Microsoft Windows 10 Pro NL 64bit ESD

INLEIDING & AANLEIDING

Om te beginnen is het wel zo leerzaam kort iets te vertellen over mijn Desktop PC gebruik en mijn motivatie om Windows 10 te installeren. Vroeger was ik een computerknutselaar: een waterkoeler testen, overklokken voor je gameprestaties en een CPU's laten smelten. Daarna grafisch vormgever en IT-helpdesk voor de oudjes op het werk. Nu ben ik rustiger en gebruik ik mijn PC voornamelijk voor studie, Trouw krantje lezen, films & anime kijken, doelloos surfen (dat kent je wel) en af toe nog wat grafisch werk en een simpele game. Ik draaide nog op Windows Vista Ultimate, waarbij ik mijn respect voor dit veel beklaagde systeem hier en nu wil uitspreken. Ik zal dan na de bugs ingestapt zijn, het heeft toch 6 jaar zonder herinstallatie en zonder problemen gedraaid. Dat ik nu overstap naar Windows 10 ligt voornamelijk aan mijn C-schijf (een 60 GB SSD) die vol zit. Vista nam inmiddels 50 GB in beslag en elke maand de gigabytes bij elkaar sprokkelen om wat ruimte vrij te maken was ik nu wel zat. Samen met recente foutmeldingen - waar ik de puf niet voor had om op te lossen - en de boodschap dat je nu gratis naar Win 10 kan updaten, gaven de doorslag. De review van tweakers en anderen gaf ook voldoende vertrouwen dat Win 10 volwassen genoeg is voor dagelijks gebruik.



Zoektocht naar goedkope Windows 10 installatie
Misschien denk je: arme stakker, je kan alleen van Windows 7 of 8 gratis naar 10 updaten en niet vanaf Vista. Dat klopt. Ware het niet dat ik bij mijn Vista aanschaf een gratis update naar Win 7 had gehad. Gratis updaten naar 7, dan naar 10, kat in het bakkie dacht ik. Blijkt er een houdbaarheidsdatum op mijn Win 7 update te zitten: 'geldig tot bla-bla- 2010'. Ahhh fuck. Naar andere wegen zoeken dus. Ik was er op gebrand om mijn verbeterde, legale Windows leven voort te zetten. Mijn conclusie was dat de goedkoopste optie is dat je Win 7 koopt, of een hele goedkope PC waar 7 opstaat en waarvan de sleutel nog niet op een andere PC is overgezet. Dat is goedkoper dan de 150 euro die je anders voor Win 10 neerlegt, zolang de gratis update naar 10 geldig is. Voordat ik ging betalen of illegaal ging, kwam ik er achter dat Windows 10 Education gratis is voor veel studenten, waaronder die van de Universiteit Utrecht. Deze versie is hetzelfde als de Pro versie. En laat ik nu net vertraagd zijn met mijn Master. Zodoende heb ik Windows 10 Education 64bit (een .ISO bestand van 3,57 GB) gratis gedownload via Microsoft Dreamspark. De enige beperking is dat je deze versie niet voor commercieel gebruik mag inzetten en dat Microsoft het recht voorbehoud de licentie op elk moment te beëindigen. Nu lijkt me dat vooral om zichzelf in te dekken en niet iets om zorgen over te maken. De licentie eindigt ook niet als je klaar bent met je studie. Let wel: door de schone installatie direct met sleutel te kunnen downloaden omloop ik een omslachtig "Vista>7>10>schone installatie" update proces, waartoe andere pre-Windows 7 systemen wel gedoemd zijn.


INSTALLATIE

Specs
Mijn systeem is 6 jaar oud. Normaliter zou je dan kunnen overwegen een nieuw systeem aan te schaffen. Ik heb destijds echter een aardig bakbeest gekocht omdat ik mijn grafische werk vanuit huis ging doen. Ook ben ik nog niet tegen systeembeperkingen of vertragingen opgelopen.

