Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Je kunt ook een cookievrije versie van de website bezoeken met minder functionaliteit. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie
+2
AldoGMB

4 februari 2013 16:35, 60218 views

De Raspberry Pi (model B, revision 2) is een complete computer ter grootte van een credit card. Met een verkoopprijs van $35 (~§45 in NL) maakt dit een ideale machine voor kleinschalige experimenten. De computer is ontworpen om scholieren met goedkope hardware te leren programmeren.

De Raspberry Pi (RPi) is sinds februari 2012 te koop maar de levertijd liep op tot enkele maanden. Sinds december 2012 heb ik er ook een en op deze pagina wil ik samenvatten wat ik sindsdien geleerd heb. Deze Tweakers-review is een mirror van m'n eigen website.

Update Model A is sinds vandaag (04-02-2013) beschikbaar in Europa (bron).

Processor

Het hart van de Raspberry Pi is de Broadcom SoC (system on a chip) met 700 MHz ARM11 (ARMv6) processor. Het Model B rev. 2 heeft 512 MB RAM (rev 1 had 265 MB RAM). Windows installeren op een RPi is dus een no-go en Linux all the way. Om een gevoel te krijgen van hoe capabel deze machine is: ik heb berichten gelezen die de RPi vergelijken met een iPhone 3GS, XBox 1 of een 300 MHz Pentium 2. Maar dan met vťťl betere graphics. Een RPi gebruiken als HTPC of eenvoudige server is een goed idee, maar verwacht geen snelle PC.

Netwerkverbinding

Onboard is er 10/100 ethernet (over USB) beschikbaar. Dat houdt in dat de bandbreedte z'n 100 Mb/s is. Uit mijn tests blijkt dat een upload en download naar en van de RPi inderdaad rond de 90 Mb/s uit komt.

Uit reviews en tutorials van anderen leer ik dat een WiFi-module toevoegen lastig is. Op de eLinux Raspberry Pi wiki staat een lijst met gesteste WiFi-modules.

Energie/Voeding

De specs van de Pi schrijven voor dat voeding over micro-USB gebeurd met een spanning van 5 V en een stroom van minimaal 700 mA. Let op: er zijn veel mensen die prestatieproblemen hebben met hun RPi, die veroorzaakt zijn door een magrinale voeding.

Het elektrisch vermogen dat de RPi gebruikt is dus P = 5 * 0.700 = 3.5 W. De Pi een dag aan laten staan verbruikt dus 84 Wh, ofwel iets minder dan 31 kWh per jaar. Omdat een kWh ongeveer §0.22 kost, verbruikt de RPi per jaar maximaal §6.75. Doordat de RPi zo extreem weinig energie verbruikt, maakt dat hem erg geschikt als server.

Let op dat de Pi door z'n eenvoudige stroomverbruik geen energie kan leveren aan USB-toebehoren. Gebruik dus bijvoorbeeld altijd USB-hubs en externe HDD's met eigen voeding.

Video

De RPi heeft drie video-uit mogelijkheden: composiet RCA, Display Serial Interface (SDI) en HDMI (rev 1.3 en 1.4). De RPi ondersteunt dus resoluties van 640◊350 tot en met 1920◊1200 en audio-uit over HDMI. Films afspelen in Full HD 1080p moet dus geen probleem zijn. In de praktijk merk ik dat goed geŽncodeerde MP4 soepel draait, maar sommige (slecht geripte) MKV's elke 10 seconden stotteren. Het moge duidelijk zijn dat dit geen beperking is van de hardware, maar van de software. Deze tests zijn gedaan met met Raspbmc RC3 (zie verderop).

Audio

Er zijn twee manieren om geluid uit de RPi te persen: over HDMI en met de 3.5 mm audio-jack. Na tests met AirPi (AirPlay-hack voor RPi/Linux, lossless streaming) kon ik concluderen dat audio over de audio-jack ronduit waardeloos is. Dit komt doordat de Pi geen DAC (digital-to-audio converter) heeft maar een eenvoudige PWM generator. Daarvoor zijn twee oplossingen: audio over HDMI of een USB-audiokaart aanschaffen.

Opslag en besturingssysteem

De RPi boot vanaf een SD-geheugenkaart. Wat ik me nooit had gereliseerd was de enorme variatie in SD-kaarten. Niet alleen de hoeveelheid geheugen (4 GB of meer is aanbevolen), maar ook de kwaliteit (koop nooit een merkloze SD-kaart) en de lees- en schrijfsnelheid. De producent van de RPi raadt minimaal een Class 4 (4 MB/s) SD-kaart aan.

