Toetsenbordindelingen: de landenvarianten en de verschillen tussen ISO en ANSI

Als je een toetsenbord gaat kopen, kun je vaak kiezen tussen verschillende indelingen. Soms worden die aangeduid als 'toetsenbordindeling', soms zie je simpelweg 'taal' (of 'language') staan en soms moet je uit afbeeldingen afleiden welk keyboard je koopt.

Heel kort door de bocht: een ANSI-keyboard heeft een 'lage' entertoets en een ISO-keyboard een hoge. Welke je fijner vindt, is een kwestie van persoonlijke smaak en gewenning.

ISO en ANSI

Een van de grootste verschillen in lay-out is de keuze tussen ISO en ANSI. De wereldwijde standaard is ISO, een soort pseudoacroniem voor 'International Organization for Standardization'. Veel toetsenborden met Europa-specifieke lay-outs volgen dan ook de ISO-lay-out.

De tegenhanger is het Amerikaanse ANSI, een echt acroniem voor 'American National Standards Institute'. Lay-outs met deze standaard kom je het vaakst tegen bij fabrikanten uit de Verenigde Staten. Ze zijn meestal aangeduid als 'US International'.

Elke computer kan overweg met beide varianten, maar welke variant je prettiger vindt tikken, hangt af van je persoonlijke voorkeur. De indeling is op een aantal punten anders:

• De entertoets is bij ISO-keyboards twee rijen hoog, tegenover één rij bij ANSI-keyboards.
• De backslash is bij ISO-keyboards kleiner en zit links van de enter; bij ANSI-keyboards is die groter en zit boven de enter.
• De linkershifttoets is bij ISO-keyboards kleiner en de rechtershift zit schuin onder de enter. Bij ANSI-toetsenborden is de linker groter en zit de rechtershift recht onder de enter.
• Die kleinere linkershift maakt op ISO-lay-outs plaats voor een extra toets tussen de shift en de Z-toets: die wordt gebruikt voor speciale tekens.

Meer verschillen

ANSI-keyboards zijn meestal in een van deze twee varianten beschikbaar: een US Qwerty-indeling of een US International-indeling. Er is bijna geen verschil, maar bij een US International-indeling is de rechteralt een Alt Graph-toets, om diakritische tekens makkelijker te tikken. Omdat diakritische tekens zo goed als niet voorkomen in Amerikaans-Engels, is de rechteralt bij een ANSI US-toetsenbord hetzelfde als de linkeralt.

ISO-varianten

Bij ISO-keyboards zijn veel meer varianten beschikbaar, omdat het geen Amerikaanse maar een internationale standaard is. De varianten die je in West-Europa het meest tegenkomt, zijn de ISO Qwerty (voornamelijk voor het Verenigd Koninkrijk), de ISO Azerty (vooral in delen van België en Frankrijk) en de ISO Qwertz (voor Duitstalige landen).

Euroteken

Bij US International-toetsenborden zit het euroteken boven de 5, terwijl dat bij ISO UK-keyboards meestal onder de 4 zit. Bij (Franse) Azerty-borden zit het onder de E, net als bij de Duitse Qwertz-toetsenborden. Bij pure ANSI-US-borden is er weer helemaal geen euroteken.

Welke standaard in Nederland en België?

In Nederland wordt de ANSI US-International-indeling het meest gebruikt en verkocht. Er is een speciale Nederlandse ISO-Dutch-variant, maar die komt weinig voor. Alleen Apple levert die standaard mee: hij is te herkennen aan het euroteken onder de 2 in de rij met cijfers. Veel ISO-keyboards in Nederland volgen de US-International-indeling, met Logitech-keyboards als bekendste vertegenwoordiger hiervan.

In België is de ISO-indeling juist standaard, met een Belgische Azerty-indeling. Fabrikanten als Logitech verkopen er dan ook standaard hun toetsenborden met ISO-Azerty-BE-indeling. Ook bij Apple is dat de standaardoptie.