Intel i7 920 CPU, 2.67 GHz
ATI Radeon HD 4770
6 GB RAM
SSD 60 GB (OZC-Vertex)
HD 500 GB

Voorbereiding
Ter voorbereiding heb ik mijn specs voor de zekerheid toch naast de minimum vereisten gelegd en een controle door Windows 8 upgrade assistant laten uitvoeren. De specs zaten goed en de controle gaf geen grote compatibiliteitsproblemen aan (voor zover dit wat zegt over Windows 10 natuurlijk). Mijn belangrijke documenten staan op verschillende partities op een 500 GB schijf en Vista op de 60 GB SSD. Voor mijn documenten schijf voorzag ik geen problemen, maar voor de zekerheid toch een back-up op een externe HD gemaakt. Op mijn SSD zat ook nog een verborgen recovery partitie van 10 GB, dat me deed twijfelen of ik deze met de Win 10 installatie weer kon samenvoegen tot één partitie. Ik heb het er maar op gegokt en dat pakte prima uit. Voor de installatie heb ik speciaal beschrijfbare DVD's gekocht en daar de Win 10 .ISO op gebrand, die via MS Dreamspark is gedownload (zie boven). Noteer bij het downloaden de Windows activatiesleutel voor Windows activatie tijdens installeren. De e-mail die zou worden nagestuurd kwam bij mij niet aan. Waarschijnlijk had ik net zo via een USB stick kunnen installeren bedenk ik me nu. Voordeel van deze dommigheid is wel dat ik nu een schone Windows 10 installatie DVD heb.

Installatieproces
De installatie is het best te omschrijven als een zuchtje wind. De tijden van een hele dag uit trekken omdat je Windows moet installeren zijn definitief voorbij (het schrijven van deze review duurde al een factor 5 langer). Bij het opstarten met de installatie DVD is Windows zo een 5 min. bezig met initialiseren. Daarna klik je op installeren. Bij het selecteren van de installatie-partitie heb je de optie om te formatteren, wat ik voor mijn C-partitie heb gedaan. Dat gaat zo snel dat ik me wel afvraag of het zorgvuldig gaat. Zorg dat je in het installatieproces voor geavanceerde instellingen kiest en niet voor standaard. Vanaf Win 10 heeft Microsoft blijkbaar net als Google de neiging om al je gegevens naar zijn servers te sturen, "voor je eigen gebruiksgemak" kuch. Als je net als mij van een beestje genaamd privacy houdt, zet je praktisch alle schuifjes op uit (zie afbeelding of deze uitgebreide toelichting). Dan even installeren en opnieuw opstarten. Na de installatie vraagt hij je gelijk in te loggen op je wifi-netwerk en een gebruikersaccount aan te maken. Je kunt in Windows 10 ook een roaming account aanmaken zodat je op verschillende pc's kunt inloggen. Ik heb het bij een lokaal account gehouden (zie onder). Als je niet zo een ei bent als mij en een hoofdletter vergeet, werkt inloggen op je wifi-netwerk feilloos en kun je gelijk aan de slag. Online gaan was vroeger toch echt een stuk complexer. Het hele installatieproces duurt circa 30 tot 45 min.



Na de installatie neemt Windows 12,2 GB aan ruimte in beslag op mijn C-schijf (zie afbeelding). Het formatteren tijdens de installatie lijkt de verborgen partitie netjes met de rest van de C-schijf te hebben samengevoegd. Dat doet me wel twijfelen of het niet gewoon een verborgen map was, aangezien ik de C-partitie geformatteerd heb en niet de hele schijf, enfin. Installatie klaar en gaan! Zonder uitzondering heeft Windows alle apparaten van mijn 6 jaar oude systeem automatisch herkend en geïnstalleerd; van mijn Brothers printer tot mijn obscure netwerkkaart.

Gebruikersaccount locatie
Het eerste wat ik na installatie heb gedaan is mijn gebruikersaccount verplaatsen naar een partitie op mijn grotere schijf. Vooral gebruikersfolders kunnen ongekend groot worden over tijd en dan zit mijn C-schijf anders zo weer vol. Dit heb ik gedaan met een registersleutel tweak: deze wijzigt de standaard gebruikersaccount locatie en dan maak je een nieuw account aan. Dit werkt tot nu toe goed bij mij, maar het blijft op eigen risico. Een minder rigoureuze optie is dat je via Win 10 instellingen de standaardfolders locatie wijzigt.

Alle software installeer ik sowieso op een 'program files' partitie op een aparte grote harde schijf. Desondanks is na vijf dagen gebruik en een beetje software Windows van 12,2 tot 15,2 GB gegroeid. Let wel dat deze grootte, maar ook het installatieproces en de opstartsnelheid hieronder, een schone Windows installatie betreft. Een Win 10 upgrade proces kan heel anders verlopen (langzamer of minder soepel).



