Zo verklein je het risico op burn-in bij je oled-tv

Burn-in, oftewel inbranden, bij oled-tv's herken je aan een vaag 'nabeeld' van een logo of taakbalk dat blijvend op het scherm te zien is, ook als er iets anders wordt afgespeeld. Het risico op dit ongewenste effect is bij oledtelevisies niet helemaal uit te sluiten, maar je kunt de kans wel verkleinen.

Burn-in is een permanent 'schaduwbeeld' op het tv-scherm, veroorzaakt door ongelijkmatige veroudering van (sub)pixels. Dit is niet hetzelfde als tijdelijke beeldretentie, die wél weer verdwijnt. Fabrikanten van oledtelevisies hebben beschermingstechnieken ingebouwd die het risico op inbranden sterk verkleinen, maar niet volledig wegnemen.

In een notendop

• burn-in (inbranden): permanent, ontstaat door ongelijkmatige pixelveroudering, blijft zichtbaar als verkleuring of schaduwp;
• beeldretentie: tijdelijk, verdwijnt vanzelf na verloop van tijd of na een compensatiecyclus;
• oorzaak: langdurige, veelvuldige of felle weergave van statische beeldelementen (logo's, taakbalken, head-updisplays (huds));
• preventiemaatregelen van fabrikanten: pixelverschuiving, automatische helderheidsbeperking, het detecteren en dimmen van statische elementen, screensavers, pixelverversing;
• wat je zelf kunt doen: afwisselende content bekijken, zonlicht afschermen, de pixelhelderheid verlagen, statisch beeld vermijden, tv niet zomaar van de stroom halen.

De verschillen tussen burn-in en tijdelijke beeldretentie

Bij burn-in 'verslijten' (sub)pixels sneller doordat ze vaker of intensiever worden aangestuurd. Iedere pixel in een oledscherm is zijn eigen lichtbron. Terwijl het licht geeft, degradeert het organische materiaal (de 'o' van oled) heel langzaam maar zeker. Pixels die langer aan hebben gestaan, kunnen zo op termijn donkerder zijn dan de rest. Daardoor blijft een nabeeld zichtbaar.

Tweaker Mon0lith fotografeerde in 2021 de burn-in in het midden van het beeld van zijn LG 55C7V.

Dergelijke nabeelden zie je bijvoorbeeld op plekken waar statische beeldelementen langdurig of fel worden weergegeven. Voorbeelden van zulke beeldelementen zijn tv-zenderlogo's, pc-taakbalken en vaste interface-elementen in games.

Behalve permanente nabeelden kunnen oledtelevisies ook last hebben van tijdelijke retentie: een spookbeeld dat een aantal seconden, minuten of uren blijft hangen, maar spontaan wegtrekt. Veel gebruikers spreken bij retentie onterecht van burn-in. Retentie komt echter niet door permanente slijtage van de oledpixels. Zie je storende retentie op je oled-tv, dan kun je wachten tot deze vanzelf verdwijnt of het na-ijlende spookbeeld verhelpen door een pixelverversing uit te voeren (zie hieronder).

Wat doen fabrikanten om burn-in te voorkomen?

Fabrikanten van oled-tv's voorzien hun schermen van verschillende preventiesystemen om burn-in te voorkomen. Deze maatregelen verkleinen de kans op inbranden, maar sluiten burn-in niet helemaal uit.

• Pixelverschuiving verschuift het beeld subtiel om de paar minuten, zodat niet steeds dezelfde pixels belast worden. Langs de rand van het beeld hebben veel oled-tv's extra pixels. Zo vallen er nooit delen van het beeld weg.
• Logoherkenning dimt felle, statische delen in beeld, zoals logo's en felle elementen in een vaste game-interface.
• Na een paar minuten inactiviteit in de smart-tv-menu's van een oledtelevisie start vaak automatisch een screensaver.
• Convex Power Control (CPC) is een functie op woledpanelen van LG (zie onze explainer over de verschillen tussen woled- en QD-oledpanelen), die in bepaalde beeldmodi de hoeken van het scherm donkerder maakt. Deze functie is bijvoorbeeld wel actief in de beeldmodi Game Optimizer en PC, maar niet in de (vaak donkerder afgestelde) Filmmaker-modus.
• Pixelverversing is een soort onderhoudsbeurt die het scherm periodiek zelf uitvoert. Dit gebeurt vaak na het uitzetten. Het is daarom belangrijk dat je de tv na uitschakelen niet van de stroom haalt. Dit proces strijkt kleine spanningsverschillen tussen pixels glad. Er is een korte en een lange variant: de korte versie duurt zo'n vijf tot tien minuten en vindt doorgaans plaats na vier uur tv-kijken. Je kunt deze ook zelf starten via het menu van je tv. De lange versie duurt ongeveer een uur en gebeurt om de 500 tot 2000 uur.

Op sommige tv's kun je bepaalde preventieve functies aanpassen of zelfs uitschakelen. In dit voorbeeld zie je de menu's van de LG C3 uit 2023.

Wat kun je zelf doen om burn-in te voorkomen?

Het risico op burn-in is het grootst als je vaak en langdurig naar dezelfde content met statische elementen kijkt. Dit kunnen reguliere tv-uitzendingen zijn met een fel logo in de hoek van het scherm, maar ook games met statische interface-elementen verhogen het risico op burn-in. Geeft je oledscherm pc-beelden weer, dan is het uitkijken met taakbalken en de statische interface van kantoorsoftware.

Om het risico op burn-in te verkleinen, kun je in de eerste plaats zorgen voor meer afwisseling in je beeldgebruik. Laat zenders met een fel statisch logo niet onafgebroken op staan, maar wissel regelmatig van kanaal. Ook kun je inbrandproblemen voorkomen door de helderheid van je tv wat lager in te stellen. Verder is het verstandig om direct invallend zonlicht te blokkeren met bijvoorbeeld gordijnen. De warmte van de zon kan de slijtage van pixels versnellen.

Gebruik je een Windows-pc op je oledscherm, dan kun je bijvoorbeeld instellen dat de taakbalk automatisch uit beeld verdwijnt totdat je er met de muis naartoe beweegt. Plaats geen vaste pictogrammen op je bureaublad en laat de bureaubladachtergrond rouleren. Een screensaver instellen is ook geen overbodige luxe.

Bovendien is het belangrijk dat je de tv in staat stelt om zijn ingebouwde beschermingsfuncties uit te voeren. Op sommige tv's kun je (sommige) preventiesystemen uitschakelen, maar dat raden we niet aan. Houd ze ingeschakeld en haal de stekker van de tv niet zomaar uit het stopcontact. Zo kan de tv zijn geplande pixelverversingscycli op tijd uitvoeren.

Op de meeste oled-tv's kun je ook zelf het pixelverversingsprogramma starten als je retentie bespeurt.

Tot slot

Burn-in is een permanent schaduwbeeld van een statisch beeldelement, zoals het logo van een tv-zender, een taakbalk of delen van een game-interface. Het wordt veroorzaakt door ongelijkmatige pixelveroudering. Dit is iets anders dan tijdelijke beeldretentie. Moderne oledschermen zijn dankzij ingebouwde technieken veel minder gevoelig voor burn-in dan vroeger. Toch is het risico nog steeds aanwezig. De beste manier om inbranden te voorkomen, blijft bewust omgaan met langdurige statische content.