Samsung 990 1TB

Samsung 990 1TB, snel in normaal gebruik maar QLC laat zich zien bij lange writes
Voor deze review ontving ik de Samsung 990 1TB via het Tweakers Testpanel.

Ik heb de 990 gebruikt als Windows-systeemschijf. Daarbij kon ik hem rechtstreeks vergelijken met mijn Samsung 980 Pro 1TB en met een Samsung 870 EVO 1TB SATA-SSD.

Mijn testsysteem bestaat uit een Ryzen 9 5950X op een Gigabyte X570 AORUS Elite met 32GB RAM en een RTX 5060 Ti. De Samsung 990 draaide als PCIe 4.0 x4 SSD. De 980 Pro en 990 zijn niet in exact hetzelfde fysieke M.2-slot getest. Beide draaiden wel op PCIe 4.0 x4. Dezelfde Windows-installatie is uiteindelijk van de 980 Pro naar de 990 gekloond (met DiskGenius Free) voor een zo eerlijk mogelijke vergelijking. De 990 zat in het onderste M.2-slot, direct boven een Intel X520 10Gb-netwerkkaart. Op die kaart staat een aparte ventilator gericht, waardoor er in dat gebied extra airflow aanwezig was.

Bouwkwaliteit en features
De 990 is een standaard M.2-2280 (22mm breed, 80mm lang) SSD zonder behuizing of meegeleverde heatsink. Montage verliep zonder problemen, de printplaat en connector geven geen aanleiding tot opmerkingen. Robuustheid is bij een kale M.2-SSD moeilijk zinnig te testen zonder het product opzettelijk te beschadigen. Tijdens montage en de volledige testperiode heb ik geen fysieke of technische problemen gezien.

Samsung gebruikt QLC-NAND. De SSD heeft geen eigen DRAM-cache en gebruikt HMB (Host Memory Buffer). Samsung ondersteunt onder meer TRIM, SMART, garbage collection en AES-256-encryptie. Ook TCG Opal 2.0 (onboard hardwarematige versleuteling) wordt ondersteund.

De 1TB-versie heeft drie jaar garantie of 400TBW. Dat vind ik een relevant nadeel tegenover verschillende TLC-modellen die vijf jaar garantie en een hogere TBW-rating bieden.

Het energieverbruik heb ik niet zelf gemeten, idle wordt 55mW genoemd. Op de SSD staat 3.3V / 1.85A vermeld (ongeveer 6,1W bij die spanning). Samsung geeft voor normaal gebruik gemiddeld 4,0W bij lezen en 3,7W bij schrijven op.

Samsung Magician en migratie
Samsung Magician herkende de SSD direct. De software geeft informatie over firmware, SMART, temperatuur en prestaties. Ook Performance Optimization en andere SSD-functies zijn eenvoudig bereikbaar.

De Data Migration-functie was bij mij veel minder succesvol.
Mijn Windows-installatie stond op de 980 Pro.

Magician herkende zowel de 980 Pro als de nieuwe 990. De migratie stopte echter binnen enkele seconden met alleen de melding "Failed – unknown reason", ondanks dat BitLocker uit stond. Initialiseren en formatteren van de 990 veranderde de uitkomst niet, migreren met Samsung Magician lukte mij gewoon niet.

Uiteindelijk heb ik Windows met DiskGenius via WinPE gekloond.
Ik kan niet stellen dat Samsung Data Migration bij iedere normale installatie faalt. Ik vind wel dat "unknown reason" voor migratiesoftware erg weinig informatie geeft waarmee ik het probleem niet gericht kon analyseren.


Prestaties
CrystalDiskMark is op alle drie de SSD's uitgevoerd met vijf runs en 8GiB random data. De vullingsgraad was niet exact gelijk. De 870 EVO zat rond 30 procent. De 980 Pro rond 4 procent en de 990 rond 12 procent. Dit is dus een praktijktest op mijn eigen systeem en geen laboratoriumvergelijking.

Test	870 EVO (SATA)	980 Pro (NVME)	990 (NVME)
Seq. read Q8T1	551 MB/s	6839 MB/s	6522 MB/s
Seq. write Q8T1	491 MB/s	5014 MB/s	5788 MB/s
Seq. read Q1T1	531 MB/s	4134 MB/s	3767 MB/s
Seq. write Q1T1	478 MB/s	4224 MB/s	4803 MB/s
4K Q32 read	229 MB/s	613 MB/s	721 MB/s
4K Q32 write	194 MB/s	549 MB/s	631 MB/s
4K Q1 read	46 MB/s	84,5 MB/s	69,2 MB/s
4K Q1 write	96 MB/s	215,7 MB/s	206,1 MB/s

Vanaf een SATA-SSD is het verschil enorm. Tegenover de 980 Pro is het beeld veel minder eenvoudig.
De 990 is duidelijk sneller bij sequentieel schrijven en bij de hogere queue depths. Mijn oudere 980 Pro blijft juist sneller bij sequentieel lezen en bij de lage queue-depth random reads.