Vooral voor het streamen van video en gezien de lage prijs van SD-kaarten, zie ik voordelen van een Class 10 (10 MB/s). Omdat het hele besturingssysteem vanaf een SD draait, maakt dit het onderhouden van verschillende projectjes eenvoudig: voor Raspbian gebruik ik een 8 GB Kingston (§12, Class 10, preloaded) en voor Raspbmc gebruik ik een 8GB SanDisk (§16, Class 10).

Omdat de RPi op ARM draait, is het onpraktisch (waar het niet onmogelijk) om er Windows of OS X op te draaien. Wat er dan overblijft is Linux. Uitstekende basis om te leren programmeren, lijkt mij. Het meest populair op de RPi zijn de volgende besturingssystemen:

  • Raspbian Een aangepaste versie van Debian Wheezy (Debian 7.0) en geoptimaliseerd voor de Raspberry Pi hardware. Dat houdt in dat Raspbian hard float code efficiŽnt uitvoert. Dit heeft ermee te maken dat de de processor van het armhf-type is. Aangeraden door de Official Raspberry Pi Foundation. Download hier.
  • Raspbmc Ideaal voor media centers is XBMC. Een aangepaste, minimalistische Linux distributie (gebaseerd op Raspbian) met XBMC 12.0 Frodo pre-loaded. Voordelen zijn onder andere de UI installers voor Windows, Linux and OS X; AFP, NFS en SMB file sharing; auto-updating; 1080p decoding; vrij en open source. Download hier.
Prijs en levering

De RPi Model B heeft een adviesprijs van $35. Begin 2012 bleek de Raspberry slecht leverbaar (maanden wachttijd) maar die tijden zijn gelukkig voorbij. In Nederland is een RPi (inclussief verzendkosten) rond de §45. Ik heb de mijne bij S.O.S. Solutions gekocht (levertijd een werkdag) met de volgende accesoires:Overige mogelijke hardware voor op je boodschappenlijstje:
  • Ethernetkabel
  • USB-toetsenbord
  • USB-muist
  • HDMI-kabel + beeldscherm
Deze review is een kopie van die op m'n eigen website. Ik sta open voor verbeteringen.

Change log
2013-02-04 Linkjes toegevoegd + Model A is uit in Europa

Pluspunten

  • Perfect voor tweakers
  • Goedkoop ($35)
  • Energiezuinig (3.5 W)
  • Uitstekende video-uit (max. 1920x1200)
  • Enthousiaste community
  • GPIO

Minpunten

  • Niet voor consumenten
  • Waardeloze audio-output / geen fatsoenlijke DAC
  • ARM SoC vereist Linux o.i.d.
  • Verkeerde voeding veroorzaakt falen
  • Ethernet over USB (dus max. 100 Mb/s)
Algemene beoordeling Score: 5
Betrouwbaarheid Score: 4
Overklokbaarheid Score: 5
Compatibiliteit Score: 4
Ondersteuning Score: 5
Prijs Score: 5
Featureset Score: 4
Layout Score: 4
Prestaties Score: 3

Reacties (59)

Is voor het draaien van Windows, windows RT geen optie?
Hoe was je van plan dat te installeren dan? Het is misschien mogelijk, maar dan moet je echt heel veel ervaring hebben met dit soort activiteiten.
Windows RT vereist zover ik weet de secure boot optie. Installeren is daarmee dus geen optie (behalve als je dit eruit weet te werken, en een mooie bootloader weet te maken, maar dit zie ik het komende jaar nog niet gebeuren).

Opzich wordt er wel veel aan gewerkt door hobbyisten (ook sinds Android tablets vaak beter en goedkoper zijn dan hun Windows RT variant), maar ik heb nog niet van een project gehoord wat ook maar in de buurt van werkend komt.
windows draait alleen op x86 hardware, geen arm
windows RT kan wel op Arm soc's draaien maar enkel ARMv7, aangezien de raspberry ARMv6 heeft is het helaas niet mogelijk
mischien is er wel virtual machine software beschikbaar, maar ik denk dan nog dat je niet verder dan windows 95 ofzo gaat komen
Windows CE zou er op kunnen draaien:

http://www.raspberrypi.or...topic.php?f=56&t=6510

Dat heeft alleen weinig voordelen, of je moet erg gesteld zijn op het .Net compact framework. Maar als je gesteld bent op .Net dan kan je ook altijd nog proberen Mono apps te draaien.

http://stackoverflow.com/...3600/mono-on-raspberry-pi
ja maar windows ce is niet compatibel met windows applicaties, zelfs niet met 95/98 applicaties, .net zal er dus hoogstwaarschijnlijk ook niet op draaien

Edit: en het is closed source dus ik denk niet dat je het kan porten naar raspberry pi

[Reactie gewijzigd door jeroen7s op 14 november 2013 14:29]

Er is natuurlijk een verschil tussen "het zou kunnen" en "het werkt". Na vijf pagina's forumgeblaat is de conclusie (over embedded Windows CE, ditmaal) wederom: teveel gedoe, niemand die het wil, je bereikt niet wat je zou verwachten (Window's-applicaties draaien).

