Fairphone 5, 8GB ram, 256GB opslag Zwart

Ik zal in deze review niet veel op de specs in gaan (dat laat ik aan de specs tab), of dit vergelijking met flagship telefoons, of de prijs van telefoons bij andere fabrikanten. Waarom? Dat is enerzijds niet wat met de huidige markt kan (waarbij vervuiling en exploitatie niet belast wordt), of iets wat in mijn mening (en ik denk die van Fairphone) iets is dat we moeten willen. Als je dat mist, dan vermoed ik dat je het niet eens zult zijn met de propositie van het ontdekken of betalen van "de echte prijs" van producten, en een telefoon die voor dagelijks gebruik "voldoende" is voor de meesten mensen, ipv de snelst mogelijke sportwagen onder de smartphones.

Ik bezat hiervoor een Fairphone 4 (die ik in gebruik behoud bij iemand anders). Net als met veel eerlijke/duurzame alternatieven was er met Fairphone ook een begin periode waarin je toegegeven toch wel een hoog deugdneus gehalte moest hebben om de tekortkomingen te incasseren.

De Fairphone 4 was denk ik al het tippingpoint waarbij de productlijn en het bedrijf voldoende volgroeid was tot een prima werkbaar alternatief begon te worden voor de massa. En hier ben ik het wel eens met veel kritiek op typische alternatieven onder deugdneuzen; een oplossing moet kunnen schalen! Je kan niet alles verliezen, om enkel duurzaamheid/eerlijkheid te winnen. Net als met EV autos moet het nog steeds wel werkbaar/aantrekkelijk zijn.

Toegegeven, een Fairphone 5 is misschien nog niet niveau Tesla sexy als alternatief. Maar laten we ook eerlijk zijn, de 99% huis-tuin-en-keuken-consument heeft geen goldplated iPhone 15 nodig met 4K displays, 120Hz display refreshrates en andere decadente specs. Die zijn helemaal niet noodzakelijk voor de middenmoot. Dat is simpelweg luxe. En iedere aankoop dient een verhouding noodzaak en luxe moeten we toegeven. Bij deze volgroeide smartphone markt heft dat al jaren overduidelijk naar luxe.

Een Tweaker is misschien uitzonderlijk dier in dat die van bepaalde extreme specs daadwerkelijk wel gebruik maakt / of wel tot de diepgang kan van genieten, maar voor je zus, opa of moeder gaan Fairphone 5 specs prima volstaan.

Fairphone 4 deed al veel goed vond ik. Ontvangst was altijd top. Waterbestendigheid vaak (onbedoeld) uitbundig getest. Erg stevig kwa bouw, met bij vallen vaak slechts wat krasjes op de metalen behuizing. Fingerprint reader locatie valt natuurlijk en werkt ondanks relatief kleine oppervlak betrouwbaar. Het is een telefoon die makkelijk te flashen valt en met veel software en hardware zelfs open source, zie je op conferenties zoals CCC er heel veel mee rond lopen. Een schode Android doet denk ik ook veel in het simpel houden voor de minder digitaal geletterden. Geen misleidende branded apps. Alle gemakken van Google direct beschikbaar, maar wel met de vrijheid er van af te stappen.

Toegegeven, bij de Fairphone 4 bleven nog maar een handjevol tekortkomingen over, die slechts een beetje frustreerde. De performance van de FP4 SoC was bij launch eigenlijk gelijk al matig, en wordt bij de intensieve gebruiker denk ik al gauw een bron van frictie. Er waren ghost touches op het touchscreen als je grote handen hebt. De OS stabiliteit en camera software was regelmatig een frustratie (al kon je dat laatste met GCam prima oplossen, maar het idee is juist dat niet iedereen een tweaker zou moeten zijn voor een duurzame keus). En de batterij was slechts voldoende voor net 1 dag intensief gebruik (veel videobellen en hotspot gebruik voor mobiel werken).

Die tekortkomingen heeft Fairphone denk ik heel mooi opgepakt, precies waar denk ik de prioriteiten lagen. Bij de batterij was het mooi geweest als die nog wat groter is, maar met repareerbaarheid is dat vast een lastige opgave om die ruimte vrij te maken. De scherpte in de wide angle camera is een van de weinige aspecten die er beetje uit steken. Ik had gehoopt dat dit (eigenlijk simpelweg glaswerk) wel op te pakken waren in de supplychain tegen deze prijs, met duurzaamheid en eerlijkheid. Maargoed, wie weet is een kwalitatief sterke wide angle camera module wel prima verkrijgbaar tegen een goede prijs, maar is er geen enkele speler die met Fairphone wil spelen om hun supply en productie grondig te veranderen. Wat ik er van begrijp, is het erg moeilijk dat soort bedrijven te vinden, of zo ver te krijgen door de kleine bargaining power van een underdog als Fairphone.

Wat blijft dan over? Ik denk wezenlijk luxe specs voor competitiveness met de high-end markt. Als we over onze verwendheid met flagship smartphones heen kunnen stappen, en gedag kunnen zeggen aan features zoals draadloos opladen, of fingerprint reader in het scherm, is dit al in al een prima afgerond product. Met dat soort features heb je denk ik wezenlijk over kleine UX hits.

Het prijskaartje zal vermoedelijk bij veel blijven staan. En daar verwacht ik voorlopig geen daling gezien dit een nuchter Nederlands bedrijf is waar geen topsalarissen of grote winstmarges te schrappen vallen. Die prijs zal juist stijgen met de introductie van luxe specs. Dus dan moet ik toch een appeal doen op verantwoordelijkheidsgevoel:

We kunnen roepen dat de overheid de wereld duurzaam, schoon en eerlijk moet maken. Of bedrijven dat voor ons moeten doen. Ik geloof daar niet in.

De verantwoordelijkheid ligt bij ons, het individu. Wij verkiezen die overheid met onze stem. Wij verkiezen de beweging van het grootkapitaal met onze consumenten stem (onze portemonnee), door businessmodellen rendabel te maken. De verantwoordelijkheid ligt bij ons - welvarende burgers van democratie - om deze transitie te stimuleren, want wij zijn de enige die het kunnen veroorloven. Wij behoren tot die elite die het moet gaan doen. Niemand anders gaat het voor ons doen!