DE WINDOWS 10 ERVARING

Windows 10 VOELT HEEEL ERG FIJN AAN; om het maar even in hoofdletters uit te drukken. Opstarten gaat snel, afsluiten gaat snel en vensters reageren zonder enkele vertraging. De nieuwe vensteranimatie voelt ook natuurlijk aan. Het snelle opstarten is nogal een open deur; elke schone installatie doet het immers redelijk goed. Even wat cijfers dan maar: tot het inlogscherm duurt 28 s, na het inloggen is Windows vrijwel direct klaar voor gebruik, dus dat gaat zo snel als dat jij langzaam bent, maar ik heb hem op 32 s geklokt. Dit is na enig gebruik (zie gebruikerslog hierboven). Voor de rest moet de tijd uitwijzen of de opstart- en reactietijd ook na intensief gebruik en goed onderhoud goed blijft. Mettertijd zal ik deze review van een update voorzien. Wel zul je af en toe nog een kleine bug tegen komen. Zo heb ik een aantal maal ervaren in het startmenu of de verkenner dat ik ergens klik maar de actie uitblijft. het is geen vastloper ofzo, je moet gewoon nogmaals klikken. Een duidelijkere bug is na het wijzigen van de computernaam. Bij computer-informatie blijft nu onder computernaam de melding "wordt gewijzigd in [..], nadat de computer opnieuw is opgestart" staan, terwijl de PC allang opnieuw is opgestart. Ik ben echter nog geen bugs tegengekomen die de gebruikerservaring echt aantasten.

Taakbeheer is uitgebreid. Vooral de Opstarten-tab is een fijne toevoeging. Nu kan je direct vanuit startbeheer automatisch opstartende software uitschakelen. Zoals Tweakers al meldde moet je nog schakelen tussen het nieuwe instellingenscherm en het oude configuratiescherm. Zo is het programma en windows-onderdelen overzicht alleen toegankelijk (voor zover ik zie) vanuit het configuratiescherm. Deze is overigens snel toegankelijk via Windowsknop+X.

Startmenu
Het startmenu opent soepel en snel net als alle vensters. Ondanks dat ik me voornam mijn bureaublad leeg te laten, stonden er na enkele installaties toch een aantal iconen op. Ik heb besloten om niet meer met bureaublad iconen te werken, maar met tiles op het startmenu. Minder handig is dat je een bureaublad icoon niet naar het startmenu kan slepen (en andersom dan weer wel). Om een startmenu-tile te maken: rechtsklik op een snelkoppeling of programma en selecteer 'Aan Start vastmaken'. Dit werkt vreemd genoeg niet met folders, alleen met snelkoppelingen van folders.

Het resultaat is een leeg bureaublad en dat ik voor het eerst in mijn Windows bestaan bij software installaties het vinkje 'Create desktop shortcut' uitzet. De vraag in hoeverre het uitmaakt of je al je snelkoppelingen in je startmenu of op je bureaublad hebt staan, lijkt me gerechtvaardigd. Soms zal dit weinig uitmaken, maar ik kan wel een paar voordelen opnoemen: Het grootste voordeel is voor laptop-tablet hybriden of voor roaming accounts: een goed ingericht startmenu is dan tegelijkertijd een goed tablet startscherm. Dat geldt echter niet voor mij aangezien ik Windows 10 enkel op een good ol' Desktop PC draai en de rest van mijn apparaten op Android draaien. Daarnaast kun je de grootte van de tiles wijzigen en indelen, waardoor het startmenu naar mijn ervaring overzichtelijker is, en zijn sommige tiles geanimeerd. Zo heb ik mijn Gmail agenda gekoppeld aan de agenda-tile. Hier zie ik nu mijn afspraken en kan ik afspraken toevoegen die automatisch synchroniseren met telefoon Gmail-agenda. Tot slot gaat het startmenu anders dan het bureaublad niet verborgen achter je vensters, al kun je beargumenteren dat je met Windows-toets+D net zo snel bij je bureaublad bent.