Nogmaals: er is niemand die die port wil maken. Het kost geld en het is huilen. Waarom niet een mooie geoptimaliseerde Linux-distributie? Koop anders gewoon Intel's NUC.

edit: typo

[Reactie gewijzigd door AldoGMB op 14 november 2013 14:46]

Nee Windows van Microsoft is feitelijk geen optie. Er is echter wel een officiŽle uitgave van Rics OS voor de RPi, dat is geen Linux het ziet er mooi uit en is behoorlijk vlot op de RPi.
https://www.riscosopen.or...ome%20to%20RISC%20OS%20Pi
RISC OS is a British operating system which was designed specifically for the ARM processor by the same team who created the original ARM. It is fast, compact and efficient. It is developed and tested by a loyal community of developers and users. RISC OS is not a version of Linux, nor is it in any way related to Windows. It has a number of unique features and aspects to its design.
nee dit is te zwaar er loopt een klein BSP project voor window CE 7 ik werk hier persoonlijk aan mee door de BSP maker de benodige driver packages aan te leveren en als een BSP beta tester te helpen met bugs aan wijzen en mocht ik ze er zelf uit kunnen halen er zelf uit vegen.

plus ander probleem windows RT is geen lose BSP van of een losse platform build tool voor zoals voor WindowsCE wel het geval is.
Goeie vraag. Er zijn een aantal problemen die zich samenvatten als ‘te klein, teveel gedoe’.
  • Het grootste probleem is dat Windows RT is geschreven voor de ARMv7 architecturen, terwijl de RPi er een ARMv6 (met hard float) architectuur op na houdt. Omdat WRT niet open source is, is zelf compileren geen optie.
  • WRT eist minimaal 2 GB RAM (RPi heeft een halve GB)
  • Ik geloof dat een monster als Windows op een kleine CPU als die van de RPi draaien, alleen maar kan eindigen in huilen.
  • Drivers moeten speciaal geschreven worden en licenties moeten gekocht worden.
  • Windows vereist een licentie die duurder is dan een RPi
  • WRT neemt meer ruimte in dan dat ik voor een SD-kaart zou willen betalen. De minimale ruimte voor RT aangeraden op USB is 20 GB vrij + 16 GB voor de OS = 36 GB. Maar daar moet dan nog de ruimte bij op, die jij graag wil gebruiken.
Natuurlijk kun je om een aantal van deze problemen heen door iets met virtualisatie te doen, of remote login. Maar ja, werkbaar is het absoluut niet. IMHO een absolute no-go.
Ik draai zelf OpenElec (XBMC) op de Pi (rev 1, 256 MB), echter wel erg vaak corrupt SD-kaartje (verschillende merken/types). Standaard wordt OpenElec overclocked....

PS .. ik heb wel wat koel-lichaams geplaatst,omdat de boel toch wel 'heet' wordt. (http://flic.kr/p/dhM4PR)

[Reactie gewijzigd door matthys70 op 1 februari 2013 17:38]

Ik zit ook aan die koellichaampjes te denken, maar ik heb nog geen experimenten gedaan met overklokken. Misschien niet zo nodig ook.

Over OpenELEC: die wilde ik ook nog noemen, omdat dat ook zo'n mooie uitgekleede Linux is, maar ik heb er geen ervaring mee. Wat is jou ervaring? En bevalt rev1?

Over corrupte SD-kaartjes: wat ik veel lees is dat abrupt afsluiten van de RPi de kaartjes breekt. Probeer dus (in tegenstelling tot wat de makers aanraden) de RPi niet uit te schakelen door de voeding uit te schakelen, maar door netjes in de terminal iets als "sudo poweroff" of "sudo shutdown -h now".
XBian (www.xbian.org) heeft er geen last meer van voor zover ik weet. Vroeger inderdaad altijd corrupte boots, tegenwoordig nooit meer.
Sorry .. lees je reactie nu pas. OpenElec bevalt erg goed, mooi en gemakelijk (ook bij updates).

Wat betrefd de rev1, was ťťn van de eerste .. dus speel er al lange tijd mee. Maar zou inderdaad graag de 512 MB versie willen hebben.