Een hoger typenummer betekent hier dus niet automatisch hogere prestaties op ieder onderdeel.

87,6GB schrijven
De interessantste test was voor mij een gewone bestandsoverdracht.

Ik gebruikte één bestand van 87,6GB en schreef dit met Robocopy vanaf de 980 Pro naar de 990. De 980 Pro haalt in CrystalDiskMark ongeveer 6,84GB/s bij sequentieel lezen en had daarmee ruim voldoende leesbandbreedte voor deze test.

De 990 begon zeer snel. Rond ongeveer 60GB geschreven data begon de snelheid echter sterk terug te vallen.
Bij ongeveer 70 procent van de bestandsoverdracht zag ik circa 149MB/s schrijfsnelheid. De SSD stond toen op 100 procent active time. De gemiddelde responstijd liep op tot bijna één seconde.

De volledige kopie van 87,6GB duurde 2 minuten en 56 seconden. Robocopy rapporteerde gemiddeld 532MB/s.

Daarna heb ik exact hetzelfde bestand vanaf dezelfde 980 Pro naar de Samsung 870 EVO SATA geschreven. Die overdracht duurde 3 minuten en 15 seconden. De gemiddelde snelheid was 481MB/s.
De 870 EVO SATA disk bleef daarbij vrijwel de hele overdracht rond 480MB/s schrijven.

Over het complete bestand wint de 990 dus nog steeds. Hij bouwt in het snelle eerste gedeelte genoeg voorsprong op. Het verschil is wel klein geworden. Nadat de prestaties van de 990 inzakken schrijft de oude SATA-SSD zelfs sneller.

Dat patroon past bij het leegraken van de snelle SLC-cache waarna rechtstreeks naar QLC moet worden geschreven. Ik heb de daadwerkelijke cachegrootte niet afzonderlijk gemeten. De terugval rond 60GB moet daarom niet worden gelezen als een gemeten cachegrootte.

Dit vind ik belangrijker dan alleen de maximale schrijfsnelheid van bijna 6GB/s uit CrystalDiskMark. Voor korte writes is die snelheid relevant. Voor grote aanhoudende writes kan het beeld compleet veranderen.

Warmte en geluid
Ik heb de 990 getest zoals hij geleverd werd, zonder heatsink.
Na ruim twee uur echte idle zag ik ongeveer 54 °C. Onder belasting liep Drive Temperature 2 op tot 70 °C.
De achterzijde heeft een koperkleurige laag in het label die waarschijnlijk ook als eenvoudige heatspreader dient.

Samsung specificeert 70 °C als bovengrens van het normale temperatuurbereik. Ik heb geen crashes of SSD-fouten gezien. Uit mijn metingen kan ik niet aantonen dat de SSD bij 70 °C al thermisch throttelde.

Ik heb bewust geen extra heatsinktest toegevoegd. Die wordt niet met deze SSD meegeleverd en ik wilde de geleverde uitvoering beoordelen. Bij eigen aanschaf voor een desktop zou ik persoonlijk wel de heatsink van het moederbord gebruiken of een SSD met fabrieksheatsink kiezen.
Geluidsproductie is eenvoudig: De SSD heeft geen bewegende delen en maakt zelf geen geluid.

Gebruik in de praktijk
Na de migratie heb ik de 990 als normale Windows-systeemschijf gebruikt. Windows, browsen en normaal programmagebruik verlopen zonder problemen. Stabiliteitsproblemen of fouten heb ik tijdens de testperiode niet gezien. In mijn dagelijkse gebruik kan ik niet zeggen dat mijn pc door de overstap merkbaar sneller aanvoelt.

Specifieke game-laadtijden heb ik niet apart gemeten. Ook het gedrag van de SSD wanneer deze structureel voor 60 tot 80 procent gevuld is heb ik niet afzonderlijk onderzocht. De genoemde 70 procent bij de bestandstest slaat op de voortgang van die bestandsoverdracht en niet op de vullingsgraad van de SSD.