Al het nieuws rondom grote datalekken kan een beetje deprimerend zijn, zeker als naderhand blijkt dat al je data ook nog eens op straat ligt en je geen voet om op te staan. Laatst bleek weer dat er gevoelige data bij een bedrijf gestolen was, specifiek medische gegevens bij ChipSoft. Menig lezer zal zwetend hebben gelezen dat hun medische gegevens misschien op straat belandden. Maar het verlossende woord is eruit: ChipSoft zegt dat de gestolen gegevens vernietigd zijn! Eind goed, al goed, toch? Niet bepaald, want helaas is er geen enkele manier om dat zeker te weten.
In het kort: ransomwareaanval op ChipSoft
ChipSoft heeft te maken met een ransomwareaanval. Dat werd op dinsdag 7 april bekend. De getroffen software is in elk geval HiX on-premises, HiX SaaS en SaaS-patiëntenportaal gehost via ChipSoft, aldus Z-Cert, het expertisecentrum voor cybersecurity in de zorg.
Volgens ChipSoft is de cyberaanval opgelost en zijn de gestolen gegevens vernietigd. Het is niet bekend of het Nederlandse bedrijf hier losgeld voor heeft betaald.
ChipSoft is de grootste leverancier van software voor elektronische patiëntendossiers in Nederland. Het bedrijf heeft een marktaandeel van meer dan 70 procent onder ziekenhuizen. Bij huisartsenpraktijken is dat marktaandeel lager.
ChipSoft ontspringt de dans
ChipSoft werd dus slachtoffer van een ransomwareaanval en daarmee werden veel klanten van het bedrijf slachtoffer. Die klanten zijn huisartsen en ziekenhuizen. Kortom: heel veel mensen waren direct of indirect betrokken bij het datalek. Dan kun je er vaak gif op innemen dat die data geopenbaard wordt. Dit is immers een onderhandelingstechniek van de criminelen: betalen of ze lekken de data.
Maar dat zegt ChipSoft te hebben kunnen voorkomen, vermoedelijk door losgeld te betalen. Dat wil het bedrijf overigens niet bevestigen aan Tweakers.
In een openbare post schrijft ChipSoft: "Mede met ondersteuning van cybersecurityexperts is het ons gelukt om te voorkomen dat de gegevens gepubliceerd zijn. Ook zijn die ontvreemde gegevens vernietigd. Onze cybersecurityexperts hebben bevestigd dat deze vernietiging op technisch juiste wijze heeft plaatsgevonden." Er zijn geen details over deze technische manier bekendgemaakt.
Belofte is vaak niet te verifiëren
Het is alleen de vraag: kán dat wel? Bij een incident response-situatie en de onderhandeling met de criminelen zou de belofte best gemaakt kunnen worden dat de gegevens vernietigd zijn. Maar hoe je dat kunt verifiëren, is niet duidelijk en ChipSoft wil hier ook niet verder over in detail treden.
In gesprek met het Nationaal Cyber Security Centrum laat de overheidsorganisatie weten dat je het bij criminelen nooit zeker weet. Het NCSC benadrukt dat zij niet betrokken was bij de onderhandelingen na de aanval op ChipSoft, maar dat het over het algemeen niet te verifiëren is of criminelen zich aan de afspraken houden.
"Vaak gaat het bij cyberaanvallen om het 'double extortion'-model. De systemen van het doelwit worden versleuteld én er vindt afpersing plaats door te dreigen met het publiceren van gestolen gegevens", aldus een woordvoerder van het NCSC. Als een slachtoffer betaalt, kan de belofte gemaakt worden dat de systemen weer online komen en dat de gegevens niet geopenbaard en zelfs vernietigd worden. "Maar garanties heb je niet."'Garanties heb je niet.'
'Criminelen zijn niet te vertrouwen'
Dat onderstreept Frank van Oeveren, Associate Director Global Threat Intelligence bij cybersecuritybedrijf Fox-IT: "Het is onmogelijk om te verifiëren of criminelen gegevens hebben verwijderd. Er is bijvoorbeeld geen hash die je kunt checken en je weet niet hoeveel kopieën er van de bestanden gemaakt zijn."
Sterker nog, volgens Van Oeveren blijkt keer op keer dat er bewijs is dat criminelen data juist niet verwijderen. Hij verwijst bijvoorbeeld naar LockBit, waar na het oprollen van de bende veel bestanden werden ontdekt die zogenaamd verwijderd zouden zijn. "Criminelen zijn gewoon niet te vertrouwen. Daarom raden we aan om simpelweg niet te betalen, dan werk je ze tenminste niet in de hand. Je maakt jezelf door te betalen zelfs vatbaar voor meer aanvallen: criminelen weten nu dat je bereid bent om te betalen en dat maakt je een doelwit."
Of de gestolen gegevens ook daadwerkelijk online verschijnen is niet duidelijk. Mogelijk worden de data geruild, alsnog verkocht of achter de hand gehouden. Het statement van ChipSoft is dus moeilijk op waarde in te schatten.
"Maar ik heb wel begrip voor de afweging van een bedrijf als ChipSoft als ze betaald hebben, want soms heb je weinig keuze." Specifiek de verantwoordelijke hackersbende, die volgens Van Oeveren relatief jong is, zou bekend staan om de double-extortionmethode en dan zou het soms bijna niet anders kunnen dan betalen. Het alternatief is dat niet alleen je gegevens maar je hele systemen verdwijnen.
Honour among thieves
Maar er is misschien toch een reden om het woord van de cybercriminelen te vertrouwen. Zij hebben er volgens sommigen namelijk baat bij dat hun reputatie 'goed' blijft. Als zij tegen de eigen belofte in tóch de data lekken of doorverkopen, zal een volgend in theorie slachtoffer minder snel geneigd zijn om te betalen. Waarom zou je immers betalen als het eindresultaat uiteindelijk hetzelfde is?
Dat is dan ook de enige garantie die je hebt, als je daar al van kunt spreken: je zou kunnen aannemen dat de criminelen uit eigenbelang kiezen om de belofte aan ChipSoft na te komen. Dat is natuurlijk een schrale troost voor een bedrijf dat vermoedelijk losgeld heeft moeten betalen. Maar voor de consument die de laatste tijd zo vaak bij datalekken betrokken is, is dat wellicht enigszins geruststellend. Het is in ieder geval de enige geruststelling die we realistisch gezien hebben.
:strip_exif()/i/2007988822.jpeg?f=imagenormal)