Ik heb de Pi nu gewoon aldoor maar aan staan. Maar het is jammer dat er niet een normale mannier van uit zetten is. Want ook via een shutdown commando kan het voorkomen dat de boel corrupt raakt :-(

PS .. nog even een extra opmerking, het leuke van OpenElec (wellicht ook bij andere XBMC varianten) is dat je de boel gewoon kunt bedienen met de afstands-bediening van je TV (gaat via CEC protocol over de HDMI kabel)

[Reactie gewijzigd door matthys70 op 2 februari 2013 22:40]

Waar heb jij de voedingskabel gekocht? Want ik begrijp dat dat nogal tricky is om voor goede voeding te zorgen..

Ook ben ik erg benieuwd wat je aanraadt: XBIAN of RaspBMC? Ik ben van plan Transmission+Flexget op de achtergrond te draaien (om series te downloaden) dus wil de meest geoptimaliseerde, zodat er nog wat power overblijft om de torrents te downloaden.
Wat erg belangrijk is bij de voeding zijn twee dingen: de stroom (minimaal 700 mA, dus 1 A is ook goed) en de spanning (5 V). Je zou prima de voeding van je telefoon kunnen gebruiken, omdat de meeste telefoons nu laden over micro-USB ondersteunen. Superhandig. MŠŠr, let wel even op bovenstaande eisen. Ik heb genoeg discussies op Internet gelezen waar men last had van crashen, veroorzaakt door een gebrekkige voeding.

Mijn voeding kocht ik voor §10 bij S.O.S Solutions (productpagina). Fijn aan deze is het indicatielampje.

Ik heb geen ervaring met XBian, alleen met Raspbmc. Over die laatste ben ik erg tevreden, ook omdat er voor elke OS een installer beschikbaar is. De ontwikkelaar van Raspbmc bemoeit zich erg enthousiast in forumdiscussies en dat vind ik erg positief. Ander voordeel aan Raspbmc is dat er een uitgebreide overclock-functie in de XBMC GUI zit en de auto-updater is gewenst voor plug-and-play gebruik.

Ik heb geen ervaring met Transmission (onder Linux / op RPi) en Flexget. Wat misschien relevant is: Raspbmc is gebaseerd op Rasbian (dat op zijn beurt weer een geoptimaliseerde versie van Debian Linux is). Raspbmc is ietswat uitgekleed, dus ik weet niet zo goed hoe dat het gebruik van Transmission zal beÔnvloeden. Misschien dat je hier en daar een gemist package moet installeren? Google that.

[Reactie gewijzigd door AldoGMB op 4 februari 2013 15:05]

Thanks, ik twijfelde juist over de voeding die SOS Solutions aanbood..of die wel echt de 1A kan halen. Maar dan ga ik gewoon voor die. Heb ik alleen nog 1 vraag die ik nergens anders kan vinden: ondersteund de Raspberry ook UHS-I sdkaartjes? Voor nog geen 10 euro heb je al een 8GB die 30MB/s doet.

Inmiddels heb ik me ingelezen op Transmission icm Flexget en het op me macbook beetje uitgeprobeerd.. alleen het initieel installeren/opzetten vergt wat ingewikkelde taken maar daarna is het bijzonder simpel om te onderhouden! En het zou moeten werken volgens een blogger die daar een uitgebreide tutorial voor heeft geschreven, al heeft hij wel het max aantal connecties/peers/downloadsnelheid flink verlaagd om te voorkomen dat de Raspberry niet flipt.

Dit gaat vrijwel zeker de oplossing worden voor ouders/vriendin huis etc. Lekker goedkoop!
Over de UHS-I: Lijkt me van wel. Door de fabrikant van de RPi worden alleen minimale eisen gesteld op de FAQ.

Op eLinux staat een uitgebreide pagina waarop de compatibiliteit van verschillende geheugenkaarten wordt behandeld. Het loont om daar eens doorheen te struinen. Daar staan wel wat UHS-1's tussen. Maar mijn advies blijft: koop iig iets van een merk. Merkloze kaarten zijn vaak van ondermaatse kwaliteit. Helaasch.
Wow dat is wel een supertip, er zitten enorme verschillen tussen de class10 kaarten, zelfs 1 Kingston 8gb/class10 die niet zal werken. Qua snelheid is t lastig te bepalen (verschillende testers/testmethodes) maar als ik een class 10 van 8gb zie die Write 17.2 MB/s, Read 20.8 MB/s doet terwijl er ook paar tussen zitten die op de helft daarvan zitten.. pff! Thanks voor de tip ik ga een leuke uitzoeken.
No problem.