Actiecentrum
Tijdens dit schrijven licht het actiecentrum icoon op, de melding luidt (zie ook afbeelding): er zijn 3 nieuwe processen die automatisch opstarten. Dit kan uw PC vertragen. Erg beleefd! Handig voor tweakers, broodnodig voor beginners. De InDesign installatie had toch maar even 3 processen in de opstartlijst gezet. Met het actiecentrum, dat rechts aan je scherm oproepbaar is, is het fijn dat er één locatie is voor de meldingen van al je apps. Vista probeerde met eenzelfde soort venster ook al zo iets, maar dat was nog te vroeg en verdween in de vergetelheid. Met de huidige overgang van traditionele software naar apps met pushberichten, en de integratie met de desktopomgeving, lijkt het huidige actiecentrum me broodnodig en levensvatbaar in zowel de tablet- als desktopomgeving. Ik heb mijn Gmail account aan windows gekoppeld, waardoor ik in de e-mail startmenu-tile nu nieuwe berichten zie en een melding hiervan krijg in het actiecentrum. Helaas krijg ik alleen Gmail berichten doorgestuurd, en niet de accounts die ik aan mijn Gmail heb gekoppeld en automatisch laat doorsturen. Daardoor is het voorlopig nog geen complete vervanger voor mijn webbased Gmail. Ik zou mijn andere e-mail accounts waarschijnlijk ook aan windows kunnen koppelen, maar dat voelt vooralsnog niet fijn. Dan deel ik al mijn e-mail accounts met zowel Google als Microsoft. Op privacy gebied voelt dat als het ergste van twee werelden.


SOFTWARE

Edge & Chrome (browser based Netflix en Spotify)
Microsofts nieuwe browser Edge is vliegensvlug. Het eigenaardige aan deze browser is dat het geen plugins toestaat. Enerzijds is het een fijne gedachte dat hij hierdoor vermoedelijk altijd zo snel en clean zal blijven; anders dan volgepropte veelvraat die we als IE kennen. Het is ook het grootste nadeel: omdat je er geen silverlight op kan installeren werkt netflix niet en je kan er geen Adblock op zetten, noch andere plugins die je graag gebruikt. Aarrgh, reclames, ik was al bijna vergeten dat ze bestonden! Dus waar ik me had voorgenomen alles te doen met deze blinkend nieuwe browser Edge, was voor Netflix het installeren van Chrome toch noodzaak (en vermoedelijk voor andere sites ook wel). Je kunt ook kiezen voor Firefox - waar ik eigenlijk nog steeds de grootste fan van ben - maar zijn trage opstarttijd heeft me doen overstappen naar Chrome en die trage opstarttijd is helaas nog niet opgelost. Netflix heeft ook een desktop app die ik wellicht wel werkend had gekregen op Win 10, maar zoals bij elke nieuwe installatie heb ik mezelf heilig beloofd de PC zo schoon mogelijk te houden. Dan installeer ik dus liever Chrome die ik vermoedelijk voor andere websites ook nodig ga hebben, dan mijn PC volgooien met onnodige software als Netflix, die het in de browser net zo goed doen. Om diezelfde reden heb ik de webplayer van spotify getest, deze werkt prima in Edge. Mooi, hoef ik daar de desktop app ook niet van te installeren. Spotify neemt namelijk verdomd veel ruimte in met de enorme muziekcache die hij aanlegt in je gebruikersprofiel. In reactie op deze review merkt JackyP7 op dat ZIggo Horizon ook niet werkt in Edge noch in Chrome, maar wel in Internet Explorer.

Video: Media Player Classic
Zoals bekend is Windows 10 niet voorzien van Windows Media Player of Center. Video's worden afgespeeld met een standaard videospeler die ook gebruikt wordt om films & series uit de Windows Shop af te spelen. Nu zal dat vast goed gaan. Het afspelen van animeseries op het matroska (.mkv) format gaat echter niet goed. Na de tweede crash heb ik weer mijn goede, oude, getrouwe Media Player Classic geïnstalleerd. Och, ik wordt helemaal warm van binnen alleen bij het noemen ervan al. Alles speelt daar tot zover soepel op af en MPC speelt zelfs meer formats af dan VLC. PopcornTime.io werkt bij mij ook via zijn eigen speler, met alleen in het begin wat gehaper, of bij het overschakelen naar een andere tijd (cache-gerelateerd lijkt het).

Antivirus
Ik heb niet eerder zonder antivirus gefunctioneerd. Ik heb altijd gratis AVG gebruikt en het laatste jaar Panda. Windows 10 geeft echter aan dat de ingebouwde Defender als voltallige antivirus functioneert en extra antivirus niet nodig is. Andere reviews geven aan dat het beveiligingsniveau van Defender tegenwoordig redelijk goed is en Windows 10 wordt continu geüpdate. Ook ben ik huiverig voor het feit dat andere antivirus oplossingen niet volledig compatibel zijn met Win 10. Voorlopig zal ik Defender uittesten dus. MalwareBytes Anti-Exploit wordt wel aangeraden als toevoeging.

Overige
Apache Open Office 4.1.1, InDesign CS6 en Utorrent 3.4.4 functioneren tot nu toe prima: dus snel en zonder foutmeldingen of vastlopers.