendop

• Miniled: tot wel duizenden kleine leds, beste contrast, minimale blooming, beste prestaties bij hdr door hoge piekhelderheid, duurste optie
• Full array local dimming (fald): honderden dimzones, goede prestaties, betaalbare premiumoptie
• Edgelitminiled: kleine leds alleen aan een of meer randen, dunste tv's, tientallen dimzones, groter gebied met blooming
• Edgelit: leds alleen aan een of meer randen, dunne tv's, minst effectief
• Directled: geen dimzones, budgetvriendelijk

	Miniled	Fald	Edgelitminiled	Edgelit	Directled
Aantal zones	Duizenden	Honderden	Tientallen	Beperkt	Geen
Contrast	Uitstekend	Goed	Goed	Basaal	Matig
Blooming	Minimaal	Licht	Licht tot duidelijk	Duidelijk	Geen
Prijs	Hoog	Gemiddeld-hoog	Gemiddeld-hoog	Laag	Laag-gemiddeld
Dikte tv	Gemiddeld	Dikker	Dunst	Dun	Gemiddeld

Waarom local dimming?

Lcd-panelen maken van origine gebruik van een uniforme backlight die het hele scherm verlicht. Daardoor kunnen ze van nature niet al het licht blokkeren: er lekt licht door, waardoor wat zwart hoort te zijn in de praktijk donkergrijs is. Local dimming lost dit deels op door de backlight op te delen in zones die onafhankelijk van elkaar kunnen worden gedimd of uitgeschakeld. Hoe meer van die zones een tv heeft, hoe nauwkeuriger de controle en hoe beter het contrast door diepere zwartwaarden. Vooral contrastrijke hdr-content profiteert van fijnmazige local dimming.

Dankzij local dimming kunnen de kleine leds van deze miniled-tv in clusters worden uitgeschakeld als er zwart moet worden getoond. Dat resulteert in betere zwartwaarden en dus een hoger contrast.

Technische beperkingen

Bij een beeldtechnologie als oled kan elke pixel individueel oplichten of doven, waardoor op pixelniveau een perfecte zwartweergave mogelijk is. Maar bij local dimming stuurt elke led meerdere pixels aan. Hierdoor ontstaat blooming: een gloed rond heldere objecten op een donkere achtergrond. Blooming is vooral zichtbaar bij panelen met een beperkt aantal dimbare zones. Het aantal zones heeft echter ook directe invloed op de prijs: meer zones brengen hogere kosten met zich mee.

Door hun grote aantal zones hebben miniled-tv's een betere controle over de backlight. Van alle soorten lcd-televisies weten miniled-tv's het bloomingeffect daardoor het best te minimaliseren. Toch is blooming onder bepaalde omstandigheden zelfs op de beste miniledtelevisies duidelijk zichtbaar. Zo hebben de kijkafstand, de kijkhoek en het omgevingslicht invloed op de zichtbaarheid van het effect.

Kijk je onder een scherpe hoek naar een miniledtelevisie, dan is blooming vaak goed te zien in de vorm van een blauwe gloed. Ook als je in een donkere ruimte tv-kijkt, valt blooming sneller op. En hoewel local dimming met duizenden zones helpt om een dieper zwart weer te geven, halen ook de duurste miniledtelevisies in het donker niet hetzelfde diepe zwartniveau als oledtelevisies. Daar staat tegenover dat miniled-tv's geen inbrandrisico met zich meebrengen en hogere piekhelderheden kunnen bereiken.

Doordat veel lcd-panelen met local dimming een beperkt aantal dimbare zones hebben, is rond lichte elementen tegen een donkere achtergrond 'blooming' te zien. In dit voorbeeld is dat de blauwe waas rond de donutvorm.

Ontwikkelingen en trends

Tv's met local dimming zijn in de afgelopen jaren steeds goedkoper geworden. Nieuwe high-end lcd-televisies hebben bovendien vaak meer zones dan hun voorgangers. Voorheen hadden miniledtelevisies altijd kleine leds achter het scherm, maar tegenwoordig zijn ook edgelitminiledtelevisies verkrijgbaar met alleen kleine leds aan een van de randen. Door hun constructie hebben deze edgelitminiled-tv's veel minder precieze controle over de backlight dan klassieke miniledtelevisies met fald.

De volgende stap in de ontwikkeling is microled: hierbij worden nog kleinere leds gebruikt die elk een individuele pixel vormen. Microledtelevisies bieden dezelfde controle op pixelniveau als oleds, met als voordeel dat ze veel hogere helderheden kunnen bereiken. Samsung verkoopt al microledtelevisies, maar deze zijn alleen nog verkrijgbaar in grote schermformaten (vanaf 89") en kosten ruim 100.000 euro per stuk.

De volgende stap in de evolutie is microled, waarbij elke pixel zijn eigen anorganische led heeft die individueel kan worden gedimd. Samsung verkoopt al microled-tv's, maar voorlopig alleen in grote maten.

Tot slot

Local dimming is een goede oplossing voor het contrastprobleem van lcd-tv's en is bij die televisies onmisbaar voor een overtuigende hdr-weergave. Daarbij biedt miniled de beste prestaties. Fald en edgelitminiled vormen een goede middenweg tussen prestaties en prijs. Toch levert ook local dimming vooralsnog niet dezelfde perfecte zwartwaarden en oneindig hoge contrastratio's als oledtelevisies. Dure miniledtelevisies met een fijnmazig localdimmingsysteem zijn wel in staat tot hogere piekhelderheden dan oledtelevisies, waardoor hdr-highlights nóg meer van het scherm spatten.