Let wel op: Kingston wordt een goed merk geacht. Als je je RPi lomp afsluit (de stekker eruit trekken) in plaats van netjes afsluiten (terminal ‘shutdown’), kan een kaart nog wel eens corrupt raken (met als gevolg dat de OS niet meer boot).

Succes en laat weten als het je gelukt is.
Leuk om te lezen; ik mis alleen nog een ding: wat doe je er eigenlijk mee?
Ah, goeie vraag :) Daarvoor moet je een beetje tussen de regels door lezen. Op m'n eigen site heb ik een conceptverhaal staan (ongepubliceerd) met verschillende projectjes.

Zoals ik in de review al schrijf: de verwisselbaarheid van de SD-geheugenkaartjes maakt meerdere projectjes mogelijk. Een van m'n projecten is spelen met Raspbian (een nginx-server, AirPlay/AirPi, al dat) en de andere en huidige toepassing is een XBMC (met Raspbmc). M'n RPi staat op het moment onder m'n tv en ik overweeg een tweede te kopen.

Een ander project waar ik tot nu toe alleen maar over na heb gedacht, is het loggen van het energieverbruik van m'n huishouden. Iets met een kleine server op de RPi en stekkers tussen verschillende elektrische apparaten en het muurstopcontact. Helaas ben ik niet zo'n hardwarefreak dus ik ben blijven steken bij hele dure, niet-open oplossingen.

Zoals gezegd: als ik meer tijd heb zal ik m'n ervaringen hierboven uitbreiden. Als er speciaal dingen zijn die je zou willen weten: laat het vooral weten, dan schrijf ik het op.
Mooie review, precies de informatie die ik nodig had om we beter in te lezen op de Pi. Ben van plan een aan te schaffen als testservertje voor node.js of nginx projecten. Vooral de geringe stroomconsumptie zijn ideaal, kan ik mijn 300watt Celeron server op zolder zetten : )

Het valt me op dat SOS als accessoire ook een set heatsinks aanbiedt. Hoe is jou ervaring met de hitteproductie van de Pi? Kan me voorstellen dat hij heet wordt bij HD afspelen, maar ook echt zo heet dat deze heatsinks een vereiste zijn?
Dank je wel.

Wat ik veel hoor als “voordeel” is dat de RPi niet heel snel is. Als je programmeert of een server opzet, kun je veel beter zien welke processen veel tijd innemen. Daar kan tijdens opschalen weer gebruik van worden gemaakt. Een RPi gebruiken als testserver is eigenlijk een heel goed idee.

Die heatsinkjes heb ik ook gezien. Nu heb ik geen ervaring met overklokken en ik vind het ook lastig om te zien wanneer je de grens bereikt. Die van mij staat dus nu vooral HD video te spelen met XBMC en dat gaat soepel. Geen opmerkelijke warmteproductie waargenomen.

Nu zou zo'n heatsink niet zo duur hoeven zijn, maar aan de andere kant, §6 is niet veel geld. Ik zie geen nadelen behalve dat het plakband wel goed moet zijn. Als dat plakspul over tijd los laat en dat heatsinkje valt eraf, kunnen er natuurlijk problemen ontstaan. Mijn advies: als je echt wil gaan overklokken kan het interessant zijn, maar als je niet overklokt, zie ik absoluut geen noodzaak.
Beste Tweakers, ik heb een blog geschreven over de Raspberry Pi als mediaplayer. Het is het eerste deel. http://tonizwart.blogspot.nl/
Beste tinoz

Ik heb je blog gelezen en het klinkt heel makelijk en interresant,
Nu is mijn vraag kan er ook plex op worden geinstaleerd?
En een losse wifi module is damt mogelijk? Als de raspberry pi opstart start dan meteen xbmc of plex, op?
Hoi Tweakers!

Wanneer je de koelblokken eraf probeerd te halen, gaat de Raspberry Pi kapot. Als je ze er eenmaal op hebt zitten, niet meer eraf halen!
Ook vervalt de fabrieksgarantie bij het gebruik van koelblokken. Controleer dus eerst of de Raspberry pi goed werkt voordat je hier aan begint.

Mijn advies is hiermee dus: koelblokken niet gebruiken.

En qua prijs kan het goedkoper, als je een leverancier hebt waar je het af kan halen... ;)

Groet,
Daniel van den Akker
RaspberryStore.nl

[Reactie gewijzigd door RaspberryStore op 23 maart 2013 17:14]

De standaard Raspberry B heeft geen heat sinks...
Haha deze winkel is goedkoper dan Deal Extreme!
Dat zie ik eigenlijk nooit.


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn